Bloggfrslur mnaarins, aprl 2021

samstar spr

Maur er nokku farinn a venjast v a spr r sem evrpureiknimistin gefur t fimmtudgum og segir til um veurlag nstu viku (mnudags til sunnudags) vsi smilega hita- og rkomufar, jafnvel veur einstaka daga vki san fr v sem gert var r fyrir. Hr er veri a tala um svonefndan spklasa, 51 sp sem eru eins a ru leyti en v a upphafsskilyrum er hnika ltillega (ein er a vsu hrri upplausn).

etta er spin semblasti vi fimmtudaginn var (8.aprl) og gilti fyrir aljavikuna sem hfst dag, mnudaginn 12.aprl. [slenskar vikur byrja sem kunnugt er sunnudegi - en ekki mnudegi].

w-blogg120421a

Jafnharlnur 500 hPa-flatarins eru heildregnar, jafnykktarlnur eru strikaar (mjg daufar), en ykktarvik eru snd me lt. Sp er rkjandi norvestantt hloftum og kulda hr landi, en mjg miklum hlindum yfir Labrador.

Reiknimistinendurskoar lngu klasasprnar mnudgum - og sendir t fyrir nstu fjrar vikur. etta er spin sem kom dag - og gildir fyrir sama tmabil - essa smu viku, fr deginum dag til nsta sunnudags.

w-blogg120421b

Hr er allt anna veurlag - suvestantt sta eirrar norvestlgu og ykktarvikin orin jkv, vel jkv fyrir noraustan lands ar sem kaldast tti a vera spnni fyrir nokkrum dgum.

N verum vi auvita a benda a vikan er rtt a byrja og hver endanleg tkoma verur vitum vi ekki - en lklega er seinni spin nr v sem verur heldur en hin fyrri.

etta snir rtt einu sinni a spr eru bara spr - sannfrandi su og drt kvenar. - Gagnlegar engu a sur - munum a lka.


Af rinu 1802

Almennt samkomulag virist um a telja ri 1802 eitt hi versta sem um getur hr landi. Vi eigum engar hitamlingar veturinn 1801 til 1802. Svo snist samt sem frost hafi e.t.v. ekki veri meiri en oft ur og sar, en t var mjg ill. Fannkomur, blotar, frearog illviri. Vori var mjg kalt og snjr alveg srlega mikill lengi fram eftir. Sumari var kalt, bleytur og saokur rktu nyrra, en syra var lengst af urrt, bjart og mjg ningasamt - oft me nturfrostum. Heyskapur gekk srlega illa fyrir noran. Sra Jn dagbkarhaldari Jnsson Mrufelli Eyjafiri greinir skilmerkilega fr heyfeng nr allan sinn bskapartma - og var heyfengur aldrei jafn lakur hj honum og etta sumar. Vi gefum essarimerku tmar meiri gaum sar. Nvember var eini mnuur rsins sem virist hafa fengi smilega dma.

ar_1802t

Sveinn Plsson hafi seti me brotinn mli allt fram mijan nvember reynir hann samt a segja okkur eitthva af hitafari. Vi fum a vita hvort frost hafi veri athugunartma ea ekki og hvort sumardagur hafi veri kaldur ea hlr. myndinni er reynt a koma essum upplsingum hans til skila myndrnan htt. Vi sjum vel daga sem hann telur hafa veri kaldasta (merktir -2 ea meira vsikvaranum til vinstri. Annars fr dagur me frosti tluna -1 a vetrinum - en hlka fr +1. A sumarlagi segir hann allmarga daga hlja - vi merkjum hljan dag me +2, kaldan sem +1. Tveir hlir dagar eru ma - en enginn jn og mestallan gst skiptast kaldir dagar og hlir. Jafnvel er frost athugunartma - frostntur eru reyndar enn fleiri. Fr v um 20.september eroftar frost en ekki. - San kemur hitamlir og vi getum liti kvarann lengst til hgri myndinni. Athugi a ekkert beint samrmi er milli hans og vsiskvarans - nema a frostmark er sama sta.

Hr a nean eru helstu heimildir um tarfar og veur rinu. tarlegust er frsgn Minnisverra tinda, samantekt Brandstaaannls er einnig g, einnig er eitthva hj Esplin. Jn Jnsson Mrufelli og Sveinn Plsson skru veur daglega auk ess a draga a saman viku- ea mnaarlega. Mjg erfitt er hins vegar a lesa essi handrit - og ekki vst a au brot sem hr birtast su rtt eftir hf. A vanda var talsvert um slys, menn drukknuu og uru ti, ljst hva tengist veri. Lesam um a Annl 19.aldar.

tarlegasta rferislsingin er Minnisverum tindum 1803: (s108-112, 114 hafs) Fyrri hluti rs (og aeins lengra):

Um hausti [1801] var Barastrandarsslu eins og vast hvar annarsstaar, allbrileg vertta, nokku vindasm og stug, en um nrsleyti 1802 umbreyttist hn til kafalda og blota. Strax fyrstu blotum tk hreint fyrir alla jr, sem ekki kom til gagns upp fyrr enn mamnui. Um sama bil fll veturinn safjararsslu og var hann ar (eins og um allt land) hinn harasti, sem menn til mundu, og vissulega harari og lengri en nokkur hinni umlinu 18. ld. Strandasslu lgust harindin sumstaar me jlum, en allstaar me orra og svo geysilegum snjyngslum, minnilegum frostum og margfldum freum, a hvergi sst hin allraminnsta vitund af jr fyrir tigangspening, og seinast ma var hn enn ekki til hltar uppkomin; olli essu a mikluleyti hafsinn, um hvern sar mun greint vera.

Af v, sem hr er sagt er ausagt, a vori Vestfjrum mtti etta sinn heldur vetur nefna; komu ar sumstaar ekki tn upp fyrr en undir venjulega slttarbyrjun, hver vertta olli stku grurleysi, og var undirrt fdmalegs grasbrests sumrinu 1802, fr hverjumnstu Tindum byrjar nkvmlegar a skrifa. sama mta er a hr af augljst, a essi vanalegu harindi, samt undanfari bgt rferi, hafa eins hr, sem annarstaar, orsaka hallri flks milli. Vast hvar bnnuu salg, hafsar og fr flki sjrur og kaupstaarferir, svo mjg fir annig gtu leita bjargar sinnar. Alltsaman etta var orsk , a margir um vordaga 1802, flosnuu upp llum Vestfiringafjrungi, og kva a svo rammta Barastrandarsslu, a brn fru ar a leita sr uppeldis hsgangsflakki; var lkavast hvar f teki a strfella, en tt flestir hefu fari a skera orra, og san msum tmum, en hesta og kr drpu menn sumstaar niur. Svo bjargrota flk essum kringumstum var hinum betur megnandi til yngsla, olli a nokkruleyti eirra tjni, sem ekki hfu hjarta til a sj naustadda brur allt kringum sig deyja flokkum saman af hungri.

Verttan var Norurlandi stir og og misjfn fr veturnttum 1801 fram til jla, nokkru stilltari enn hinn fyrra vetur. Grimmastur skall essi vast um nrsbil, og tk vast alla jr af upp til dala, sumstaar fyrr, t.d. Fljtum og Svarfaardal. mijum febrar var jarlaust a tilfrttist um allan Norlendingafjrung. hafi Hnavatnssslu vetur nr v allt anga til veri hva skstur, og ng jr svoklluum sum fyrir hross og f, en jarskarpara til dala. Eins var lengi frameftir vetri allg tiganga Blnduhl Skagafiri, en dalir ar skyldu hafa veri undirlagir jafnmeiru fannfergi en veturinn 1800 og 1801, svo a jr, var bnnu ar skepnum n, sem hn var ng; en egar lei, gengu harindin eins almennt yfir Skagafiri sem annarstaar. Vala- og ingeyjarsslum uru menn strax, ndverlega vetri, a taka bi hesta og og f inn hey, og vi a mtti vast standa fram a (og sumstaar fram af) sumarmlum; einstku stum kom jr upp ann 30. mars. Framarlega Eyjafiri var nokkru fyrr reynt til a hleypa hrossum t, en forgefins, ar au vildu ekkistanda stundu lengur. Vori var hr mjg hartog kalt, sem srdeilis orsakaist af venjulega miklum og langvarandi hafs, fylgdi essum vorharindum hrilegur lambadaui yfir allt, var vast hvar ekki frt fr fyrr en 11. viku sumars [jl], og uru sumir a skera hverteinasta lamb, sem eir ttu, skum snjkyngju og grurleysis afrttum. rijudag nefndri viku [6.jl] var fyrst hleypt km r fjsi Fljtum. Hross nokkur fllu Norurlandi af hor og harindum, og ftt sauf einstku stum. A n, ennan vetur og vor, sem hvorttveggja var harara en hin nrst umlinu, drpust frri skepnur en , olli f eirra, ar flestir ttu ekki eftir nema r hrustu og tvldustu skepnur, er ekki gtu tnst og fargast af hins fyrra rs harindum; lka var heyaflinn 1801 (eins og hr a framan er sagt) smilegur, og hinn fyrri vetur hafi gjrt bndur varsamari en ur me setninguskepna sumarheyin. Vetrinum 1802 fylgdi hr hr grur- og grasleysi, en bgindi flks milli, er voru v yngri, sem fr og arar kringumsturhindruu velflesta fr vanalegum suurferum til sjrra og kaupskipakoma var lka mjg sein.

Austfjrum gni vetrarharkan strax veturnttum [1801], me kfldum og snjyngslum; uru ar ekki strkostleg jarbnn fyrr enn me jlafstu, og san voruallir gripir heyi, a kalla, fram yfir sumarml. Fellir var mikill fnai vast hvar Mlasslum, mestur lfta-, Hamars-, Stvar-, Fskrs- og Reyarfjrum. Sumari byrjai ar me strvirum og fannfergi; enda var ar lengst af kuldasamt, og fylgdi ar af grasbrestur nokkrum sveitum, heyjavon vri allg sumum mrlendum hreppum um misumarsbil 1802.

Hr Suurlandi var veturinn ekki strum betri en hinum landsins fjrungum, fll hann sumstaar upp til dala ndverlega jlafstu - Skaftafellssslumstrax me veturnttum – en lglendum plssum og vi sjarsu, vart eftir nr, hlt vi me iulegum kafldum, blotum og frostum langt fram yfir sumarml, og olli hr (einkum Borgarfjarar-, rness- og Skaftafellssslum) dmafum harindum. Vori var yfri kuldasamt og urrt, svo grasvxtur var tnum og vallendi mjg seinn og bgur, en va hvar engjum og mrlendi gur. Mivikudaginn 14. viku sumars [28.jl] var heyslttur almennt byrjaur Kjsarsslu.

Fyrir skmmu nefnda g hafs ann, sem ndverum vetri umkringdiVestfjara-, Norurlands-, og Austfjara-strandir. Srdeilis kom mikill s fyrir allar Vesturstrandir, og me honum 2 bjarndr, af hverjumanna kom land Trkyllisvk, og var, eftirnokkurra daga dvl fiskihjllum, lagt a velli, uru menn ar varla varir vi nokkurntrjreka, er snum fylgdi. Han fr hafsinn um hfudag 1802. Um Jlaleyti 1801 sst hann fr mrgum stum ingeyjar-, Vlu- og Hegranessslum, en litlu fyrr fr Vopnafiri og Langanessstrndum, og skmmu seinna umkringdihann ll annes Norlendingafjrungi og nefndum byggarlgum. ann 14. gst 1802 fr sinn fyrst burt af Skagafiri, um smu daga af Hnafiri, en fullri viku sar af Eyjafiri. bjrg, sem Skagfiringar eru vanir a hafa af fuglaveii og eggjatekju kringumog Drangey, samt fiskiafla og srdeilis hkarlsveiar, fyrirmunai og bannai sinn algjrlega. Lka tlmai hann mikillega komu danskra kaupskipa, svo 2 af eim nu ekki Eyjafiri fyrr en ann 29. gst, og uru anga skipa fyrst; hafi anna eirra tt langa og hara tivist 17 vikur, og veri 14 daga blfast hafs fyrir framan Langanes. Fum dgum ur komu 6 Norurlandsskip inn a Hrsey Eyjafiri, en komust ekki lengra fyrir jkum. Eitt af Spkonufellshfa skipum var, vegna hafss, a fara inn Vopnafjr og ltta ar af sr farmi, sem a mestu leyti var innifalinn matvrum, og sigldi aan heim aftur til Kaupmannahafnar.

... (s121) San var Norurlandi ann 12. janar 1802 vart vi jarskjlfta, sem hvergiorsakai hshrun eur vilkan skaa.

Brandsstaaannll [vetur]:

Var miki neyarr. sunnudaginn 29. janarhl niur strfnn sunnanhr. Kom f gjf. 17. hleypti bloti gadd, og komu ll hross hs og hey. sinn rak fast a landi. Plsmessu [25. janar] og miorra [um 5. febrar] voru mestar hrar og fannalg orin mikil. Holti [ar sem fair annlsritansbj] var 15 fama langur snjrangali brunninn. 25. febrargjri mikinn vatnshrarblota, hleypti krapi, og ar ofan noranhr me bitru frosti, sem brddi yfir og svellai allt. Aftur blotai 10. mars allmiki, en vann (s40) ei , og svo marslok. Veur sfellt frosta- og kafaldasamt.

Brandsstaaannll [vor]:

Fyrir pska [18.aprl] gjri hlku, er vann ei utan hnjta mti vestri, en pskadagana, 18.-19. aprl, var mesta vestan fannkomuhr, svo ei var ljaskil 4 dgur. Skafhrin var eins rija. Var s fnn komin mt austri, a enginn hafi s v lka. Enn var sunnudag, mnudag og rijudag fyrsta sumri [25. til 27.aprl] sfelld noranhr me fannkomu og brunafrosti. Fr a bera heyleysi og treiningi. Lifu va hross vi lti. San bjartviri me hrkufrosti. Sst ei munur hafi og jr, hum og dalverpi, brekkum, giljum og brnum. Allt var sltt, yfir aki me haran snj, svo sleafri var hi besta, en bgt var ori a f hey vi essi dmi. 2 ma kom mikil hlka 5 daga. Uru vandri mestu a verja hs og bi, er allt var sokki gaddinn, samt litlu heyi tftum, fyrir vatnsgangi, allt nera hljp krap, en ni ei framrs utan me miklum skurum og mokstrum. Vi etta komu aeins upp litlir jararrindar mt vestri, en enginn mti austri. Eftir a hjarnai aftur, en r v lifu hross og sauir, sem vel gtu bori sig. okur, frost og slyddur gengu t ma. Rmdi mest um jr a nean af rennsli og jarvarmi. eim tma var hestum vart vi komi, v gaddur var holur, svell sndist yfir. Samt tk upp nokku me kflum, svo fardgum s 3 fur Gaflsvelli.

Brandsstaaannll [sumar]:

... fardgum s 3 fur Gaflsvelli. gjri drpshr mikla. St sumstaar f mlola inni, en ar hey var eftir, gekk a n upp, v margir voru rotnir. ... Eftir hvtasunnu [6.jn] fru r algjrlega t og 8. viku sumars [10. til 16.jn] var br Blndu og s vtnum llum og msum m. (s41) ... Loks var frt fr eftir Marumessu [2.jl], lmb setin, aldrei rekin fjall. Kr, sem gefi var, fru t mijum jn. linnti fyrst frostum og kulda. Hross og sauir stu vi um 15-16 vikur. Miklar skemmdir uru thaga vi vatnsgangog fl 15.-17. jn. Annars tk aldrei upp gadd giljum og austan undir brekkum og Hrafnabjargartni allt sumari. Jr heium og fjallendi fnai til skemmda og tapaist ar gras og kvistur, en var upptk a foksandi. Jkulbreiur voru yfir ll fjll og hafsinn fr gstlok. Grasleysi var hi mesta. Slttur byrjai 15. viku sumars [29.jl til 4. gst]. var urrkatmi, nting besta, en heyafli hinn minnsti. Skst var sinumrlendi mt vestri og deiglend tn. Vi heyskap var veri til jafndgra, ar sinureytingur fkkst. Ekki kom frostlaus ntt til fjalla. Snemma i september 3. daga hret. ... Grasfengur var ltill, um mitt sumar einasta. (s43)

Geir Vdaln fjallar um tina brfi:

Lambastum 30. september 1802 (Geir Vdaln biskup): Veturinn sem lei var s harasti yfir allt land, sem nokkur man, og lklega san hvtavetur [1633]. Vori sambau honum, svo enn n um Jnsmessu var Mosfellsheii alls fr fyrir snj. Sumari urrt, svo hr hefur ekki veri regn yfir 3 daga. tnum og harvelli hefur grasbrestur veri, vast allt til helminga, en mrar spruttu vel sast, svo Fla og lvesi skal vera gtlega heyja, en bglega til fjalls. Hausti hefur veri gott, allt til essa, en afli mjg ltill hr um plss. (s29)

Gytha Thorlacius sslumannsfr Eskifiri segir fr endurminningum snum (Erindringer fra Island):

Det flgende Foraar (1802) var meget strngt. Ved Paaske kom „den grnlandske Haviis", der medfrer en overordentlig Kulde, og kuer alle Vxter, saa at Foraar og Efteraar synes at ville reekke hinanden Haanden, og ganske udelukke den lnge med Lngsel forventede korte Sommer. Den dannede en Bro flere Mile ud i Havet, og endnu ved St. Hansdag bespndte den Eskefjord. Dog var der smale Aabninger mellem Isen, gjennem bvilke man med Forsigtighed kunde seile.(s15)

lauslegri ingu: „Eftirfarandi vor (1802) var mjg hart. Grnlandssinn kom um pska. Me honum kemur yfirgengilegur kuldi sem kvelur allan grur annig a vor og haust virast takast hendur og algjrlega tiloka hi langra stutta sumar. sinn myndai br fleiri mlur (dnsk mla er rmir 7 km) haf t og Jnsmessufyllti hann enn Eskifjr.

Brandsstaaannll [haust og vetur til ramta]:

1. oktbergjri nr v vikuhr me strfenni, svo vatnsfll voru lengi fr og vegir frir. Me vetri tk a vel upp og var gott nvember. Me desember hr og harviri. Jr var vel notu til nrs. (s42)

Frsgn Minnisverra tinda heldur fram 2. tlublai (s224-232):

Me tilliti til veurlags og rferis, var meirihluti sumarsins 1802, Suurlandi mjg kaldur, eins og vori veri hafi, svo frost og snjar gengu hr, srdeilis nlgt fjallbyggum, mijum jlmnui, einkum ann 19. ess mnaar, verulegt kafald gjri. Vast hvar var, eins og ur er drepi, grasvxtur mjg bgur, nema feinum mrlendisjrum, einkum Kjsarsslu, hvar hann var betra lagi, en hreinveurs vegna mestan parts sumars var nting hin besta. Um hausti, nlgt Mikaelsmessu, gjri fheyra frosta- og snja-skorpu, eim rstma, me geysilegum kafaldshrum, er uru nokkrum mnnum a bana. Afleiingar essa verabls uru ekki fnai svo banvnar, sem flk fyrstu uggi, v g og br hlka fylgdi honum eftir.

Um rferi til lands essum tma, gengu misjafnar frttir r eim vlenda Vestfiringafjrungi: Mrasslu tjist grasvxtur vast hvar smilegur, og nting hin besta. Snfellsessssluheyafli minna lagi. Dalasslu hermdist sumari mjg kalt, svo a r ntur voru fleiri, sem fraus, jafnvel bygg, og stundum var svo miki fjk og frost um hdag, a varla var vinnufrt ti. essi hara sumarvertta varai allt til haustjafndgra; grasbrestur var hinn mesti tnum, og au til strskemmda kalin. Vott tengi spratt nokku, en allt harlendi var svo a segja graslaust. a lti, sem fkkst af heyjum, nttist brilega, en horu mlnyta gjri lti gagn. Fyrrnefnt Mikaelsmessukast geisaihr, eins og nlgum sslum, me mestu snjkomu; uru sumstaar tluver hey ti, og komu san a litlu lii; misstist einnig sauf nokkurt. Barastrandarsslufll heyskapur t miklu betur, en menn ur gtu mynda sr, er mest orsakaist af skilegustu veurtt, er gekk ar mestan hluta sumars, og stugum urrkum fr slttarbyrjun, svo heyja nting var ar hin besta. safjararsslu fylgdi aftakshru vori – svo a salg ekki tku af jrum, fyrr en eftir messur, hver svo hfu veri samfstu orin, a eftir kngsbnadag [14.ma] uru fiskiskip a setjast r Vatnsfiri si t Snfjallastrnd, nr v ingmannalei vegar - kaltog urrt sumar, me nttfrostum og grasleysi, hafs fyrir Strndum og strkfldum vi sjarsu, einkum seinni part gstmnaar, me fannfergi og bitrum frostum; ttu margir hey ti; en skmmu seinna leysti snjinn upp, og var v a nokkru leyti heimkomi. r Strandasslu fluttust sorglegar frttir um verttufar sumars essa: frost og kuldi og snjr er sumstaar l tnum fram engjasltt, hindrai grasvxtinn svo, a hann var loksins venjulega ltill, og norarlega va nr v enginn, ar eftir fr heyskapurinn okum og votvirum, enda var ljr via borinn gras utangars, nema sinufori, ar til eirra nist, og uru esskonar heyfng mjg lttvg. venjulegt kafald og hrkufrost sem innfll fr 17. til 20. jl, neyddi nokkra rnesskntil a gefa km og sauf fisk til furs, eins og menn va hvar, nsta gegnum hara vetri, hfu, af heyskorti, gefi peningi snum, til lfsbjargar, haran fisk, hkarl, hval og lsi, og jafnvel mjlk. Um Mikaelsmessu [29.september] fll aftur snjr mikill, og byrgi hey, er vast ti l, svo a aldrei san nist, nema vott og frei uppbari r klaka. Hlka s er fylgdi kasti essu Suurlandi, var hr a engum notum.

Norurlandi fylgdi hru og grurlitlu vori, kalt og verasamt sumar, heyjabrestur og bg nting. ingeyjarsslu var einkum graslendi stakt, og verttu harka ekki minni, svo sumari var sannkallaur vetur. Gekk stafst noran tt, hrku krapahrir og felli vxl, en aldrei nttrlegt sumarregn ea landvindar, a undantekinni einni viku, samantldu llu essu sumri. Peningurvar ar mjg gagnsltill sumarlangt, og hafs allsstaar landfastur til hfudags (29.gst). Heyafli samsvarai essu, svo einni, annars smilegri, jr, fegnust t.d. eftir 4 slttumenn, einungis 100 hestar af mosalla. Norurpartur sslunnar var um hausti gjrfalinn a nautpeningi, og ll matvara tfeld Hsavkurkaupsta seinast september, fstir hfu fengi svo miki sem rf krafi.

Austfjrum vivkjandi, var sumar etta Norur-Mlasslu, eins og nst undanfari vor og vetur, eitt hi harasta elstu manna minni. norurhluta hennar greru ekki tn og thagi fyrr en eftir misumar, skum sfelldra strhra og hrkufrosts, nlega dag sem ntt. Grasvxtur var v mjg vesll, svo fir fengu meira hey enn naumlega til knna, til hvers heyafla eim fjrsveitum ykir lti koma – og uru margir v a skera r, sr til strs skaa. Me Mikaelsmessu gjri hr, sem annarstaar um land, miki felli, var a mestu leiti jarlaust, og undir snjnum a lti er laust var af theyi, einkum Vopnafiri, norur um Strandir og Langanes. Heyleysi, og hi hara haustfelli, gjri, a margir frguu flestu eftirlifandi f snu, bi kaupsta og heima, jafnvel lti frlag vri v, ar flest ekki var betur en mergja, og svo kva rammta einum b, hvar sltra var 30 fullorins fjr, meal hvers 10 sauum gmlum, a ekki fkkst r llu v fullt kvartil tlgar. Suur-Mlasslu, hvar vori hafi veri smu artar, kom varla daggardropi r lofti sumari t, heldur nokkrum sinnum krapi og snjr, me sfeldum sterkum landnyringum, oft heitu slskini um daga, en hru frosti um ntur. Grasbrestur var v hr str og nting hin versta; var v, ofan hinn strkostlega sauafjrfelli veturinn fyrir, flk a skeraniur fjlda ka um hausti.

Verttu vetrarinstil jla lsa Minnisver tindi umfjllun um ri 1803 (innan um afgang vetrarins). Vi birtum frsgn pistli „af rinu 1803“.

Espln: XCI. Kap. lsir rinu svo:

Me veturnttum [1801] lagi egar a vetur mikinn fyrir noran og austan land, og helst eystra, og jafnvel syra, me hrum og snjaunga, ndverlega jlafstu, en me nri gni hann vast um allt land, og var hinn harasti, tk fyrir jr alla hinum fyrstu blotum, og kom va ei upp afturfyrr en hlfur mnuurvar af sumri [ ma]; gengu blotarnir allan veturinnmilli hverrar hrar; enginn maur mundi jafnharan vetur og langan. Var jarlaust Strandasslu, og kom ei upp til hltar fyrr en mnuur var af sumri, svo var og var. (s 121). Bnnuusalg, hafsar og frir, bjargir allar, og flosnuumargir upp vestra. dlum llum noranlands var jarbannmiki, en best Hnavatnssslu, en Eyjafirivoru harindi mikil, og norur aan fr. Eystra var engin jr fram um sumarml, svo var og va syra, helst Borgarfiri, rnessingi og Skaftafellsingi. (s 122). Hafsar miklir lgu fyrir landi vestan, noran og austan, og komu eim tveir birnir vestra, var annar unninn Trkyllisvk. Var hinn mesti vorkuldi mehrum, og aldrei hlnai v sumri eftir, svo telja mtti, og spratt mjg illa, en fiskitekja var sumstaar, og eigi sst fyrir noran, og mikil sldarganga Eyjafiri. (s 122). Hvali rak va fyrir noran. (s 122).

Jn Jnsson Mrufelli er nokku langorur um veur og t rinu - en ritstjri hungurdiskar rur illa vi lestur hnd hans ( hn s hr skrari en oft var sar). Vi reynum a n ori og ori stangli.

Janar var allur mjg harur vegna jarbanna, tvo blota geri. Febrar allur mjg harur og allstaar jarbnn. Mars einnig harur - mest af jarbnnum. Aprl sama htt, slbr nokkur, en lka hrar og snjkoma. Um mijan ma segir Jn a almenningur s kominn allra strstu nau v margur s uppiskroppa orinn. Jn var srbgur og jl ogso mjg bgur, gst kaldur. Oktber oftar harur og stirur en komu gir kaflar bland en 2 hlaupastrhra. Nvember allur miki stilltur og gur a verttufari.Desember meallagi, (stuveur smilegt oftast), jr nokku skemmd rt. A lokum segir hann a etta aflina r megi teljast fullkomi harindar.

Svipa er me a sem Sveinn Plsson skrifar. Hr eru sundurlausir punktar fr rinu 1802:

ann 9.janar jklafla, 20.janar snjr mi lri. ann 31.mars getur hann um vatnsfl og miki hafi ina daginn ur. Um vikuna 9. til 15.ma skrifar hann (lauslega tt hr r dnsku): essa viku miki frost, kuldi. Noran og noraustanblstur. [jrs enn gadds]. 25.ma Bltt mistur austri, 31.ma Eldmistur austri. ann 5. jn segir af reks vestur fyrir (Reynis)Dranga a landi og mefram strndinni til vesturs. Smuleiis milli Eyja og lands. 10. jn. Reks me allri strndinni. Nturfrost ann 25.jn og ann 29. segir hann a frosi hafi vatni ntt. ann 3.jl snjai fjll. .19. segir hann (eftir frttum kannski - en 28.segist hann hafa komi heim a sunnan) a alsnja hafi ori sj Kjalarnesi. ann 24.jl segir hann um undangegna viku a fyrst hafi veri mikill kuldi og snjr san mildara veur (snj hefur varla fest Kotmla). urrt var flesta daga gst, en oft ryk og klga. Talsvert nturfrost geri ntt eftir ntt um 20.gst. 10.september segir hann a vtn hafi spillst af frosti. 29.nvember var sterk jklafla. 22.desember ofsafl.

Hr stingur Jn Hjaltaln upp nafni veturinn:

Blota fanna sendir s
svells um hvanna reita,
lsing fanna liinn
Lurkur annar heita.

rarinn Mla er efnislega smu skounar snum vsum og lkir sumrinu vi mealvetur:

Lurkur ttt um landi vtt
lk j-minningum
essi par ei vgri var
vetur, a fanna dyngjum.

Harindin og hafvirin
htuu grimmum daua
vri heyja-aflinn ei
eins til hesta og saua.

orri og ga me ungum snj
egar niur hlu
hafs-k me hrku blk
hring um landi tru.

rsli hrar enn n str
einmnuur reytti
ekki ht bli bt
byrja sumar veitti.

t-kjlkum rs blk
allt fram dr a messum
engin jr en fll hr
oft tma essum.

Vetrartin var bl
vori snautt af gu
misseri heilt vi hey veilt
hestar va stu.

Sumari allt var sra kalt
sinnti ei hgum betur,
enn meal ra margur klr
mildur og gur vetur.


Hausti eins var mjg til meins
menga fjka rokum
heyaflinn var harsninn
harla rr a lokum.

Lkur hr a sinni umfjllun hungurdiska um ri 1802. Siguri r Gujnssyni er akka fyrir innsltt Brandstaaannls og Hjrdsi Gumundsdttur fyrir innsltt rbka Esplns (stafsetningu hnika hr - mistk vi ager sem og allan annan innsltt eru ritstjra hungurdiska). rfar tlur vihengi.


Skrr tengdar essari bloggfrslu:

Fyrstu tu dagar aprlmnaar

Fyrstu tu dagar aprlmnaar hafa veri mjg kaldir hr landi. Mealhiti Reykjavk er -0,8 stig og er a -3,5 stigum nean meallags ranna 1991 til 2020 og -4,2 stigum nean meallags smu daga sustu tu rin. etta er kaldasta aprlbyrjun ldinni (21 r). Hljastir voru smu dagar 2014, mealhiti +6,0 stig. langa listanum er hitinn 129.hljasta sti (af 147). Kaldastir voru smu dagar 1886, mealhiti -4,4 stig. Fyrir 30 rum, 1991 var talsvert kaldara en n, mealhiti -1,9 stig - og fyrir 60 rum var mealhiti essara smu daga -3,1 stig. Fyrstu 10 dagar aprlmnaar voru hljastir Reykjavk 1926, mealhiti +6,6 stig.
Mealhiti Akureyri er n -1,7 stig, -2,9 stigum nean meallags 1991 til 2020, og -3,3 stigum nean meallags sustu tu ra.
etta er kaldasta aprlbyrjun aldarinnar vast hvar landinu, en s nstkaldasta vi Breiafjr, Vestfjrum og Strndum og Norurlandi vestra.
Mia vi sustu tu r er neikva viki minnst Gufusklum, -2,5 stig, en mest -5,2 stig vi Hgngur og Jkulheimum.
rkoma Reykjavk hefur mlst 15,4 mm og er a um 60 prsent mealrkomu. Akureyri hefur rkoman mlst 6,9 mm, lka um 60 prsent mealrkomu.
Slskinsstundir hafa mlst 48,2 Reykjavk og er a meallagi.
Loftrstingur hefur veri srlega hr. Mealtali Reykjavk er 1026,3 hPa og hefur aeins tvisvar veri hrra smu daga sustu 200 rin, 1934 og 1986.

venjukalt Alaska

venjukalt er n Alaska, heimamenn tala um metkulda (en hr erum vi langt fr metum - alla vega enn). Ltum hefbundi hloftakort - a er greining evrpureiknimistvarinnar hdegi dag (fimmtudag 8.aprl).

w-blogg090421a

Jafnharlnur 500 hPa-flatarins heildregnar - af eim rum vi vindstyrk og stefnu. Litir sna ykktina en hn mlir hita neri hluta verahvolfs. v meiri sem hn er v hlrra er lofti. Fjlublu litirnireru kaldastir - ef vel er a g eru eir rr, s dekksti snir lti svi ar sem ykktin er minni en 4800 metrar. a er talsvert lgra en nokkurn tma hefur mlst hr vi land. a er tvennt sem er venjulegt. (i) venjulegt a sj rj fjlubla liti kortinu aprl - kemur fyrir, en dekksti liturinn ekur alltaf lti svi og lifir aldrei lengi. Ef vi gerum r fyrir v a hann beri einhvers staar niur - eru lkurnar v a einhver kveinn staur veri undir afskaplega litlar (ii), Norurshaf og strendur ess eru vfem. Hvar sem svona lg ykkt verur ( essum rstma) vera kuldamet nr hjkvmilega slegin - a er lklegt a ratugir li milli ess a einhver kveinn staur veri fyrir - jafnvel kuldi af essu tagi s ekki einstakur - einhvers staar.

essi kuldi lifir vntanlega ekki lengi - en samt ngilega til ess a vi verum a gefa „Stra-Bola“ og hreyfingum hans nstunni gaum. S kuldi sem n rkir hr landi er - eins og vi sjum - eins konar afleggjari kuldans Norur-shafi. ykktin yfir landinu dag var um og innan vi 5060 metrar (um 13C hrri en nrri miju Stra-Bola). a er venjulegt aprl - en langt fr einstakt.

Eins og nefnt hefur veri essum vettvangi ur er mesta fura a veri skuli ekki vera verra heldur en a er. Svo virist sem ltillega hlni nstu daga en veur haldist lengst af skaplegt bygg (fylgist me spm Veurstofunnar). Versnandi veurlags er fyrst og fremst a vntaski hltt loft a r suri - ea jaar Stra-Bola r norri ea vestri.


Norvestanttin flra

Um essar mundir er norvestantt rkjandi hloftunum vi landi og tlit fyrir a a stand haldi fram - a vsu me einhverjum tilbrigum eins og gengur. Lgardrg berast r vestri yfir Grnland og svo mist austur, suaustur ea suur yfir sland. Kld norantt steypist yfir landi kjlfar eirra allra. Mia vi kuldann sem kom me pskadraginu kemur a vart a veri skuli ekki vera verra heldur en a er.

Drag er vi landi dag (mivikudag 7.aprl). Noranttin kjlfar ess er a vsu nokku snrp - veldur vetrarveri - en virist eiga a ganga fljtt hj. Nsta drag verur san undirbningi sdegis fstudag - eins og korti hr a nean snir.

w-blogg070421a

Jafnharlnur 500 hPa-flatarins eru heildregnar, ykkt er snd me litum. ykktin mlir hita neri hluta verahvolfs, v minni sem hn er v kaldara er lofti. Kuldapollur er yfir Austurlandi - leifar noranttar lgarinnar sem er vi Vesturland dag - en lgin sjlf verur fstudaginn komin til Noregs.

Nsta lgardrag er hr vi Vestur-Grnland - fer yfir jkulinn afarantt laugardags og lg myndast Grnlandshafi. Eins og spr eru augnablikinuer gert r fyrir ru lgardragi strax kjlfari - sem sameinist v fyrra og valdi nokku snarpri norantt upp r helginni.

Kuldinn annig a halda fram. En eins og ur sagi hefur samt fari til ess a gera vel me veur til essa - mia vi stu og tilefni. Vonandi a slkt haldi fram.

En tnorantt hloftum er mjg flr og getur me skmmum fyrirvara fari a sna sr hinar verstu hliar - annig a rtt er a fylgjast vel me.

Kuldinn essa dagana hefur veri fremur venjulegur fyrir aprlmnu - s mia vi sustu ratugi. Aeins einn aprldagur ldinni hefur veri kaldari - landsvsu. a var 7.aprl ri 2005 - einnig snarprihloftanorvestantt. S staa st hins vegar aeins ann eina dag.

eldri ggnum - aftur til 1949 finnum vi 24 kaldari aprldaga heldur en n. Kaldastur eirra var auvita hinn illrmdi 1.aprl 1968 - honum fylgdu 2 arir kaldari en n. S nsti undan eim 2005 var 1991 - en runum 1949 til 1991 komu kaldari aprldagar 12 rum (af 53) - svona fjra hvert r. Varla mjg venjulegt.

Tnin Reykjavk er ekki svipu- fr 1990 er aeins einn aprldagur kaldari en n (7. 2005) og 14 r tmabilinu1949 til 1991 skreyta sig me a minnsta kosti einum aprldegi kaldari en n. Fr 1871 eru slkirdagar hins vegar 69 (feina aprlmnui vantar), kaldastur 1.aprl 1886 - marktkt kaldari heldur en s 1. 1968.

Fyrstu 3 dagar mnaarins voru hlir n annig a mealhitinn er ekki enn kominn aldarbotninn - en mun vntanlega n honum fljtlega haldi kuldinn fram.


Mars hloftunum

T var hagst nlinum mars (eins og fram kemur yfirliti Veurstofunnar) og hiti vel yfir meallagi. Vi ltum n hitavik neri hluta verahvolfs.

w-blogg050421a

Jafnharlnur 500 hPa-flatarins eru heildregnar, daufar strikalnur sna mealykkt, en litir ykktarvik, mia vi tmabili 1981 til 2010. Eins og sj m var hiti nrri meallagi vast hvar vi noranvert Atlantshaf - en nokku ofan ess vi sland. Vi Austurland er viki mest um 65 metrar - a segir okkur a hiti neri hluta verahvolfs hafi veri rmum 3 stigum ofan meallags 1981 til 2010. Hr landi er mealtali 1981 til 2010 um -0,5 stigum lgra heldur en nja mealtali 1991 til 2010 - og lklega svipa vi um neri hluta verahvolfs.

Vi kkum Bolla P. a vanda fyrir kortagerina.


Kaldur dagur

Pskadagur, 4.aprl, var kaldur r. Mealhiti byggum landsins var -6,8 stig, s lgsti sem vi vitum um ennan almanaksdag - vi eigum mealtal aftur til 1949. Sami dagur fyrra (2020) var lka kaldasti 4.aprl sama tmabili, mealhiti var -5,9 stig. Slatti af rum dgum hefur veri kaldari aprl heldur en essi - bara ekki hitt ann fjra. Kaldastur var 1.aprl 1968, mealhiti var -12,7 stig og san koma 10.aprl 1963 me -10,7 stig og 2.aprl 1953 me -10,1 stig.

Vi eigum lengri rair fyrir Reykjavk - ar var mealhitinn s fimmtilgsti meal almanaksbrranna (4.aprl) - s lgsti san 1921. Akureyri var hitinn s lgsti 4.aprl san 1990.

Lgmarkshiti dagsins var s lgsti rinu (og vetrinum llum) hinga til allmrgum veurstvum. a er ekki srlega algengt a kaldasti dagur vetrarins s aprl, en gerist rtt endrum og sinnum. Um slkt hefur veri lauslega fjalla ur hungurdiskum - og fyrir hefur komi a aprl hefur veri kaldasti mnuur rsins(1953).

Vibt:

Eins og nefnt er a ofan var mealhiti grdagsins byggum landsins -6,8 stig. Hann var ekki kaldasti dagur rsins til essa v ann 10.janar var slarhringsmealhitinn -7,4 stig. Vi vitum ekki enn hver mealhiti dagsins dag (5.aprl) verur - og er enn rtt hugsanlegt a hann veri mta kaldur.

artt ber vi a aprldagur er s kaldasti rinu ( landsvsu), vi vitum alla vega af 2.aprl 1953 og 10.aprl 1963. Engir arir dagar eirra ra voru kaldari. Svipa var me 7.aprl ri 2005. a var kaldasti dagur rsins s mia vi mnnuu stvarnar eingngu, en hann var s nstkaldasti sjlfvirkustvunum.

a hefur gerst aeins einu sinni Reykjavk a aprldagur hefur veri s kaldasti rinu (slarhringsmealhiti). a var 1953. Stykkishlmi gerist etta 1901, 1914, 1925, 1953 og 1963. Vi hfum upplsingar fr Akureyri aftur til 1936. ar var 2.aprl 1953 kaldasti dagur rsins - eins og Reykjavk og Stykkishlmi. Strhfa Vestmannaeyjum vitum vi um 4 tilvik eftir 1948, a var 1953, 1963, 1968 og 2005.

Athugi a hr er mia vi slarhringsmealhita en ekki lgmarkshita - vi athugum hann e.t.v. betur sar.


Af rinu 1801

T var erfi rinu 1801. Veturinn var snjungur og jarbnn mikil. Mars var illvirasamur. Sumari var mjg urrkasamt syra, en nting gnoranlands og austan. Hitamlingar Sveins Plssonar Kotmla eru r einu sem vita er um a hafi varveist, en mlir hans brotnai ma og fllu mlingar niur eftir a. Hann getur srlega kaldra og hlrra daga. Vi giskum a rsmealhiti Stykkishlmi hafi veri um 2,4 stig. Mars var mjg kaldur, og janar og aprl einnig fremur kaldir, febrar hlrri.

ar_1801t

Hr a nean eru helstu heimildir um tarfar og veur rinu. tarlegust er frsgn Minnisverra tinda (nokku ruglingsleg kflum), samantekt Brandstaaannls er einnig g, en Esplin tyggur a mestu eftir Tindunum. Jn Jnsson Mrufelli og Sveinn Plsson skru veur daglega auk ess a draga a saman viku- og mnaarlega. Mjg erfitt er hins vegar a lesa essi handrit - og ekki vst a au brot sem hr birtast su rtt eftir hf.

Minnisver tindi: (1801, s414-417) rekja tarfar rsins:

Vetrarfari fr nri 1801. mtti heita, eins og g umgat bls. 417. vast um landi allgott heita til migu, en me eim 11.mars lagist vetrarrki algjrlega a me ofsa kafalds-kyngjum og uppfr v sfelldum ofvirum, salgum og fjkbyljum, allt til ess 13. aprl, svo varla mtti kafalds-hra upprof kalla, ea gegnt bja milli, n lfshska. Margan skaris-byl , mtti telja hr og hvar um landi um seinni hluta marsmnaar, eru hva orlagastir eir, sem tilfllu fyrrgreindan11.mars og gurlinn [23.mars]. Fyrra daginn fylltust allar Norurlands og Vestfjarahafnir, firir og sjarstrendur me grnlenskumhafs, sem loks umspennti allt landi noranvert, jafnvel fr Barastrandasslu vestra allt suaustur Reyarfjr Suur-Mlasslu, langt fram vor, allt undir Jnsmessu og sumstaar lengur. var ti geysilegu kafalds-hlaupi fjrsmali Htardal me 161 af rosknu f, af hverjuhr um 30 alls fundust me litlu lfi 3ja degi, samt smalamanni trandi. Um hann get g framar egar slysfarir nefni. hrakti sjinn og frust 40 fjr fr Hamraendum Hraunhrepp Mrasslu, Svarfhli ar misstustum 30 fjr, Staarhrauni 17, mestallt f Litla-Fjalli Borgarhrepp, og nokku verrhl, allt smu sslu. Hvort heldur essi sami kafaldsbylur, ea gurlsbylurinn, ellegar arir ar milli, ellegar Allraheilagra-messu kasti ann sama vetur [hausti 1800], orsaka hefir hi mikla fjrtjn, er var Vatnsnesi, Torfalk, Hjaltabakka, en einkum Vatnsdal Haukagili (allt Hnavatnssslu) hvar allt sauf efnugs saua-bnda Jns sakssonar, a sgn hrum bil 200 fjr, eur fleira, var ti, fram hirinum Smundi Gumundssyni, efnilegum ungum manni giftum, er mr ekki tilnefnt; hann minnist g sar samt rum slysfrum, en ef saukindunum er mlt, a einar 9 hafi lifandi fundist. Gurlsbylurinnvar va um landi skavnn, en einkanlegast, sj, hvers g sar mun geta undir eins og slysfaranna.

Vorbati nttrunnar kom ekkifyrr en a linum fardgum sunnan- og vestanlands, og var vori srkalt og grurlti, en noran- og austanlands kom hann ekki fyrr enn eftir Jnsmessu, egar hafsinn var ar loksins viskilinn. Vetrarfari hafi Mlasslunum veri ekkt v, sem sagt er um Norurland, og var v fyrir noran og austan, hvar jarbnn lengst af haldi hefu vi fr allraheilagramessu, strfellir penings bi hestum og km, en tt vgari enn saufnaarins, af hverjum hr. Amtmaur Stephn rarinsson telur a hafi falli snu amti hrum 50 sund fjr. Skagafjarar-sslu var hrossafellirinn einna mestur, jafnvel vorningunum 1801. En Norur-og Austurland arf ekki til a taka essu tilliti, v fellirinn var v nr eins strkostlegur sauf og hrossum va um Suur- og Vesturland, vgur og ltill til margra dala, eins og Norurlandi. Nokkrar sveitir misstualls ekkert, arar miki og annig reyndist a Skaftafells- og Rangrvallasslum, efra parti rnessslu fll lti, llum nera eur fyrri hluta hennar strmiki, eins og um Mosfellssveit og Kjalarnes, Borgarfjr, Mrar og allt Vesturland, fll etta r lti Strandasslu, og Vestmannaeyjar kenndu ekki fellinum. Kldu, ningasmuog kafaldskastasmu vori 1801, fylgdi, a lkindum, llegur og ltill grur allva, ni hann um Norur- og Vesturland sumstaar meallagi, nting heyja var ar og betri, en Suurlandi og eystra vast hvar aumur grur, einkum tengi, og nting hlfu verri. ...

ess gat g, bls. 421, a Grnlandshafs hafi ann 11.mars 1801 fyllt upp Norurland og Vestfjarahafnir og firi. Af v hlutu margir Bolungarvk eirri ystu og helstu verstu vi safjarardjp rinn baga. … ann 21.aprl eur mnudag sastan vetri 1800, rauk mesta ofsaveur af norri. tndust 3 skip r Staarsveit nlgt Jkli, 2 aan hrktust, og ll nnur nu bglega lendingu. r eim remur, sem tndust voru 2 ttringarog 1 ferringur, og eim 22 manns, flestir r Dalasslu. … Gurllinn hefur oftar en einu sinni Suurlandi ori mannskur sjfarendum og svo var hann ri 1801. Fullgreinilega eru mr ekki tilkynnt hans skaa tilfelli, v set g hr, hva mr hefir eftir msum um au borist, nefnilega: a hafi 3 skip farist Hfnum, me 15 manns , btur me tveimur mnnum Gari, og annar me jafnmrgum Strnd, allt Gullbringusslu. ann 3.aprl drukknai skip fr Keflavk undir Jkli nlgt Eyrarsveit, me 7 (nnur fregn telur 9) mnnum , er tluu heim til sveita Dala- og Snfellsness-sslum.

(1803, s108 ...) Seinni hluta sumars 1801 var Suurlandi srdeilis votvirasamur, svo heynting var mjg bg; annars var grasvxtur hr um plss, sem vast um landi, betra meallagi. Norurlandi ar mti var allvast urrari vertta lei, en bi grasvxtur og nting rtt g. Um hausti voru bi hr og Suurlandi mjg slmar heimtur f af afrttum. Austfjrum var hin besta og blasta sumart me sfeldu hgviri, urrkum og og hitum, sem a snnu gjru ga nting grasi, en arhj skemmdu strum hlend tn, er fyrir orsk sumstaar skrlnuu og brunnu til strskemmda; uru helst uppsveitir, einkum Fljtsdalshrafyrir essum skaa; Tungusveit hafi t vertta betri afleiingar, ar tengi spratt betra lagi, og nting var rtt g. Vestfjrum var vast hvar sumari allnotalegt og brilegur heyskapur, en bgari var tin kringum Jkul vegna erra egar lei. Um hausti var Barastrandarsslu eins og vast hvar annarsstaar, allbrileg vertta, nokku vindasm og stug, en um nrs-leyti 1802 umbreyttist hn til kafalda og blota.

Brandsstaaannll [vetur]:

Viku fyrir jlafstu hleypti bloti fnn gadd, svo hestar voru innteknir Svnadal, en mt austri dlum, sum og ingi var snp og ng jr fr jlum fram yfir miorra. Um jlatmann blotar og einkum 3 vikur sast janar, ess milli frost mikil og kfld. Fr flatlendii fr svell, svo ltt var beit notu. Skepnur komust fr hsum aeins tilbnum brautum. Me gu versnai veur. Jr raut flestum stum, og harviri bru gaddi, en ei blotar. [skudaginn] 18. febr. var hleypt t f Haukagili. Brast bylur mikill. Hrakti og tapaist um 200 fjr bnda Jns sakssonar. 9 kindur nust, (s37) en Smundur Gumundsson, fyrirvinna og sonarsonur Jns, var ti fram Sktaeyrum [ athugasemd tgefanda segir a Smundur hafi ori ti 4. mars samkvmt kirkjubk]. ... gu kom hafs og umkringdi landi fr Breiafiriog a Reyarfiri. L hann fram yfir fardaga. 5 vikna skorpa var hin harasta, me hrkum og hrum yfir allt land, en Svnadal stu hross vi gjf 17 vikur. 3 vikur voru au ti um mijan vetur. ... skai mikill Bolungarvk veiarfrum, sinn rak a 11. mars. (s39).

Espln [vetur] (a miklu leyti endurtekning texta Minnisverra tinda):

Espln: LXXXVI. Kap. Vetrarfar var allgott va fr nri til migu, en hinn 11. dag mars lagist a miki vetrarrki mehrum og strvirum, frostum og salgum; gjri varla upprof til hins 13da aprl, svo a frt vri milli bja httulaust; gjri byljimarga skavna, en m helst telja ann hinn 11. mars, og gurlinn [23.mara]. hinum fyrra rak inn hafsa fyrir Norurlandillu, og tku fr Barastrndtil Reyarfjarar austur, umhverfis land; var ti smalamaur Htardal me160 fjr, og fannst 30 af v rija degi me litlu lfi, og maurinn mjg skemmdur, svo a af honum voru sagaar san hendur og ftur, gjri a lrur lknir, og tti eim sumum miur takast, er lrirvoru til ess. (s 115). byljum tndist einnig sauf a Vatnsnesi Hnavatnsingi, a Torfalk og Hjaltabakka, en a Haukagili Vatnsdal, ..., var tjn miki skudaginn; ar var sauamaur Smundur, hann las hslestur um daginn, og er honum lauk, hljp hann t, v a brast hrin; var forrsveur hi mesta, fann hann 7 ea8 kindur, og hafi lti inn; en eftir fstudaginn fannst Smundur fram Sktueyrum, nr hlfri ingmannaleifr Haukagili, frosinn visvell niur, melitlu lfsmarki, og andaistsan, er hann var fluttur heim, en f fannst aldrei, nema ein eatvr kindur um vori, og tndust 200. (s 115). a var enn gurlinn, at frust 3 skip Hfnum me 15 mnnum, btur metveimur mnnum Gari, og annar Strnd, en hinn rija aprl tndist skip fyrir Keflavk vestra, me 8 mnnum ea 9, er voru heimlei til Dala. (s 115).

Brandsstaaannll [vor]:

Fyrsta sunnudag eftir pska, 12. aprl, kom gur bati, ann 18. harur bylur. Var mikill fjrskai Sauadal. Vori var kalt og urrt, sgri, en eftir fardaga g t, og var grasvxtur betra lagi.

Espln [vor]:

Var kalt vor og batnai seint, og fll mikill fjldi kvikfjr um Austurland, svo at Stephn amtmaur sagi, a veri mundi hafa um 50 sundir hans amti. Var s hin fyrsta hnekking, er essi vetur ofanverur og vori gjri velgengni manna, er var ur orin allg va sveitum, v a allir lifu ann tma smilega. (s 116). LXXXVII. Kap. var mislgur fiskafli og gftir strar, var vorfengur mikill Innnesjum egar gaf, og egar var fyrir lagnaarsum, jafnvel meira en 9 hundru str; fiskaistog allvel umhverfis Jkul; en af v var mrgum manni bagi Bolungarvk vi safjr, a fyllti alla fjru af si, ar sem veiarfrinhfu lg veri, og misstust au ll af 30 skipum, og var lti eitt upp sltt af seinna, en menn uru at yfirgefa skipin og brjtast heim meallmiklu vosi, og voru ur mttrota mjg af hallri, v er ar var. (s 116). Hvalur braust ar upp um s fstudaginn langa [3.aprl] og nttu menn aeftir v sem vi var komist en rugtvar um afrslu alla, v frir voru miklar, en hestar illa ornir undan vetri. (s 116). Vor var kalt, og grur ltill, en fiskafli Mlasslum var nsta mikill um sumari, og svo fyrir noran, svo a btar Eyjafiri fengu 300 af gum orski hlfum mnui, en tv- ok r-hlai degi skammt undan landi Slttu og Langanesstrndum, ar ei hafi lengi fiskast. Selir voru og allmargir teknir Langanesi, en fjrunum: Borgar-, Lomundar- og Seyisfirivoru tv earj hundru sela rotu si. (s 116).

Brandsstaaannll [sumar]:

urrkasumar og heying. ttu enn flestir allmiklar fyrningar, miki gfist upp um veturinn.

Espln [sumar]:

XC. Kap. a sumar voru illar ntingar fyrir sunnan, helst ar sem ei var urrlendi, en heyjaist vaeigi all-lti. (s 119). asumar var va grasgott, nttist vel fyrir noran votsamt vri, og allt var sumar hi besta fyrir austan. Hvali rak hr og hvar, og tvo mikla Vestfjrum, seint um sumari. (s 121). var flk landi hr ttunda hundraihinnar fimmtugustu sundar. (s 121).

Brandsstaaannll [haust og vetur til ramta]:

Hausti oft frostamiki og ekki fannir miklar, um veturinn blotasamt og hrkur milli, stugt, en vast ng jr til nrs. (s38)

Sveinn Plsson ritar talsvert um veur rinu 1801 - verst hva ritstjra hungurdiska gengur illa a komast fram r skrift hans. a sem hr fer eftir er v misreianlegt vhtta mislestri er veruleg.

Geti er um sterka jklaflu ann 12.janar. umhleypingasamt hafi veri janar og febrar getur Sveinn aldrei um storm essum mnuum - en 8 sinnum mars. Sveinn var Reykjavk seint jn. mnaaryfirlitinu kvartar hann undan tinni, rltri okufullri og gilegri suvestantt. A kvldi ess 25. jn hafi gengi sterkan („hftig“) storm me sjgangi. hafi btum hlekkst . Um nttina hafi snja niur bygg (sjlfsagt tsynningsl). Fram eftir jl var vindur aallega af vestri og oft oka - en san var ttin norlgari nokkra daga - oftast skja og fjallaskrir. Hann segir mjg hltt ann 17.jl. ann 19. var sunnan stormur og rigning. Sulgar og suvestlgar ttir voru rkjandi gst oft rigning ea skrir - en feinir flsudagar, t.d. 12. til 14. Seint mnuinum fr Sveinn aftur austur Kotmla. Nturfrost geri snemma september og rumuveur me venjusnrpu hagli ann 15. Svo er a sj a kringum 10.desember hafi veri miki frost hann giskar -15 til -20R (-19 til -25C) - og minnist meiri frostbresti en hann hafi ur heyrt. Jr hafi sprungi kringum hs Odda Rangrvllum. Frost jr hafi veri 1 3/4 alin [ekki fjarri 100 cm] ingvallakirkjugari, en um 3/4 alin Breiablsta Fljtshl.

Brot r dagbk Jns Jnssonar Mrufelli - athugi a lestri ritstjrans er ekki alveg treystandi.

Jn segir janar allan haran vegna jarbanna af freum. Fyrsta vika febrar var mild og stillt, nnur vika hans einnig still og geri ga hlku. Mnuurinn var – rtt fyrir a vertta hefi ekki veri svo slm - allur harur vegna sfelldra jarbanna.Mars allur harur af jarbnnum. Fyrri partur aprl kaflega harur, en sari partur batnai me sumartungli. Hafs. Ma allur harur, nema sasta vikan. Jn a vsu stillur a veurttu, enn oftast lofkaldur. Fyrsta vikan rtt g og grnkai jr betra lagi – en san spratt seint. Jl allur mjg urr og loftkaldur, en verttan stillt. gst allur urr og stilltur. September. Um tma kaldur en yfirhfu gur. Vikan 6. til 12. september stillt, en urrkasm er lei, vikan 13. til 19. kld og fjll alsnja, vikan 20. til 26. rtt g og hagst. Oktber m yfirhfu teljast rtt smilegur nokku. Nvember meallagi upp verttu en jr lleg. Desember allur harara lagi. Umlii r m vst teljast hart r.

r tavsu Jns Hjaltaln 1801:

Margt ngri, mein og fr
mddi svi etta r
hjarl og vir hrku bar
harna tir va hvar.

Orma myrir nau bj,
einatt stirur framast
gjru hretin hrkustands
haran vetur noranlands.

rlynd ga illsku til
af sr snja fddi byl
sem framundir sumarml
svell um grundir bari hl.

Hrundu va hross og f
hjarir la fenntu me
banasrin svelti gaf
sumir skru heyjum af.


Sveitar trega sumari hratt
smilega grasi spratt
skaa-nm nri grand
nting slm um Suurland.

Rosum hreyfi hausti ,
hrkur, leysti frost og snj.
skafla hvta hauur ber
hagalti vast er.

Minnisver tindi 3.rgangur 1.tlubla s121 segja fr v sem lklega var framhlaup Bgisrjkli:

Umsumari 1801 su menn hraun uppkomi svoklluum Bgisrjkli, er liggur til landsuurs fr Yxnadalnum, hvert hraun aldrei fyrr skal sst hafa: hvaraf orsakaist, a Bgisin sjlf, ein ltil ver, er fellur Hrg, var, mti allri venju a undanfrnu, lit, sem korgtt jkulvatn, hva e vihlst frameftir llu sumri, essi ver og jafnan var tvnlegum vexti, og vatni a sgn volgt. Geta menn ekki lklega til, a orskin til uppkomu nefnds hrauns hafi veri jarelds hiti, en tt ar annars ekki eigi a hafa sst merki til reyks eur eldsuppkomu.

Lkur hr a sinni umfjllun hungurdiska um ri 1801. Siguri r Gujnssyni er akka fyrir innsltt Brandstaaannls og Hjrdsi Gumundsdttur fyrir innsltt rbka Esplns (stafsetningu hnika hr - mistk vi ager sem og allan annan innsltt eru ritstjra hungurdiska). rfar tlur vihengi.


Skrr tengdar essari bloggfrslu:

Kuldakast (pskahret)

a virist stefna snarpt kuldakast um helgina og a a veri viloandi einhvern htt alla nstu viku. En spr gefa n (a kvldi skrdags) til kynna a vi sleppum vi mesta hvassviri - a ryst til suurs fyrir austan land. - Ng samt.

w-blogg010421a

Vi sjum hr sp evrpureiknimistvarinnar um hita Reykjavk nstu daga, fr fimmtudegi - fram fimmtudag nstu viku. Hfum huga a margs konar stahtti vantar lkan reiknimistvarinnar - en aalatrii koma vel fram. Hitakvarinn er lengst til vinstri, af honum m ra a hiti a vera bilinu 4 til 6 stig fram undir kvld laugardag - en klnar sngglega (s a marka spna) og sunnudagskvld a vera komi -7 stiga frost. rettn stiga hitasveifla - sem er bsna miki Reykjavk vi a a „skipta um loft“, San a hlna nokku aftur - en bist er vi ru kasti mivikudaginn me nokkurri hitasveifluog mta frosti.

w-blogg010421b

Korti hr a ofan snir sp um hita 850 hPa-fletinum (litir) og ykkt (heildregnar lnur) um hdegi pskadag. ykktin mlir hita neri hluta verahvolfs - v minni sem hn er v kaldara er lofti. a er sjaldan sem vi sjum svona lgar tlur vi landi aprl. Ekki stefnir met a v er snist - ekki muni mjg miklu.

Ef hgt er a tala um a eitthva s hagsttt essu mia vi mta eldri tilvik m nefna tvennt: Annars vegar a hreyfistefna kuldans er okkur hagst - hann er mikilli siglingutil suausturs - og kaldasta lofti fer fljtt hj. Hvassviri nr sr eitthva strik - srstaklega austanlands - en a stendur ekki lengi og versta veri er alveg austan vi landi. Hins vegar er mjg ltill s norurhfum og sjr er hlr noran vi land mia vi a sem hann var t.d. 1968 og 1963 egar ykktin (og hiti 850 hPa) var jafnltil ea minni heldur en n. a ir a sjrinn nr a hita kaldasta lofti um nrri 1 stig klukkustund lei ess fr sjarinum til landsins. v var t.d. ekki a heilsa 1968 ea 1963.

Bi 1963 og 1953 lenti vindstrengurinn yfir landinu og l ar - sem virist ekki eiga a gerast n. Kasti 1968 var lkara v n hva vind varar. Vi eigum lka fleiri mta kst lager, t.d. pskahreti frga 1917 - sem var mjg lkt 1863 hretinu (nema grur var ekki eins illa ti vegna ess a hann var ekkert kominn legg egar kasti rei yfir). Smuleiis var svipa uppi teningnum 1920.

En neitanlegas ttarsvipur me essu yfirvofandi hreti og eim fyrri er hvert og eitt me snum srstku einkennum - ekkert eirra er nkvmlega eins. Norvestantt a rkja hloftum nstu vikuna - hn er afskaplega svikul - henni fylgir oft hi besta bjartviri - jafnvel hlindi eim tma rs sem sl er hst lofti - en oft er hn hi allraversta sem yfir okkur getur gengi - me skldum noransveljanda og hrarkstum heilu vikurnar t - jafnvel tt langt s komi fram vor.


Um bloggi

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Hfundur er veurfringur og hugamaur um veur.
Aprl 2021
S M M F F L
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30  

Njustu myndir

  • w-blogg120421b
  • w-blogg120421a
  • ar_1802t
  • w-blogg090421a
  • w-blogg070421a

Heimsknir

Flettingar

  • dag (13.4.): 138
  • Sl. slarhring: 367
  • Sl. viku: 2706
  • Fr upphafi: 2023125

Anna

  • Innlit dag: 132
  • Innlit sl. viku: 2462
  • Gestir dag: 132
  • IP-tlur dag: 131

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband