Frsluflokkur: Vsindi og fri

Skemmtideildirnar bregast ekki

Eins og oft hefur veri minnst hungurdiskum koma stundum nokku frjlslegar spr r stru veurlknunum. Langoftast er slkt algjr della sem ekki verur neitt r, en stundum er veri a reyna a tpa einhverju raunverulegu.

Svo vill til dag (laugardag 18.janar) a bi evrpureiknimistin og bandarska veurstofan sna alveg srlega djpar lgir spm snum fyrir mnudag 27.janar. Sennilega er etta sama kerfi - en mistvarnar setja hana niur lkum sta.

w-180120ia

Korti til vinstri er sp evrpureiknimistvarninnar - ar er lgin skammt vestsuvestur af Lft Noregi, 927 hPa miju, san a ganga land me miju 929 hPa. etta er talsvert lgra en gildandi noregslgrstimet (sem a sgn er 938,5 hPa - sj yr.no). Vi erum aeins vanari tlum sem essum nmunda vi okkur (vanari er e.t.v. ofsagt - en alla vega hfum vi s lgri tlur vi strendur landsins).

Korti til hgri snir sp bandarsku veurstofunnar fyrir sama tma - 929 hPa lgarmiju - en fyrir sunnan sland.

a s nsta vst a essar spr su rangar (vera vntanlega allt ru vsi nstu sprunum) er a samt svo a eitthva sannleikskorn kann a vera fali eim. Kuldapollurinn mikli, Stri-Boli, gengur laus um essar mundir og heimskautarstin reisir kryppur snar og hvsir mti - og vi milli.


Illvirasyrpan heldur fram

Svo virist sem brilegt veur veri um meginhluta landsins mestallan morgundaginn (laugardag 18.janar) en san dregur aftur til tinda. Lg sem dag hefur valdi miklu hrarveri og a sgn venjulegri snjkomu Nfundnalandi stefnir til okkar og a fara til norausturs milli slands og Grnlands sunnudag og mnudag.

w-blogg180120a

Korti snir sjvarmlsrstisp evrpureiknimistvarinnar sem gildir seint sunnudagskvld, en verur meginlgin komin framhj, landsynningsveri afarantt sunndags gengi yfir og hvass tsynningur tekinn vi. Lgin er ru vsi en r sem hafa plaga okkur a undanfrnu. Hn tk t sna adpkun sunnan Nfundnalands, er n ( fstudagskvld) um 955 hPa miju en ekki a dpka frekar lei til okkar - essu korti hefur hn meira a segja grynnst nokku (mijurnar tvr 970 hPa og 976 hPa). Aftur mti hefur rstingur yfir Bretlandseyjum stigi rkilega. Spin segir rsting harmiju vera 1049 hPa. Breskir tstarar - og breska veurstofan velta vngum yfir v hvort 1050 hPa-mrkunum veri n, en slkur hrstingur er venjulegur ar um slir, ekki met (a er a sgn 1053,6 hPa), en met er sagt hugsanlegt Frakklandi (1048,9 hPa er meti ar). Metatlur essar eru hr r lausu lofti (Wikipediu) og tti ekki a vitna r - en eru vonandi rttar.

rstimunur eru v mikill milli har og lgar - htt 80 hPa. Gmul umalfingursreglasegir a su rstilnur dregnar me 4 hPa bili (eins kortinu a ofan) og fjldi eirra sama grunnkorti ( str vi etta) s 20 ea fleiri s frviri einhvers staar kortinu. essu korti eru r 19. - etta er v miki veur mijurstingur lganna s ekki tiltakanlega lgur (mia vi r a undanfrnu).

Vi sjum svo nja lg vi Nfundnaland. Spr eru ekki sammla um framt hennar nema hva langflestar senda hana lka til slands. Spr enn lengra fram tmann halda flestar hverjar leiknum fram - en miki sitt hva fr einni sprunu til annarrar.

Margs konar vandri fylgja oftast lgum af essu tagi. Vonandi lta au sem minnst sr bera a essu sinni. Vel m vera a hungurdiskar sulli eitthva meira eim (fer eftir reki og sveimi ritstjrans). En lesendur eru hvattir til a fylgjast vel me spm Veurstofunnar.


Einhvers staar illvirasyrpu

Fyrri hluti essa mnaar hefur veri illvirasamur, en arf a fara nokkur smatrii til a finna eitthva sr lagi afbrigilegt. En svo er alls ekki vst a syrpunni s loki. Ekki ltur srlega gfulega t me nstu stru lg - ea lgir - en ekki rtt a usa miki um a essu stigi. Erfitt er a fara uppgjr mijum leik, en vi skulum samt reyna a leita eitthva uppi - og finnum.

Hr a nean er nokku flkin mynd. Aalatrii myndarinnar er lnurit (grtt) sem snir rstispnn landinu klukkustundar fresti fr v 1.desember 2019 til 15.janar 2020. rstispnn er munur hsta og lgsta rstingi landinu hverri klukkustund. Gott samband er milli hennar og vindhraa. eir smmunasmu geta fundi a v a hrein vestan- ea austanveur skila sr verr heldur en au hreinu norlgu ea sulgu. stan er s a landi er ekki hringlaga - styttra er milli tgildanna fyrrnefndu ttunum heldur en eim sarnefndu.

w-blogg-150120a

Um myndina vera er rau lna, hn markar 20 hPa spnn. S spnnin svo mikil m gera r fyrir v a illviri s a minnsta kosti einhvers staar landinu. Illviri geta lka ori spnnin s mun minni - t.d. skilar suurnesjabylur sasta sunnudags (12.janar) sr ekki lnurit sem etta - lgin var svo ltil um sig. Vi sjum a „aventuillviri“ sem kalla hefur veri er a mesta tmabilinu, spnnin fr upp 36,3 hPa egar mest var - a er nokku venjulegt. Hn var 30 hPa ea meiri 16 klukkustundir, og 20 hPa ea meiri 33 klukkustundir.

janar hefur 20 hPa-mrkunum veri n hva eftir anna, en oftast ekki lengi hvert sinn, nema verinu undanfarna daga egar rstimunurinn var meiri en 20 hPa 33 stundir lka (en ekki alveg samfellt). Hann fr mest 25,2 hPa - mun minna en aventuillvirinu. Hr skulum vi gta ess a aventuillviri var af norri, en sasta illviri n vi austlgara.

Mealtal fyrstu 15 daga janar er nokku htt langtmasamanburi, um14,7 hPa, svipa og smu daga 2014 og 2011.

Rauleiti ferillinn snir hins vegar lgsta rsting hverrar klukkustundar (hgri kvari). ar vekur athygli hva rstingur hefur nr samfellt veri mjg lgur um 10 daga. Lgsti rstingur landsins frist auvita til fr st til stvar, en mealtal hans er lgra en a hefur veri eim tma sem vi eigum essi landslgmrk lager (fr 1949).

Mealrstingur Reykjavk hefur lka veri venjulgur, 976,0 hPa fyrstu 15 daga mnaarins og hefur aeins risvar veri lgri smu daga fr upphafi samfelldra mlinga, 1821. a var 1933, egar mealtali var 970,0 hPa, 1974 egar a var 974,4 hPa og 1869 egar a var 974,9 hPa. Nkvmni sustu tlunnar er ekki meiri en svo a munurinn stunni og n er alls ekki marktkur.

Grflega getum vi haldi v fram a essi lgi rstingur tengist venjulegri framskn kuldapollsins Stra-Bola og minnst hefur veri ur essum vettvangi. Slkri framskn fylgja eintt einhver meirihttar vandri veri (misjafnt a vsu hver au eru).

etta er v nokku venjulegt - svo er auvita allsendis vsthvaa thald mnuurinn heild hefur rstisviinu.

Ekki hefur falli miki af vindhraametum stvum sem athuga hafa lengi. En a er samt ess viri a lta listann (hann er heild vihengi - er sleppt alveg njum stvum).

Eittvindhraarsmet hefur veri slegi (10-mntna mealvindhrai), Gillastaamelum (skammt fr Krksfjararnesi). ar hefur ekki veri athuga nema fr 2009 - meti var sett fyrradag (13.). Svo var reyndar slegi rsmet st sem er snjflavarnargarinum Bolungarvk - en ar hefur ekki veri athuga nema um 4 r.

Slatti er af janarmetum. Ef vi ltum aeins sustu daga eru essi merkust: Hafnarmelum (vi brna yfir Hafnar), ar hefur veri athuga fr 1998, eins var slegi met vi Brfell (1993), rnesi (2003), ey (2012), nundarhorni undir Eyjafjllum (2010), Vatnsskarshlum (sjlfvirka stin) (2003), vi Brratunguveg (2012), Hvammi undir Eyjafjllum (2001), Vatnalei (2002), Lyngdalsheii (2010), Hallahlsi (2012), Svnadal Dlum (2002), Gauksmri (2006), Mosfellsheii (2012), Fflholti Mrum (2006) og Reykhlum (2004) - og vi skulum lka (vegna snjflanna vestra) nefna Hnfsdal - ekki hafi veri athuga ar nema 2 r.

Merkustu janarvindhviumet sustu daga voru sett Hafnarmelum, Blfeldi, rfum, Kjalarnesi og vi Hafursfell (sj vihengi).

Af essu m sj a sums staar hefur veri methvasst -og svo hefur lka veri hvasst fjlmrgum stvum ekki s um met a ra. Eins og fram hefur komi hafa lka venjumargir dagar mnaarins n inn illviralista ritstjra hungurdiska - og slarhringsmealvindhrai rijudags 14. janar byggum landsins var meiri en aventuillvirinu. Klukkustundarmealtal var a hsta san 7. og 8.desember 2015.

Hlfur janar 2020. Mealhiti Reykjavk er -0,2 stig, -0,9 nean meallags smu daga 1991 til 2020, en -1,2 nean meallags sustu tu ra. Hitinn er 14.hljasta sti (af 20) ldinni. Hljastir voru dagarnir 15 ri 2002, mealhiti 4,2 stig, en kaldastir voru eir 2005, mealhiti -2,1 stig. langa listanum er hitinn 74. sti (af 145). Fyrri hluti janar var hljastur ri 1972, mealhiti 5,9 stig, en kaldastur var hann 1918, mealhiti -9,5 stig.

Akureyri er mealhiti fyrstu 15 daga mnaarins -0,6 stig, meallagi ranna 1991 til 2020, en -0,3 stig nean meallags sustu tu ra.

A tiltlu hefur veri hljast Austfjrum, hiti er ar 9.hljasta sti ldinni, en kaldast hefur veri vi Breiafjr og Vestfjrum, ar er hitinn 17.hljasta sti.
einstkum veurstvum er jkvtt vik mia vi sustu tu r mest Hfn Hornafiri, Eyrarbakka og ykkvab, +0,4 stig, en kaldast a tiltlu hefur veri Gemlufallsheii, neikva viki ar er -2,4 stig.

rkoma Reykjavk hefur mlst 75,7 mm, a er vel yfir meallagi. Akureyri hefur rkoman mlst 46,7 mm og er a einnig vel yfir meallagi. Slskinsstundir hafa aeins mlst 2,4 Reykjavk a sem af er mnui en hafa oft veri frri - og stundum hafa engar mlst fyrstu 15 daga janarmnaar, sast 1993.

Vibt 18.janar:

tarlegri upplsingar berast n smm saman um veurfar framan af mnuinum. rkomutlurnar vekja nokkra athygli. A morgni ess 16. mldist snjdpt Birkihl Sgandafiri 164 cm. a er meira en ar hefur mlst ur janar (og febrar). Janarrkoman er meiri en vita er um smu daga ur vi Mjlkrvirkjun Arnarfiri (athuga fr 1959), Birkihl (1997), Hnfsdal (1995), Hrauni Skaga (1958) og Skeisfossvirkjun (1970). rkoma er einnig venjumikil sjlfvirku stvunum vestra, Flateyri, Bolungarvk og safiri - Bolungarvk meiri en mldist nokkru sinni smu daga mnnuu stinni.


Skrr tengdar essari bloggfrslu:

Hsumar suurhveli - hvetur hr

N er hsumar suurhveli jarar. tilefni af v ltum vi eitt hloftakort sem snir hringrsina ar n dag. A v loknu horfum vi stuna hr vi land.

w-blogg140120a

Korti er r smiju bandarsku veurstofunnar. Jafnharlnur 500 hPa-flatarins eru heildregnar, en ykkt er snd lit. Hn mlir hita neri hluta verahvolfs. Suurhluti Suur-Amerku er til hgri myndinni, rtt sst Afrku nest og strala og Nja-Sjland eru efst til vinstri. Athugi a vindur suurhveli bls me lgri rsting hgri hnd - fugt vi a sem vi erum vn. Styrkur vestanvindabeltis suurhvels er llu meiri janar heldur en hj okkur jl - og bli kuldaliturinn nr yfir strra svi heldur en hann gerir hj okkur sama rstma. rtt fyrir allt er enn sld Suurskautslandinu - og hefur veri a lengst af sustu 35 milljn r (kannski ekki alveg samfellt).

nokkur bylgjugangur er hloftunum - en a jafnai mun minna berandi en hr norurhveli - lti um truflandi fjallgara - og vttumiki haf er umhverfis Suurskautslandi allt.

Eins og vi sjum er mjg hltt yfir stralu - ykktin meiri en 5820 metrar ar sem mest er. Var enn meiri fyrr mnuinum. ar ba menn ess a einhver bylgja myndi afskorna lg sem gti frt eim langra rigningu. Stku sinnum kemur lka einhver hroi til eirra r rakabri hitabeltisins - flki samspil og tilviljanakennt.

Vi berjumst hins vegar vi hveturinn. A mealtali eru 13. og 15.janar illvirasmustu dagar rsins. Litlu (marktkt) munar einstkum dgum tmabilsins fr slstum fram til 20.febrar.

w-blogg140120b

etta kort gildir sama tma og suurhvelskorti - en nr aeins yfir hluta hringsins. Vi megum taka eftir v a meginrstin er hr langt sunnan vi okkur - rtt sst hana sunnan Nfundnalands og yfir Vestur-Evrpu. Mikill flekkur af hlju lofti (grnn litur) hefur rifi sig t - komist norur fyrir rstina og hringar ar mikla hloftalg me miju skammt fyrir suaustan land. Nokkur vindur er hloftunum kringum sjlfa lgarmijuna (um 20 m/s 5 km h yfir Austfjrum), en yfir landinu vestanveru er vindur eirri h innan vi 10 m/s og enginn ti yfir Grnlandssundi.

Niri mannheimum er hins vegar versta veur - noraustanstormur ea meira. Vi sjum stur essa vinds vel kortinu. Mikill ykktarbratti er fr lgarmijunni yfir til Grnlands. Vi Austurland er ykktin um 5350 metrar, en ekki nema um 5050 vi Scoresbysund, munar 300 metrum. a samsvarar um 15 stiga hitamun - a mealtali neri hluta verahvolfs. Hlja lofti hefur rengt a v kalda sem n rennur strum straumi suur um Grnlandssund og sland. allan dag hefur rstimunur milli Suausturlands og Vestfjara veri meiri en 25 hPa. Ef tra m greiningum er vindurinn mestur aeins 800 til 1200 metra h, nr ar um 36 til 40 m/s - en minnkar rt ar fyrir ofan (hloftaathuganir hafa falli niur Keflavk dag). Noranlofti vill sna lei egar a v er stt.

Spr gera r fyrir v a a slakni slagnum strax morgun. San hefst undirbningur undir nsta sktkast. meginrstin s langt undan er hn snr snningum. Megi tra spm mun dltil bylgja sem dag er vi vesturstrnd Kanada ryja rstinni alveg til okkar strax um helgina me einhvers konar illviri. Svo er auvita rmi fyrir mislegt milli essara stru kerfa fimmtudag og fstudag - vindar veri varla mjg hvassir (en lklega best a halda llum mguleikum opnum - og segja sem minnst).


Af rinu 1861

Eins og fram kemur samtmafrttapistlum hr a nean tti ri 1861 hagsttt. Aprlmnuur er meal eirra hljustu sem vita er um fr upphafi mlinga, en nvember var aftur mti meal eirra allrakldustu. Hiti var ofan meallags janar, aprl, jn og desember, en undir v mars, jl og gst. rsmealhiti Stykkishlmi reiknast 3,6 stig ea rtt vi meallag ranna1961 til 1990. Giska er 4,3 stiga rsmealhita Reykjavk og 3,1 stig Akureyri.

ar_1861t

Myndin snir mealhita hvers dags Stykkishlmi. Enginn dagur telst mjg hlr, en sex mjg kaldir, allir sari hluta nvembermnaar.

ar_1861p

Af myndinni hr a ofan m sj a rstingur var lgur mars, en aftur mti var hann hr hinu rmaa blviri aprl. jl var rstingurinn hins vegar venjulgur, en september virist hafa veri rlegt veurlag - rstibreytingar fr degi til dags litlar.

rsrkoma mldist 651 mm Stykkishlmi, tplega 10 prsent nean meallags ranna 1961 til 1990. A tiltlu var rkomusamast jn og desember, en urrast gst, september og nvember.

Hr a nean er tarfari rifja upp me orum samtmaheimilda. Stafsetning er vast fr til ntmahorfs og texti stku sinnum styttur.

Annll 19.aldar segir:

Vertta mun vast um land hafa mtt kallast g fr nri til gu, er var nokku rysjtt me jarleysum, en breyttist til batnaar me einmnui og aprl var hitinn 10 skugganum nokkra daga Akureyri. „Norri“ segir a vetrar- og vorvertin hafi, allstaar a frtta, veri hin besta; tt einstk kuldakst hafi komi nyrra, er stafa hafi af s er var a flkjast ti fyrir, aldrei yri hann landfastur. Me slttarbyrjun breyttist t nyrra rigningar og urrka er gengu yfir Eyjafjarar- og ingeyjarsslur langt fram gst. Minni voru urrkar um Skagafjr og Hnavatnssslu, en skilegasta veurtt syra. Sari hluta gst og fyrri hluta september var hins vegar hagfelldasta t nyrra. Heyfengur var va betra lagi og veur hagfelld fram undir mijan oktber. segir „Norri“ a vetur hafi alvarlega gengi gar, Eyjafjarar lagt si og Pollinn t mija hfn, og pstur sagt fullt eins hara t syra, og rita var a frost vru ar 16. Framan af rinu fiskileysi fyrir sunnan og vestan svo til vandra horfi, og nyrra fkkst enginn afli r sj 31.ma, um sumari ltill afli syra, en allgur Eyjafiri. En um hausti var tluverur afli syra, en smr, og eftir felli nvember vn sa og lti eitt af orski.

Janar. T talin hagst og hiti var ofan langtmamealtala. er nefnt a hagsttt hafi veri fram eftir mnui noraustanlands.

slendingur segir fr 1.febrar:

Verttin hefur allt til essa veri afbragsg. Fiskiafli enginn hr sunnanlands; hkarlsafli nokkur lagva suur Gari hj eim fu mnnum, er veii stunda. Austan r Mlasslum eru sg harindiog veikindi. Vestan af Snfellsnesi g t landi, en mjg miki fiskileysi, a minnsta kosti allt fram a rettnda, og Breivkingarfarnir a drepa hross sr til lfsbjargar.

jlfur segir ann 9.febrar:

Lengi mun minnisst hin einkar hagsta vertta og m segja veurbla, er hefir haldiststugtyfir gjrvallt Suur- og Vesturland a kalla m san um veturntur og fram enna dag; v hlaupi er gjri um jlaleyti (hr me nlega 11R frosti), var eigi nema fa daga; og hlaupi er n hefir stai hr ara viku, mundi vera kalla bluveurum vetur harara lagi. Sama vetrar gveur er sagt a noran, allt norur til xnadalsheiar, en a str vetrarharindi hafi lagst a og haldist fram fyrra mnu um Eyjafjr en einkanlega um ingeyjarsslu og bar Mlasslur; ar gekk og taugaveikin fram til nrs og allmannsk sumum hruum, en hr syra og vestra mun hn vast rnun.

Milli jla og nrs var ti milli bja hr Kjalarnesi mialdra maur kvntur Eyjlfur rarson fr Blikastum, ... Afaranttina 18. [janar] lagi inn Bars vestra, skip er kom r hkarlalegu, og hafi afla nokku. Jn Plsson hafnsgumaur ar vi Bir var formau, en egar dr innundir skjaftinn, kvasthann vilja fara undir r til a hita sr, en beiddi einn hseta sinn, Jn Vigfsson a nafni, duglegan mann, a fara undir stri, og gjri hann svo; var svo lagt inn skjaftinn, en ar kva einatt vera krappur og vondur sjr, en dimmt yfir, kom ri skipi, og sl v undan, svo a sjr kom a flatt, er tk tbyris manninn fr strinu og stri fr skipinu, drukknai Jn Vigfssonar, og rak upp litlu sar; lentist og skipinu heldur illa, og 2 mennirnir meiddust nokku, en eigi til langframa a haldi var, og eitthva lti eitt tk tbyris. — 28. [janar] var unglingspiltur, ... sendur fr Hraastum Mosfellssveit austur yfir heiina, til ingvallasveitar; veur var gott og eins hina nstu 2 dagana, en pilturinn hefir hvergi komi fram n fundist, og hefir hans verileita af mannsfnui.

Febrar: skileg t lengst af. Hiti ekki fjarri langtmamealtlum.

jlfur segir 25.febrar:

Sjrramenn koma n a r llum ttum, sunnanpsturinn nkominn austan af Su me brf r Mlasslum um jlaleyti, og sendiboi jlfs noran af Akureyri, en austanpstur var enn kominn r Mlasslum er hann lagi aan. rllum ttum stafestist hi skilegasta vetrarfar, og hrkurnar um Eyjafjararsslu og Suurmlasslu eigi eins miklar eins og fyrr fregnaist; um ingeyjarsslu og Norurmlasslu lagist veturinn a um jlafstukomu, me byljum og frostum, ener vonandi a ar hafi n snist til bata um misvetrarleyti, eins og annarsstaar um land.

slendingur segir af t og gftum ann 8.mars:

orri er enda og komi fram ara viku gu, og alltaf hefur mtt heita blessu veurbla, a minnsta kosti yfir llum Sunnlendingafjrungi, og enda svo langt vestur og norur, sem vr hfum til spurt. Um essar mundir streyma menn a r llum ttum suur hinga til sjrra. Vert er byrju; suur Hfnum er sagur gur fiskiafli, og fiskigangankomin alla lei inn undir Garskaga. En ar fyrir innan er fiskilaust til essa. A vestan hfum vr nfrtt gott vetrarfar; fiskafla vi safjarardjp san miorra; hkarlsafla nokkurn r Vestureyjum Breiafiri og umhverfis Jkul; fiskiafla noran undir Jkli san me orra, en um hlutarupph vitum vr eigi; skepnuhld allstaar heldur g.Noranpsturkom hinga 3. .m. Me honum frttist g t af Norurlandi allt austur undir Mlasslur, og vr tlum einnig — v annars er ekki geti — a ar eystra hafi tin veri g, san harindaskorpunni framan af vetrinum ltti ar af.

Norri segir fr ann 12.mars:

Me pstunum og rum feramnnumhafa jafnaarlega borist frttir, sem vast hvar koma saman a v leyti a vetrartin hefir veri einstaklega g einkum syra og hr vestursslunum [Hnavatns- og Skagafjararsslum]. Nokkru harara er oss sagt a austan, og skrifa er oss rtt eftir nri, a t lti fyrir allharan vetur Hrarstungu og Jkulsrhl ; ar hfu veri i langar jarleysur og innigjafir fnai. v m tla, a hinn gi bati, sem kom eftir nri og hi fagra veur me ngum jrum, sem hlst hr allan orrann hafi einnig komi ar a gum notum. Vr tlum v htt a fullyra, a veturinn senn sem komi er einhver hinn besti, og a mun ykja fheyrt, er stendur einu af sunnanblunum, a sumir Landinu Rangrvallasslu hafi ekki gefi km nema anna mli lengst fram desember vetur. Afli af sj hefir allva veri ltill og svo er skrifa a sunnan og vestan. Hr vi Eyjafjr var allgur afli framan af vetri ti Hrsey og var, en n hr enga bjrg a f r sj um langan tma. Selveii hefir veri hr me minnsta mti vetur; enda er hn einlgt a minnka llum stum hr nyrra ar sem hn hefir tkast og vr hfum haft afspurn af.

Mars. llu kaldari og rlegri t en mnuina undan.

Norri birtir ann 24.aprl r brfi a austan, a er dagsett 18.mars.

T hefir hr veri spaklt vetur, en n yfri hvikul; vast hafa veri jarir nrri alltaf og varla grna suursveitunum t.a.m., Breidal og ar suur fr. sumum sveitum hafa veri stug jarbnn n 19 vikur ea 20, v snjhrinni sem kom hfum mnui fyrir jlafstu hleypti svellgadd, sem aldrei hefir teki san svo nokkur jr kmi; essar sveitir eru a g veit Lofmundarfjrur og Borgarfjrur inn fr sj — norurhluti Hrarstungu og nokku af Hlinni [Jkulsrhl] — Selrdalur Vopnafiri og einstku sveitapartar var ar sem hlkur hafa n verst til. essumsveitum eru v margiregaruppnmir a heyjum, v naut hafa teki upp svo miki fr saufnu; eru sumir farnir a leita sr bjargar jarasveitunum ...

slendingur segir 23.mars:

Um essar mundir er v nr fiskilaust fyrir llum Sunnlendingafjrungi. Tarfar landi m alltaf heita gott; stundum jti upp noranveur, dettur a jafnskjtt aftur niur; snjr er ltill og frin g. gr (22. mars) fru 4 skip hkarlalegu Akranesi; eitt eirra var lent i morgun me 13 hkarla. ͠dag er heirkt veur og allmikill hiti. — ann 19. .m. barst skipi lendingu austur Selvogi; ar voru 14 manns og drukknuu allir. Formaur var Bjarni bndi Nesi ar sveit. ll nnur skip, milli 20—30 af Eyrarbakka og Selvogi, sneru fr fyrir brimi, og nu landi orlkshfn.

jlfur birti ann 16.jl brf dagsett Eyrarbakka 10.aprl ar sem fjalla er um marsbrimin ar um slir:

Fstudaginn ann 15. [mars] reru flest skip Stokkseyri, en vetfangi brimai svo miki, a 4 skipin, sem seinast komu a sundinu, hlutu a hverfa fr og hleypa t orlkshfn, hvar au nu klaklaust landi, fyrir tilstyrk eirra mrgu gu manna, sem ar voru fyrir lendingunni, og veittu skipverjum alla mgulega hjlp og bestu vitkur. Af essum skipum voru 2 sett landveg r orlkshfn austur a Stokkseyri, mnudaginn 18. s.m., en hin 2 skipin komust ann sama dag sjleiis, anna hinga Eyrarbakka, en hitt alla lei a Stokkseyri. Morguninn eftir leit t fyrir brilegt sjveur. Reru flest skip Stokkseyri, og smuleiis au 3 skip, sem n ganga hr Eyrarbakka. egar skipin voru nkomin stur, hleypti svo sngglega vlku ofsabrimi, a aeins 2 skipin fr Stokkseyri nu ar lendingu, en hin ll, og au han af Eyrarbakka — samtals 15 skip — mttu til a hleypa t orlkshfn ltt frum sj og nu ar happaslli lendingu, v aeins ein r brotnai, og einstakir menn jkuust eitthva lti.

jlfur segir ann 25.mars:

Aflaleysi m telja hi einstakasta til essa llum ytri og innri veiistvum allt austan fr Jkuls Slheimasandi og vestur a Ltrabjargi; hr um Innnesinvar almenningur eigi var gvirisdagana fyrir helgina, en var gur hkarlaafli ... Akranesi.

Aprl: venjuhl og hagst t lengst af.

Norri segir ann 16.aprl:

Me sunnanpstinum frttist um tarfari a sunnan og vestan og er allstaar n hi sama a frtta, a tin, sem var nokku hr og sumstaar me jarleysum gunni, hafi aftur breyst til batnaar me einmnaarbyrjuninni, og hefir san veri hin skilegasta vertta og hitinn hr Eyjafiri 10 grur skugganum essa daga. A sunnan er ar mti bgt a frtta me fiskileysi, og er oss skrifa a aflabrg hafi veri ar einstaklega ltil, nema hkarlaafli var ar dltill, ar sem fari var a gjra tilraunir til hans.

slendingur segir ann 27.aprl (dagsetur pistilinn sumardaginn fyrsta 25.aprl):

Gleilegt sumar, gir landar! „N er vetur r b“, einhver hinn blasti og besti vetur, sem lii hefur yfir meiri hluta lands vors um mrg r. Litur er farinn a koma jrina; fnaurinn eirir ekki vi hsin; sumarfuglarnir eru komnir hpum saman, og fleiri kva vera von me fyrstu ferum. En blessaur fiskurinn kemur eigi. a m kalla nstum fiskilaust fyrir almenning llum veiistum vi Faxafla, og eru a daprar frttir, ar sem lf og atvinna margra sunda er undir komin, einkum eins og n er statt landinu.

Austan r Mrdal er oss rita annig 6. .m.: Hr kom kaflega mikill snjr byrjun mars, sr lagi 2. til 5. eyddi bloti nokkru aftur; tk algjrlega fyrir haga, og Kerlingardal fennti f; er um 20 fundi enn. San virai sfelldum tsynningum og hafhrkum fram pskaviku; rtt fyrir ea um pska [31.mars] htti g a gefa tigangsfnai. San 28. mars hefur veri mesta bla og stugar sjgftir; fllu r 4 helgidagar; hina alla hefur veri ri; og sast dag, en n ori fiskilaust um stund.

Harindi mikil Skaftrtungu og Su. Vestan undan Jkli segir brfi, sem rita er fyrst essum mnui [aprl]: „Veurtt er hr hin besta, en fiskiafliltill til essa.

jlfur segir ann 27.aprl:

Veturinn reyndist til enda einhver hinn besti og blastisem menn muna, og a yfir allt land, eftir v sem sannast hefir spurst, og llu meira blviri vestan- og norvestanlands heldren hr syra; hlaupi gunni tk t.d. mjg va fyrir haga Hnavatnssslu, en var haglaust austur Su og var hr syra; sjaldgftmun a og a 2—3 mlistiga hiti gefist a mealtali gjrvallan janarmnu, eins og n var v safjarardjp.

ann 4.ma segir veurathugunarmaur Hvanneyri vi Siglufjr a hafshrafl hafi komi upp a landi.

ann 5.ma segir sra Bjrn Halldrsson Laufsi dagbk sinni: „Hafshroi ti firi“. [r samantekt um hafs dagbkum Bjrns sem birtist Tmariti hins slenzka bkmenntaflags 23., 1902, s.169]

Ma. Fremur hagst t. Hiti nrri langtmamealtlum.

slendingur segir af t ann 10.ma:

Tarfari er alltaf hi besta, og svo er a heyra allstaar aan, er vr hfum til spurt. r Mlasslu segir brfi fr 25. mars, a ar hafi tin veri g til byrjunar marsmnaar, en san hart.

slendingur segir af eldsumbrotum stuttri frtt ann 19.jn:

Frst hefur a vart hafi ori vi eldsumbrot 24.[ma] rfajkli.

jlfur segir ann 29.ma:

Hin einstakasta vorveurbla vihelst, skepnuhld allstaar hin bestu og grandi og grasvxtur horfir vel vi.

Norri talar um ga t en framhaldandi aflaleysi ann 31.ma:

Vetrar- og vortin er allstaar a frtta hin besta og einstaka kuldaskot hafi veri hr nyrra, sem einkum stafar af snum, er hefir veri hr ngur og spillt tluvert fyrir hkarlaveium, hafa engi brg veri a v, og hinir sterkustu hitar me kflum. Hi einstakasta aflaleysi er a frtta vast hvar asunnan, svo a til mestu vandra horfir. Bjargarrng hefir einnig veri tluver hr nyrra og eystra og enginn fiskur fst r sj svo vr hfum til frtt hr nnd. sinn hefir mjg tlma hkarlsaflanum, svo lti hefir aflast nema fyrstu ferinni, en veiddu flestir vel, um hundra kta hlut eir sem bestir voru.

ann 12.gst birti slendingur brfkafla dagsettan 9.jn Suur-Mlasslu:

Frttir eru han far. Veturinn var hr einkum sunnan til Mlasslum, einhver hinn besti, er menn muna eftir, snjalttur og veurhgur, en af og til nokkufrostharur. Vori hefur einnig veri mjg bltt, og er grur orinn gur bi tnum og tengi, og hr um bil eins gur eins og 12. viku sumars fyrra. Hr um svi aflaist nokku af ts vor, og kom a llum gar arfir, v kaupstair uru rotum gulok, svo a leit hr t fyrir mestu vandri og bjargarskort, hefi ekki fiskast.

Jn. rkomusm og rleg t um landi sunnanvert, srstaklega fyrri hluta mnaarins, en samt nokku hl t og almennt ekki talin hagst heildina.

jlfur segir af Skeiarrhlaupi og fleiru frtt ann 26.jn:

[ann] 24. [ma] fannst her syra megn jkul- og brennisteinsfla og st vindur hr af austri, en miklu megnari var flan austur um Su og Mealland, og var ar teki eftir v, a silfur allt tk kolsvartan lit, hversu vel sem a var vafi og geymt trafskjum og kistum. Sust , um Mealland og lftaver, reykjarmekkir upp r Hnappafells- ea rfajkli, og eigi marga daga ar eftir. ennan dag hljp Skeiar, og hefir hn n eigi hlaupi um nstliin 10 r, en er tast, a hn lti eigi nema 6 r milli hlaupaog stundum eigi nema 5, rst v a lkindum a hlaup etta hafi ori afarmiki; enda sjst og n meiri merki ess heldur en vant er, v va vestur me sj er rekinn birkiviur hrnnum saman, og er a sjlfsagt eftir hlaupi og virist hafa fari yfir Skaftafellsskga neanvera. eru og hrannir me sj af hvtum vikur, en ess hafa aldrei sst merki fyrr eftir hlaup r Skeiar, en aftur eru ykk lg af eim vikur va rfasveit, eftir hin fyrri strhlaup r Hnappafellsjkli er ar hafa svo mjg byggum eytt og graslendi; v rur a lkindum, a hlaup hafi n einnig komi r jklinum sjlfum, en reianlegar fregnir skortir um allt etta ar sem engar ferir hafa geta ori austan yfir Skeiarrsand til essa, ogtvsnt, a hann veri fr fram eftir sumri.

rferi. — Vorblan hefir veri stug og einstaklega g yfir allt land allan ma og jnmnu; framan af essum mnui [jn] var samt va hr syra i fjallasveitum bi kalsasamt og fjarska rigningasamt, svo a mold i grum hljp sumstaar harar hellur, og tali vst a a spilli klvexti og jarepla. En fnaarhld eru allstaar einstaklega g, voru kvralrnar 7 vikur af sumri va Skaftafellssslu, og ykir a dmaftt. Grasvxtur horfir allstaar gtlega vi, einkum tnum og llu valllendi.

slendingur segir af t og afla ann 1.jl:

Tarfar var um hr heldur stirt og stormasamt, oft me krapaljum af tsuri, lkast v, sem s mundi hrakningi skammt undan landi tnorurhafinu; var v fremur gftalti sjinn og grurlti til sveita. N hinn sasta hlfan mnu hefur veur veri allbltt. Svo m kalla, a smilega hafi fiskast hr Innnesjum vor, en mestallt er a sa og heldur sm, og ar e orskaflinn brst svo algjrlega vertinni, eins og n var reyndin , vita allir, sem til ekkja, a ar me var mttarstoinni kippt undan bjargri manna hr umhverfis Faxafla, enda hefur veri og er miki harrtti og horfir til hallris hr vi sjinn, nema hjlp, og hn talsver, komi r einhverri tt. Syra hefur voraflinn veri miklu minni en hr inn fr. Skepnuhld til sveita eru sg g, en fjrfin gjrir samt mrgum ri rngt bi.

Jl. Hagst t syra, en nyrra var kvarta um rigningar og erfileika.

slendingur segir ann 12.gst:

Allan sari hluta jlmnaar og allt til essa dags hefur veurtt hr syra veri me besta mti, og hagst a v, er heyskapinn snertir, sem allstaar byrjai me fyrsta mti, v grasvxtur var gu lagi. Margir eru hr bnir a alhira tn sn og hafa fengi tur hraktar. Fyrir vestan hfum vr og frtta heyannir gengju vel, og sumstaar vru ar alhirt tn. v er miur, a votvirasamt mun hafa veri a sem af er slttinum nyrra, og ef til vill Strandasslu, og heyrt hfum vr a hafs liggi fyrir landi, norur af Hnavatns-, Skagafjarar- og Eyjafjararsslum, en vst var ekki s fyrir Hsavk eur Langanesi fyrir skemmstu, v skip hafi fyrir ekki lngu komi af Hsavk til Vopnafjarar, og ekki ori vart vi sinn; hfum vr a eftir skipi Fischerskaupmanns, sem er nkomi austan um land af Vopnafiri, en um vtur og erri mikinn getur a r Mlasslum, og lku hefur vira allar gtur vestur eftir Skaftafellssslum.

gst. Kalt var gst og kom a einkum niur norlendingum. Smm saman horfi til betri vegar ar um slir. Syra var urrvirasamt.

Norri rir slaka sumart Norurlandi pistli 31.gst:

[T]arfari, sem var hi kjsanlegasta allt vori, breyttist me slttarbyrjun til rigninga og urrka, er gengu hr um norursveitir, Eyjafjarar- og ingeyjarsslur, langt fram gst. Tur hrktust v allva til strra muna, og a lkindum meira norur um og eystra, en hr Eyjafiri, hr vri einnig mikil brg a v. Skagafjarar- og Hnavatnssslum hafa essir urrkar veri miklum mun minni, og vast hvar engar verulegar skemmdir ori tum. Allt anna er a segja um Vesturland og Suurland, a v er vr hfum frtt. Fyrir sunnan vitum vr a af eigin raun, a ar var hi yndislegasta veur svo a kalla dag t og dag inn allt sumari, og hey hirtust ar rtt a segja af ljnum. A vestan hfum vr lka r llum sveitum frtt vilka rsld og af Suurlandi, og vr tlum, a nting theyjum hafi bi vestra og syra ori me besta mti. a hefir n btt nokku r a tlun vorri hr Norurlandi, a seinni hluti gstmnaar og fyrri hluti september hafa veri svo gir, a they hafa eflaust sumstaar fengist me gri hiringu a miklum hluta. Aflabrgin hafa n veri eins misjfn, fyrir sunnan hefir afli veri fremur ltill, a vorsuaflinn vri allgur, mun i rngt bi hj sjmnnum ar syra. Hr hefir veriallmikill afli Eyjafiri lengst af sumar og hkarlsaflinn eins gur og t leit fyrir.

slendingur segir ann 10.september:

Tarfarhefur veri gtt allt fram enna dag og heyannir gengi a skum, heyin hr syra eru allstaar afbrags g og sumstaar, einkum fyrir austan fjall, mesta lagi. Fiskiafli er vi og vi nokkur, og hefur n um stund helst aflast nokku af hfi og sttungi.

September tti hagstur, og hiti var ekki fjarri langtmamealtlum. Mjg urrt var vestanlands.

jlfur segir af rferi og aflabrgum ann 27.september:

r llum hruum landsins eru n ferir hinga um etta leyti, og berast reianlegar fregnir, og eru r allar hinar bestu af einstakri og stugri veurblu, gum heyafla, gum fjrhldum og almennri vellan manna. Um ingeyjar- og Mlasslur var a vsu eigi jafnerrissamt um mibik slttarins, eins og hr syra,og tur rrnuu ar nokkusumstaar, en uru skemmdar; en allstaar annarstaar hefir veri hin einstakasta heyaflat gjrvallt etta sumar, og nting; tn voru allstaar gu mealangi a grasvexti, og sumstaar besta lagi, t.d. vast vestanlands; velli og vallendi einnig betra lagi, og eins votlendar mrar og nearlega byggum; aftur hafa mrar hlendi og til fjalla reynst nsta snggar, en a svo s, og velli hafi veri mjg harslgt og seinunni, hefir heyskapurinn allstaar um land ori hinn besti a hann s ekki sumstaar meir en meallagi a vxtum. — Fiskiafli og hfsafli hefir veri allgur hr sumar um Innnes og Vatnsleysustrnd, og besti afli n um slttinn Skagastrnd og beggja megin Skaga fyrir noran.

slendingur birti ann 30.september alllangan pistil um t og slysfarir:

N vill svo til, a allstaar m kalla a s gott a frtta. Tin hefur v nr um allt land veri g sumar. a var aeins framan af sltti nokku votvirasamt norur Eyjafiri og ar fyrir austan, svo tur hfu hrakist, helst fyrir eim, sem fyrstir byrjuu a sl, en seinni hluti slttar vitum vr eigi betur en allstaar hafi veri gur, og egar yfir allt land er liti, m fullyra, a sumari hafi veri gott, og einkum m segja a um allt Suur- og Vesturland hafi heyafli ori gur, og einkum nting afbragsg; en margir geta ess, a heldur hafi grasbrestur tjr veri tilfinnanlegur. En hva um a, hitt er fyrir mestu, a heyin su g, minna er hitt vari, a au su mikil a vxtum, en ltil a gum. a er annars eftirtektavert, svo bltt og gott sem sumari hefur veri a minnsta kosti hr syra, hva lti grasi hefur veri allri tjr, engjum og bfjrhgum, san snemma sumar, og hve snemma gras fr a falla, og a enda vallendi og til fjalla, a v er skilvsir menn hafa sagt oss. Sjvarafli hefur veri, eins og ur er sagt blai voru, heldur ltill hr syra, en eir fu, sem stunda hafa hkarlaveii, hafa heldur vel afla, og hinum rum landsfjrungum er sagt a hkarlsaflinnhafi vel heppnast; annig segir sagan, a iljubtar Eyfiringa hafi til samans fengi yfir 2000 tunnur lifrar; ilskip sfiringa sum um og yfir200 tunnur, og ilskip Djpavogi um 300 tunnur. Verslun hefur allstaar sumar veri hagfelld landsmnnum.

Skipskaar strir og smir. Vestur Bldudal vi Arnarfjr slitnai upp kaupskip fyrra mnui [gst], rak land og brotnai svo, a allt var a selja, bi skip og vru, en menn komust allir af. Kaupmaurinn heitir lsen, er skipi tti. Anna kaupskip rak land Skeljavk vi Steingrmsfjr Strandassluog brotnai lti eitt; er sagt, a a megi vera sjfrt aftur, en anna skip tk vruna og flytur utan. Knudtzon strkaupmaur tti au skip bi. Hi rija skipi rak land Akureyri nyrra; a kva lti ea ekkert hafa skemmst; a flutti vru fyrir Henderson kaupmann. Btur frst sumar Breiafiri, leiinni ofan af Barastrnd fram Saueyjar, og drukknuu allir, er voru, 4 a tlu. Norur vi Blndus Hnavatnssslu drukknuu og 3 menn fiskirri, og rak alla daua til lands.

Oktber. T var almennt talin hagst, rtt fyrir nokkur skakviri.

Norri segir ann 15.oktber:

Me austanpsti brust gar frttir a austan um verttufar, einsog allstaar hefir veri hr um seinni part sumarsins. Skrifar brfskiptavinur vor einn af Hrai, a sumari hafi ori egar allt er liti notalegt og votvirakaflinn framan af sltti gjri mnnum heyskapinn erfian, hafi engir strskaaraf v ori, heldur hafi miklu heldur harvelli batna vi a, sem annars hefi ori lakara lagi vaxi, svo engjar hafi a llu samantldu ori besta meallagi, enda hafi ar allvel heyjast hj flestum. Eftir v sem vr hfum sar fengi fregnir r ingeyjarsslu tlum vr og a vast hvar hafi ori betra r me hiringu heyjum en vr hfum ur fr skrt, svo a skemmdir og hrakningar tum hafi hvergi ori meiri en sumstaar hr Eyjafjararsslu.

slendingur segir ann 19.oktber:

ofsaveri af tsuri 2.[oktber], sleit upp kaupskip ytri legunni Eyrarbakka, nkomi anga me kornfarm. Mtti kalla ln me lni, a allt korni, sem anga tti a fara, var komi land, en skipinu frust htt anna hundra tunnur korns, sem tlaar voru Levinsens verslun Hafnarfiri, og auk essfrek 70 skpd. af saltfiski, sem bi var a flytja t skipi. Brotnai a strkostlega ar skerjunum, og allt var selt uppbosingi, skipskrokkurinn og vrur r, sem v voru; er mlt, a fengist hafi um 2000 rd. fyrir hvorttveggja. Menn komust allir af. Er etta vst hi [fjra] skip, sem farist hefur ar n hinum sustu 15 rum. — Tarfar m heita gott, fremur umhleypingasamt og rfelli nokkurt. Fiskiafli allgur Seltjarnarnesi 18. og 19. .m., en tregt til ess.

Nvember var venjukaldur og t hagst.

slendingur segir ann 12.nvember:

Nkomnir eru hinga bi noran- og vestanpstur, og segja ga haustverttu allstaar a, og a ru leyti engin srleg tindi. Austan r Skaftafellssslu hfum vr einnig nfrtt allt hi sama, og m me sanni segja, a sumari, sem n er r gari gengi, hafi eigi ori endasleppt, heldur veri eitthvert hi besta og blasta, sem lengi hefur komi yfir etta land. Veurtt er um essar mundir ri stormasm, oftar vi norur, og er miki mein a v, ar sem mennmundi a rum kosti fiska vel flestum ea llum veiistum hr vi Faxafla, v sjmenn vorir segja talsveran fisk fyrir landi. Hafa menn brotist sjinn me mesta harfylgi undanfarnadaga, sumir afla allvel, sumir miur, en legi vi hrakningum og tjni.

Norri segir fr ann 15.nvember:

Veturinn er n hr um svi alvarlega genginn gar fyrir miju essa mnaar, og i mikill snjr kominn, svo fr er ill hr kringum kaupstainn bi fyrir utan og sunnan, en minni snjr eins og vant er fram um fjr. Eyjafjarar er egar lg og sjrinn t mija hfn. Riggskipi William, sem var albi han snemma mnuinum, hefir legi hr innifrosi nokkra daga og er n veri a sa a t. Engar frttir hfum vr nlega fengi lengra a, enda koma hr engir langferamenn um etta leyti.

Norri segir ann 30.nvember:

Psturinn er ekki kominn og allir geta nrri, hve miklar frttir vr getum skrifa nna 18 mlistiga frosti (26. nvember), ...

slendingur segir ann 4.desember:

[Hr] hafa gengi einlgir noranvindar, anga til fyrrintt (2.desember), a veur breyttist vi tunglkomuna, og gekk til landsuurs me fjki og san rigningu og stormi. Frostharkan hefur veri mikil, og a svo, a eigi vita menn dmi til, undir 50 r, a Skerjafjrur hafi veri genginn fr Skildinganesi yfir Bessastaanes nvembermnui, enda er sagt, a frosti hafi n n 15C., en eigi vitum vr, hvort satt er.

jlfur segir ann 11.desember:

Noranveurshlaupi seinni hluta [nvember] var eitthvert hi harasta, sem komi hefir hr um mrg r um ennan tma rs; frosti var hr Reykjavk 13R [-16,3C], mest; — hagar hldust samt allstaar hr sunnanfjalls. — Afli hefir hr engi veri af sj neinstaar san um mijan fyrri mnu, gftalaust oftast san, en fiskilaust hr um ll nesin fyrir nstlina helgi.

jlfur segir frekari frttir af frostum ann 21.desember:

hlaupi fyrra mnui [nvember] hefir ori nsta hart vast um land, og sumstaar me talsverri fannkomu, — en hvergi teki fyrir haga, — t.d. ofantil Borgarfiri, ingeyjarsslu og Snfellsnessslu; ar fll snjfl binn a Fagrahl (hjleigu fr Mvahl Neshrepp innri), uru 3 menn undir flinu, bndinn og 2 menn arir, annar eirra gat grafi sig r fnninni og leita hinum bjargar, og nust eir bir og ltt skaair; ar var og undir meiri hluti fjrins, og var bi a grafa upp 10—20 kindur me lfi, er sast spurist; en allur essi viburur arf nkvmari skringar, en hann var nafgenginn, er ferin fll, og eigi skrifa um hana ar r sveit, heldur fjr. Frosti var eitt hi harasta hr vsvegar um Suurland, um ann tma rs: 15 Rangrvllum ofarlega, 13 neantil Hvolhrepp, 21 Gilsbakka Hvtrsu. Norri skrir eigi fr frosth ar nyrra, en getur ess, a hfnina Akureyri hafi lagt t til mis, og haft oria sa t kaupskip, er var ar ferbi (um mijan f.mn.). — 21. [nvember] var ungur maur ti byl lei til Grindavk inn Gar; ... Fyrir og um nstlina helgi var besti afli suur Gari mest af yrsklingi og sttungi; fjldi af Innnesjamnnum hafa skt anga mikla og ga bjrg.

Desember: Hlrra var veri, en rkomusamt var um landi vestanvert.

ann 15.nvember 1860 (ri ur en hr er til umfjllunar) birti Jn Hjaltaln ritstjri spurningalista um hafs blai snu slendingi. Nokkur svr brust og eru au prentu blainu. Vi birtum spurningarnar sjlfar egar fjalla verur um ri 1860, en tv svr voru birt rinu 1861 og fara au hr eftir, anna r Strandasslu, en hitt r Hfahverfi vi Eyjafjr.

slendingur 10.5. 1861

Svar vi hafsspurningum Jns Hjaltaln: Fr sra Sv. Eyjlfssyni rnesi Strandasslu til jstisrs Jns Hjaltalns, dagsett 21. janar 1861.

Af v g mynda mr, a fir, ea mske enginn, veri til ess hr Strndunum, a svara yur upp r spurningar, er r hafi lti prenta 17. blai slendings, lt g mr skylt, a reyna til a svara spurningum essum a v leyti, sem g get. g hef n bori mig saman vi gamla menn hr skninni um hafsinn og verkanir hans, og kemur a a mestu leyti saman vi a, sem g hef sjlfur teki eftir au 12 r, sem g egar hef veri hr Strndunum; aru leyti skal g aeins skra fr v um hafsinn og verkanir hans, sem g veit me vissu, en sleppa heldur hinu, sem g er nokkrum efa um. g tek
spurningarnar r, eftir v sem r eru prentaar.

1. Spurningu essari get g ekki svara me neinni vissu, en eftir v, sem gamla menn rekur hr frekast minni til, mun mega fullyra, a hafs hafi reki hr a landi 42 sinnum eim 60 rum, sem liin eru af essari ld, ea a hafsreki hr inn a jfnui 7 r af hverjum 10 rum, og san g kom hinga, vori 1849, hefur hafs reki hr a landi 10 rin, stundum meir, en stundum minna.

2. ur en hafsreki byrjar, er veurtta hr t mjg stug og umhleypingasm; mist eru tsynningsbleytur og blotar ea norankafaldshrir, en af hverri tt sem vindurinn er, stendur a sjaldan nema eitt dgur senn; slettir oft mjg fljtt logn, en hvessir aftur eins fljtt af annarritt.

3. Hafsinn rekur jafnaarlega fljtt hr inn, me noranstormum og miklum kafaldshrum, en ber a stundum vi, a straumar bera sinn hr a landi i logni, ekki hafi sst til hans ur, og hefur etta tvisvar vilja til, san g kom hinga; annars er enginn efi v, a straumar ra fer ssins, og flta henni, en vindar alls ekki, v g hef oft s sinn berast me allmiklum hraa mti vindi, og a stormur hafi veri, sem snast hefi mtt seinka fer hans; eins er v vari, egar sinn fer, a eru a straumar, sem flta fer hans burtu, og fer hann stundum svo fljtt burtu, a trlegt ykir; stundum ber a vi, a sinn s orinn samfrosta, og ni 4 til 5 vikur sjvar [4 til 5 stunda siglingu, gtum giska 30 til 40 km] t fr landinu, og hver vk og fjrur fullur af s, sprengja straumar sinn hastarlegaallan sundur, og hverfur svo sinn me vlkum hraa, a eftir 1 ea mest 2 dgur sst ekki jaki, svo langt sem auga eygir; etta skeur annahvort logni og oku, ea me sunnanblota; egar hafsinn hverfur svona fljtt, segja gamlir menn hr, a hann skkvi allur, en reyndar eru a ekki anna en straumar, sem annig flta fer hans, enda hef g s stra hafsjaka berast hr inn Hnafla i logni, me vlkum hraa, sem kaupskip sigla allgum byr.

Framhald slending 28.5. 1861
4. Hafsinn kemur hr oftast nr r norvestri, ber a vi, a hann kemur hr a Strndunum r austnorri, og segja menn , a sinn komi austan fyrir; egar s kemur annig hr a landi, eru a t hafk, svo ekki sr t yfir, og mun standa annig v, eftir v sem menn halda hr, a sinn reki lengra fr landi fr vestri til austurs, en svo komi straumbreytingar, sem hjlpi stormum til a reka hann a landi.

5. Flatur s og borgars eru, a llum jafnai, ekki samfara, heldur oftast nr hvor fyrir sig, a er a segja: sum rin kemur borgars v nr eingngu, enaftur sum rin flatur s, er a allttt, a borgarisjakar miklir eru innan um hinn flata s, einkum mikil salg eru, og ekki minnist g ess, a g hafi s hr svo flatan is, a ekki hafi veri innan um hann mjg strir borgarsjakar hinga og anga; borgars kemur hr yfir hfu oftar en flatur s.

6. egar sinn kemur a landi seint vetrum, koma t hvalir undan honum inn firi og vkur; en komi hann ar mti a landi gi og orra, og fyrr vetrinum, mun a vera mjg sjaldgft, a hvalir komi undan snum; af essu eru lka komin hin gmlu mltki hr Strndum: „Oft eru ti einmnaars“, og „sjaldan er gagn a gus“; v eru ekki hvalir ea ess kyns ti me snum, enmiklu heldur me eim s, sem kemur a landi einmnui og seinna; a munreynast svo, a meira s hr af hvlum fyrir landi sarum, heldur en ekki hafa komi sar vetrinum ur; egar shroi rekur hr inn seint vetrum ea vorin, kemur einatt miki af hvlum me honum, en eir fara aftur me snum, egar hann fer, um stund, en koma aftur upp a landi undir og um mitt sumari; annars hef g s hr merki til ess, a hvlum mun vera mjg gjarnt a halda sr vi sinn, egar hann er ekki mjg mikill, v g hef teki eftir v, a egar landfastur hafs fyllir vikur allar og fla t fyrir ystu nes, er einattmiki af hvlum me snum a framanveru, og a lengi, egar slaust er fyrir framan.

7. a fer ekki nrri v t eftir vxtum ssins, hva lengi hann liggur vi landi, v oft ber a vi, a hafshroi liggur mjg lengi, einkum egar hann rekur inn seint vetrum ea vorin; er a almenn tr manna hr, a egar mikill s rekur a landi, og liggi hann landfastur 3 ntur, muni hann a minnsta kosti liggja 3 vikur, og liggi hann 3 vikur, muni hann liggja mjg lengi, ef straumar ekki fara a hreyfa honum, egar 3 vikur eru linar; etta segja menn hr a reynslan sanni; a eru allajafna vissir straumar, sem fra sinn burtu, eins og g a nokkru leyti hef geti um, undir nr.3. vil g einnig geta ess hr, a egar hafs rekur hr inn til muna, gjrir hann t 3 rek sinn, ur hann er a fullu landfastur; etta stafestir reynslan fullkomlega; g hef geti ess ur, a hafs reki hr jafnaarlega a landi me noranstormum og kafaldshrum, en fyrst kemur aeins shroi a llum jafnai, og eftir fa daga kemur aftur noranstormur, sem rekur meiri s a landi, en er oft hgur tsynningur ea logn ess millum, og eftir rija noranstorminner sinn fullrekinn, og koma oft langvinnar kyrrur og logn og heibjart veur eftir, sem einatt vara 14 til 20 daga.

8. Hafsinn rekur hr oftast fyrr a landi vi Hornbjarg; mun a bera til, a hann reki fyrst upp a Aalvk, egar mikill s er vesturhafinu.

9. Hafsinnkemur oft og einatt austur fyrir Horn og inn Hnafla, ekki sjist hafk af honum fyrir vestan, en vel getur a ske, og er enda mjg lklegt, a mikill s s a llum jafnai norvesturhafinu, v sjist mikill s i vestur-tnorur undan Aalvk, bregst a sjaldan ea ef til vill aldrei, a hann komi talsverur hinga austur fyrir Horn og inn Hnafla me Strndunum.

13. (10., 11., 12. kemur mr ekki vi a svara). [essum spurningum var srstaklega beint til ba Austurlands] Hvorki g n arir hr hafa teki eftir breytingum norurljsum, mean hafsinn er landfastur, en g mun n fara a gjra a, ef g lifi hr; skal g leyfa mr a geta ess, a eftir v, sem mig frekast rekur minni til, munu norurljs yfirhfu vera miklum mun skrari, daufari og daprari, egar sar liggja hr vi land a nokkrum mun, en g ori ekki a fullyra etta sem ldungis reianlegt.

14. a er alls enginn efl v, a miklu meiri kuldi merkist sjnum, egar hafsinn er vi land, en ella, og taka menn hr almennt mark v, a egar mikill sjarkuldi er, s talsverur hafs mjg nlgt; etta virist reynslan a stafesta; g hef teki eftir v, a egar hafs liggur talsverur hafinu hr norur og tnorur undan, mske 1 viku [7 til 9 km] undan Horni, en 3—4 vikur han, er eftir v meiri mur fjrum, sem norar er, ea nr Horni, ea eftir v kaldara sjnum, sem nr er hafsnum.

15. Sudda- og vtusumur standa efalaust af hafsnum, egar hann er hafinu, og ekki mjg nlgt landi; en s hann hr mjg nlgt landi sumrum, sem mjg sjaldanvill til, standa fremur af honum kuldar, ningar og grurleysi, en miklir suddar og vtur.

16. Menn hafa hr enn almennt tr v, a „sjaldan s mein a misvetrars“, og kemur mltki etta af v, a egar hafs rekur a landi um mijan vetur, fer hann allajafna aftur svo snemma burt a vorinu, a hann gjrir ekkert mein, enda er oft hl veurtta og g, egar hann fer snemma burtu; en v seinna a vetrinum sem hafsinn rekur hr a landi, v meira mein gjrir hann oftast, v liggur hann einatt fram sumar, og vita menn lti a segja af vori ea hlindum. a er mjg yndislegt a ba hr, egar hafs rekur hr a landi um og eftir sumarml, eins og tvisvar hefur vilja til,sang kom hinga; liggur hann einatt landfastur fram yfir fardaga ( nstlinu vori l hafsinn hr landfastur til ess 8.viku sumars [seint jn]), og er jafnast me llu haglaust fyrir skepnur, og snjr og klaki yfir allt, og miklir kuldar me nturfrostum, en allgott veur daginn.

17. essari spurningu get g ekki svara me neinni vissu, og fer v sem fstum orum um hana; einungis skal g geta ess, a egar hafs liggur hr vi land vorin, ber oft miki hafsls svo kallari unglmbum, og rifakla venju fremur fullornu f, og stundum hafsls, en er etta ekki svo mjg, a bagi hljtist af v, enda baa menn unglmbin, egar hafsls sst eim.

18. egar tr rekur hafs, eru a einungis svl tr; a ber mjg sjaldan vi, a kntu tr finnist hafs, ess hafi gefist einstk dmi, og ekki veit g til, a hr nlgt hafi reki kanta tr hafs, san g kom hinga, nema alls eitt tr.

19. au sumur munu jafnaarlegastvera hr g, og a minnsta kosti miklu hljari, egar enginn hafs hefur komi ea sst veturinn ea vori ur.

20. Eftir v, sem gamlir menn segja hr, mun a vera nokkurn veginn almennt reynsla hr, a eftir mrg sar samfellu komi gott rferi.

annig hef g stuttlega svara spurningum yar, og vil g n vnst minnast liti eitt straumana hr fyrir Strndunum; eir skiptast ekki me afalli og tfalli sjvar, eins og ar sem rttstreymt er, sem menn svo kalla, og ekki skiptast hr straumar me afalli og tfalli, fyrren kemur norvestur fyrir Horn, heldur liggur hr straumurinn allajafna suur me Strndunum inn Hnafla, og hr skiptir aldrei fllum; svo segja sjmenn, a 6 vikur austnorur undan Geirhlmi liggi straumurinn vallt til suurs inn Hnafla, og eins liggur hann hr inn me llum Strndunum, vissulega 2 til 3 vikursjar fr landi t; ar mti liggur straumurinn vallt norur t me Skagastrndinni, ess vegna rekur hafs sjaldan ar a landi, nema mestu hafk su af honum, en aftur mti rekur hann svo hglega hr a Strndunum, v straumurinn ber hann, og vissulega eru a allajafna vissar straumbreytingar, sem flta fer ssins han burtu, egar hann hefur um stund legi vi land; g hef lka teki eftir v, a nokkru ur en sinn fer burtu, egar ekki eru mjg mikil hafk, reia straumar hann me hg hr norur me Strndunum einn eur tvo daga, rtt ur en hann fer algjrlega; en strax og auur sjr verur hr, liggur straumurinn allajafna til suurs. egar mikill hafs er kominn nlgt, er oft straumhgra me kflum en ella; svo segja sjmenn hr, a egar viti langvinna vestantt, liggi straumurinnmeira til suausturs, en egar hann viti noran, liggi straumurinn aftur meira til suvesturs, en vanalegt s, ea a hann liggi fremur a landinu; breyting essi er oftast ekki mikil, en er til ess, a flta fer hafssins hr a Strndunum, egar noranstormar reka hann a landi. g gat ess, a hr vri ekki rttstreymt; g hafi vanist v fyrir sunnan, a um strstan straum, ea me nju tungli og fyllingu, vri vallt fl kl.6, og fjara kl.12, en essu er hr ekki annig htta, heldur er hr me strstum straum fjara kl.3 til 4, og fl kl. 9 til 10; g mynda mr, a etta komi af straumunum, v eins er essu vari sumrin, egar enginn hafs sst. a er almenn sgn manna hr, a um hfudag sumrin liggi straumur meira fr landinu, sem reki sinn langt burtu, s hann ekki kominn a ur; og svo segja menn, a hr s lkust veurttan, egar hafs s fyrir austurlandinu, og mun a vera almenn reynsla, a svo s.

g fer ekki hr um fleiri orum ettasinn, en bi yur a vira mr betri veg tilraun mna me a svara spurningum eim, er r ltu prenta slendingi; g veit, a margir eru frari til a svara eim en g, en g hlt, a hr mundu fir ea enginn vera til ess; blai barst mr lka svo seint, a g gat ekki bori mig saman vi alla hr skn minni, sem g vildi kosi hafa; ef r vildu lta svo lti, a spyrja mig um eitthva, sem veurttu snertir ea hafs, mundi g fslega svara v, eftir v sem g hefi vit . N dag er hr allmiki frost, rmar 9 eftir Reaumurs mli.

ann 28.desember birti slendingur var Einars smundssonar Nesi Hfahverfi vi spurningum Jns Hjaltaln. Svari er dagsett 7.oktber 1861:

Vilji mennf skra og nokkurn veginn yfirgripsmikla hugmynd um a, hvernig sinn almennt rekur a og fr landi, vera menn fyrst a ekkja hr um bil aalstefnu hafstraumanna kring um a. g er n v miur of frur um etta, og veit einungis, a hr fyrir Norurlandi er tluverur straumur vestan fyrir Hornstrandir, og svo me fltu landi austur fyrir Langanes, en beygist ar suur me Austurlandinu og verur ar enn strari, heldur en hr er fyrir noran, (en ef til vill mjrri). Fyrir sunnan og vestan veit g ekki hvernig straumum hagar til, en g mynda mr, a einhver grein af flastraumnum (the gulfstream) liggi vestanhallt sunnan a slandi og kljfi sig um a, svo a fyrir Vesturlandi liggi straumurinn norur me landinu, og framhald af honum s straumur s, sem g nefndi fyrir noran og austan. Aftur gjri g r fyrir, a meginhluti flastraumsins sli sr austur me landinu a sunnan og komi til vegar sunnanstraumi hafinu milli slands og Noregs, en a af essu leii austanstraum norur shafinu, og norurstraum suur me austurstrnd Grnlands. stuttu mli: g mynda mr, a kring um strendur slands liggi fremur mjr hafstraumur ea hringsvif slarsinnis, en a aftur s hfunum fjr landinu meginstraumur fuga stefnu, ea rangslis. En hvort sem n nokku er hft essari getgtu minni ea ekki, mun a t reynast mjg merkilegt atrii veurfri slands, a ekkja nkvmlega hafstraumana, v auk ess, sem eir hafa yfirgnfandi hrif hafsinn, sem llum er kunnugt hversu miki gjrir a verkum, til a spilla veurttufari landi voru, hafa eir lka sjlfu sr beinlnis hrif loftslagi; annig vita menn t.a.m. a einhver hin helsta orsk til ess, a loftslagi Noregi er svo milt, samanburi vi nnur lnd smu breidd, er einmitt flastraumurinn, sem liggur a landinu, og um straum ennan segir A. v. Humboldt, a menn veri a leita eftir upptkum hans og undirrt fyrir sunnan Grarvonarhfa, hann fi ekki nafn sitt fyrri en hann kemur t r Mexkflanum(the gulf of Mexico) um Bahamasundi. g get essa sem dmis upp a, a menn mega ekki vera of nrsnir, egar leita skal upp orsakir til veurttufarsins. g skal n leitast vi a svara me fm orum v, sem g get svara af spurningunum slendingi:

1. Hva oft hafs hafi komi a Norurlandi essari ld, get g ekki fljtu bragi komist eftir, en etta m vst auveldlega finna msum ritum, t.a.m. fyrir hin fyrstu 15 r af ldinni Tavsum sra rarins Mla, san um nokkur r Klausturpstinum, o.s.frv. g veit annars, a hr eru til gamlir menn, sem hafa haldi dagbkur fjlda mrg r, og mtti finna miki eim um etta efni, ef tminn leyfi, en mrgum ykir lklegt, a sarin muni hafa veri nr tvfalt fleiri en hin slausu hr noranlands.

2. Mikil reynsla ykir hr vera fyrir v, a sinn reki trautt a Norurlandi, svo miklu nemi, n ess vestan ea norvestan tt hafi ur gengi um hr
eim vetri.

3. Sannreynt er a, a bi stormar og straumar ra fer ssins, og veitir msum betur, eftir v hver flugri er, en a jafnai ra straumarnir meiru, vbi er miklu meiri hluti sjakanna niri sjnum, og svo eru lka straumarnir stugri en vindarnir; a er v mist, a sinn rekur fyrir straumi mti vindi, ea undan hvssum stormi mti straumnum, ef hann er ekki mikill, en bum essum tilfellum rekur sinn drmt; leggist aftur stormur og straumur eitt a reka sinn, miar honumfuranlega fljtt fram. a segir sig sjlft, a s straumurinn vestan, en stormurinn noran, rekur sinn til norausturs, meira ea minna skhallteftir v, hvort afli er sterkara.

4. Og me v svona stendur oftast , egar sinn rekur hr a vetrum, er algengast, a hann komi r norvestri.

5. s s, sem hr rekur a Norurlandi, er mist flatur s ea borgars, og kemur mnnum ekki saman um, hvor muni algengari, en sjaldan koma hr kaflega strir jakar samanburi vi , sem stundum sjst vi Grnland; annig ykja a fdmi, a fyrir 33 rum stu tveir jakar grunn sjtugu djpi norur og vestur af Siglunesi; uru eir ar eftir, egar annar hafs fr um vori, og stu kyrrir fram yfir Mikjlsmessu [29.september]; var um sumari dreginn mikill fiskur kring um jaka essa, sem allur var blindur ru auganu. Jakar eir, sem djpt rista, eru lka furu hir, og mun ekki fjrri sanni, a h eirra upp r sjnum s vilka mrg fet, eins og eir rista margra fama djpt, ea me rum orum: a 1/7 af allri h jakanna s ofansjvar; en engu a sur er s hluti, sem kafi er, miklu meiri en 6/7 a rmmli, v elilega snr niur s hlutinn, sem yngstur er og mestur fyrirferar, en rrasti hlutinn upp.

6. Ekki virist hvalagangan a landinu fara eftir v, hvort s er nrri ea fjrri, heldur fer hn eingngu eftir sldargngunni, v hvalirnir fylgja sldinnieftir jafnt og stugt, eins og elilegt er. a hefur reyndar oft bori vi, a sld hefur hlaupi inn firi, skmmu ur en hafs hefir reki a, en ekki virist sldargangan og sreki standa neinu sambandi.

7. a snist bi fara eftir vxtum hafssins og stefnu straumanna, hva lengi hann liggur vi landi. egar sinn er mjg mikill, fylgir honum meiri kuldi ogfrost, og frs hann v fljtar saman, einkum inni lngum og mjum fjrum; eiga lka vindarnir rugra me a rta honum til. S aftur einungis lti af s, er hann sfelldu reiki fyrir vindum og straumum, getur v ekki frosi saman, svo landvindarnir eiga hgra me a fra hann burtu. Straumarnir gjra annars, eins og ur er sagt, mest til a reka sinn; en ess ber a gta, a standi vindar lengi af smu tt, hafa eir mikil hrif straumana.

8. Af v reynsla ykir vera fyrir v, a sinn komi varla, nema vestantt hafi gengi ur til hafsins ann vetur, lta menn, a sinn komi fr Grnlandsbyggum; en eftir v sem vindar og straumar eru misstrir, rekur sinn fyrr ea seinna vetrinum og fjr ea nr landinu austur eftir hafinu. Reki hann nrri landinu vegna noranttar ea annarraorsaka, kemur hann fyrst vi Hornstrandir, en gangi landvindar, svo sinn reki djpt fyrir, verur hans oft fyrst vart vi Langanes og Slttu, og snist millibilinu veurstaan til norausturs, getur fljtu liti virst, a sinn komi r eirri tt.

9. a m ra af v, sem sagt er nstu grein, a slaust getur veri fyrir Norurlandi, svo langt sem auga eygir, hafs s kominn vi Langanes og reki aan fyrir straumum suur me landinu, v fyrir Mlasslunum er harur noranstraumur, eins og g gat um ur, og miklar straumrastir t af hverju nesi.

10. a mun fara a mestu eftir vindstunni, hvort sinn rekur nrri ea fjrri landi fyrir austan Langanes, en su veur hg og straumarnir einir ri ferum hans, tla g hann muni reka utarlega.

11. a mun vera sjaldgfara, en hr vi Norurland, a svo mikil hafk veri af s fyrir Mlasslunum, a ekki sji t fyrir hann af hstu fjllum, ber ettavi, en venjulega er sinn minni fyrir sunnan Gerpi.

12. Bi Norurland og eins Mlasslurnar losast fljtast vi sinn, egar veur stendur skhallt af landi, og um lei mti hafstraumnum, v rekur sinnbeint til hafs. Norurlandi er v bestsuaustanhvassviri til a frasinnburt, en Mlasslunum sunnan- ea suvestanveur.

13. Enginn ykist hafa teki eftir nokkrum breytingum norurljsum, mean hafsinn er landfastur.

14. Mean sinn er vi landi, er sjrinn miklu kaldari en ella.

15. Ekki ykjast menn hafa teki eftir v, a meira rigndi a sumarlaginu fyrir a, hafsinn vri skammt undan landi, heldur ykir etta fara mest eftir veurstunni, vegar lengi gengur austan ea noraustantt sumrin, er hr venjulega vtusamt; en mean hafsinn er mjg nrri vorin, eru oftast kuldaningar og nturfrost, en rkoma ltil, svo jrin getur ekki gri.

16. Hi gamla mltki, „a sjaldan s mein a misvetrars, n gagn a gus“, a vera komi af v, a reynsla ykir vera fyrir v, a komi sinn mjg snemma vetrinum, fari hann snemma burt, en sur ef hann komi ekki fyrr en seint tmnuum; bregst essi reynsla oft. Gamall maur, sem man muhallri, segir, a hafsinn hafi veri binn a fylla alla firi jlum, en hafi ekki reki burt aftur fyrr en um hvtasunnu.

17. Almennt ykir vera kvillasamara mnnum og skepnum, egar hafs liggur vi, og eru a skepnunum einkum rif og ls, sem eim er httara vi; ykir og httara vi, a kr og r lti fangi, og savorum deyr jafnan fjldi unglamba.

18. Tr au, sem rekur hafs, eru v nr undantekningar laust svl.

Lkur hr a sinni umfjllun hungurdiska um veur og t rinu 1861. Feinar tlur eru vihenginu.


Skrr tengdar essari bloggfrslu:

Smlg vi Reykjanes

egar strar lgir fara a grynnast vera alloft til nokkrar miklu minni r rstum eirra. Meginstan er vntanlega varveisla iunnar - s einhver snningur kominn eitthva stvast hann ekki svo glatt. Um etta hefur oft veri rita hungurdiskum ur, t.d. pistli sem birtist 24.janar 2012, lg dettur sundur.

Lklega er smlgin sem plaga hefur suvestanvert landi dag tt ennan uppruna. Lknum gengur misvel a eiga vi svona nokku - smuleiis er erfitt a sp veri kringum fyrirbrigin- rkoma mismikil og smuleiis vindur. dag hagai annig til a nokkur rkoma fylgdi lginni - kalt vestanloft bi a drekka upp raka (og varma) r hljum sj Grnlandshafi. rkoman bttist vi smvegis snj sem falli hafi gr og ntt - allt mjg laust sr. Afleiingin var mikill skafrenningur ar sem vindur ni sr upp.

Ritstjri hungurdiska fkk skammt yfir sig Hafnarmelum n sdegis. ar var vindur um 20 m/s og skyggni nr ekkert kflum - en ekki a mikill snjr a veruleg htta vri festu. En gilegt er etta - og ekki httulaust.

Enn verra var veri Suurnesjum - um lei og einhver fer a festast er allt fri skafrenningi sem essum.

w-blogg120120a

Korti snir lgina n kl.21 kvld (sunnudag 12.janar). Kannski er greiningin ekki alveg nkvm - en lgin er eins og ur sagi furukrpp og vel vaxin. Yfir landinu miju er hins vegar kaldur harhryggur og okkalegasta veur, en ti fyrir Norausturlandi er llu gerarlegri lg - kannski lka leifar af hringrs eirrar sem var a plaga okkur fstudaginn.

w-blogg120120b

850 hPa-korti evrpureiknimistvarinnar sem gildir kl.15 dag (sunnudag) m sj lgirnar bar (og reyndar tvr vibt). Lgin vi Reykjanes sst mjg vel - og greinis lka ofar verahvolfinu. Sj m a hn er hl miju - rtt eins og hver annar fellibylur - nokku ml er a fullgreina stur ess a kjarninn er hlr (r geta veri misjafnar hverju tilviki) - en ekki er lklegt a losun dulvarma (rkomumyndun) s veigamikill ttur - rtt eins og fellibyljum. a er lka t af fyrir sig skemmtilegt a str lgarinnar (lrtt umfang) nestu lgum er ekkertsvipa fellibyl. En a er varasamt a teygja sig llu lengra samanburinum - uppruni snningsins(iunnar) er annar - og svo er etta auvita miklu, miklu veikara kerfi heldur en fellibyljir - og nr ekki nlgt v eins htt.

rum ur hafi ritstjrinn srlega gaman af lgum sem essum. eir lesendur sem nenna geta rifja upp pistil sem fjallar um eftirminnilega uppkomu nvember 1978.


Fyrstu tu dagar janarmnaar

Fyrstu 10-dagar janar hafa veri heldur upptkjasamir og strgerir. Vi getum n laumast handan vi horni og bori hita Reykjavk og Akureyri saman vi smu daga 1991 til 2020 - og sleppt 1961-1990. Reykjavk er mealhiti -0,2 stig, -1,0 stigi nean essa nja mealtals, en -1,3 nean mealtals smu daga sustu tu rin. Hitinn er 14.hljasta sti (af 20) ldinni. Hljastir voru smu dagar fyrra, mealhiti 4,9 stig, en kaldastir voru eir 2001, mealhiti -4,7 stig. langa listanum er hitinn 66.sti (af 145), hljastir voru essir tu dagar ri 1972, mealhiti 6,7 stig, en kaldastir 1903, mealhiti -7,7 stig.

Akureyri er mealhiti dagana tu -0,6 stig, meallagi 1991 til 2020, en -0,6 stigum nean meallags sustu tu ra.

Hljast a tiltlu hefur veri Austurlandi a Glettingi, ar er hitinn 11. hljasta sti ldinni, en kaldast a tiltlu hefur veri vi Breiafjr og Vestfjrum, ar er hitinn 17.sti.

Hiti er nean meallags sustu 10 ra flestum veurstvum, mest er neikvtt vik Bolungarvk, -2,8 stig, en jkvast er vik Hfn Hornafiri, +0,4 stig.

rkoma er um tvfld mia vi meallag Reykjavk (64,8 mm) Akureyri (30,4 mm).

Slskin hefur ekki mlst til essa janar Reykjavk - vita er um slkt 15 sinnum ur - sast 2002 og 1993.

Loftrstingur hefur veri lgur, Reykjavk um -20 hPa nean meallags, hefur aeins 9 sinnum veri lgri smu daga sustu 199 r.

Illvirasamt hefur veri. Ritstjri hungurdiska heldur ti tveimur „listum“ um illviradaga. Fjrir dagar hafa komist svonefndan hlutfallslista (talan er a vsu ekki endanleg) - a er ekki mjg algengt a svo margir dagar skili sr nnast rykk (enginn dagana er mjg ofarlega). hinum listanum sem valinn er eftir mealvindhraa er aeins einn dagur sem nr mli. etta misrmi bendir til ess a illvirin n hafi veri snrp - en skammvinn.


Miklar lgir

a eru miklar lgir sem eiga lei hj landinu essa dagana. rstingur fr rijudaginn niur 941,7 hPa Grindavk - s lgsti janar landinu 5 r - og allmrgum stvum voru mnaarstvarlgrstimet slegin.

Lgin sem a plaga okkur morgun (fstudag 10.janar) er lka mjg djp, megi tra spm. Lklega innan vi 945 hPa miju, hver lgsti rstingur landinu verur samfara henni vitum vi ekki me vissu. Reiknaar spr hafa veri nokku hringlandi me braut lgarmijunnar - gilega hringlandi ykir okkur sem erum farin a venjast ofurnkvmum spm. Fyrir um 40 rum egar ritstjri hungurdiska sat spmannssti fylgdi mun meiri vissa lgum sem essum - ea e.t.v. tti a segja ruvsi vissa. vissuhugsunin ni alla vega ekki til margra daga eins og n - a voru aldrei gefnar t spr lengra en tvo slarhringa fram tmann - og aldrei gefnar stormvivaranir meir en slarhring fram tmann. ddi ltt a hugsa um slkt vaktinni. Eitt aalhyggjuefni eim tma voru sjvarfl samfara hrafara djpum lgum - ekki sst nrri strstreymi. rtt fyrir ratugina alla liggja essar hyggjur nokku sl ritstjrans - en varnir hafa veri bttar va og ar a auki ttu betri spr a gera flesta rlegri.

Eins og venjulega beinum vi athygli eirra sem eitthva eiga undir a spm Veurstofunnar - ar er veri vakta dag og ntt - en ekki bara liti a vi og vi eins og ritstjrnarskrifstofum hungurdiska.

Vi skulum samt lta tv kort r kortasafni Veurstofunnar - spr evrpureiknimistvarinnar.

w-blogg100120a

Heildregnu lnurnar sna sjvarmlsrsting kl.15 sdegis morgun (fstudag 10.janar). rstingur lgarmiju er hr um 942 hPa. Litirnir sna 3 klukkustunda rstibreytingu. Rauasti liturinn nr upp 16 hPa, en vi sjum ltinn hvtan blett vi lgarmijuna. ar segir spin a rstingur hafi falli um meir en 17 hPa [langt fr meti - en mjg miki samt]. Ef vel er a g m einnig sj daufar strikalnur. r marka ykktina en hn mlir hita neri hluta verahvolfs, m ar sj a ekki er srlega kalt (mia vi rstma). - En ekki eru feralg krsileg mean etta gengur yfir. kafi hlja loftsins a sunnan rengir mjg a kalda loftinu norvesturundan annig a forttuveur verur Grnlandssundi - miki frviri - meira en au sem plaga hafa okkur til essa vetur. Vonandi slr v ekki a ri inn land.

Nsta lg san a nlgast strax mnudag.

w-blogg100120b

Hr sna litirnir 6 stunda rstibreytingu (en ekki riggja). Korti gildir kl.18 sdegis mnudag, 13.janar. rstingur essari lgarmiju a vera um 939 hPa egar hr er komi sgu. Ekki er heldur mjg kalt - en eins og sj m eru rstilnur mjg ttar yfir landinu - ekki krsilegt heldur.

En eir sem eitthva eiga undir veri ttu a fylgjast vel me bi spm og athugunum. Hr fara margir vandramguleikar saman, vindur, rkoma, slmt skyggni, hlka, hugsanleg slyddusing og snjfl - auk svo sjvarlgu ea fla sem ur er minnst.


rleg t

Tafar er heldur rlegt essa dagana, minnir dlti rssneska rllettu. Lkn hafa stai sig allvel til essa, en vissa samt veruleg. Djp lg fer hj landinu ntt og fyrramli (afarantt mnudags) - einhver leiindi fylgja henni - alla vega rtt fyrir feralanga a fylgjast vel me spm Veurstofunnar og veurathugunum.

San nnur lg a koma a landinu rijudag, enn dpri en s fyrri. sta er til a fylgjast vel me vestanttinni kjlfar hennar. Leiindin sem fylgja fara a vsu mjg eftir hitafarinu - hvessi snjkomu er tliti mjg slmt, en heldur skrra ar sem blautt er . etta ir a allar ferir um fjallvegi eru trlega vgast samt varasamar rijudag. Smuleiis er lgin svo djp og svo hvasst verur undan landi a ef vindur fellur illa sjvarstuna er varla von gu.Eru eir sem eitthva eiga undir hvattir til a fylgjast vel me runinni.

Svo er ekki allt bi - evrpureiknimistin er a sp venjulegri hloftastu mivikudaginn - svo venjulegri a gefa verur henni gaum. En rtt a taka fram a hn er mrkum ess trlega - og bandarska lkani er llu vgara, og ar me e.t.v. trlegra (en vi vitum ekki enn um a).

w-blogg050120a

Korti gildir kl.18 sdegis mivikudag, 8.janar. Jafnharlnur 500 hPa-flatarins eru heildregnar, litir sna ykktina, en hn mlir hita neri hluta verahvolfs. Undanfarna daga hefur veri mjg kalt norvestan Grnlands. Svo virist sem kuldapollurinn hreyfist n til suurs. Hlendi Grnlands stflar framrs kalda loftsins a mestu til austurs- en megi tra lknum slettist jafnframt gusa af kulda yfir jkulinn og niur hlar hans austanverar, allt fr Hvarfi norur undir Kulusuk. etta er mjg vandasm staa fyrir reiknilkn og margt sem getur fari rskeiis. Fari ngilega miki af kldu lofti yfir jkulinn og niur hinu megin dragast verahvrfin ofan vi „fossinn“ niur og mjg djp hloftalg verur til. Samkvmt eim reikningum sem korti snir 500 hPa-flturinn a fara niur 4610 metra ar sem hann er lgstur. etta er mjg venjulegt - og eins gott a ekkert hltt loft komist inn lgina. Ritstjri hungurdiska hefur s svona lga tlu essum slum ur - en ekki er a oft.

eir sem hafa auga fyrir kortum af essu tagi sj a jafnykktarlnurnar (litirnir) fylla a nokkru upp hringrs hloftalgarinnar. Vindur vi jr er v ekki nrri v eins mikill og e.t.v. mtti bast vi.

w-blogg050120b

er a svo a seint afarantt fimmtudags (9.janar) er sp frviri af vestsuvestri Grnlandshafi - eins og kort reiknimistvarinnar snir. Hversu mikill vindur nr alla lei til slands er fullkomlega ljst essu stigi mlsins. Me essu fylgir sp um 11 metra lduh utanverum Faxafla, Snfellsnesi og Reykjanesi fimmtudaginn. Vonandi sleppum vi vi rafmagnstruflanir af vldum seltu essum vestanhlaupum.

Lgagangurinn san a halda fram. En ritstjri hungurdiska minnir enn a hann gerir engar spr - en hvetur eins og venjulega lesendur til a fylgjast me spm „til ess brra aila“.


Kalt heihvolfinu

framhjhlaupsfrttum er a helst a dag mldist frost -92 stig 25 km h yfir Keflavkurflugvelli ( 20 hPa-fletinum). fljtu bragi finnur ritstjri hungurdiska ekki lgri tlu ggnum af eim b, en geta verur ess a mlingar 20 hPa-fletinum eru nokku gisnar. Ekki var met nsta fleti fyrir nean (30 hPa). Hin venjutbreiddu glitsk sem sst hafa va um land tengjast essu kuldastandi - skaskilyri fyrir myndun eirra.

Glitsk eru sjlfu sr ekki algeng yfir landinu a vetrarlagi. Fyrir lngu ritai ritstjri hungurdiskastuttan pistil um rstasveiflu eirra vef Veurstofunnar. ar kemur fram a a mealtali sjst au einn dag hverjum janarmnui - en reynd felur mealtali mikil raskipti. Stundum sjst au fjlmarga daga - en san geta lii allmrg r n ess a eirra veri vart.

Algengast er a glitskin su afleiing ess a mjg hltt loft langt r suri ryur verahvrfunum upp - og ar me lyftist allt heihvolfi ar fyrir ofan - og klnar vi a lyftast. Bylgjur sem landi (ea jafnvel Grnland) mynda auka lkur ess a lofti klni niur kjrhita skjanna - sem er kringum -80 stig, kannski ngja -75 stig. Vegna ess a essi framskn er r suri, er langoftast skja um landi sunnan- og vestanvert egar etta sr sta og skin sjst ekki - lgskin fela au. Glitsk virast v vera mun tari Norur- og Austurlandi heldur en suvestanlands.

Fyrir kemur a skammdegisrst heihvolfsins slr sr af afli suur fyrir sland og heihvolfi ofan landsins lendir nrri miju skammdegislgar heihvolfsins - sem reyndar er miskld. Inni lginni er frost oft meira en -75 stig 22 til 35 km h. ar geta v veri glitsk - svo virist sem a bylgjuform s ekki eins berandi eim skjum og eim sem fylgja suvestanttinni.

au glitsk sem sst hafa a essu sinni eru skammdegisrstinni sjlfri - ar eru bylgjur - kannski vaktar af Grnlandi. Rstin er venjukld.

w-blogg030120a

Myndin snir stuna 30 hPa-fletinum [23 km h] sunnudagsmorgni, 5.janar - a mati evrpureiknimistvarinnar. Rtt austan vi land hiti a fara niur -90 stig. Spr gera r fyrir v a eitthva hlni arna uppi nstu viku.

veursum samskiptamila er miki fjalla um stuna heihvolfinu. sturnar eru e.t.v. tvttar. Annars vegar virast breytingar vera a eiga sr sta ar uppi tengslum vi aukin grurhsahrif - en hins vegar er n miki leita a tengslum vindafars heihvolfi og veurs niur vi jr. Brotni skammdegislgin upp - ea aflagist hn a mun komi fram hrif heimskautarst verahvolfs. Ekki er lklegt a svo s raun og veru. Leita menn leia til a sp standi heihvolfs lengra fram tmann heldur en near - mynstur ar uppi er einfaldara heldur en verahvolfinu. Vi hfum gefi essum mlum gaum hungurdiskum ur og verur a ekki endurteki a sinni.

En aftur a upphafi essa pistils. Mlingin fr v um hdegi, -92 stig 20 hPa er ekki vs - varla lei a stafesta hana - og vi eigum ekki miki af agengilegum ggnum r eim fleti til samanburar. En tlvuskrr innihalda allg ggn r 30 hPa-fletinum. Lgsti hiti sem mlst hefur yfir Keflavkurflugvelli honum er -87,2 stig - met sett annan jladag 2015. [Minnisgir kannast kannski vi „ofurlgina“ sem fr yfir landi nokkrum dgum sar].

undanfrnum rum hafa allmrg lgmarkshitamet falli heihvolfinu yfir Keflavkurflugvelli - er a samrmi vi beinar vntingar vegna aukinna grurhsahrifa. En hafa verur huga a breytingar hitafari heihvolfsins geta einnig haft hrif hringrsina, bylgjukerfi - langt fr er ljst hvernig fer me a ml.


Nsta sa

Um bloggi

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Hfundur er veurfringur og hugamaur um veur.
Jan. 2020
S M M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Njustu myndir

  • w-180120ia
  • w-blogg180120a
  • w-blogg-150120a
  • w-blogg140120b
  • w-blogg140120a

Heimsknir

Flettingar

  • dag (19.1.): 423
  • Sl. slarhring: 935
  • Sl. viku: 4845
  • Fr upphafi: 1879771

Anna

  • Innlit dag: 382
  • Innlit sl. viku: 4293
  • Gestir dag: 370
  • IP-tlur dag: 364

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband