Bloggfrslur mnaarins, mars 2016

Nokku kaldir dagar (en ekki svo)

N hefur klna nokku landinu. dag (26. mars) fr landsmealhiti fyrsta sinn nrri rjr vikur niur fyrir meallag sustu tu ra - san ann 6. Lklega vera nstu 3 til 4 dagar lka undir essu sama meallagi. Sp evrpureiknimistvarinnar hr a nean gildir sdegis mnudag (2. pskadag - 28. mars).

w-blogg270316a

Korti snir h 500 hPa-flatarins (heildregnar lnur) og ykktin er snd lit. ykktin mlir hita neri hluta verahvolfs. Mrkin milli grnu og blu litanna er vi 5280 metra, en mealykkt essum tma mars er kringum 5250, ljsasta bla litnum mijum.

En a er samt engin srstk grimmd essu korti. Mjg kalt loft er vestan Grnlands.tt hloftahin yfir Grnlandi s ekki flug vlist hn fyrir askn kuldaaflanna - ef til vill alveg ar til nr skammtur af hlju lofti a sunnan nr til okkar upp r miri vikunni.

En veurspr eru ekki alltaf rttar.


Umskipti (leia til hvers?)

Hrstisvi mikla sem frt hefur okkur hlindin a undanfrnu er n a mestu niurbroti - og mikill lgrstingur kemur stainn. En ekki er samt alveg ljst til hvers hann leiir - nema hva rkjandi ttir vera trlega austlgar. En verur a sjvarylja svalloft r vestri sem endar hr sem austantt - ea fum vi innslag r norri - sem viljugir gtu kalla pskahret?

Ltum fyrst sem snggvast mealrsting og rstivik sustu tu daga.

w-blogg220316aaa

Hr er hin llu snu veldi - vestan vi hana er lofti komi langt r suri - hefur a auki sr hagsta harsveigju - enda hefur hiti noraustan og austanlands veri eftir v - tt brnandi snjr hafi fora metum a mestu.

Mealkort nstu tu daga (21. til 31. mars) er allt ru vsi.

w-blogg220316aa

Hr er venjuflugt lgasvi fyrir sunnan land - mikil neikv vik, -18 hPa ar sem mest er. Megni af loftinu lginni er komi r vestri, en vi sjum a rstilnur eru ttar ti af Noraustur-Grnlandi en ar lrir kld stroka r norri.

tt etta noranloft s kalt - er a samt hlrra en a mealtali essum tma rs. Vestanlofti er hins vegar kaldara en vant er - tt a s hlrra a mati hitamla. etta sst vel vikakorti 850 hPa hitans smu daga.

w-blogg220316ac

Hltt (a tiltlu) fyrir noran land - en kalt suur hafi. Harla kunnugleg mynd a vera. En reyndar erum vi hr a mla hitavik 850 hPa - um 1300 metra h yfir sjvarmli - norankuldi ntur sn betur vi sjvarml - getur laumast undir hlindin.

Breytingin verur ekki srlega sngg - ea ill. Korti hr a nean snir undirbning umskiptanna - gildir kl. 6 a morgni mivikudags 23. mars.

w-blogg220316a

Hr er srlega djp lg (mia vi rstma), 947 hPa miju vi Labrador - ar vi strndina er ofsaveur ea jafnvel frviri (s a marka spna). S rnt korti m sj a frost er meira en -15 stig yfir nr llu Nfundnalandi - en Atlantshafi tekur mti og egar etta loft verur komi noraustur okkar slir hefur a hitna um a minnsta kosti 10 stig.

Hlja sknin austurjari lgarinnar (raua rin) er skp aum og rennur a mestu t sandinn. En vi Noraustur-Grnland m einnig sj -15 og -20 stiga jafnhitalnurnar ( 850 hPa). Sumar spr gera r fyrir v a eitthva af eim kuldakomist hinga til lands um helgina - ea upp r henni - en arar gera r fyrir v a Atlantshafslofti haldi llum vldum alla tu dagana og a hl noraustantt haldi fram a vera hlutskipti okkar - eins og tast vetur. - Hldum gsalppunum hreinu - noraustantt er (nstum) aldrei hl - aeins hl a tiltlu.

En ekki verur langt noraustanstrenginn - vindakorti hr a nean gildir slarhring sar en a fyrra.

w-blogg220316b

Hr sna hvtu rvarnar kalda lofti - s r norri strkst vi Vestfiri - en s r suvestri fer a mestu hj fyrir sunnan land.


Kjarr gmlu korti

Vi rnum n kort sem kennt er vi Bjrn Gunnlaugsson og Hi slenska bkmenntaflag. Um Bjrn m meal annars lesa Vsindavef Hog er ar vsa tarlegri heimildir. Korti kom (a minnsta kosti) tveimur tgfum - s fyrri, 1844, mlikvaranum 1:480 sund, samanst af fjrum blum. Myndin hr a nean er kippt rblai sem ber titilinn Suvestr-fjrungr.

kortinu eru askiljanleg merki - vi horfum einkum eitt eirra, skgr ea hrs. Snist fljtu bragi vera svartar skemmdir kortinu - en kannski er frumprenti eitthva grnt innan um sortann.

a er forvitnilegt (finnst ritstjranum) a athuga hvar Bjrn hefur s (ea frtt af) skgi ea hrsi. Svo virist sem sitthva hafi fari fram hj honum (eins og elilegt m teljast) - en merki er einnig sett feina stai ar sem ltt sr til kjarrs n. Hrs getur hins vegar leynst nema beinlnis s fari ftgangandi um svi knnunarskyni.

Vi ltum eingngu Borgarfjr, en ltum hugasama lesendur um ara landshluta. Korti skrist nokku s a stkka.

w-blogg200316a

Kjarr er va Borgarfiri - og var va fjra ratug 19. aldar. Va sr til svrtu kjarrflekkjanna kortinu. Kunnugir taka eftir v a fjarlgir milli staa eru sums staar nokku brenglaar - enga gps-punkta a hafa.

Ritstjrinn hefur horft ll (ea langflest) kjarrmerkin og getur stafest a au eru alveg raunveruleg - hefu mtt vera ltillega fleiri - vi sleppum upptalningu.

rr blettir (og ein eya) vekja athygli ritstjrans og benda tlumerktar rvar . S sem merktur er me tlustafnum 1 er Hvtrsu. ar hlt hann a vri alveg kjarrlaust inn a Bjarnastum. Kannski finnst ar enn hrs mum ea kjarr giljum s vel leita - ea hefur ori eying san 1830? Hvenr ?

nnur rin (tlustafur 2) bendir kjarrlausa norurhl Skorradals - a minnsta kosti fr Hvammi og inn fyrir Fitjar - etta er hugsanlega alveg rtt - tt manni ykia trlegt eim tta skgi sem arna er dag. Aftur mti er Skorradalurinn a ru leyti allur tataur kjarrmerkjum kortinu - og langt inn dalbotn. J, mjg va er kjarr dalnum dag - en hefur lka va lti sj - tkum vi korti bkstaflega.

Vi tlustafinn 3 er bent kjarrmerki ofan vi Ferstiklu Hvalfjararstrnd - kjarr er og hefur veri ar vestan vi - en ni a austar snemma 19. ld ea er nkvmni kortsins um a kenna?

Fjra rin bendir Skgarkotsland undir Tungukolli sunnan Borgarfjarar. Eftir nokkurra ratuga friun og einhverja plntun er ar n a koma upp kjarr blettum, en annars var allt kjarr austan Seleyrargilja uppnaga. Enn hefur veri kjarr arna tma Bjrns - og nafni Skgarkot bendir lka til kjarrgrurs. kortinu snist Hafnarskgur utar me fjallinu lka vera efnismeirien vi hin sari tma vitni viljum kannast vi - en korti er ekki nkvmt.

fyrra bindi minningabkar orvaldar Thoroddsen segir orrtt frsgn af feralagi Borgarfjr jl 1871 (s.110 til 111): var enn nokku eftir af Hafnarskgi, hann var ekki hr, en nokku vttumikill, einstku hrslur voru samt allstrar, og va voru strar skellur af uppblsnum holtum. Oralagi enn nokku eftir bendir til ess a orvaldur hafi sar s a skginum hafi hraka.

Allva vantar kjarr korti Mrum Borgar-, lftanes- og Hraunhreppum - stai ar sem rugglega var kjarr ndverri 19. ld. Til dmis er ekkert kjarrmerki nmunda vi Staarhraun. Svo er hi dularfulla bjarnafn Rauabjarnarstair upp me Gufu. Brinn er nefndur Landnmu - en veit einhver hvar hann var? Kannski er a Staur?

Vi tkum eftir Okjkli - sem sagur er bsna str - og jkull er settur Skjaldbrei smuleiis (sem kvu aldrei hafa veri - nema hugsanlega ggnum).

En landeying var ekki jafnlangt gengin fyrri hluta 19. aldar og sar var. Vitnum aftur orvald (sama bk blasa 55), og vitna fer sem hann fr 9 ra gamall (1864): Eg man a vi um Svnadal Kjs, ur en vi lgum Svnaskar, ar var fagurt kjarr og hi mesta blmskraut af blgresi, fjallafflum, lokasjsbrrum o.fl., svo mjer tti ar yndislegt a vera. Sar hef eg mjg oft komi smu stvar og sje meiri og meiri afturfr grrinum, unz hann var a mestu uppurinn; lklega er etta aukinni fjrbeit a kenna. - Svo mrg voru au or.


Hl vika - en hitasveiflur eru miklar mars

Sasta vika hefur veri hl landinu mia vi rstma - en samt verur enn a teljast vetur. a er fyrst 1. aprl a mealhiti fer a skra upp vi, fyrst suvestanlands. Vi skulum til gamans bera saman mealhita daganna 11. til 17. mars r hvert langt aftur tmann og sj me eigin augum hversu misjafn hitinn getur veri essum rstma.

Agengi a daglegum upplsingum er takmarka langt aftur tmann - og ar a auki getur veri nokku vafasamt a reikna mealhita einstakra daga t fr eim takmrkuu mlingum sem vi hfum. Gerum a samt fyrir Stykkishlm - ar sem vi eigum nokku reianlegar upplsingar um essa tilteknu marsdaga allt aftur til 1846 - og Reykjavk - ar sem samanburur er llu erfiari (mlingar ekki eins stalaar framan af) auk gata mlirinni fyrir 1870 - og ritstjrinn hefur enn ekki giska daglegan hita ar runum 1904 til 1906.

Stykkishlmsmyndin fyrst.

w-blogg180316a

Af myndinni m ra a sjaldan hefur veri jafnhltt essum tma mars og n (4,7 stig) - en talsvert vantar upp a hstu hum hafi veri n - hljast var 1929, 7,5 stig (hreint trlegt). ri eftir 1930 var mealhitinn smu viku hins vegar -6,1 stig og hefur ekki veri lgri san. Vi sjum a engu er a treysta - a munar htt 14 stigum milli ranna. hltt hafi veri n vitum vi ekkert um nsta r. - En enn kaldari 11. til 17. mars m finna 19. ld Stykkishlmi, lgsta talan er -11,1 stig, 1876.

Reykjavkurmyndina ltum vi n aftur til 1780 - (en eya er fr 1786 til 1829). Eyur eru ferilinn fr 1855 til 1857, 1860 til 1869 og 1904 til 1906.

w-blogg180316b

Mealhiti n var 5,1 stig og arf a leita aftur til 1973 til a finna essa viku jafnhlja. Reykjavk var hn hljust 1964, 6,9 stig, en 6,7 stig bi 1929 og 1880 - og 6,6 stig 1850 (ekki mjg reianlegt).

Reykjavk var sveiflan milli 1929 og 1930 13,2 stig - mealhiti vikunnar sara ri var -6,5 stig. Kaldast var 1876 - eins og Stykkishlmi, -9,3 stig.


Illvirafjldi - erfi tmar

Breytingar illvira- ea stormatni er eitt eirra atria sem miki er veurfarsumrunni. reynd er mjg erfitt a ba til reianlegar tmarrair sem sna breytileika essa veurttar. Ritstjri hungurdiska reynir miki - og telur sig svosem hafa n nokkrum rangri nokkra ratugi aftur tmann - en egar lengra er stt verur sinn mjg hll og erfiur yfirferar.

En vi ltum til gamans eina tilraunina. Taldir eru saman eir dagar ri egar vindhrai hefur n stormstyrk (meir en 20 m/s) fjrungi veurstva ea meira. essi r er n httu vegna fkkunar mannara stva - en mjg g von er til ess a splsa megi hana saman vi samsvarandi r sem fst r sjlfvirku mlingunum (sem eru rtt fyrir allt reianlegri) - lta m ann samanbur sar (leyfi rek ritstjrans a).

En hr er mynd. Hn nr allt aftur til 1912. Taka verur fram a ekki er hgt a bera tlur fyrri hluta tmabilsins og ess sari saman jafnrttisgrundvelli.

stormdagafj_1912-2015a

En vi setjum etta samt svona upp okkur til skemmtunar. G vissa er fyrir v a sveiflurnar fr v um 1960 su raunverulegar - lgmarki er raunverulegt. Lgmarki essari ld er a lka. Sustutv rin hafa aftur mti veri fremur illvirasm - en n samt ekki hmarkinu mikla kringum 1990.

Trlega eru dagarnir vantaldir fyrir 1955. Mikil skil eru ggnumri 1949. Fyrir ann tma (blu slurnar) er trlegt a margfalda urfi dagafjldann me tveimur til a raunhfur samanburur fist - og fyrir 1925 er mjg lti tlurnar a treysta. En vi sjum tluverarsveiflur essu fyrra tmabili. Vi hfum essu stigi enga hugmynd um hvort margfldunarstuullinn er 2 - ea eitthva anna.

a er ekki a sj a beinlnis s samband milli illvirafjlda og hita - en reianlega hluta lnuritsins eru rlegustu tmabilin jafnframt au hljustu. Aftur mti er eitthva samband milli illviratninnar og loftrstings - v lgri sem loftrstingurinn er v fleiri eru illvirin (a jafnai) - smuleiis fylgjast rsmealvindhrai, rstiravsir og illviratni lka allvel a - reianlega tmabilinu.

Um rstira, mealvindhraa og samband eirra var fjalla pistli 26. janar sastliinnog rum daginn eftir- ravsirinn fiskar sum illviri betur en nnur - rtt eins og veiarfra er vsa. a ml ltum vi liggja milli hluta - ea ba betri tma.

En raun bendir ekkert til ess a hnattrn hlnun hafi hinga til haft hrif stormatni hr landi - en haldi verur fram a rannsaka mli - kannski anga til menn komast a v a allt er voa.


Hfleg nrdaspenna - rum nkvmlega sama

Svo virist sem hlindin haldi aalatrium fram nstu daga (skrifa mnudagskvldi14. mars). rstifar og vindtt setja kvena spennu stuna - a er t.d. ekki oft sem raunverulegur mguleiki er meir en 10 stiga hita Reykjavk marsmnui. Kannski er etta arfa bjartsni - og hitamet marsmnaar varla httu hfuborginni - enda bara miur mnuur.

Myndin snir hvaa dagur marsmnaar mnaarhitamet allra veurstva.

Hvaa dag mnaarins hefur hiti ori hstur  mars allar veurstvar

Lrtti sinn snir mnaardag, en s lrtti hlutfallstlu dagsins - aeins rm 2 prsent stva eiga mnaarmet ann 1., en um 12 prsent ann 24. Lkur a dagur fyrir mijan mnu eigi meti eru aeins um 13 prsent samtals. Lkurnar aukast san - langflest marsmetin eru sett sustu 8 dagana. - Af einhverjum stum er s 30. heldur rr roinu.

Hsti hiti sem mlst hefur landinu mars er 20,5 stig, Kvskerjum ann 29. ri 2012. Reykjavkurmeti er 14,2 stig - sett ann 27. ri 1948 og Akureyrarmeti (16,0 stig) sett ann sama dag sama r. Kraftaverkadagur. Staan nstu daga er ekki ekk og var . Miki hrstisvi yfir Norursj teygir sig tt til slands - en lg suur af Grnlandi - ngilega langt burtu til ess a harsveigur s rstisviinu - en ngilega flug til a gera susuaustanttina ngilega fluga til a hreinsa tgeislunarhitahvarfahroa burt alls staar ar sem vindur stendur af landi - sjvarlofti veurs rur enginn hloftahiti vi.

Nrdin krossleggja fingur bn um skastund - en rum er auvita nkvmlega sama.


Hefi hlauprsdagur ekki ...

Hefi hlauprsdagur ekki skotist inn dagatali - hefi dag veri 14. mars. ann dag fyrra gekk sunnan frviri yfir landi - hrastarveur mllskuritstjra hungurdiska. Veri dag (ekki alveg jafntbreitt og fyrra) var lka hrastarveur. Ltum myndir - gur dagahittingur.

w-blogg140316a

etta er versni r harmonie-lkaninu - a fylgir 23 grum vesturlengdar (sj korti horninu) - norur er til hgri myndinni - gru fletirnir nest eru Snfellsnes og Vestfirir. Snii nr fr sjvarmli upp um 10 km h. Ljsbleika svi snir hvar vindur er meiri en 48 m/s, etta er hes sem hangir niur r heimskautarstinni fyrir ofan og teygir sig tt til jarar. Vi urum fyrir hesi af essu tagi 14. mars fyrra. Frleiksfsir gtu rifja a upp og liti pistil me myndum af v(ar eru lka tarlegri skringar).

Illviri gr (12. mars) var annarrar ttar - hrafara lgrst lei hj. Lgrastarverin eru fjlbreyttari tt - og bakgrunnur eirra nokku misjafn. Lgrstin er ekki eins flug og s hrri - en vindur niur undir jr var ekki miki minni.

w-blogg140316b

etta er sama sni - en kl.13 gr (12. mars). Hr er vindhmarki ekki efst sniinu heldur niri 850 hPa (um 1300 m). Gott dmi um misjafnt veraeli.

En ekki er hgt a lta hj la a minnast hitabylgju dagsins. Hiti fr 17,6 stig Siglufiri n kvld og 10 stig ea meira 48 stvum bygg (af 107). Siglufjararhitinn er landsdgurmet og reyndar hsti hiti sem nokkru sinni hefur mlst landinu fyrstu 26 daga marsmnaar. etta er anna landsdgurmeti mnuinum - sem hefur ekki veri neitt srlega hlr, er n 0,9 stigum ofan meallags sustu tu ra Reykjavk, en -0,4 undir v Akureyri.

ykktin var kvld hstu hum - nrri v hsta sem vita er um hr vi land mars.Korti snir sp evrpureiknimistvarinnar sem gilti kl.18 kvld.

w-blogg140316c

kortinu er ykktin yfir Norurlandi meiri en 5520 metrar (tti gott sumargildi). fljtu bragi finnst aeins ein jafnh tala endurgreiningum - 18. mars 1979 (kuldari mikla) - vestanlofti sem komi var yfir Grnland.

etta er harla venjulegt.


Milli lga (eitt andartak)

Varla a. Hitamyndin hr a nean er tekin rtt fyrir kl. 21 laugardagskvldi (12. mars). Lgarsveipur laugardagsillvirisins er rtt kominn norur af Vestfjrum - en nsti blikubakki bankar undan Suurlandi - og kominn yfir egar essi pistill birtist.

w-blogg130316a

rvar benda hr sitt hva (stkki myndina til a sj eitthva betur til). Skemmtilegt kjlfar vi Freyjar (undir hvtustu hskjunum), Holuhraun hi nja (mun dekkra - hlrra - en umhverfi). Grarlegar bylgjur og sennilega bylgjubrot vi Strandir (ar var ofsaveur um a leyti sem myndin snir). Lgarmiju m kannski finna Grnlandssundi - eiginlega orin a klessu ltunum (nnur mija - heillegri vestast myndinni). ljabnd - samsa vindtt (vestasta rin) - hrif fr nstu lg eru a skipa fylkingum. Og san fremsta band nja blikuskjaldarins rtt undan Suvesturlandi - ar ryst hloftavestanrstin til norurs me ltum.


Skar lgir?

Eftir frekar rlegt tmabil virist ri framundan - a minnsta kosti feina daga. egar etta er skrifa er landsynningsstrengur lei yfir landi - ekki svo mjg skur en stormur samt nokkrum stvum. San snst vindur hefbundinn htt til suurs og suvesturs og svo virist sem s tsynningur eigi a vera nokku strur - en ekki hefur miki bori tsynningi vetur.

Korti gildir kl.6 fstudagsmorgun og snir tsynninginn nokkurn veginn hmarki - ea rtt a byrja a ganga niur.

w-blogg100316a

Ef tra m hitatlunum vera l - en ekki skrir - og gti ori blint ljunum og nokku samfellt kf heiavegum. En a hlnar fljtt aftur v lgin sem kortinu er austur af Nfundnalandi er hrafer tt til landsins. Henni fylgir landsynningsveur afarantt laugardags. Aalhyggjuefni er vestanttin kjlfari. - En vi sjum hva setur.

Svo er enn ein lg uppsiglingu - hana sst alveg vi jaar kortsins nest vinstra horni. Reiknimistvar eru sammla um afl hennar - en essu stigi mlsins virist hn varasm - kemur sunnudag ea sunnudagskvld.


Sunnantt nstu vikuna

N er sp rkjandi sunnantt nstu vikuna - reyndar eiga a skiptast mikil hlindi af hsuri og suaustri og llu svalari suvestantt - tsynningur. En hitavikin sem evrpureiknimistin snir okkur eru mikil.

w-blogg090316a

Lgum er sp fyrir vestan land. A sgn vera sumar eirra krappar og munum valda tluverum vindi. Mikil h er yfir Norursj. r spr sem n hva lengst gefa skyn a hn gti okast nr okkur egar lur - me hgari vindi - en framhaldandi hlju.

Litirnir sna hitavik 850 hPa - kannski vera au heldur minni mannheimum - alla vega veurs landinu ar sem loft a ofan blandast sur niur - nyrra fer mikill varmi a bra snj annig a hrra hitatalna er helst a vnta ar sem snjr er ltill (va), alvegniur vi sj ea rtt hj hum fjllum.

En einhver l sna sig sjlfsagt tsynningi suma dagana. N er spurning hversu miki fer af vetrarklakanum lglendi.


Nsta sa

Um bloggi

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Hfundur er veurfringur og hugamaur um veur.
Des. 2017
S M M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            

Njustu myndir

  • w-blogg111217a
  • w-blogg081217b
  • w-blogg091217b
  • w-blogg091217a
  • w-blogg081217

Heimsknir

Flettingar

  • dag (15.12.): 146
  • Sl. slarhring: 174
  • Sl. viku: 2262
  • Fr upphafi: 1523180

Anna

  • Innlit dag: 122
  • Innlit sl. viku: 1853
  • Gestir dag: 117
  • IP-tlur dag: 109

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband