Bloggfrslur mnaarins, ma 2021

Hey harindum?

Ritstjra hungurdiska finnst eitthva ori fugsni egar fari er a fagna komu leiindakuldapolls r norri sem einskonar vonarpenings (svo ekki s tala um endurlausnara). Alla vega er ljst a kuldapollar sem essi ykja almennt vera boberar verstu leiinda a sumarlagi - jl klippa eir marga daga r rstuttu sumri - vgir og merkilegir su.

En - svona er urrkurinn farinn a leika okkur grtt og hin alvarlega grureldahtta mikil a feinir hraglandadropar vekja einhverjar vonir - me snum 1 til5 stiga hita og a ma. En til allar hamingju virist s veurtska enn undirliggjandi a a fari vel me - vindar veri hgir og engin aftk af neinu tagi sjnmli.

Kuldapollurinn stri yfir Norurshafi kemur til allrar hamingju ltt vi sgu - en lttir aeins sr me v a senda rverpi suur um sland fimmtudag og fstudag - stendur raunar stutt vi.

w-blogg110521a

Korti snir stuna 500 hPa-fletinum- miju verahvolfi - fimmtudagskvld. mija kuldapollsins a vera vi Vestfiri lei til suurs ea susuvesturs. Ekki er etta flugt kerfi - en er um -34 stiga frost mijunni og ykktin undir essu er minni en 5200 metrar - ekki met essum rstma, en nr inn botn-10 sustu 100 rum ef vi rengjum dagagluggann niur 11. til 15.ma. Minnsta ykkt sem vi vitum um eftir 12.ma var talsvert lgri, 5110 metrar - en a tti sr sta 15.ma 2012 (og geti hungurdiskapistli eim tma). var hi versta veur - en a stendur ekki til a essu sinni svalt veri. - dag (rijudag 11.ma) var ykktin yfir miju landi 5280 metrar, hiti neri hluta verahvolfs 4 stigum hrri en hann a vera um mintti fimmtudagskvld.

En essu tilviki verur sum s a frna hita (sem er ekki hr) og slskini fyrir einhverja rkomuvon - (sem svo kannski bregst) - flest er hey harindum.


Fyrstu tu dagar mamnaar

Mealhiti fyrstu tu daga mamnaar er 3,9 stig Reykjavk, -1,7 stigum nean meallags ranna 1991 til 2020 og einnig sustu tu ra. Hann raast 18.hljasta sti aldarinnar Reykjavk. Kaldastir voru smu dagar 2015, mealhiti 1,7 stig, einnig var kaldara en n smu daga rin 2018 og 2003. Hljastir voru dagarnir 10 ri 2011, mealhiti 8,6 stig. langa listanum er hitinn n 101.sti (af 145). Hljastir voru smu dagar 1939, mealhiti 9,1 stig, en kaldastir voru eir 1979, mealhiti -1,0 stig.

Akureyri er mealhiti n 1,4 stig, -3,5 stigum undir meallagi ranna 1991 til 2020, en -3,2 stigum undir meallagi sustu tu ra. Fr 1936 hefur mabyrjun veri kaldari 11 sinnum Akureyri, sast 2015 - langkaldast var 1979, mealhiti fyrstu tu daga mamnaar var aeins -3,4 stig.

Dagarnir tu eru mist nstkaldasta ea rijakaldasta sti aldarinnar spsvunum. Einna hljast a tiltlu hefur veri hfuborgarsvinu, en hiti er vel undir meallagi sustu tu ra llum veurstvum, minnst er neikva viki Blfjllum, -1,6 stig, en mest vi Setur, -4,2 stig.

rkoma hefur veri sraltil um stran hluta landsins. Reykjavk hafa aeins mlst 0,2 mm, 1 prsent mealrkomu. Sustu 100 r hefur rkoma essa daga aeins einu sinni veri minni en n, (1958) og einu sinni jafnltil (1979) - nokkrum sinnum litlu meiri (innan vi 1 mm). ri 1892 var ekki geti um rkomu essa daga og ekki heldur 1904, 1906 og 1907. eim rum var minna hirt um mlingu 0,1 til 0,2 mm heldur en n er gert - og samanburur svo ltillar rkomu v ekki alveg raunhfur - a ru leyti en v a essir dagar hafa einnig veri mjg urrir essi r.

Akureyri hefur rkoman aeins mlst 1,1 mm - en hefur alloft veri enn minni essa smu daga. Austur Dalatanga er rkoma heldur meiri, en samt um 30 prsent undir meallagi.

venjuslrkt hefur veri Reykjavk, alls hafa mlst 152,9 slskinsstundir, 88 fleiri en a meallagi 1991 til 2020. Svo margar slskinsstundir hafa aldrei mlst essa smu tu daga Reykjavk. Um sustu ramt var htt a mla me gamla slskinsstundamlinum (brennikla) og sjlfvirkur mlir tekinn notkun veurskeytum. Ni mlirinn mlir heldur fleiri slskinsstundir essum tma rs heldur en s gamli geri - vi fjllum vonandi um a sar hr essum vettvangi veri mnaarmetinu gna. Samanburarmlingar hafa stai um 15 r. dag munar svo miklu (nsta tala er 129,3 stundir smu daga 1958 og san 129,1 stund 2015) a essi breyting mlifyrirkomulagi skiptir ekki mli.

Loftrstingur hefur veri hr - en er mjg langt fr meti smu daga.


rviri

N eru litlar breytingar veri fr degi til dags. etta veri a teljast heldur kld t mia vi rstma hefur samt ekki beinlnis fari illa me veur. Grur fer sr hgt og urrkar eru til baga. Grureldahtta umtalsver um landi sunnan- og vestanvert, og harla dauft noraustanlands - en ekki strhret.

Vi skulum n lta hvernig staan er hloftunum norurhveli og reynum a tta okkur aeins henni. Kort evrpureiknimistvarinnar gildir kl.18 mnudag, 10.ma.

w-blogg080521a

Jafnharlnur 500 hPa-flatarins eru heildregnar, af eim rum vi vindtt og vindstyrk miju verahvolfi. Litir sna ykktina, hn mlir hita neri hluta verahvolfs, v minni sem hn er v kaldara er lofti. Grnu litirnireru rr. essum rstma ttum vi a vera eim mijunni, sem snir ykkt bilinu fr 5340 metrum upp 5400 metra, sumarylur byrjar kringum 5460 metra ( gula litnum). Hr m sj a landi er ekki grnum lit heldur blum - og ekki einu sinni eim ljsasta. ykktin yfir landinu mnudaginn(10.ma) egar korti gildir a vera 522 metrar - svipa og mealtali janar og um 130 metrum undir meallagi mamnaar. a ir a hiti neri hluta verahvolfs er 6-7 stigum nean meallags. Vik mealhita mannheimum eru heldur minni, trlega 4-5 stig.

En korti snir a miki hefur slakna afli vestanvindabeltisins - sumari nlgast norurhveli. Breytingar eru ornar heldur hgari en fyrr vor. Vi hfum n lent dlti milli verakerfa - lgagangurinn er langt fyrir sunnan landi - en meginkuldinn lka nokku langt undan - nrri norurskauti.

kortinu er strikalna sem markar eins konar landamri milli hrifa lganna suri og heimskautaloftsins norri - essi lna hefur legi svipuum slum n um hr - frir okkur hlfgera veurleysu - hva vind og rkomu hrrir - en ekki mikla von um breytingar.

a er einkum tvennt sem getur breytt essari stu. Annars vegar eitthva langt a sunnan sem fr einhverja bylgjuna fyrir sunnan veurleysuna til a hreyfa vi henni - lgin sem n er vestur af Bretlandseyjum er einmitt af essu tagi - hn beinir n mjg hlju lofti norur um alla Evrpu - en hreyfir ekki vi neinu hr landi - vi yrftum a f bylgju af essu tagi aeins vestar - a er rtt hugsanlegt a lgin essi beini til okkar hlju psti r austri - en ltil von .

Annar mguleiki til breytinga er a kuldapollurinn mikli vi norurskauti (vi sjum fjlublan blett honum) fari eitthva skri. Fari hann suur um Kanada gti hann um sir rta upp veurleysunni og komi hlrra lofti til okkar r suri. Vi viljum hins vegar alls ekki a hann komi suur um til okkar - hvorki rtt vestan vi ea austan vi. fengjum vi illviri af einhverju tagi - jafnvel hrarveur. au eru ekki skemmtileg essum tma rs (en ekki skaplega algeng). Best er ef svona kuldapollar heldi sig sem fastast ar sem eir eiga heima.

Kannski gerist ekkert af essu - veurleysan heldur bara fram. hlnar einfaldlega hgt og hgt vegna vaxandi slaryls - n grundvallarbreytinga. Gott veur einhverjum almennum skilningi- en harla heppilegur urrkur og ntursvali.


Hrpuhjal

veur s afskaplega breytilegt fr ri til rs essum rstma er a samt annig a fyrsti mnuur slenska sumarsins „harpa“ sker sig a sumu leyti r - jafnvel m halda v fram a hn s srstk rst. Hn snir sitt „rtta“ andlit aeins stku sinnum - en ngilega oft til ess a merki hennar „sst“ veurggnum. Nokku er deilt um merkingu nafnsins. a er ekki meal mnaanafna Eddu - ar heitir fyrsti mnuur sumars „gaukmnuur“ ea „st“ - kannski eru essi nfn eldri heldur landnm slands, (en ekkert vit ykist ritstjri hungurdiska hafa slku). En hrpunafni komi notkun snemma 17.ld [sra Oddur Reynivllum notar a]. Ekki eru rmskrif hans agengileg ritstjranum - aeins tilvitnanir. Einhvern veginn var v tt a manni hr rum ur a nafni tengdist ljfum tnum hrpunnar - nafninu vri v falin mildi og friur. S flett upp ritmlssafni rnastofnunar kemur upp tilvitnun gamlan texta sem mun vera prentaur 1. hefti „Bibliotheca Arnamagnana“ 1941. Grunar ritstjrans a ar fari texti sraOdds. ar segir - me ntmastafsetningu:

„Kuldamnuurinn vor fyrstur sumri hefur langa fi heiti harpa, deyja flestar kindur magrar undan vetri og um tmafinna menn oft herpings-kulda“. Kunnugleg lsing veurlagi hrpunnar - ekki satt?

Fyrir fjrum rum (aprl 2017) birtist hr hungurdiskum lng syrpa pistla (9) me yfirskriftinni „ leit a vorinu“ - kannski tekur ritstjrinn einhvern tma saman og (rit)strir eim einn samfelldan texta? ar m m.a. finna eftirfarandi fullyringar:

„a er 6. ma sem hitinn vorin fer upp fyrir rsmealtali - en 16. oktber dettur hann niur fyrir a a nju. Vi gtum skipt rinu sumar og vetrarhelming eftir essu og er a mjg nrri v sem forfeur okkar geru - ef vi tkum feina daga af vetrinum til beggja handa og bttum vi sumari erum vi bsna nrri fyrsta sumardegi gamla tmatalsins a vori og fyrsta vetrardegi a hausti“.

Nst er gripi niur pistil um rstasveiflu loftrstings):

„Kjarni vetrarins einkennist af nokkurri flatneskju [svipuum mealloftrstingi], en hn stendur ekki nema um a bil 7 til 8 vikur, fr v snemma desember ar til fyrstu daga febrarmnaar. Lgstur er rstingurinn orrabyrjun - mijum vetri a slensku tali. Svo fer a halla til vors, tveimur mnuum ur en mealhiti tekur til vi sinn hkkunarsprett.rstihkkunin heldur san fram jafnt og tt, en kringum sumardaginn fyrsta virist hera henni um stutta stund ar til hmarki er n ma. etta hmark er flatt og stendur um a bil 5 vikur. Mnuinn hrpu ea ar um bil. Harpa er eiginlega srstk loftrstirst, rtt eins og desember og janar eru a - og rstihkkun tmnaa. malok fellur rstingurinn - ekki miki, en marktkt - og rstisumari hefst. - a stendur fram a hfudegi. [rsti-] rstirnar eru v fimm: Vetrarslstur, tmnuir, harpa, sumar og haust“.

Einnig er pistlunum fjalla um rkomutni landinu. hversu mrgum stvum landsins mlist rkoma. ar segir m.a:

„Fram undir mijan mars eru rkomulkur oftast um og yfir 55 prsent landinu, en fer ltillega a draga r. Upp r mijum aprl er tnirep og eftir a eru lkurnar komnar niur 40 til 45 prsent. Lkur v a rkoma s 0,5 mm ea meiri falla mta hratt (ea aeins hraar). rep skmmu fyrir sumardaginn fyrsta vekur auvita athygli - a tengist eim repum loftrstings og rstira sem vi kynntumst fyrri leitarpistlum“. rkomutni landinu er lgmarki fr v um 10. ma til 10. jn“. [Og vimiunartmabilinu 1949 til 2016 voru lkur rkomu minnstar 19.ma].

Sarer fjalla um vindstyrk og vindttir verahvolfinu - ar segir m.a.:

„Umskiptin vorin eru mjg sngg. Styrkur vestanttarinnar dettur sngglega niur um helming ess sem var. etta gerist a mealtali sustu dagana aprl. - mti er anna rep sla sumars, sustu viku gstmnaar. Segja m a vestanttin fari beint r vetri yfir sumar“.

Og einnig segir af rstasveiflu vindtta landinu:

„ kringum jafndgur a vori dregur mjg r tni sunnantta - pskat tekur vi - j, me snum frgu hretum - r norri. Sari hluti essa noranttaauka hefst kringum sumardaginn fyrsta - og stendur til 19. ma (ea ar um bil)“. [Hrpuna]

Vorurrkar eru oft erfiir skum grureldahttu. essi htta fer vaxandi fr ri til rs. Ekki endilega vegna ess a urrkum fjlgi hr landi - ea eir veri kafari - heldur rum stum. essar eru helstar:

• Hlnandi veurfar btir grurskilyri, magn og tbreisla margskonar grurs eykst.
• Bfjrbeit og nnur nting grurs minnkar svo sina og annar lggrur eykst, r fr ri.
• Frfestingar frstundabyggum vaxa. Miki um heilsrshs og rleg vivera lengist, grur ar margfaldast.
• slensk stjrnvld leggja straukna herslu nskgrkt sem rri loftslagsmlum.

Sama ea svipa er a eiga sr ata va um lnd og allra erfiast er standi ar sem aukin urrkatniog aukin kef urrka koma einnig vi sgu.

a er mikilvgt a grureldavin s tekin alvarlega. ngjulegt er a sj a einhver vakning er a eiga sr sta. Hn mtti n til fleiri vibragstta - og er rtt eins og kvein blinda rki gagnvart sumum eirra.

Fyrir tveimur rum tku ritstjrihungurdiska og K. Hulda Gumundsdttir Fitjum Skorradal saman minnisbla sem sent var til nokkurra aila sem um essi ml fjalla. Hr a nean er tengill essa minnisbla (pdf). rautsegir hugamenn ttu a reyna a lesa.

dag (7.ma) geri loks skrir sums staar sunnan- og suvestanlands. kom gmul umalfingurregla fr v fyrir tma tlvuspa upp huga ritstjra hungurdiska. Hn er nokkurn veginn svona:

Gerist a langvinnri noraustantt a rstingur Reykjanesi falli niur fyrir rsting Dalatanga m bast vi a rkomu veri vart - skrir ea l falli Suvesturlandi.

annig var a einmitt dag (7.ma).


Skrr tengdar essari bloggfrslu:

Met (ea annig?)

gr (4.ma) fr lgmarkshiti Dyngjujkli niur -24,5C - og svo niur -24,0C sastlina ntt (5.ma). etta er lgsti hiti sem mlst hefur hr landi mamnui. Vi vitum ekki hvernigstaan er stinni, t.d. er h mlisins yfir yfirbori jkulsins ekki ekkt - s hn teljandi minni en 2 metrarafskrifast talan um lei sem met.

Stin er sem kunnugt er um 1690 metra h, langhst veurstva hr landi. Lgmarksmet munu falla ar tt og ttt nstu rin (veri stin starfrkt fram) - n egar hn lgsta hita llum mnuum fr v ma og fram september - en ekki yfir veturinn - lklega tekur lengri tma a hira au met lka - en a mun samt gerast starfi stin ratugi. A sumarlagi hefur hn a „fram yfir“ arar stvar a yfirborshiti jkulsins er aldrei hrri en 0C. A vetrarlagi er essi forgjf ekki til staar - er samkeppni vi arar stvar flknari og arf srstakar og sjaldgfari astur til.

a s a sjlfsgu bi gagnlegt og hugavert a hafa veurst svo htt jkli eru met aan ekki eins hugaver - til ess er forgjfin of mikil. au vera a hins vegar um sir s stin starfrkt ngilega lengi - ea a arar stvar vera settar upp vi svipaar astur.


Aeins meira af aprl

Hinn hi loftrstingur aprl telst til tinda aprl (en er vntanlega hrein og klr tilviljun rtt eins og summa lotttalna slr vi og vi met). En a var ekki bara h yfir Grnlandi heldur lka vestur af Bretlandseyjum - og etta rstimet v eins konar sulpunkti milli hanna.

w-blogg030521a

Jafnrstilnur eru heildregnar, en vik eru snd lit, au jkvu raubrn, en au neikvu blleit. Norlgar ttir voru rkjandi fyrir austan etta mikla hrstisvi. Kalt var va Skandinavu - ekki eins Finnlandi og vestar. Smuleiis var kalt Bretlandi - sem og va meginlandi Evrpu.

w-blogg030521b

Hr m sj (s myndin stkku) h 500 hPa-flatarins (heildregnar lnur), ykkt (daufar strikalnur) og ykktarvik, bi nlinum aprl (efst til vinstri) sem og eim remur aprlmnuum rum sem „skyldastir“ eru honum hloftunum, aprl 1956, 1973 og 1977. ykktin mlir hita neri hluta verahvolfs, v meiri sem hn er v hlrra er lofti. Mesta jkva viki nlinum aprl var vi strnd Labrador, um 90 metrar. ar var hiti neri hluta verahvolfs um 4,5 stigum ofan meallags ranna 1981 til 2010, en neikva viki var mest grennd vi Danmrku, um 50 metrar - ea -2,5 stig undir meallagi.

Vestanttin hloftunum var nokku str og tti sr dltinn norlgan tt. a er lka einkenni essara fjgurra mnaa a hlrra var fyrir vestan land heldur en austan ess. Slkt er ekki mjg algengt. Staan ri 1956 var einna lkust stunni n, harhryggurinn vi snarpari 1973 og aprl 1977 var heldur kaldara en n.

a sst ekki vel myndinni, en llum mnuunum fjrum hagai annig til a vi hlrra var fyrir vestan land heldur en austan vi (lesist af legu daufu strikalnanna), fugt vi a sem algengast er.

feinum veurstvum Austurlandi var aprl kaldari heldur en mars og enn frri var hann kaldari heldur en febrar lka. Hann ni v hvergi a vera kaldasti mnuur vetrarins - eins og komi hefur fyrir.Einu sinni ur essarild hefur aprl ori kaldari en bi febrar og mars fleiri en 8 veurstvum - a var 2012, nst ar ur ri 1991. a er dlti skemmtilegt a runum 1948 til 1959 (12 r) var aprl 5 skipti kaldari en bi febrar og mars meirihluta stva - klasamyndunar gtir verinu (lkt lottinu).

Hiti aprl var nean meallags um land allt. A tiltlu var hljast Vestfjrum, ar raast mealhitinn 12.hljasta sti (af 21) ldinni, en kaldast a tiltlu var Suausturlandi ar sem hitinn var 17.hljasta sti. a er misjafnt hver er kaldasti aprl ldinni. a er 2006 vi Faxafla, Breiafjr og Vestfjrum, 2001 Strndum og Norurlandi vestra, 2010 Norausturlandi, Suausturlandi og Mihlendinu, 2008 Austurlandi a Glettingi, 2012 Austfjrum og 2015 Suurlandi. landinu heild var svo kaldast aprl 2013 ( var s mnuur hvergi kaldastur einstku spsvi). E.t.v. bendir etta til ess a vi eigum enn eftir a f afgerandi kaldan aprl essari ld - hann hltur a ba fris - ea er a ekki?

Vi kkum Bolla P. fyrir kortagerina.


Um bloggi

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Hfundur er veurfringur og hugamaur um veur.
Ma 2021
S M M F F L
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31          

Njustu myndir

  • w-blogg110521a
  • w-blogg110521a
  • w-blogg080521a
  • w-blogg030521b
  • w-blogg030521a

Heimsknir

Flettingar

  • dag (13.5.): 33
  • Sl. slarhring: 489
  • Sl. viku: 2749
  • Fr upphafi: 2033669

Anna

  • Innlit dag: 28
  • Innlit sl. viku: 2436
  • Gestir dag: 26
  • IP-tlur dag: 26

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband