Bloggfrslur mnaarins, janar 2018

Miur vetur - hvernig stendur hitinn?

bndadaginn - fyrsta dag orra - er miur vetur samkvmt gamla slenska tmatalinu. Til gamans ltum vi hvernig hita hefur veri htta hfuborginni fyrstu rj vetrarmnuina. eir eru - eins og allir vita - gormnuur, lirog mrsugur.

w-blogg200118aa

Hr hfum vi reikna t mealhita essara mnaa riggja saman Reykjavk aftur til 1872. v miur vantar mealtl feinna daga inn runum 1904 til 1907 og 1917 til 1920 - og sleppum vi eim v hr.

Lrtti sinn vsar mealhitann, en s lrtti snir tma. Slurnar svo einstk r og raua lnan 10-rakeju. rtlin eru sett vi sara rtal hvers vetrar, annig a 2018 vi tmann fr fyrsta vetrardegi hausti 2017 og nr til fimmtudags fyrir bndadag. rtali 1982 sama htt vi fyrri hluta vetrar 1981 til 1982 og svo framvegis.

Mealhiti essa tma n reiknast 0,6 stig, heldur kaldara en algengast hefur veri undanfarin r, en sama og 2010/11. Vi urfum a fara aftur til 2004/05 til a finna lgri tlu en n, 0,2 stig.

Fyrri hluti vetrar var berandi kaldur runum 1973/74 til 1983/84 en rtti mjg r ktnum fr og me 1987/88. Langhljasturvar fyrri hluti vetrar 1945/46, en kaldastur 1880/81. Athuga a hr vantar 1917/18 sem einnig var mjg kaldur.

Af essari mynd sst greinilega a n s nokku tala um a kalt hafi veri, hefur ekki veri um neina alvrukulda a ra lengra samhengi. eir koma kannski sar.

Leitni er kvein upp vi, 1,0 stig ld a jafnai.


Sberuhin er flug essa dagana

Hin yfir Sberu er flug essa dagana - rstingur rtt tplega 1070 hPa harmiju. Nokku fr metinu a vsu - 1083 hPa er nokku umdeild tala - en 1085 hPa sem skr er flestar heimsmetabkur er a hins vegar ekki.

w-blogg200118sa

Hr m sj sp evrpureiknimistvarinnar um sjvarmlsrsting og hita 850 hPa-fletinum sem gildir hdegi sunnudag 21. janar. hin a vera um 1069 hPa miju yfir slttlendinu austan ralfjalla. Austan vi hana situr kuldapollurinn Sberu-Blesi ar sem frost er -40 stig 850 hPa fletinum - og vntanlega enn meira near. Hl fyrirstuh er hins vegar hloftunum norvestan harmijunnar sem vi sjum. Mija hennar er ekki fjarri litla grna blettinum vi Novaya Zemlya.

Sjvarmlsrstingurinn ntur nvistar hloftahar og svo kulda r austri neri lgum annig a sjvarmlsrstingur verur srlega hr. - kuldapollinum mijum eru verahvrf (og hloftafletir) hins vegar mjg lgir - og sjvarmlsrstingur ekki jafnhr og vestar.

essi hi rstingur er stundarfyrirbrigi og fellur fljtlega niur hefbundnari tlur, 1035 til 1050 hPa.

Sberuhin er seinni rum farin a flkjast dlti fyrir veursagnfritextum - stundum skyggilega greinilegt a hfundar eirra vita ekkert um hva eir eru a tala. a er auvita ekkert vi hina a sakast - en en eitthva mtti samt skilgreina betur nkvmlega hvaa fyrirbrigi er tt vi eirri umru - kannski vri rtt a kalla a eitthva anna.

En tskan getur veri varasm. Sberuhartal ntmans hfst a giska fyrir um 20 rum - srstaklega eftir birtingu mjg merkilegra greina um ryk og salt grnlandsskjrnum eftir a sld lauk. eir sem vilja frast meira um a - og hvernig Sberuhin laumai sr inn mttu lta (nokku holtta) bk Paul Mayewski og Frank White, The Ice Chronicles (2002). En s hina minnst veursgutextum er rtt a ganga varlega um.


Af landafri lofthjpsins

Ritstjri hungurdiska rir stku sinnum um landafri lofthjpsins og hafa um hana birst allmargir pistlar ranna rs hr essum vettvangi. tli essi teljist ekki til eirra - heldur langur og ungur fyrir flesta en einhverjir kunna a hafa gaman af (gagn? - ar er anna ml).

Grunnmynd dagsins er sp evrpureiknimistvarinnar um legu 500 hPa-flatarins yfir norurhveli jarar sdegis sunnudag 21. janar. Vi rum ekkert um veurstuna sem slka - en eir sem vanir eru geta vntanlega lesi hana.

w-blogg200118a

ess sta einbeitum vi okkur a almennara vifangsefni. etta er venjulegt norurhvelskort, sland er rtt nean vi mija mynd - sst aldrei essu vant nokku vel vegna ess a hloftavindar eru hgir vi landi. v ttari sem jafnharlnurnar eru v meiri er vindurinn. Litir sna a venju ykktina en hn mlir hita neri hluta verahvolfs, v meiri sem hn er v hlrra er lofti - gulu og brnu svin eru hl, en au blu og fjlublu kld. Milli eirra er mjr bori grnna lita - sums staar mjg arengdur - svosem sunnan vi Nfundnaland.

Vi sjum a jafnharlnur eru ekki ttar inni hlja loftinu - og vast hvar ekki heldur v kalda ( me undantekningum). Hgt er a fylgja ttum lnum mestallan hringinn kringum hveli - ekki fjarri fertugasta breiddarstigi. ar hefur veri settur breiur hringur - hann (tknrnt) a sna heimskautarstina (strangt teki hes hennar, v kjarninn er ofar og aeins sunnar en 500 hPa). Vestantt er rkjandi rstinni - snningurjarar veldur v.

myndinni eru einnig arir hringir - eir tkna mismunandi fyrirbrigi. Tveir eru strstir - hr merktir me grum lit. a eru kuldapollarnir miklu sem ritstjrinn ks a kalla Stra-Bola og Sberu-Blesa. essir kuldapollar stkka og minnka vxl - hreyfast nokku r sta til austurs og vesturs og smuleiis til norurs og suurs. En samt eiga eir sr einskonar jafnvgisbli - ar sem kaldast er hvelinu og eim stum lur eim hva best. Stku sinnum skiptast eir lofti - og eins verpa eir alloft minni kuldapollum.

Vindur bls alltaf andslarsinnis kringum alla kuldapolla - rtt eins og eftir stra hringnum sem snir heimskautarstina.

nstu mynd hefur korti veri teki undan hringjunum - eir standa einir eftir. sjum vi betur.

w-blogg200118b

J - vi sjum etta betur. Rauu hringirnir tkna svokallaar fyrirstuhir. - ar er loft a jafnai hlrra en annars staar - enda komi r suri fr slum ar sem snnings jarar gtir minna en norurslum - j, a man a. Snningur kringum hirnar er v slarsinnis. Sterkastar eru r hir sem eitthva loft er sem borist hefur a fr svum handan rastar, en oftar er a bara loft r norurjarihennar sem bylgjugangur vestanttarinnar hefur skafi t og frt til norurs.

a sem lendir svo sunnan vi rstina - komi a noran einhvernhtt heldur sama htt snum snningi - og fer lgarbeygju. Kalt noranlofti lokast ar af og myndar a sem kallast afskorin lg - vi sjum tvr slkar kortinu - ara yfir Bandarkjunum - en hina yfir ran. - Ekki er trlegt a r fi a vera lengi frii ar sem r eru.

Daufu gru hringirnir tkna litla kuldapolla. Uppruni eirra getur veri af msu tagi - anna hvort hafa eir stru verpt eim - a vill gerast s sparka stru - ea a eir fara a bylta sr einhvern htt. Annar mguleiki - er a etta su leifar djpra lga - sem hafa sni hlju lofti kringum sig.

Og n sama mynd aftur me merkingum - til a festa etta minninu.

w-blogg200118c

Mean stru pollarnir eiga sr greinilega upphaldsstai geta minni kuldapollarnir veri sveimi hvar sem er - jafnvel innan eim stru. Svipa vi um fyrirstuhirnar - nema hva r eru sjaldsar blum stru kuldapollanna - ber vi - og er hart heimi. Fari stru kuldapollarnir af sta - stkki eir (n ea minnki) verur veurlag mjg venjulegt - jafnvel strum svum. Minni kuldapollar og fyrirstuhir valda lka venjulegu veurfari - srstaklega strstu fyrirsturnar - r sem eiga uppruna sinn ngrenni vi rstina - jafnvel me tttku lofts af enn sulgari breiddarstigum.

En kkjum aftur spkorti - og btum fleiri tknum vi.

w-blogg200118d

Grir hringir kuldapollanna eru arna enn - en feinum strikum hefur veri btt vi. Horfi vel hvar au liggja kortinu.

w-blogg200118e

N, etta minnir einhvern listnavisma - ekki vitlaust mlverk vegg - vri meira skap lnudrttinum. Vi ekkjum kuldapollana alla vega vel.

En hva er n hva?

w-blogg200118f

arna eru Golfstraumurinn, hli straumurinn Alaskabuktinni, Klettafjll og Tbet. Allt saman fyrirbrigi sem eru fst fyrir. Bi Klettafjll og Tbet standa sna plikt ri um kring - en hrif hlju hafstraumanna eru minni a sumarlagi en vetrum - og sumrin hrekjast stru kuldapollarnir til Norurshafsins ar sem eir sameinast og reyna a reyja sumari hlfgeru hi.

Heimskautarstin liggur vert um Klettafjll - sem eru svo flug a au koma nr fastri sveigju rstina. Hn neyist til a beygja til norurs vi au - en san skarpt til suurs handan eirra og gum degi getur hn ar me dregi Stra-Bola til suurs ar sem hann liggur bli snu vi heimskautaeyjar Kanada.

Tbet hefur svipu hrif - er reyndar mun hrri en Klettafjll, en nr ekki yfir jafnmrg breiddarstig - og hefur ekki heldur hlindin vestan vi. a er langt fr Golfstraumnum austur til Tbet.

Golfstraumurinn - og hltt Atlantshafi almennt - belgir t verahvolfi og sveigir rstina ar me til norurs - eim slum er eitt helsti fingarstaur fyrirstuha - samt norurenda Klettafjalla. - v fleiri breiddarstig sem rstin verar norurtt v lklegra er a fyrirstuh myndist - og fugt - veri hn tugi breiddarstiga suurlei er lklegt a til veri kuldapollur (noran rastar) - ea afskorin lg (sunnan hennar).

Tilur Stra-Bola og Sberu-Blesa helgast af tgeislun yfir meginlndunum af vetrarlagi. Reynum a skra a.

w-blogg200118i

fljtu bragi virist nr ekkert vera essari mynd. Upp myndinni tknar upp lofthjpnum. Svarta striki nest er yfirbor jarar. Raua striki ofarlega a tkna verahvrfin. Svo skulum vi mynda okkur a lofti miri mynd klni meira en a sem til hlianna er. Mijan er langt inni Norur-Kanada, til hlianna er styttra til sjvar. Vi gefum essu fri nokkra daga. Vi kveum lka a mest klni nest - en minna ofar (af stum sem ra mtti sar).

Lofti sem klnar mest dregst meira saman en a sem minna klnar. Eftir nokkra daga verur staan orin eins og nsta mynd snir.

w-blogg200118j

Verahvrfin hafa n sigi mest ar sem lofti hefur klna mest. a er ori styttra upp au ar heldur en umhverfis - a sama vi um 500 hPa-fltinn sem er verahvolfinu miju. Kuldapollur er orinn til og ar me brekka - loft fer a streyma niur hana - en svigkraftur jarar sveigir a til hgri - hloftalgarhringrs er lka orin til. - En ekki sr miki til eirrar hringrsar niur vi jr.

annig endurnjast kuldapollarnir sfellt - fari eir flakk - eins og Stri-Boli geri t.d. um sustu helgi sr tgeislun um a ba til njan hans sta (ea llu heldur styrkja a nju a sem eftir var). Frjls tgeislun (hva sem a er n) klir verahvolfi um 1 til 2 stig dag. a vitum vi a eru um 20 til 40 ykktarmetrar. essum tma rs er ykktin Stra-Bola mijum gjarnan um 4850 metrar. Lendi hann slysi og sitji eftir 5000 metrum tekur a hann um 4 til 7 daga a n aftur fyrri styrk - fi hann fri til ess fyrir atlgu rastar og fyrirstuha.

a er langt fr ljst hvernig hnattrnar veurfarsbreytingar sem fylgja auknum grurhsahrifum muni hafa hrif bskap rastar, stru kuldapollanna, fyrirstuhanna, litlu pollanna og afskornu lganna. En essi fyrirbrigi eru ll sama pakkanum - mjg mikilvg hvert um sig.

Umran er gjarnan annig a meginhersla er rstina - hvernig bregst hn vi? J, hlni heimskautasvin meir en hitabelti er lklegt a eitthva slakni rstinni - a er rtt fyrir allt hitamunurinn sem heldur henni vi. En svo vill gleymast a rstasveifla hennar er grarmikil - hn er sterkust um etta leyti rs ( janar) en veikari annars - sjum vi ekki hina veikari ger framtar hverju einasta ri n egar - og hfum gert a um alla t?

Ritstjri hungurdiska er eirrar skounar a breytingar rstinni a sumarlagi (egar hn er veikust) geti haft mun rttkari afleiingar heldur en breytingar a vetrarlagi (egar hn er sterkust). Um etta hefur veri fjalla fyrri pistlum.

Hann er lka eirrar skounar a miklar breytingar geti einnig ori a vetrarlagi - en ekki beinlnis vegna breytinga rstinni sjlfri heldur fremur breytinga hegan kuldapollanna- htt er vi a mikil hlnun norurhfum breyti samskiptum eirra meira heldur en rstinni sjlfri. Breytingar kunna lka a vera hegan norlgustu fyrirstuhanna og litlu kuldapollanna - slkar breytingar sem flestir myndu telja minnihttar heimsvsu eru alls ekki minnihttar hr landi og rum eim stum jarkringlunnar sem liggja a jafnai noran rastar - en ekki undir henni ar sem flestir ba. Snningurjarar ltur ekki a sr ha - heimtar alltaf uppgjr.

Hr mtti halda fimbulfambi fram - en ltum staar numi a sinni.


Ekki svo kalt - en samt

eir sem nenna fara n minnihttar spkortafyller me ritstjra hungurdiska. Drykkjarfng eru feinar afurir harmonie-lkansins (ess afbrigis sem kalla er iga - eftir slandi og Grnlandi og tlva dnsku veurstofunnar kjallaranum Bstaavegi 7 reiknar). ll kortin gilda um hdegi morgun, fstudaginn 19. janar.

w-blogg180118a

Hr m sj sp um hita landinu og yfir sjnum umhverfis a og gildir eins og ur sagi um hdegi fstudag 19. janar. Litir sna hitann, eir gulu og brnu ofan frostmarks, en eir blu frost. Vi -11 stiga frost er skipt yfir fjlubltt og vi -22 stig grnt.

Eini grni bletturinn er ekki fjarri Veiivtnum. Hr er margt sem m smjatta . Sji til dmis bla hringinn kringum fjlubla bungu Hofsjkuls - og aftur fjlublan kraga ar utan vi. arna streymir loft niur eftir jklinum og hlnar um 1C hverja 100 metra fallinu. mta hl rnd liggur mefram vesturjari Vatnajkuls - etta loft leitar kalda lofti sem liggur yfir flatara hlendinu - en vindurinn sem v fylgir er ekki ngilega sterkur til a hreinsa a burt. Sama sjum vi kringum rfajkul - ar nr hiti meira a segja upp frostmark rndinni.

Anna atrii sem vert er a taka eftir er hvernig kuldinn fr landinu streymir t fr Suurlandsundirlendinu, kld tunga nr talsvert t Selvogsbanka - sama sr sta t af Mrum og Borgarfiri - ar er sp frosti talsvert t Faxafla - en svo tekst sjnum loks a blanda upp. Enn er svipu staa undan Mrdalssandi og Meallandi.

Fyrir noran er hins vegar engan landvind a sj - rstivindur stendur ar land og sr um a halda landloftinu skefjum.

w-blogg180118b

Hr m sj vindasp fyrir Suvesturland. Borgarfjararstrengurinner greinilegur Faxafla - hann er ekki alltaf sama elis - stundum er hann berandi kninn af rstivindi og nr noran af heium, niur lglendi og haf t. Var hann ur fyrr nefndur eftir veurstinni Sumla Hvtrsu - vindhrai ar var vsir vind flanum. Hr m ef vel er a g sj vind falla niur Sufjalli (ar er rmj bl rma) - en miju Borgarfjararhrai er hgur vindur - trlega liggur ar kalt loft.

a kalda loft sum vi reyndar fyrsta kortinu - ef vi reynum a rna a snist vera sp -14 til -16 stiga frosti nmunda vi Stafholtsey - en ekki nema -4 stigum uppi vi hlsana - ar sem lofti er niurlei.

Suurlandi liggur strengur niur Landsveit - sennilega herir landslag eitthva honum - auk hrifa yngdaraflsins. lei essa strengs til sjvar hgir hann aeins sr ar sem hann breiir r sr en herir aftur yfir sjnum ar sem vinm er minna.

w-blogg180118c

Suausturlandi fellur vindur niur af Vatnajkli. a er ekki oft sem yngdarafli fr a njta sn sem aflgjafi vinds - enda eins gott - ekki arf nema andartaksyfirsjn flotkrafta til a n upp feykilegum vindstyrk. - Hr skal srstaklega bent a vindrvarnar beinast t fr rfajkli - vindur er austanstur hlum hans a vestan, en verulegan vestantt austurhlinni. a sem kemur niur austurhlina sameinast vindi ofan af Breiamerkurjkli og nr nokku haf t. a sem fer niur vesturhlina virist lenda ofan kldu lofti yfir Skeiarrsandi - fltur yfir.

w-blogg180118d

En lofti hreyfist ekki aeins lrtt heldur lka lrtt. etta kort snir lrttan vindhraa 925 hPa h yfir landinu - a er um 600 metra h.Gulir og rauir litir sna niurstreymi, en grnir og blir uppstreymi. Lrttur vindur er a jafnai miklu, miklu minni en s lrtti - nema ar sem anna hvort fjallabylgjur, fallvindar ea skraklakkar af einhverju tagi koma vi sgu.

Brnir litir einkenna fallvinda sem leka niur af jklunum. Vast hvar er fallhrai eirra 0,2 til 1,0 m/s. eir sem best sj (og stkka korti) munu finna tluna 2,6 m/s vesturhl rfajkuls. a er sterkur fallvindur - srstaklega egar lrtti vindurinn er ekki nema 10 til 12 m/s. Sums staar fylgjast brnir og grnir borar a - annig er v t.d. vari vi Hafnarfjall og Skarsheii. Velta m vngum yfir stunni - trlega er um fjallabylgju a ra (sem ritstjrinn vill reyndar lka kalla flotbylgju) - en vi ltum a vera hr a fimbulfamba um hana.

w-blogg180118e

Nsta kort snir skynvarmafli vi yfirbor. egar kalt loft snertir hlrra yfirbor hitnar a og svo fugt s lofti hlrra en yfirbori. Hr sna rauir og brnir litir jkvtt fli - yfirbori hitar lofti. Mlt er wttum fermetra. Selvogsbanka er orkufli undan strndinni milli 100 og 200 W. Tvr (gamaldags) 100 kerta perur hvern fermetra - a vill til a varmarmd hafsins er mikil og af tluveru a taka. Veturinn heild tekur . Faxafla m lka sj hrif kuldans sem streymir r Borgarfiri.

Strstu jkvu gildin kortinu eru ti af Vestfjrum ar sem vi sjum hva gerist egar heimskautaloft a noran kemst t hljan sj. Skynvarmafli rst ekki aeins af hitamun heldur lka vindhraa.

Grnu litirnir sna hvar landi er kaldara heldur en lofti - a vi um mestallt land - egar lur febrar frum vi a sj blett og blett ar sem slin hefur n a hita land svo sdegis a a nr aftur a hita lofti - a eru fyrstu merki komandi vors - vermisteinninn kemur jrina - eins og sagt var hr ur fyrr.

En er kalt ea ekki svo kalt? J, a er veri a sp meir en -10 stiga frosti va um land. Vissulega er a kalt - en er a stabundinn tgeislunarvandi ea er a loft sem um landi leikur kalt?

w-blogg180118f

Til a frast um a ltum vi tv kort. a fyrra er ykktarkort evrpureiknimistvarinnar (heildregnar lnur) - en litirnir sna hita 850 hPa-fletinum.ykktinyfir landinu er kringum 5160 metrar. Mealtal janarmnaar er ekki fjarri 5240 metrum. Vi erum v um 80 metrum undir mealtali. Neri hluti verahvolfs er v um fjrum stigum kaldari en meallag. essi sraeinfalda reikniregla (20 metrar = 1 stig) vel vi egar hiti llum neri hluta verahvolfs er metinn - en sur ef vi reynum a teygja okkur til jarar. er hentugra a margfalda me 0,4. Gerum vi a fum vi t mnus riggja stiga vik.

Hitinn tti v a vera kringum -3 stig vi strendur landsins. Hitakorti sndi okkur a a er hlrra en a yfir sjnum (hann kyndir vel) - en vast hvar kaldara inn til landsins. Harmonie-lkani getur sagt okkur hver hitinn sndarheimi ess er 100 metra h yfir yfirbori. Me v a reikna mismun ess hita og hitans 2 metra h getum vi s ll hitahvrf sem eru grynnri en a - en sur au sem ykkari eru.

Sasta kort essu fylleri snir ennan mun.

w-blogg180118g

Guli liturinnsnir svi ar sem 2 metra hitinn er hrri en s 100 metra h - en blu svunum er kaldara niur vi jr. ar er hitahvrf a finna. Yfir Vestfjrum, Noraustur- og Austurlandi virist loft vera smilega blanda - en va um landi sunnan- og vestanvert munar miklu hita hunum tveimur.

Bakvi fjll un landi suvestanvert er munurinn allt upp -15 stig, t.d. grennd vi ingvelli ar sem finna mtti tluna -20 stig fyrra korti. Sandskeii ofan Reykjavkur og ar grenndm sj tluna -12 stig. berandi dkkblir blettir eru lka Borgarfiri, en austanfjalls er eitthva betri blndun - hitahvrfin gtu ar veri eitthva tsmurari eim svum ar sem munurinn er mestur - enda er vindur heldur meiri.

Allt saman mjg frleg kort - hnnu af Bolla Plmasyni sem vi a sjlfsgu kkum.


A jafna sig

Veri er n a jafna sig eftir strtk helgarinnar (sem vi sluppum reyndar furuvel fr). Lgin stra grynnist og okast jafnframt til austurs og suausturs (eins og algengast er).

w-blogg170118a

Korti snir sp evrpureiknimistvarinnar sem gildir um hdegi fimmtudag. Lgin er enn mjg str - en hefur grynnst verulega og rstilnum umhverfis hana hefur fkka a mun. Vi sjum a strt svi fyrir sunnan land er nnast rstilnulaust. Strekkingur er Grnlandssundi - eins og oft er - ar liggja leiir heimskautalofts langt r norri - einhvers staar verur a a f a renna fram.

Illskeytt lg er yfir Norur-skalandi hrari lei austur. Hn hefur dpka og slakna vxl spm undanfarna daga - augnablikinu virist tla a vera minna r henni heldur en tlit var fyrir um tma - en samt er varla rtt a afskrifa hana - a borgar sig ekki a hringla miki me veurspr sagi einn af lrimeisturum ritstjra hungurdiska gamla daga. En a voru a vsu arir tmar - aldrei sp lengra en tvo slarhringa fram og ekki sama rmi til hringls og n er - egar raun og veru hringlar miki (svo hvai verur af).

Rau r hefur veri sett inn korti - bendir hn skemmtilegt rkomuband undan Vestur-Noregi ar sem mtast landloft a austan og sjvarloft a vestan. Band etta er kyrrsttt langtmum saman, allt fram laugardag - s a marka reikningana - jnustuyrlur oluinaarins urfa trlega a fljga gegnum a (og fara vntanlega ltt me).

Svo m benda a -5 stiga jafnhitalna 850 hPa-flatarins kemur r vestri inn yfir rland - etta er varla mjg venjulegt - lnan s kemur oftast r norri ea austri ar um slir. Enda er rska veurstofan me bi snjkomu- og vindavaranir gildi - sp er snjkomu llum svum nema Munster (suvesturland eirra).

N lg handa okkur er svo sveimi vi Nfundnaland - en allt of langt er a eitthva handfast veri um hana sagt - enda ekki til enn - svipa og ofurhin sem veri er a sp yfir Sberu um helgina - yfir 1070 hPa (ekki vst a slkt rtist).


Af stu norurslum essa dagana

Vi ltum til gamans kort sem snir stuna norurslum essa dagana. sland er alveg nest myndinni.

w-blogg160118a

Jafnharlnur 500 hPa-flatarins eru heildregnar - v ttari sem r eru v meiri er vindurinn. - Vi erum svo norarlega a ekki sr til heimskautarastarinnar - vindur er meira a segja austlgur va. ykktin er snd me litum. v meiri sem hn er v hlrra er lofti. Blr litur er rkjandi - eins og vera ber essum rstma.

Vi sjum ba stru kuldapollana, s sem er yfir Kanada og vi kllum venjulega Stra-Bola er slappara lagi - a er afleiing af rsinni miklu sem hann geri Grnland um helgina og olli illviri hr landi. Kuldabirgirnar fru langt me a klrast - tma tekur a byggja r upp aftur. Svo er sjrinn baki brotnu a hita lofti sem tk tt hlaupinu.

Eystri pollurinn, Sberu-Blesi er hins vegar vi bestu heilsu, snir okkur meira a segja fjra fjlubla liti og er a srstakt heilbrigismerki meal kuldapolla. Ritstjrinn hefur gjarnan kalla ykkt sem er minni en 4740 metrar saldarykktina - en sld hefur s ykkt hva eftir anna leiki um Evrpu allstran hluta vetrar - en kemur ar n aldrei. Kannski hann veri aflgufr - og geti sent brur snum vestri pakka yfir plinn (eins og alloft gerist).

En vestanvindabelti heldur kuldanum eystra yfirleitt skefjum - a er mun sjaldnar a Sberu-Blesi geri rsir vestur um Evrpu heldur en a Stri-Boli rist Bandarkin. En a s ekki algengt ber a samt vi og er illt efni - jafnvel tt ekki s um saldarkalt loft a ra.

Noranskot eru algengari sta kulda Evrpu - au geti veri slm hafa au oft mildast eitthva yfir Barentshafi lei sinni til suurs - Sberukuldinn hins vegar ekki.

Miklar vangaveltur eru sveimi fjlmilum - og lka hj msum frimnnum - um a hlnun norurslavaldi rskun heimskautarstinni - auki bylgjugang hennar. Ritstjri hungurdiska hefur tplega kunnttu til ess a kasta slkum hugmyndum t af borinu heild sinni - en samt er hann ekki alveg sttur vi allar lyktanir sem dregnar eru. Of langt er a rekja a ml a sinni (hefur a vsu veri reifa nokku gmlum pistlum - en hver nennir a leita a slku). - En sammla er hann eim sem tala um a hringrsartruflanir a sumarlagi su mun lklegri en r sem a sgn trufla veturinn. - Ea a r hringrsartruflanir sem hlnunin veldur norurslum vetrum su tluvert annars elis heldur en r sem koma kerfi a sumarlagi. - Ekki s rtt a rugla eim saman.


Hloftastrengurinn mikli

Sterkir vindar eru sunnan vi lgina stru sem n er vi landi. eir eru flugastir fyrir sunnan land, bi niur vi sjvarml sem og uppi hloftunum. a er ekki oft ri sem vi sjum jafnfluga hloftavinda noruratlantshafskortinu og eru ar dag.

w-blogg140118xa

Hr m sj sp evrpureiknimistvarinnar um h 300 hPa-flatarins og vind honum mintti kvld (sunnudag). Jafnharlnur eru heildregnar, vindtt og vindhrai sndur me hefbundnum vindrvum, en vindhrai jafnframt lit - ar sem hann er meiri en 40 m/s.

hvta svinu miju rastarinnar er vindhrai meiri en 220 hntar (222 hntar = 114 m/s = 411 km/klst). etta er ekki fjarri millilandaflugh og ljst a flug til austurs tekur styttri tma ntt heldur en venjulega - en flugi vesturlei er best a taka krk framhj mesta vindinum. rtt fyrir ennan mikla vind er ekki gert r fyrir srlega mikilli kyrr - hn er alltaf einhver - etta er allt tiltlulega beint og hryggurinn sem ber vindhmarki er mjg vgur - en jafnframt stugur (hreyfist austur).

S liti kyrrarspr svinu - og essari flugh - sst a kyrr er talin mest beygjunni krppu vi hloftalgina sjlfa, ar sem lofti streymir yfir hfjll Noraustur-Grnlands,

Lgarmijan er auvita venjudjp - rtt eins og 500 hPa og niri vi sjvarml og ekki oft sem 300 hPa-flturinn kemst niur undir 8 km ngrenni slands. Keflavkurmeti er 8070 metrar (sett janarsyrpunni 1983). Hr er a 8220 metra jafnharlnan sem er rtt norur af Keflavk. - Vonandi tekst a mla kvld til a f slkt stafest.


Lgin stra

pistligrdagsins var fjalla um lgina miklu sem n er vi landi. egar etta er skrifa (seint laugardagskvldi 13. janar) er ekki vita hversu vondu veri hn mun valda hr landi - vonandi sleppa flestir. Eins og minnst var sama pistlier lgin venjulegust fyrir lga stu 500 hPa-flatarins. N er hins vegar ljst a hn nr ekki a grpa hltt loft sem er lei til austurs fyrir sunnan land og mun v ekki sl nein lgrstimet.

Tlvulknum er ekki alveg a treysta varandi smatrii - og au breytast fr einni sprunu til annarrar. gr litum vi kort evrpureiknimistvarinnar sem sndi stuna mnudagsmorgun kl.6 og ltum n kort fyrir sama tma r njustu rununni (fr hdegi).

w-blogg140118a

spkortinu fr gr var lgarmijan ekki fjarri Vestmannaeyjum, en hr er hn yfir landinu. Dptin er mta, var 943 hPa, er hr 944 hPa. Allmikill garri er hr Vestfjrum og skammt sunnan vi land. Hvassast vi Noraustur-Grnland ar sem loft a austan hefur rengt a heimskautastrengnum sem tast liggur r shafinu til suurs mefram Grnlandi. orpi Scoresbysundi gti skafi kaf snj - (ekki veit ritstjrinn neitt um smatrii ess mls - og r hugleiingar kannski r lausu lofti gripnar - en bi er sp frviri og ofankomu).

Lgin dlir n grarkldu lofti fr Norur-Kanada t yfir Atlantshafi, en hltt loft virist augsn skammt suur af Nfundnalandi. Hitti a rtt mun ofsaveur ganga inn yfir Vestur-Evrpu sar vikunni. Ekkert er ri eim efnum.


Harla merkileg staa

Nmund vi veurmet heillar t veurnrdin - au kunna a meta hi sjaldsa. Eins og fjalla var um pistli gr fum vi n yfir okkur efri hluta hringrsar kuldapollsins Stra-Bola, Grnland sr um a skera versta kuldann undan honum ur en hinga er komi - en hr fer h 500 hPa-flatarins near en gerst hefur um langt skei. - Leit metaskrm ritstjrans skilar aeins rfum mta ea lgri gildum. - Enn er auvita spurning hvort spr reiknimistva eru rttar.

Vi skulum lta lauslega mli.

w-blogg130118a

Myndin snir stuna 500 hPa-fletinum kl. 6 mnudag (15. janar). Jafnharlnur eru heildregnar - innsta lnan kringum kjarna lgarinnar snir 4740 metra. Eins og venjulega er ykktin mrku me lit, v minni sem hn er v kaldara er neri hluta verahvolfs. Vi sjum greinilega hvernig Grnland hefur stfla framrs kuldans vestri til austurs - a er aeins mj tunga sem nr suur fyrir Hvarf og aan til austurs. - Grnland bjargar okkur ekki alltaf svona stu - en mjg oft.

Vi sjum lka grarlega vindrst sunnan Grnlands og stefnir hn Bretland. Kalda lofti skir aeins undir henni - en vi sjum enga bylgju hlja loftinu. Engin kryppa er jafnykktarlnunum. - Eins gott, v slkt myndi gefa tilefni til frvira svinu. Staan gnar Evrpu raun og veru nstu daga - njasta runa reiknimistvarinnar s tiltlulega hgvr eim efnum - en veurfringar ar um slir vera a fylgjast vel me.

Og a verur a gera lka hr landi. a er enn ri hvernig fer me gusuna sem fylgir fer kuldapollsins yfir Grnland og yfir Grnlandshaf. Hn kemur hr a landi sdegis ea undir kvld morgun, laugardag 13. janar. Sem stendur telja spr a foktjn s ekki mjg lklegt - en aalvissan varar samgngur og sjvarstu. Rtt fyrir aila a fylgjast vel me spm og veri (- auk ess a berja gamlar loftvogir og gefa veur- og sjvarhljum gaum).

w-blogg130118b

Loftrstingur fer mjg nearlega - anna hvort strax sunnudag ea afarantt mnudags. Korti snir tillgu evrpureiknimistvarinnar sem gildir mnudagsmorgni me 943 hPa lg vi Suvesturland. Vi vitum a lkani nr smrri lgum innan strum kuldapollum frekar illa marga slarhringa fram tmann og ekki vst a rstingur veri alveg svona lgur lgarmijunni egar hr er komi sgu.

En hvaa tilvik eru a sem keppa vi etta lgri 500 hPa-h? au eru fljttalin - fugrialdursr:

a. 5. janar 1983 - einhverjir hljta a muna hrarverin miklu Suvesturlandi kringum dagsetningu - loftrstingur fr niur 929,9 hPa Strhfa.

b. 8. febrar 1982 - sluppum vi furuvel, en rstingur fr niur 937,0 hPa Keflavkurflugvelli og banaslys var umferinni illviri Kjalarnesi.

c. 7. janar 1952 - eitt mesta tsynningsveur aldarinnar, tveimur dgum ur hafi rstingur fari niur 941 hPa Stykkishlmi. Um etta veur ritai ritstjri hungurdiska tvo langa pistla fyrir rmu ri.

d. 3. janar 1933 - og aftur ann 15. sama mnaar (e.). fyrra tilvikinu var veur furugott, en loftrstingur fr niur 923,9 hPa Strhfa og niur 925,9hPa Reykjavk. sara tilvikinu var hi versta veur, strbrim og mikil tsynningshr me samgngutruflunum. - ann 12. fauk rkomumlirinn Strhfa Vestmannaeyjum - fannst morguninn eftir.

f. 8. febrar 1925. Halaveri svonefnda.

Listinn er ekki lengri - en lengist nokku ef vi gefum 20 til 30 m h til vibtar.

etta eru 5 ea 6 tilvik (au fr 1933 kannski ekki alveg h).


Tvsnt tlit

Heiarlegt illviri dagsins dag (fimmtudag 11. janar) er n gengi niur um landi vestanvert, en austurhluti landsins hefur enn ekki biti r nlinni - blhvasst verur ar sums staar langt fram morgundaginn (fstudag) og svo gera spr r fyrir hellirigningu Suausturlandi og sunnanverum Austfjrum sama tma.

mean mest rignir eystra verur veur allskaplegt um landi vestanvert sunnantt og slydduljum - og vieigandi hlkutilburum sem hin frena jr tir mjg undir. Svo skir hefbundnari tsynningur a um tma - hlutur snvar rkomunni vex og hvassara verur ljunum.

w-blogg110118a

Korti snir sp evrpureiknimistvarinnar um sjvarmlsrsting, rkomu og hita 850 hPa-fletinum um hdegi laugardag (13. janar). Snir a alltvsnt tlit. Vi sjum a gert er r fyrir talverri rkomu vestanlands tsynningsljunum, - erfileikum heiavegum (og kannski var) en sunnanveru Grnlandshafi er a vera til lg sem rtt er a fylgjast vel me.

A henni standa mjg flug kuldaframrs vestan Grnlands, ar sem frosti er meira en -35 stig 850 hPa, og mjg hltt loft sem skir til norausturs austur af Nfundnalandi - ar m finna loft sem er hlrra en +10 stig sama fleti.

Svo vill til a sknarherirnir virast a einhverju leyti tla a fara mis, en ekki meira en svo a lgin er arna forttudpkun og s eitthva a marka reiknimistina hn a vera komin niur 941 hPa slarhring sar og yfir Vestfjrum ea rtt ar vestan vi.

Vi njtum n Grnlands mjg v kaldasta lofti rekst a og ekki nema hluti kemst yfir jkulinn - en dlti sleppur sunnan vi. Hljasta lofti fer til austurs fyrir vel fyrir sunnan- og hittir ekki hloftalgina, til allrar hamingju.

w-blogg110118b

Hloftakorti gildir sama tma (kl.12 hdegi laugardag). Jafnharlnur eru heildregnar - grarhvasst er sunnan vi kuldapollinn, uppi vi verahvrf er vindhrai rastarkjarna (skotvindi) heimskautarastarinnar meir en 100 m/s (360 km/klst). Litir sna ykktina en hn mlir hita neri hluta verahvolfs, v meiri sem hn er v hlrra er lofti. Kuldapollurinn Stri-Boli er mttur svi - fimbulkaldur a vanda og ryst tt a Grnlandi. Hlja lofti er eins og sj m aallega austurlei. Engu m muna a a kalda ni a og keyri inn kuldann.

w-blogg110118d

Rmum slarhring sar er hringrs Stra-Bola a miklu leyti komin til slands, en aalkuldinn skorinn undan honum og situr eftir vestan Grnlands - vi sjum blan sla liggja tt til slands. a sem er srlega venjulegt vi etta kort er hversu lgur 500 hPa-flturinn er stru svi, ef vel er a g m sj ltinn svartan punkt vi L-i - hann markar 4740 metra jafnharlnuna - og 4800 metra lnan nr utan um strt svi. a er ekki algengt a vi sjum svona lgan flt.

S spin rtt fer h 500 hPa-flatarins yfir Keflavk niur 4780 metra - kannski hittir hloftaathugun a - kannski ekki. Nr ekki alveg meti, en stappar nrri, aeins er vita um 2 lgri tilvik sustu 65 r.

Kmist hltt loft fyrir alvru inn a svona lgum fleti fengjum vi einfaldlega metdjpa lg, 910 hPa - til a nefna einhverja tlu - en vi sleppum eitthva betur etta sinn.

En satt best a segja er tliti mjg tvsnt og rtt a fylgjast vel me veri. rum ur, fyrir tma smilegra ruggra tlvuspa hefi staa essi vaki mikinn ugg me ritstjra hungurdiska - en niurstur reiknimistva n n a sl verulega hann, en samt. Fyrir 8 rum, fyrir tmahloftaathugana - ur en menn vissu a Stri-Boli vri til var hins vegar ekkert hgt a gera nema horfa loftvog, hitamli og himininn - og hlusta nttruhljin.

Svo virist sem hringrsin taki sr san nokkra daga a jafna sig essum atgangi - og veri gti jafnvel ori smilegt hrlendis. Pollurinn heldur hins vegar fram a gna Vestur-Evrpu alla vikuna og eru ar blikur lofti - kannski f eir krappar lgir hausinn - kannski ekki. Reiknimistvar hafa ekki geta ri a vi sig.

A lokum m svo benda venjulega framtarsp sem evrpureiknimistin sendi fr sr n kvld um veri arnstu viku. Hn er venjuleg a v leyti a hita er sp ofan meallags llu noruratlandshafskortinu-

w-blogg110118c

- ekki mjg strum vikum a vsu, en samt llu svinu. Slk niurstaa verur a teljast harla lkleg, en vi bum og sjum hva setur.


Nsta sa

Um bloggi

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Hfundur er veurfringur og hugamaur um veur.
Jan. 2018
S M M F F L
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31      

Njustu myndir

  • w-blogg200118aa
  • w-blogg200118sa
  • w-blogg200118j
  • w-blogg200118i
  • w-blogg200118f

Heimsknir

Flettingar

  • dag (21.1.): 95
  • Sl. slarhring: 595
  • Sl. viku: 3522
  • Fr upphafi: 1543114

Anna

  • Innlit dag: 70
  • Innlit sl. viku: 3060
  • Gestir dag: 67
  • IP-tlur dag: 67

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband