Bloggfrslur mnaarins, ma 2011

Svalir dagar framundan?

Hungurdiskar kveja n kuldapollinn fr Svalbara a sinni - eftir a sna af honum eina mynd enn. a er ykktarsp hirlam-lkansins sem gildir um hdegi laugardag. Heildregnu lnurnar sna ykktina, en lituu fletirnir hitann 850 hPa (um 1300 m h).

w-blogg210511a

K-i er vi miju kuldapollsins. g hef sett raua lnu sem snir v hversu litlu munar fr spm um lei hans snemma vikunni. Aeins munar um 200 km, jafnvel minna. Vi sjum a innsta ykktarlnan er 5100 metrar - vetrarkuldi - og allmikill bratti er austur til slands, 5280 metra lnan liggur yfir Reykjavk. Hr munar 180 metrum ea um 9C. Hefi pollurinn fari austar hefi ykktin miju hans veri nokkru hrri en hr er snt, hlr sjr nr slandi hefi kynt undir. En vi sleppum sum s vi rkomugusu hr suvestanlands - ea annig hljma sprnar. Kuldamet eru varla httu. Annars hefur ekkert mjg oft ori kaldara kringum 20. ma. Vi getum kkt a ef kuldinn rjskast vi fram eftir nstu viku.

eir sem fylgst hafa me pistlunum undanfarna daga hafa s vestrnu kuldapollana veslast upp lei austur yfir hafi. Sustu leifarnar eru vi Austurland. Rigningin eystra fimmtudag og fstudag trlega uppruna sinn raka sem gufai upp undir vestankuldanum og var san sturta niur, m.a. rkomumla. Annars er ekki alltaf auvelt a greina hvaan raki kemur sem veldur rkomu og verur a hafa fyrirvara eim einfldunum sem hr er varpa fram - ettavirist bara blasa vi.

En n taka vi nokkrir dagar ar sem leifar vestan- og norankuldanna sullast hringi hr N-Atlantshafi. Lofti hlnar, en jafnframt dregst eitthva af nju kldu lofti inn kerfirn r norri. Getur a ori flkinn sgurur. Ekki hefur enn veri kvei hvort fylgst verur me sullinu hr hungurdiskum. Nsta stra rkomugusa a lenda Norausturlandi mnudag (ann 23.). Spr um framhaldi v eru ekki efnilegar - en auvita mjg vissar.

nsta pistli verur sennilega birtur listi um mestu rkomu veurstvum ma - fyrir okkur metafklana.


Heldur kalt fyrir flestra smekk

N er kalt astreymi lofts a n hmarki essu kuldakasti - a eftir a klna aeins meira. Ltum fyrst kort sem snir vind og hita 925 hPa-fletinum n kvld (fimmtudaginn 19. ma 2011). S fltur er um 600 metra h og snir veurlag fjllum oft vel. Myndin er fengin af brunni Veurstofunnar.

w-blogg200511a

Vi sjum vindhraa og vindstefnu sem venjubundnar vindrvar, hvert verstrik tknar 10 hnta vind (5 m/s), stuttu strikin 5 hnta og veifurnar 50 hnta (25 m/s). Jafnhitalnur eru dregnar me 2C-bili og eru tknaar me lnum sem hr segir: Blar strikalnur tkna frost, heildregna, grna, lnan er frostmark, en r rauu heildregnusna hita yfir frostmarki.

Frostmarkslnan liggur n um landi vert, enda er n snjr niur mijar hlar Skarsheii han r Reykjavk s. Vi sjum lnuna taka smvegis sveig mefram suausturstrndinni. Landi stflar framrs kalda loftsins a nokkru leyti. Kaldasta strikalnan (skammt undan NA-Grnlandi) er -12C og ttar lnur eru milli slands og Grnlands. Vi sjum a vast hvar er horn milli vindstefnu og legu lnanna norur af landinu annig a vindurinn tir lnunum sunnar. Austur af landinu eru jafnhitalnuarnar nr v a vera samsa vindinum.

Vi sjum hr vel a sem reynt var a skra hr hungurdiskum gr, kalt loft a noran fleygast tt til slands og essu tilviki veldur hitamunurinn vindinum, [hr stafar rstibratti vi jr af hitabratta kuldafleygnum].

a klnar aeins vibt ar til astreymi af kldu lofti httir. a ir alls ekki a kalda lofti hverfi braut, en vindur hgist og lttir til. tekur varmatgeislunin vldin og a klnar enn meir, en aeins yfir landinu. Spr gera r fyrir v a kaldast veri undir morgun laugardaginn (21. ma). San virist vera r fyrir v gert a hlrra loft a austan ski a bili, vex rkoma noraustanlands. S hiti ar yfir frostmarki egar rkoman hefst, klnar niur frostmark veri hn mikil.

Ekki er anna hgt a segja en a evrpureiknimistin hafi stai sig afbura vel. Kuldapollurinn kom r Karahafi og hefur san hreyfst tt til okkar meira og minna eins og sp var upphafi vikunnar. tlit er fyrir a ekki muni nema um 200 til 300 klmetrum braut hans hr fyrir vestan land laugardaginn. Hann er, sem essu munar, lengra fr landi en fyrst var sp. Ltum anna spkort. a gildir hdegi fstudag (20. ma). etta er 500 hPa-kort sem lesendur hungurdiska ttu a vera farnir a kannast vi. Jafnharlnur ( dekametrum) eru heildregnar, en ykktin er tknu me rauum strikalnum.

w-blogg200511b

Kuldapollurinn er merktur me K-i myndinni. Hann verur vi Scoresbysund morgun og hreyfist san til suurs skammt fyrir vestan land. Innsta ykktarlnan er 5100 metrar, mun kaldara heldur en er kerfinu suaustur af landinu. N er hgt a tala um tk milli eirra, gr var ykktarmunur kerfanna ltill, en morgun hann a vera orinn meir en 180 metrar (meir en 20 hPa).

rin myndinni tkna lei pollsins fram sunnudagsmorgun. verur hann kominn nokku suvestur fyrir land. Ekkert hlnar mean hann er nnd vi okkur. Ef hann fer nr landi en hr er snt skapast mguleiki fyrir rkomu suvesturlandi, sleppum vi betur varandi nturkulda en n er sp - en hvt korn gtu flogi fyrir glugga.

Vi litum einnig riju myndina en hn snir h 500 hPa-flatarins eins og henni er sp laugardaginn strum hluta norursla.

w-blogg200511c

g skri t lnurnar kortinu tveimur fyrri pistlum vikunni. Blar lnur sna h 500 hPa-flatarins, s ykka, raua er 5460 metra lnan. K-i merkir kuldapollinn sem hr hefur veri til umfjllunar, L-in eru hloftalgir. Hr ltum vi srstaklega rauu, ykku lnuna, vorin viljum vi helst vera sunnan hennar. Flest svi noran vi lnuna ( ekki alveg ll) eru kalsasm essum rstma.

Erfitt er a sj hvernig raua lnan a komast norurfyrir okkur nstu daga ea viku. Ef hgt er a finna skudlg fyrir standinu m benda venjukrftuga hlja fyrirstuh yfir N-shafi noran Alaska. ar er allt hstu hum, flturinn er yfir 5700 metrum og ykktin nrri 5500 metrar - fum til gagns v hiti niur undir si ktu hafinu fer ekkert miki yfir 0C - sama hve hltt er ofan vi.J, hluti af Alaska og Yukon-svinu og ngrenni ntur sn. ar var hitium 18 stig vi strndina ar sem landttar gtti dag.

essi hli hll (algjr andsta kuldapollanna) er svo fyrirferarmikill akalda loftihrekst til suursllu svinu kringum N-Atlantshaf. Erfitt er fyrir heimskautarstina a n svo gu taki hlja loftinu suur og vestur af okkur a a dugi til a grpa 5460-lnuna og flytja hana til okkar. g hef merkt lgardrag korti me raugulum lit semsumar langtmaspr segja a eigi a taka hndum saman vi lgina yfir Amerku og byggja upp hrygg sem nr til slands. a versta er a hann a brotna saman strax aftur rtt eins ogfin br.

En vi getum ekki enn teki mark spm sem n langt fram nstu viku. g hef enn ori varvi a a sumir telja hungurdiska vera a sp einhverju. a er ekki rtt - hr er aeins fjalla um spr.


Enn um kuldakast (dragsir kuldapollar)

a skal upplst strax upphafi a ekkert ntt hefur gerst fr v gr. Spr halda snu striki - kannski sjnarmun hlrri. g tla v a hjakka v sama og undanfarna tvo daga - fjalla um ykktarkort og nota a venju sp um ykkt morgundagsins til ess. g reyni enn olinmi lesenda me ungum texta - en rvnti ekki.

w-blogg190511

Fastir lesendur hungurdiska ttu a kannast vi kort af essu tagi. eim vissu bendi g sustu mlsgreinina hr a nean. Undanfarna daga hafa nokkrir kuldapollar (lg ykkt) fari til austurs fyrir sunnan land. eir mynduust yfir Kanadskum heimskautaslum. egar eir ganga austur yfir hljan sj vex ykktin eftir v sem lofti hlnar.

kortinu sst einnig jaar annars kuldapolls vi Noraustur-Grnland. Um hann hefur veri fjalla hungurdiskum undanfarna daga, enda hreyfist hann tt til slands og verurfyrir vestan land laugardag.

Lrdmur dagsins a felast tlunum tveimur kortinu. Fyrir sunnan lander talan-5Cog -13Csjst vi Noraustur-Grnland. Ef rnt er ykktarkorti (svrtu lnurnar) m sj a tlurnar bar eru settar nrri 520 dekametra lnum. ykktartalan 520 er mjg rugg vsbending um mealhita neri hluta verahvolfsins. sna tlurnar8 stiga mun hita 850 hPametra h kortinu. Flturinn er um 1250 metrum ar sem talan er -5, en um 1400 metrum ar sem talan er -13. arna munar um 150 metrum, a gti skrt um 1,5 stig af stigunum 8.

ar sem mealhitinn upp 500 hPa er s sami bum stum hltur a vera hlrra 5 km h yfir Noraustur-Grnlandi heldur en fyrir sunnan sland. Og annig er a. Hita 500 hPa er sp -38C fyrir sunnan land (yfir -5 stigum), en aeins -30C yfir Noraustur-Grnlandi. Upplsingar essar m einnig finna brunni Veurstofunnar ef vel er leita.

sama sta m finna h 500 hPa-flatarins og vi getum bori saman hitafall yfir essum tveimur stum. Fjarlgin milli 850 hPa og 500 hPa er svipu yfir bum stum, rmir 3900 metrar. Ef vi n reiknum,sjum vi a hiti sunnan vi land fellur um 33 stig 3900 metrum, a er 0,8 stig hverja 100 metra. fullkomlega blnduu lofti fellur hiti um 1,0 stig hverja hundra metra. standi er arna ekkertfjarri slku, loft sem er hita lengi a nean blandast vel.

Vi Noraustur-Grnland fellur hiti ekki nema um 17 stig milli 850 og 500 hPa-flatanna ea 0,4 stig hverja 100 metra - miklu minna en hinum stanum. ar m ef vel er leita finna flug hitahvrf - einhvers staar ofan vi 1400 metra h. Til a sj hvaa h au eru verur a rna meira en verur ekki gert hr.

annig er a oftast me kuldapolla upprunaslum - eir stinga lgskreiu, kldu lofti t fr sr ar semtkifri gefst*. Visjumekki enn sjlfan kjarna kuldapollsins vi Noraustur-Grnland, hann enn er ekki kominn inn korti - en sst vntanlega spkorti sem gildir fstudag. Vi ltum hugsanlega a morgun. Lofti beint undir honum er ekki miki kaldara heldur en a sem egar er komi inn korti, en mun kaldara er ar 500 hPa h. ar er v mguleiki mikilli blndun og miklu uppstreymi egar s kuldi kemur t yfir hljan sj.

Korti:

Heildregnu, svrtu lnurnar sna ykktina (.e. fjarlgina milli 500 hPa og 1000 hPa rstiflatanna) dekametrum (1 dam = 10 metrar). ykktin mlir mealhitamilli flatanna, hn er v meiri eftir v sem hlrra er laginu. Hrri flturinn, 500 hPa, er yfirleitt rmlega 5 km h, nlgast 6 km egar mest er, en s lgri, 1000 hPa, er nlgt yfirbori jarar. Litirnir myndinni sna hita 850 hPa-fletinum en hann er um 1300 metra h fr jru (mishtt fr degi til dags).


Kuldakasti - Evrpureiknimistin heldur sama striki og gr

g tti eiginlega a benda aeins pistilinn fr gr - og segja mnnum a lesa hann aftur. En a er samt freistandi a rekja stuna fram tt rurinn fari a vera bi langur og loinn. Vi kkjum v svipaa mynd og birtist gr - einnig r smiju reiknimistvar evrpuveurstofa. Tilbrigi er a a gr sndi g greiningu, en n sjum vi 24-stunda sp. Vonandi tta menn sig landaskipan og m greina sland skammt fr ar sem standa tlurnar 4 og 5. Hfin eru blir fletir myndinni.

Rtt er a endurtaka ablu lnurnar sna h 500 hPa-flatarins dekametrum, ykka raua lnan er 546 dam (= 5460 metrar) - vi viljum helst vera sunnan vi hana essum rstma - en a erekki boi bili. g hef sett bkstafinn L sta tveggja hloftalga (ea kuldapolla), r hreyfast bar austur - en vera samt rli suur og austur af landinu nstu daga.

w-blogg180511a

rija L-i tti a vera ar sem er tlustafurinn einn (1) - nrri Norur-Svalbara. ar er einnig kuldapollur og fjallai g um hann pistlinum gr. Tlurnar tkna stasetningu hans (eins og reiknimistin spir honum) nokkra daga fram tmann. Talan 1 tknar v mivikudag 18. ma, 2 standa fyrir fimmtudaginn, 3 fyrir fstudag og 4 fyrir laugardag.

etta er rauninni ekkert srstaklega merkilegur kuldapollur meal annarra slkra - aeins gilegur. Vi skulum v ekki vera a gera allt of miki r honum svona marga daga fyrirfram og v sur dreifa upphrpunarmerkjum. Srstaklega a hafa huga a brautin sem merkt er korti er enn aeins raunveruleg eim ofboslega flkna tlvuleik sem reiknimistin spilar llum stundum. En spin gti ori rtt - ekki neita g v.

Hr a nean fylgir torfr textasamsetningur - eir sem ekki vilja vaa elginn geta stokki yfir mrina og aftur nstsustu mlsgreinina n ess a missa af neinu.

Teki skal fram a myndin er mikil einfldun. Vonandia hn varpi samt einhverju ljsi eitthva. Kortagrunnurinn er gerur af ri Arasyni.

w-blogg180511b

etta er a nokkru endurtekning mynd sem g sndi fyrradag, snir brautir sem kalt loft fer um lei til slands ma. Hu tlurnar tkna ykkt. Vestrna lofti byrjar 5040 metrum (mjg kalt) fer san yfir hltt haf lei til slands og endar ar 5240 metrum. Hefur v hlna um 20 dekametra (200 metra), a jafngildir um 10C. egar loft hlnar a nean lyftist a og blandast lofti ofan vi ef mgulegt er. r verur mjg djpt lag af stugu lofti.

Norrna lofti er ekki eins kalt byrjun - vi setjum a 5160 metra, lei sinni suur fer a yfir s og mjg kaldan sj og hlnar lti fyrr en rtt sasta splinn til sland, ng til ess a koma ykktinni upp 5240 metra - mealhlnun fr jr upp 5 km h er um 4C (8 dam).

Hva gerist svo egar essir tveir loftstraumar mtast? g get reyndar almennt ekki veri viss um a v raunveruleikinn er auvita ekki svona einfaldur - en g b til dmi og hlt v einhverju a ra. Lklegast er a noranlofti fleygist undir a sem komi er a vestan. Kalda noranlofti er nefnilega grunnt.Vestanlofti nr vel blanda upp 8 klmetra h, sama lofti er ar vi jr og langleiina upp verahvrf.

ykktin eirri srstku merkingu a vera fjarlgin milli 500 og 1000 hPa-flatanna snir mealhitann laginu.Hitamlirinn er rttur vestanloftinu, en noranloftinu er langkaldast nest. ar er v kaldara heldur en ykktarhitamlirinn segir. ykktingetur veri hin sama tt talsverur ea mikill munur s hitanum upp gegnum lagi.

En hva ir etta fyrir veri nstu daga? J, norrni kuldapollurinn er talsvert strri um sig a nean heldur en 500 hPa-korti snir. Kuldinn sem er lei a noran (su spr rttar) kemur undan sjlfum kuldapollinum. Fylgist me spm Veurstofunnar varandi a.

Vestfjrum og undan Norurlandi fer a hvessa og klna degi ur en kuldapollurinn fer yfir. a breytirlitlu fyrir norlendinga hvort eir sitja grunnum ea djpum kulda - sktaveri er svipa. J, rkoma er meiri djpum kulda heldur en grunnum.

Sunnlendingar eru norangjstri hvoru tilvikinu sem er, grunna kuldanum skn slin og yljar sunnan undir vegg. eir sem ar dvelja geta meira a segja gleymt kalsanum um stund. Djpi kuldinn leyfir ekki jafnmiki slskin. Rtist spr reiknimistvarinnar a vera kaldast sunnanlands afarantt laugardags (frost auvita). Komist kuldapollurinn heilu lagi vestur fyrir land gti meira a segja snja suvestanlands sunnudagsmorgni - en essu stigi mlsins tti ekki a minnast a. - Muni a hungurdiskar sp engu - en fjalla samt um veurspr.

g er hrddur um a g s ekki laus allra mla en veri a halda fram einhvern nstu daga.


Meira um vestrnt ea norrnt kuldakast

Veurspmenn gefa a n almennt skyn a kuldakast s uppsiglingu. g tla ekki a segja neitt kvei um a en tla samt a halda fram umrunni gr hr hungurdiskum um vestrn og norrn kuldakst - enn me veur essa dagana forgrunni.

Ltum n frekar erfia mynd. g bist enn afskunar myndgum - en a er erfitt a finna skr kort sem n bi slandi og norurplnum. Korti snir h 500 hPa-flatarins, dekametrum a vanda, eins og hn kom fram greiningu reiknimistvar evrpuveurstofa um hdegi mnudaginn 16. ma 2011. a verur a rna korti - en g reyni a skra a t sem ar sst og skiptir mli.

w-blogg170511b

Korti snir landaskiptan (hfin bl), greina m Skandinavu og Grnland og sland er ekki langt fr ar sem talan 5 stendur, bkstafurinn L er vi vesturstrnd landsins. Blu lnurnar sna h 500 hPa-flatarins, rjr eirra eru hafar rauar til a mynstri sjist betur. ykkasta lnan er 5460 metrar (546 dam), s sem er syst kortinu er 5820 metrar og s sem hringar sig norur af Sberu er 5100 metra lnan. Einnig m sj ltinn rauan hring undir bkstafnum K yfir Baffinslandi.

K-i er margkunnur kuldapollur. Hann sendir enn fr sr hverja bylgjuna ftur annarri austur um Atlantshaf. Ein eirra var yfir slandi dag og undir henni er kuldapollur sem olli svlu veri landinu.Nsta bylgja ersuur af Grnlandi og fer mjg hratt til austurs fyrir sunnan land rijudag. Hr landi fylgir henni enn einn skammtur af vestrnum kulda, en samt hlrri heldur en fylgir eirri sem n er yfir landinu. Kuldapollurinn stri fer san sjlfur skri til austurs, en grynnist jafnframt. tekur 2 til 3 daga fyrir enn njan a taka vi vldum Baffinslandi.

Allur essi vestrni kuldi er rtt fyrir allt ekki svo mjg kaldur egar til slands kemur, ykktin er bilinu 5220 til5340 metrar - sktt a bavi slkt ma, ensamt ekkiafleitt. Lgsta ykkt sem g veit um yfir landinu ma er 5060 metrar. Talsvert langt er n a og til aessir kldu dagar framundangeti talist alvrukuldakast arf meira til heldur en beinhrifess vestankulda sem n er lager.

beinhrif ? J, ef miki hvessiraf noraustri ea a rkoma verurkf getur snja. Vel m vera a a gerist egar arnsta lgabylgja fer hj sar vikunni. Spr reiknimistvarinnar hafa ru hvoru undanfarna daga gefi kost norrnum kulda til vibtar - sama m segja um amersku gfs-sprnar sem sj m wetterzentrale.de og msir skoa. En taka m eftir v a reiknimistin gefur t spr tvisvar dag og amerska spin er endurnju fjrum sinnum dag. Norankuldamguleikinn er enn ekki stugur essum spm - hann er stundum me leiknum - stundum ekki.

Sp reiknimistvarinnar hdegi mnudag (16. ma) inniheldur norankuldakast 5. degi (fr mnudagshdegi) - fstudag/laugardag. g hef sett atburarsina inn korti hr a ofan og rni n a.

Norur af Sberu var dag tvskiptur kuldapollur, nyrri helmingur hans er ar sem talan nll er kortinu. essi hluti kuldapollsins n a halda til vesturs og san suvesturs tt til slands, ein tala er sett hvern dag, talan 1 er vi rijudag og san koll af kolli a tlu 5 laugardag.

Taki eftir v a hr er um mjg litla bylgju a ra - hn er mestll innan strikalnuhringsins raugula sem g hef reynt a setja kringum hana. a er raunar me nokkrum lkindum ef etta fer nkvmlega svona - langt mi teki Grnlandssund og san stika anga - a giska 800 klmetra dag n hiks a kalla. a skiptir mli fyrir niurstuna hvar ferin endar. Hlirast hn til vesturs ea austurs? Er hraagiskunin rtt? Er essi litla bylgja raun og veru svona stug?

a m segja me nokkurri vissu a atburarsin verur varla nkvmlega svona - trlega er etta missning, etta eru trlega nokkrar smbylgjur yrpingu a berjast um vldin, hver eirra vill halda sna lei.

En hr gti veri kaldara loft ferinni heldur en a vestrna, essari kvenu sper 5160 metra ykktarlnan send nrrislandi og 5100 metrarnir voma norurundan - mun lengra fr landi heldur en spnni sem ger var 12 tmum fyrr. Kannski spin morgun veri htt vi essa heldur lklegu atburars?


Vestrnn ea norrnn kuldi?

a m vst einu gilda hvort a er kuldi af norrnum ea vestrnum uppruna sem plagar okkur. En eim brrum er samt bragmunur. Vi urfum fyrst a ra hva tt er vi egar tala er um annars vegar blanda loft, en hins vegar lagskipt.

egar loft er lagskipt liggur hltt loft ofan kaldara lofti, gjarnan eru hitahvrf milli kalda loftsins og ess hlrra ofan vi. etta merkir ekki a efra lofti urfi endilega a vera svo hltt. egar loft er blanda eru engin hitahvrf finnanleg blandaa laginu, a er kalla stugt. Einnig m segja a lofti s vel hrrt.

w-blogg160511a

Grunnurinn kortinu er eftir r Arason. Vestrni kuldinn fer lei sem merkt er 1. upphafi ferar sinnar er etta loft lagskipt, en blandast vel lei sinni yfir hafi egar a hlnar a nean og eyir smm saman eim hitahvrfum sem voru ofan vi. endanum er hinga komi djpt lag af kldu lofti. egar sagt er a loftlag s djpt er tt vi a langt s fr efra bori ess til jarar, djp er tjrnin s. sama htt er loftlag tali grunnt ea grunnsttt egar stutt er fr hitahvrfunum ofan lagsins niur a jr undir v.

Norrni kuldinn kemur suur me austurstrnd Grnlands, lei 2 kortinu. Hann er lengst af yfir s snum heimaslum ea mjg kldum sj. a er aeins sasta splinn til slands sem hann fr varma r hljum sj og byrjar a ta af hitahvrfunum ofan vi. Berist etta kalda loft alveg til Bretlandseyja er a ori djpt og Bretar upplifa svipa veurlag og vi gerum vestankuldanum.

S norankuldinn grunnur munar um hlnunina sem verur milli hafss og slandsstranda, smuleiis munar um slarvarma yfir slandi a deginum. v fer fljtt versta biti r grunnum norankulda. S kalda lagi grunnt - tekur ekki mjg mikinn tma a hita a allt. S noranttin hvss og astreymi kalda loftsins kaft er verra vi a eiga. Verst er efnorankuldinn er djpur (oghvass).

korti er einnig merkt lei 3 - yfir Grnland. Hn er erfi - og lkleg essum tma rs. g fjalla sar um slk tilvik ef hungurdiskar halda skrii snu.

ykktarsp morgundagsins (16. ma 2011) er tilefni essara skrifa. ar m sj bi djpan vestrnan kulda, sem og grunnan norrnan - gtt dmi. Korti er af brunni Veurstofunnar.

w-blogg160511b

Kuldapollurinn sem yfir slandi verur er kominn a vestan - hefbundna lei. ykktin er hr tknu me svrtum, heildregnum lnum, tlur eru dekametrum. ykktin mijupollsins er aeins 5200 metrar. etta er gilega lg tala fyrir mamnu, en vi sjum a naprasti kuldinn nr ekki nema yfir tiltlulega lti svi og verur fljtt r sgunni egar pollurinn hreyfist fram til austurs. Myndarlegar sdegisskrir vera oft til(tilviljanakennt) stu sem essari. En hungurdiskar ika ekki veurspr.

mta kuldapollur rtt utan vi myndina (ar sem stendur K2) san a fara hratt til austurs (samt myndarlegri lg) nstu1 til 2 daga. Kjarna hans er ekki sp yfir sland.

En ltum n litina myndinni. eir sna hitann 850 hPa h (um 1300 metrar), kvari lengst til hgri. Blar rvar eru teiknaar ofan svi ar sem hitinn er nean vi -8 stig. egar nnar er a g sjum vi a etta svi teygir sig fr Scoresbysundi, suur um stefnu rtt vestan vi Vestfiri ar sem a breiir r sr. etta loft er svo kalt a a getur bili stungi sr undir vel blandaa vestanlofti kuldapollinum. Sl og sjr urfa fyrst a hita etta lag ur en au geta sni sr a v a hita vestanlofti. En kalt verur a sgn Veurstofunnar Vestfjrum mnudag (16. ma). Hr sunnanlands er sp smilegum yl skjli, sunnan undir vegg, a deginum nstu daga.

En etta norrna loft er grunnt og austantt nstu lga lokar fljtt fyrir uppsprettu ess. Nsti alvrumguleiki norrnni trs verur eftir nokkra daga - og vonandi ekki.


Mttishiti - hva er a? (r frabrekkunni)

Mttishiti er eitt eirra tknilegu hugtaka sem sfellt er sveimi veurfritextum. slenska ori er bein ing aljaheitinu potential temperature. Allir komast auveldlega gegnum lfi n ess a kannast hi minnsta vi mttishitann. Notkun hugtaksins auveldar hins vegar umrur um veur og veurfri, srstaklega egar fjalla er um stugleika lofts. Vel m vera a g laumi mttishitanum inn vi og vi hungurdiskum (vi litlar vinsldir).

a tk mig nokkurn tma a venjast orinu. Skylt er a geta ess a ori varmastig hefur einnig veri nota sem ing aljaorinu. g hef ur lst v hr blogginu hversu illa mr er vi ofnotkun orsins hitastig ar sem einfaldlega a nota orihiti.

lofthjpnum liggur hltt loft t ofan kldu, en samt klnar oftast upp vi. Hr er algengur hiti 5 km h um -30C. Ef hgt vri a fra etta loft niur til yfirbors yri hiti ess um +20C vegna hrifa rstings, en hann vex eftir v sem near dregur. Til a n beinum samanburi hita lofts mismunandi h urfum vi a leirtta hann fyrir rstingi. Eftir a vi hfum mlt hita og rsting loftbggli getum vi sagt fyrir um a hver hiti hans yri ef hann er fluttur upp ea niur svo lengi sem honum btist ekki varmi utanfr n hann tni varma til umhverfisins. Vi getum auveldlega reikna t hver hiti hansyri s honum lyft heilu lagi fr sjvarmli upp fjallstind ea fugt.

Velja mtti hvaa rsting sem er til samanburarins, en venja er a mia hann vi 1000 hPa (sem er gileg tala nrri mealrstingi vi sjvarml). Vi mlum hita loftsins ( C) me hitamli og rstinginn ( hPa) me loftvog og flytjum lofti niur 1000 hPa. mlum vi hitann aftur, s hiti er nefndur mttishiti loftsins. Reikningurinn er auveldur v hiti niurstreymi hkkar alltaf um 1C fyrir hverja 100 metra niur vi.

Me samanburi vi mttishita ngrannabggla sst strax hver flotstaabggulsins yri, hvert sem vi flytjum hann. S hann kaldari en eir fellur hann niur, hann heldur ekki floti. S hann hlrri fltur hann sjlfkrafa fram upp. ennan htt er hgt a meta hvort loft er raun og veru hltt ea kalt og bera saman flotstu mishtt gufuhvolfinu. Vi tlum v um mjg hltt loft 5 km h tt hiti mli s aeins -20 stig. Btum 50 vi (fjlda hundra metra 5 km) og fum t +30C - a er mttishiti loftsins - ansi hltt?.

Mlieining mttishitans er s sama og hitans sem vi mlum mli - hr landi C. Samt er algengast a tilfra mttishitann Kelvingrum, en 0C = 273,16 stig Kelvin (K). etta er til a forast rugling eim tilvikum ar sem tala er um bi hita og mttishita smu andr.

Ltum dmi:

Ef hiti 900 m h uppi Esju mlist 5C er mttishitinn ar 14C (5+9). S hitinn sama tma Mgils 9C er a skilningi veurfrinnar kaldara ar heldur en uppi fjallinu, jafnvel hitinn s fjrum stigum hrri.Mttishiti vi fjallsrturnar er aeins 9C, fimm stigum lgri en er ofan vi. Nera lofti v ekki nokkurn mguleika v a fljta upp fjalli, nema a a s hita upp sem mttishitamuninum nemur. Efra lofti getur ekki sigi niur nema a klni meira og hraar en lofti niur vi fjallsrturnar.

A slepptu runnu 1 til 2 m ykku lagi alveg niur undir jr er htt a setja fram reglu a mttishiti fellur aldrei me h. etta er a sama og a segja a kalt loft liggi aldrei ofan hlju. Geri a a -tekur nttran snarlega taumana. blnduu (stugu) lofti breytist mttishitiekki me h.

Hryllilegur essi mttishiti- ekki satt?


Vestrnn svali

Vi hfum n sloppi vi svalann a vestan a mestu leyti fr v snjkomunni 1. ma. En n gerist hann nrgngull a nju en auvita hlfum mnui hlrri heldur en . Miki hlnar norurslum essum tma rs, srstaklega ar sem snjr hefur brna. Snjhula norurhveli er n komin niur fyrir meallag rstmans eftir a hafa veri ofan vi a mestallan vetur fram til sumardagsins fyrsta.

En ltum hirlam-spkort sem gildir laugardagsmorgni, 14. ma kl. 9. a er a venju fengi af brunni Veurstofunnar.

w-blogg140511b

Vi erum 500 hPa h, heildregnu, svrtu lnurnar eru h flatarins fr jru dekametrum (dam=10 metrar). Rauu strikalnurnar sna ykktina milli 500 og 1000 hPa-flatanna, hn er v meiri v hlrra sem lofti er. a er 5340 metra lnan sem liggur um sland vert. Hloftalg - mealstr kuldapollur - er vestanveru Grnlandhafi lei beint austur yfir sland (raugula rin).

Hloftalginni fylgir lka lg vi jr, en hn frir ekkert hltt loft til landsins tt vindur blsi r suri egar hn nlgast land - heldur kemur kaldara loft me lginni. Ekki er mjg miki misgengi ykktar- og harlna kringum lgina - hn v litla mguleika vexti um a leyti sem etta kort gildir, en vottar fyrir kldu astreymi bi sunnan og suaustan vi lgarmijuna. g hef sett inn nokkrar blar rvar semsna hvernig vindurinn (sem fylgir harlnunum) tir ykktarlnunum annig a kalt loft kemur sta hlrra.

Vi sjum a a er nrri v mgulegt a vi sleppum vi a f ykktinasvlu - 5220 metra - yfir landi. a ir a einhver hvt korn sjst detta r lofti a nturlagi - og sjlfsagt grnar fjll og jafnvel heium. Ekki er sp mikilli rkomu svo g viti.

Bylgja s sem hefur miju hloftalginni er austurlei eins og ur sagi. a ir a hn litla mguleika vexti, meira segja liggur vi bor a hn strauist - eins og g kalla. slitnar ykktarbylgjan (hli geiri lgarinnar) fr hloftabylgjunni og lgin vi jr tognar ea flest t - eyist nema hn finni betri vist austar - ea fi kuldaspark a noran. Vi fjllum ekki meira um ann mguleika.

myndinni m sj ara hloftalg, s er vi norurodda Labrador, ar er ykktin n innan vi 5160 metra. Lgin hreyfist til suausturs og er a mun vnlegri hreyfistefna fyrir hloftalgir vexti heldur en a stefna tilgangslti til austurs eins og s fyrri. Enn lta hungurdiskar ngja a segja a hloftalgir styrkja hringrs sna vi hreyfingu til suausturs - en minnast ekki hvers vegna.

Vesturlgin einnig a koma hr vi sgu sar, en spr eru ljsar um a hvernig hn tlar a taka a. Vi fylgjumst me ef sta reynist til - en etta stand er reyndar algengt ma.


Hva getur ori kalt ma?

a sktur nokku skkku vi a fara a ra um kulda nna egar fyrstu 12 dagar mamnaar hafa a mealtali veri eir hljustu Reykjavk a minnsta kosti san 1948, hitinn er n 8,5 stig, 3,7 stig yfir meallagi.rtt sjnarmun hrri en fyrstu 12 dagarnir 1961. Yfir til nimbusar me au ml.

g er afskaplega tregur til ess a lta eitthva fr mr fara um framtina en samt m segja a s vestrni kuldi sem var a sleikja sr upp vi okkur ar til nlega virist helst tla a lta vi aftur. Meir um a - ef eitthva verur r, en a er langt fr vst.

En hr ltum vi dgurlgmrk mamnaar bi landsvsu sem og Reykjavk og Akureyri.

w-tn-mai-allarst

Bla lnan snir stvar bygg, en rau allar stvar. Stvar hfjllum eru smm saman a ryksuga upp ll dgurmet mamnaar og sumarmnaanna einnig. Kldustu byggastvarnar eru samkeppnishfari yfir veturinn. a stafar af mismunandi eli vetrar- og sumarlgmarka. vetrum verur kaldast flatlendi ofan vi hlendisbrnina og ar me einnig efstu byggum landinu noraustanveru. etta gerist bjrtu veri og hgu.

Vi smu skilyri getur einnig ori mjg kalt nttum a sumri og smu stvar grpa oft lgstu lgmark einhverrar tiltekinnar ntur og eru kaldari heldur en hfjallastvarnar. En nttin er stutt og tt tgeislunin s flug getur s klingarhttur ekki keppt vi ann kulda sem verur fjallatindum hvssum vindi sem kldur hefur veri af kfu vinguu uppstreymi fjallshl.

essi sastnefndu skilyri eru frekar sjaldgf en samt- stvarnar Gagnheii og Brarjklivera lglendismetunum yfirsterkari.

a er berandi essari mynd hversu miklu kaldari dagar byrjunmahafa ori heldur en eir sustu. Leitnilnurnarsna 9 stiga hkkun(rau og bl punktalna) fr upphafi til enda mnaar. Myndin tekur strangt teki aeins til tmabilsins 1924 til 2010. g hef skima eftir lgri tlum eldri mlingum en s grfa leit skilai ekki nema einu dgurlgmarki. Lgmarki ann 18. (-12,2C) er fr v ma 1888 og varmlt Stra-Npi Gnpverjahreppi. a var Sra Valdimar Briem, alekkt slmaskld sinni t, sem athugai. Slmar hans eru enn sungnir. Hann athugai fyrst Hrepphlum en s st gekk um hr undir nafninu rebak Indlandstation bkum dnsku veurstofunnar.

En lgsti hiti sem mlst hefur landinu ma er -17,4 stig, ann 1. ri 1977. a vekur athygli myndinni hversu miki frost mldist ann 19. 1979, -17,0 stig Br Jkuldal. Talan er 7 stigum undir blu leitnilnunni og samsvarar annig -23 stigum ann 1. - vel a merkja bygg.Hversu lengi megum vi ba ess dags? Kannski a Gagnheii ea Brarjkull tvegi hann nstu rum - en g vil sem minnst hugsa um a afleita hret me hvssum -14 stigum Hrai.

Lgsti hiti Reykjavk mldist -9,1 stig ann 9. ri 1892 og Akureyri er meti -10,4 stig, ann 1. ri 1968. Frost hefur ori alla daga ma Reykjavk, hsta lgmarki er ori gamalt, -1,4 stig, ann 28. ri 1921 - a met hltur a falla fljtlega. Hsta lgmark Akureyri er lka gamalt, -1,5 stig ann 31. ri 1915. a hret er merkilegt fyrir r sakir a tuttugustualdarendurgreiningin sem stundum er vitna hungurdiskum reiknar hstu ykkt mamnaar afarantt ess 30., 5577 metra. Vel m vera a a s nrri rttu lagi.

Metalistinn er vihenginu. ar m einnig finna dgurlgmarkshita Reykjavkur og Akureyrar ma. Akureyrarlistinn er vinnslu og ar verur a hafa huga a engar lgmarkshitamlingar voru gerar Akureyri fyrr en 1937 og eldri tlur eru v lesnar athugunartmum. a flkir einnig mli a athugunartmar voru misjafnir - mislangt fr lklegum lgmarkshitatma slarhringsins, rin er v langt freinsleit en a eiga svona rair strangt teki a vera. En listinn er reyndar mest hugsaur til gamans.


Skrr tengdar essari bloggfrslu:

Hvenr er sumari?

Enn skal ri rstamiin - og ekki sasta sinn haldist hungurdiskar lfi. g hef lengi velt vngum yfir einhverju sem kalla m nttruleg rstaskil - egar eitthva veurfari vendist sngglega. ur hef g minnst hfudaginn, 29. gst, sem vendipunkt af essu tagi, s vending tengist loftrstingi. Auvita m ekki taka nkvma dagsetningu of htlega.

Smuleiis hef g minnst 1. aprl essu sambandi, vera au tmamt a mealhiti tekur rs upp vi mts vi vori.

g er sfellt a leita dagsetninga af svipuu tagi og hef formlega safna nokkrum - en er ekki alveg tilbinn me a verk. Hr tla g a rifja upp sgilda mynd af rstasveiflu hitans hr Reykjavk rabilinu 1971 til 2000 r safni mnu.

w-blogg120511

Hr m sj mealhita allra daga 1971 til 2000 sem raua lnu og mia vi hgri kvara myndarinnar (C). Hn er dlti rleg og markast a af v a mjg kaldir dagar n ekki a jafnast t tt deilt s me rjtu. myndinni er einnig bl lna sem snir slarh hdegi Reykjavk, vinstri kvari ( grum). Hn liggur lgst vetrarslstum, 22. desember og hst sumarslstum 21. jn.

Athuga ber a merki mnaanna er sett vi ann 15. hvers eirra.

Hr hef g einnig merkt inn 15 gru slarh me punktalnu. egar slin er lgra lofti en a m hn heita gagnslaus a hita lrtta fleti. Heildregna bla lnan og punktalnan mtast seint febrar. En vori byrjar varla fyrr en slin hefur n 30 gru h hdegi. Slin dettur niur fyrir 15 grurnar um mijan oktber, en er fer undir 30 grur fyrir mijan september.

Eftirtektarvert er a vi 30 grurnar vorin er mealhiti vi frostmark, en haustin er hitinn um 8 stig ann mund a slin dettur niur fyrir 30 grurnar. Njtum vi ar gs af vinnu slarinnar allt vori og sumari. Um fimm vikur eru fr slstum yfir hitahmarki sem myndinni er 24. jl.

Veturinn er myndinni merktur me grnum fltum lnum (rvum). myndinni byrjar hann 16. desember en endar marslok.

g hef einnig sett grna lnuvi tmabili fr 28. jn til og me 13. gst. etta er kjarninn r sumrinu. Hitinn rs mjg rt fram a slstum og myndinni viku betur, gerist a a hitinn httir a hkka jafnhratt og ur og stefnir jafnvgi. Fr 1. til 28. jn hlnar um 2 stig.

Hitahmarki er eins og ur sagi 24. jl, en san gerist mjg ltifr 24. jl til 13. gst. Mestallan ann tma er sjrinn enn a hlna og nr sjvarhiti hmarki bilinu fr 5. til 15. gst. San sgur rt gfuhliina og fr 13. gst til 1. september klnar um 2,2 stig- skyggilegt a.

Hsumari er eini tmi rsins hr vi land egar sjr er a mealtali kaldari en loft. etta er einnig s tmi egar sjvaroka er algengust vi Suur- og Vesturland. tsveitum nyrra og vi Austurland er tminn sem sjr er kaldari en landi heldur lengri en annars staar. etta me mismun sjvar- og lofthita gti gefi tilefni til frekari vangaveltna.

En er tminn fr 28. jn (svona nokkurn veginn) til 13. gst srstk rst? Hva skyldu slkar rstir vera margar slandi?


Fyrri sa | Nsta sa

Um bloggi

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Hfundur er veurfringur og hugamaur um veur.
Nv. 2019
S M M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Njustu myndir

  • w-blogg191119b
  • w-blogg191119a
  • w-blogg151119g
  • w-blogg151119g
  • w-blogg151119g

Heimsknir

Flettingar

  • dag (21.11.): 258
  • Sl. slarhring: 322
  • Sl. viku: 2181
  • Fr upphafi: 1852490

Anna

  • Innlit dag: 234
  • Innlit sl. viku: 1850
  • Gestir dag: 222
  • IP-tlur dag: 216

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband