Bloggfęrslur mįnašarins, október 2019

Frostleysulengd ķ Reykjavķk

Ķ gęr (22.október) fraus ķ fyrsta skipti ķ haust į Vešurstofutśni - og ķ dag (žann 23.) var žar frost allan daginn. Žessa lét Siguršur Žór Gušjónsson getiš į fjasbókarsķšu sinni (sem allir vešurįhugamenn fylgjast aušvitaš meš). Žar var einnig spurt hvort žetta sé óvenjulegt į einhvern hįtt. Svariš viš žeirri spurningu er nokkuš langdregiš - en žeir sem nenna aš lesa žennan pistil verša vonandi einhverju fróšari.

Fyrst skulum viš lķta į lengd frostleysunnar. Hversu langt er į milli sķšasta frosts aš vori og žess fyrsta aš hausti ķ Reykjavķk. Ķ įr stóš frostleysan ķ 146 daga, žaš er ķ mešallagi sķšustu 100 įra, en 16 dögum styttra en aš mešaltali sķšustu tķu įra. Munar žar aš žann 29.maķ fór lįgmarkshiti ķ Reykjavķk nišur ķ -0,2 stig, eina frostnótt eftir 12.maķ - stytti sum sé frostlausa tķmann um 17 daga ķ einu vęgu höggi (sem dugši samt ķ smįmunasömu bókhaldi).

Aš mešaltali er sķšasta frostnótt vorsins 10.maķ (100 įra mešaltal), en 4.maķ sé mišaš viš sķšustu tķu įr. Fyrsta frostnótt haustsins er aš mešaltali 4.október ķ Reykjavķk (100 įr) en 14.október sķšustu 10 įrin. Fyrsta frostnótt žessa hausts er žvķ 8 dögum sķšar en mešaltal sķšustu tķu įra.

Kemur žį aš mynd dagsins - hśn er nokkuš hlašin - en žolinmóšir komast žó vonandi fram śr henni.

w-blogg241019b

Lįrétti įsinn sżnir įrin frį 1920, en sį lóšrétti dag įrsins (žvķ ofar į myndinni - žvķ sķšar į įrinu). Til hagręšis er einnig merkt viš fyrsta dag hvers mįnašar. Bleiklitušu sślurnar sżna fyrsta frost aš hausti. Frostnótt kom ķ įgśst 1956 (nešsta sślan). Lengst žurfti aš bķša eftir fyrsta frosti haustiš 2016 - til 16.nóvember. Žykka rauša lķnan sżnir 10-įramešaltöl fyrsta haustfrosts - žaš er hęrra nś en įšur, en var reyndar svipaš um tķma milli 1930 og 1940 - įriš 1939 var fyrsta frost haustsins 10.nóvember.

Blįu sślurnar sżna hins vegar žaš sem viš gętum kallaš fyrsta „frostdag“ haustsins - dag žegar hįmarkshiti dagsins er lķka nešan frostmarks. Hundraš įra mešaltal er žar 11.nóvember. Viš erum žvķ nęrri žrem vikum į undan mešaltali ķ įr - og mįnuši sé mišaš viš sķšustu tķu įr. Žaš er ekki algengt aš žetta gerist svona snemma - hefur ašeins 10 sinnum gerst fyrr aš hausti sķšustu 100 įrin, sķšast 1987. Įriš 1987 var eitt fįrra hlżrra įra kuldaskeišsins alręmda, en žį var frostdagur fyrr į ferš ķ Reykjavķk en nokkru sinni annars į 100 įra tķmabilinu öllu, 8.október. 

Tvisvar hefur žurft aš bķša fram yfir įramót eftir fyrsta frostdegi „haustsins“, 1932 og 2002. Žessi haust var fyrsti frostdagur ķ janśar, 1932 žann 15.janśar 1933 og 2002 žann 18.janśar 2003. 

Žeir sem sjį vel - og eru smįmunasamir aš auki taka eftir žvķ aš ķ įr munar ekki nema einum degi į fyrsta haustfrosti og fyrsta frostdegi. Žaš er mjög óvenjulegt, en hefur žó gerst įšur, 1951 munaši einnig einum degi og 1939 féllu fyrsta haustfrost og fyrsti frostdagur haustsins saman. Įriš 1956 - žegar fraus ķ įgśst - žurfti aš bķša 109 daga eftir fyrsta frostdeginum - hann kom ekki fyrr en 14.desember - bišin į milli žessara atburša hefur aldrei oršiš lengri. 

Svariš viš spurningunni ķ upphafi um hvort žetta sé óvenjulegt eša ekki hefur žvķ veriš svaraš. Fyrsta frost aš hausti kom seint ķ įr, en fyrsti frostdagur er hins vegar óvenju snemma į ferš. Lengd frostleysutķmans er svo ķ mešallagi. Velji hver svo įhersluatriši eftir mįlstaš sķnum. 


Kólnandi

Svo viršist sem kalt verši į landinu nęstu daga - og žar aš auki strekkingsvindur. Mjög kalt loft sękir aš śr noršri - óvenjukalt mišaš viš įrstķma, en lķkur eru į aš žaš standi ekki lengi viš. Žaš er ekki algengt aš žykktin (sś sem męlir hita ķ nešri hluta vešrahvolfs) fari nišur fyrir 5100 metra ķ október. Evrópureiknimišstöšin segir aš hśn fari nś nišur ķ 5060 til 5080 metra ašfaranótt fimmtudags. Októberlįgmarksmetiš yfir Keflavķkurflugvelli er 5040 metrar - sett 1971.

Žaš er aušvitaš ólķklegt aš hįloftaathugun į einum staš į landinu hitti einmitt ķ žykktarlįgmark landsins. Sé leitaš aš vķsbendingum ķ endurgreiningum sést aš lęgsta tala viš landiš ķ žessu sama hreti ķ október 1971 er 4980 metrar - įberandi minna en nś er spįš. Žykktin varš sķšast įmóta lķtil ķ nįmunda viš landiš og nś ķ október 2004 - fyrir 15 įrum. 

Kalda loftiš er nś mjög óstöšugt - og svo viršist sem styttra sé ķ kuldamet ķ mišju vešrahvolfi eša žar ofan viš heldur en ķ nešri lögum. Viš skulum žvķ lķta į spįkort sem sżnir stöšuna ķ 500 hPa kl.06 aš morgni fimmtudags 24.október.

w-blogg231019a

Ķsland er į mišri mynd - sést ekki vel vegna žess hversu blįu litirnir eru dökkir (kaldir). Jafnhęšarlķnur eru heildregnar, vindörvar sżna stefnu og styrk. Lęgsta hitatalan į kortinu er yfir Reykjavķk (eša um žaš bil), -44 stig. Nįnari athugun į ašstęšum bendir til žess aš vešrahvörfin séu óvenju nešarlega - eša rétt ofan viš 500 hPa. Aš stašan verši nįkvęmlega žessi er óvķst. En žetta er nęgilega lįg tala til žess aš rétt sé aš fletta upp lįgmarkshitameti ķ október ķ 500 hPa yfir Keflavķk. Žaš reynist -42 stig - spįin er žvķ nęrri meti. Ašeins eru geršar tvęr męlingar į sólarhring yfir Keflavķk - spurning hvort metiš veršur slegiš. Žetta gamla met er sett į sama tķma og žykktarmetiš frį 1971 sem įšur var minnst į, žann 11.október.  

Séu spįr réttar vantar hins vegar talsvert upp į met ķ nešsta hluta vešrahvolfs - og ķ mannheimum. Žeir sem vilja og nenna geta žess vegna haldiš žvķ fram aš žaš sé óvenjuhįr sjįvarhiti sem valdi žessari mettilraun aš žessu sinni. Jį, žaš er ekki alveg śt ķ hött góšir hįlsar - en viš lįtum röksemdafęrsluna liggja į milli hluta (enda ekki alveg vķst aš hśn haldi vatni).


Vel eša illa?

Stundum er įrferši žannig aš lķtiš veršur śr öllu vešri - sama hversu illa žaš lķtur śt - illvišra og öfgaspįr rętast nęr aldrei. Žannig hefur žaš nś veriš lengi. En stundum į hiš gagnstęša viš - illt veršur śr flestu, og veršur jafnvel verra en spįš er. Žannig stendur į žegar žetta er skrifaš (seint į föstudagskvöldi 18.október) aš reiknašar spįr viršast sammįla um aš ķ nęstu viku gangi mjög snarpt kuldakast yfir landiš. Spįrnar hafa reyndar heldur linast į hvassvišrinu frį žvķ aš kastiš kom fyrst fram - dęmigert fyrir góša įrferšiš, en enn hafa žęr ekki linast į kuldanum. Ritstjóranum finnst samt ekki ólķklegt aš žęr geri žaš lķka žegar nęr dregur. 

En viš lķtum lauslega į stöšuna.

w-blogg191019a

Kortiš er śr ranni evrópureiknimišstöšvarinnar og gildir sķšdegis į sunnudag 20.október. Jafnhęšarlķnur 500 hPa-flatarins eru heildregnar. Af žeim rįšum viš vindįtt og vindstyrk ķ rśmlega 5 km hęš, en žykktin er sżnd ķ lit. Žykktin męlir hita ķ nešri hluta vešrahvolfs, žvķ minni sem hśn er žvķ kaldara er loftiš. Gulu litirnir sżna aš mjög hlżtt loft śr sušri leitar til noršurs į Gręnlandshaf, en kalt loft kemur śr noršvestri og sķšar noršri. Žessir andstęšu loftstraumar mętast ķ nįmunda viš landiš.

Ķ illu įri myndi illa fara, mikil lęgšadżpkun, mikill vindur, mikil śrkoma (rigning og sķšar snjór), en ķ góšu įrferši hittir ekkert ķ, hlżtt loft og kalt fara į mis. Sķšari möguleikinn viršist sį sem tķskan fylgir nś (en viš erum samt aldrei alveg viss) - en lęgšin veldur samt noršanįtt og ķskalt heimskautaloft steypist til sušurs yfir landiš seint į mįnudag - og svo įfram nęstu daga. 

Kuldinn į aš nį hįmarki į mišvikudag og fimmtudag. Kortiš hér aš nešan sżnir spįna fyrir mišvikudagskvöld.

w-blogg191019b

Litirnir sżna hita ķ 850 hPa-fletinum, -12 til -15 stig yfir landinu. Ekki alveg met ķ október, en bżsna kalt samt. Žaš er 5080 metra jafnžykktarlķnan sem liggur yfir landiš žvert. Žaš er ekki oft sem žykktin er svona lķtil yfir landinu ķ október. Ritstjóranum sżnist ķ fljótu bragši aš fara žurfi aftur til 1971 til aš finna jafnlįga októbertölu yfir Keflavķkurflugvelli. 

En svona kuldaspįr hafa oft sést įn žess aš raunveruleikinn hafi tekiš mark į žeim. Hvort svo fer nś vitum viš ekki - og svo er žvķ lķka spįš aš žetta gangi fljótt yfir. Spįr į spįr ofan - alltaf einhver skemmtan.   


Hįlfur október

Hįlfur október. Mešalhiti hans ķ Reykjavķk er 7,9 stig, +2,9 stigum ofan mešallags įranna 1961 til 1990, en +1,7 yfir mešallagi sķšustu tķu įra. Hitinn er ķ fjóršaefsta sęti į öldinni, en nokkuš langt frį 3.sętinu samt. Fyrri helmingur október 2010 var sį hlżjasti į öldinni, mešalhiti 9,5 stig, kaldastir į öldinni voru sömu dagar įriš 2005, mešalhiti 3,8 stig. Į langa listanum eru dagarnir 15 ķ 11.hlżjasta sęti (af 144), žaš er fyrri hluti október 1959 sem į efsta sętiš meš 10,2 stiga mešalhita. Kaldastir voru sömu dagar 1981, mešalhiti -0,7 stig.

Į Akureyri er mešalhiti dagana fimmtįn 5,4 stig, +2,0 ofan mešallags 1961 til 1990, en +0,1 stigi ofan mešallags sķšustu tķu įra.

Dagarnir eru ķ fjóršahlżjasta sęti į öldinni viš Faxaflóa, Breišafjörš og į Vestfjöršum, ķ žvķ 5. į Sušurlandi, 7. į Ströndum og Noršurlandi vestra, 8. į Sušausturlandi og į Mišhįlendinu, en ķ 10 sęti į Noršausturlandi, Austurlandi og Austfjöršum.

Hiti er ofan mešallags sķšustu tķu įra į meginhluta landsins, mest er jįkvęša vikiš į Žingvöllum, +2,3 stig, en neikvętt vik er mest ķ Oddsskarši, -0,8 stig.

Śrkoma ķ Reykjavķk hefur męlst 52,7 mm žaš sem af er mįnuši. Žaš er ķ rķflegu mešallagi. Į Akureyri hefur śrkoman męlst 57,1 mm, tvöföld mešalśrkoma sömu daga.

Sólskinsstundir hafa męlst 29,9 ķ Reykjavķk og er žaš tępum 20 stundum fęrri en ķ mešalįri, en hafa oft veriš fęrri.


Alhvķtt fyrst aš hausti

Siguršur Žór Gušjónsson benti réttilega į žaš į fjasbókarsķšu sinni į laugardaginn (12.október) aš žį hefši jörš veriš alhvķt į Sökku ķ Svarfašardal og aš žaš vęri fyrsta tilkynning um alhvķta jörš ķ byggšum landsins žetta haustiš. Ķ framhaldi af žvķ var spurt hvort žetta teldist snemmt eša seint. Hér veršur reynt aš svara žvķ. 

Viš eigum innan seilingar upplżsingar sem nį til landsins alls aftur til 1967. Eldri tölur eru til - alveg aftur til 1924 eša svo - en žurfa sérvinnslu. Eitthvaš kann aš leynast af villum ķ žvķ sem hér fer į eftir - höfum žaš bakviš eyraš. Žaš er įkvešiš vandamįl aš mönnušum athugunum hefur fariš mjög fękkandi sķšustu 15 įrin, en er žó varla fariš aš hafa mikil įhrif į žessa įkvešnu tķmaröš - en aš žvķ kemurm, fari svo sem fram horfir. 

w-blogg141019a

Lįrétti įsinn į myndinni sżnir įrtöl, en sį lóšrétti dag įrsins. Mįnašamót eru merkt sérstaklega. Sślurnar sżna hvenęr fyrst hefur oršiš alhvķtt hvert įr, rauša lķnan er 10-įrakešja (dagsetninga), blįa strikalķnan er reiknuš leitni. Aš venju tökum viš ekki mikiš mark į henni - en hśn segir okkur alla vega aš haustmerki žessu - fyrst alhvķtt ķ byggš į landinu - hefur seinkaš um fimm vikur į hįlfri öld. Lķklega minna žó hefšum viš 100 įr af gögnum. Helst žetta ķ hendur viš hina miklu hlżnun sem įtt hefur sér staš sķšustu įratugi - og enn sér ekki lįt į.

Viš sjįum aš dagsetningin ķ įr, 12.október, er ķ takt viš žaš sem algengast hefur veriš sķšustu tķu įrin, en er mįnuši sķšar en var aš jafnaši fyrir um 30 įrum. Breytileiki frį įri til įrs er aušvitaš mikill. Viš sjįum aš septemberhretin 2012 og 2013 skera sig nokkuš śr sķšariįrahįttum - žį varš fyrst alhvķtt um svipaš leyti og aš mešaltali į 8. og 9. įratug 20.aldar.   


Október sem september (eša nóvember)

Įrstķšasveifla hitans lętur ekki aš sér hęša, frį hlżskeiši til ķsaldar į hverju įri. Hśn er žó minni hér į landi en vķšast hvar į svipušu breiddarstigi. Hitafalliš er sérlega hratt į žessum tķma įrs (ķ október), rétt eins og sólargangur styttist ört. Ekki er fjarri aš sólargangurinn styttist um 3 klukkustundir ķ október og hiti felli į sama tķma um 3 stig. 

Žaš er žvķ mjög į móti lķkum aš október sé svo hlżr aš mešalhiti (einstaks mįnašar) nįi langtķmamešaltali septembermįnašar. Žaš hefur žó rétt komiš fyrir. Sömuleišis er sjaldgęft aš október sé svo kaldur aš hann keppi viš mešalnóvember. 

Fyrir um žaš bil mįnuši (14.september) leitušum viš aš septembermįnušum sem hita vegna geta talist fullgildir sumarmįnušir - ķ samkeppni viš mešalhita mįnašanna jśnķ til įgśst. Ekki fundust margir. Nś notum viš sömu ašferšafręši til aš leita sérlega uppi žį októbermįnuši - sem keppa viš mešalseptember ķ hita - og ķ leišinni žį sem eru svo kaldir aš žeir keppa viš mešalnóvembermįnuš. 

Sem fyrr flękir žaš mįliš nokkuš aš vešur hefur hlżnaš mikiš į sķšust įratugum. Mat į žvķ hvaš er hlżtt og hvaš kalt hefur žvķ breyst. Viš leyfum okkur žvķ aš nota mešalhita sķšustu žrjįtķu september- og nóvembermįnaša (į hverjum tķma) til greiningarinnar. Aš žessu loknu lķtum viš į langtķmabreytingar į haustkólnun.

w-blogg131019a

Žaš sem viš sjįum į myndinni er žetta: Lįrétti įsinn vķsar til sķšustu 200 įra (tępra), en sį lóšrétti er hitakvarši. Gręna feita lķnan sżnir 30-įrakešjumešalhita októbermįnašar, endar į mešalhitanum 1989 til 2018. Lķnan hefst viš įrabiliš 1823 til 1852. Gręni ferillinn hefur ķ heildina žokast upp į viš, um +0,9°C į öld aš jafnaši, en sveiflur innan tķmabilsins eru žó įmóta aša meiri heldur en hlżnunin. 

Rauša žykka lķnan sżnir žaš sama - en į viš september. Žessi lķna hefur žokast upp į viš lķka - sveiflur ferlanna tveggja fylgjast nokkuš aš ķ tķma - en žó ekki alveg (eins og sżnt veršur hér aš nešan). Bleika lķnan (sś nešsta) į svo viš nóvembermįnuš. Žreparitiš sżnir hins vegar landsmešalhita einstakra októbermįnaša - grķšarlega breytilegur. 

Viš merkjum sérstaklega žį októbermįnuši žegar mešalhiti októbermįnašar er hęrri en mešalhiti 30 nęstu septembermįnaša į undan, október ķ septembergervi. Žaš eru ekki nema 4 mįnušir sem merktir eru į žennan hįtt - sį sķšasti, október 2016 nęr žó ekki alveg marki, žvķ hann keppir lķka viš hina almennu hlżnun - hann er žrįtt fyrir aš vera hlżjastur allra ekki nśtķmaseptember. Žaš er október 1915 sem stendur sig best - kom óvęnt sem ofurhlżr į köldu skeiši, einnig eru október 1920 og 1946 rétt ofan marka - fullgildur septemberhiti. 

Myndin sżnir lķka samanburš viš nóvember - hvenęr október var svo kaldur aš hann gęti talist mešalnóvember. Įrtölin į nešri hluta myndarinnar sżna hvenęr žetta hefur gerst, sķšast 1981 (og nęrri žvķ lķka 1980). Október 1968 kemst meš - vegna žess aš žį höfšu hlżir októbermįnušir veriš ķ tķsku lengi. 

Nś hafa sjįlfsagt einhverjir tapaš žręši, en viš lķtum į fleira.

w-blogg131019b

Ekki létt lķnurit. Lįrétti įsinn sżnir tķma, sį lóšrétti til vinstri hversu mikiš október er kaldari en september (žess vegna neikvęšar tölur), en sį til hęgri hversu hlżrri október er heldur en nóvember (žess vegna eru tölurnar jįkvęšar - kvaršanum snśiš viš til hagręšis). Ferlarnir eru 30-įrakešjur. Byrja bįšir įrabiliš 1823 til 1852 og sķšan koll af kolli, allt žar til žaš sķšasta lengst til hęgri, 1989 til 2018. Svarti ferillinn vķsar til kólnunar frį september til október. Hśn sveiflast nokkuš til, er oftast 3 til 4 stig. Svo viršist sem hśn hafi minnkaš frį žvķ sem įšur var - en er žó litlu minni sķšustu įratugina heldur en var į elsta skeiši myndarinnar. Október hefur į langtķmavķsu hlżnaš nokkuš meira heldur en september. 

Rauša lķnan sżnir mun į október og nóvemberhita. Hann hefur haldist nokkuš jafn, um 3 stig. Žaš er tilhneiging til žess aš žegar „lķtiš“ kólnar milli september og október kólni žvķ meira milli október og nóvember. Į kuldaskeišinu fyrir 30 til 40 įrum kólnaši heldur meir į milli október og nóvember (rauši ferillinn fer nišur fyrir žann grįa) heldur en september og október - žaš er žó undantekning frį žvķ sem algengast er. 

w-blogg131019c

Nęsta mynd sżnir mismun hita (alltaf į landsvķsu) ķ september og nóvember. Sślurnar sżna einstök įr. Munurinn er minnstur žegar september er mjög kaldur, en nóvember hlżr - žannig var t.d. 1954. Hann er hins vegar mestur žegar september er hlżr og nóvember er kaldur - eins og t.d. 1996 og 1841. Munur į hita žessara mįnaša hefur heldur minnkaš, nóvember hlżnaš meira heldur en september. 

Leitni af žessu tagi getur aušvitaš ekki haldiš endalaust įfram - aš žvķ kęmi aš mešalhiti (30 įr) vęri sį sami ķ september og nóvember og aš lokum fęri nóvemberhitinn fram śr september. Žetta gerist ekki. En hvaša įhrif skyldi hlżnandi vešurfar hafa į įrstķšasveifluna? Leitnin sem viš sjįum į myndunum tveimur er bżsna mikil. 

Viš gętum hér fariš aš leika okkur meš tölur. Sś hlżnun sem hefur žegar įtt sér staš ķ október er um 1,5 stig, um hįlfur mįnušur. Hversu mikiš af žeirri tölu skrifast į reikning hnattręnnar hlżnunar vitum viš ekki. Nįttśrulegur breytileiki į mun september og októberhita viršist vera um 1 stig - 1 stig er um 10 dagar nś į dögum, en var ekki nema vika fyrir 150 įrum. [Nś munu enn fleiri bśnir aš tapa žręši - og stutt ķ aš ritstjórinn geri žaš].    


Fyrsti žrišjungur októbermįnašar

Október byrjar hlżlega ķ įr - hefur žó ekki alveg roš ķ žį allrahlżjustu. Mešalhiti fyrstu tķu daga mįnašarins er 8,3 stig ķ Reykjavķk, +3,2 stigum ofan mešallags įranna 1961 til 1990, en +2,3 stigum ofan mešallags sömu daga sķšastlišin tķu įr og ķ fjóršahlżjasta sęti į öldinni. Dagarnir tķu voru hlżjastir įriš 2002, mešalhiti žį 9,7 stig en kaldastir voru žeir 2009, mešalhiti ašeins 2,6 stig. Į langa listanum er hitinn ķ 15.hlżjasta sęti. Į honum er 1959 efst, mešalhiti dagana tķu var žį 11,0 stig, kaldast var 1981, mešalhiti +0,1 stig. Munurinn eins og į sumri og vetri.

Į Akureyri er mešalhiti nś 6,9 stig, +3,5 stigum ofan mešallags įranna 1961-1990, en +1,8 ofan mešallags sķšustu tķu įra.

Aš tiltölu hefur veriš einna hlżjast į Vestfjöršum, dagarnir 10 žar ķ žrišja hlżindasęti į öldinni, en kaldast aš tiltölu er į Austfjöršum, hiti žar ķ 8.sęti į öldinni. Hiti er ofan mešallags sķšustu tķu įra į öllum vešurstöšvum, mest į Hafnarmelum, Žingvöllum og Hśsafelli, vikiš į žessum stöšvum er +3,0 stig. Kaldast aš tiltölu hefur veriš ķ Oddsskarši, vikiš žar +0,4 stig og einnig +0,4 stig viš Streiti.

Śrkoma ķ Reykjavķk hefur męlst 45,6 mm og er žaš vel yfir mešallagi, en langt frį meti. Į Akureyri hefur śrkoman męlst 33,3 mm, sömuleišis vel yfir mešallagi.

Sólskinsstundir hafa męlst 18,9 ķ Reykjavķk, 15 stundum nešan mešallags, en žó nokkuš fjarri lįgmarksmeti.


Sumri hallar

Žvķ er nś reyndar fariš aš halla fyrir nokkru og ekki nema tvęr vikur rśmar til fyrsta vetrardags. Haustiš hefur žó varla lįtiš sjį sig um meginhluta landsins nema žannig aš dagarnir styttast óšfluga. Framrįs žess į noršurhveli er žó meš ešlilegum hętti, žaš kólnar jafnt og žétt į noršurslóšum, rétt eins og venjulega.

Viš lķtum sem snöggvast į noršurhvelskort.

w-blogg091019a

Kortiš gildir sķšdegis į föstudag, 11.október. Jafnhęšarlķnur 500 hPa-flatarins eru heildregnar og mį af legu žeirra rįša vindstefnu og styrk. Litir sżna žykktina, en hśn męlir hita ķ nešri hluta vešrahvolfs, žvķ minni sem hśn er žvķ kaldara er loftiš. Mörkin į milli gulbrśnu og gręnu litanna eru viš 5460 metra, gulu litirnir sżna sumarhita. Aš undanförnu hefur landiš veriš żmist ķ gula litnum eša žeim ljósasta (hlżjasta) gręna. Hér sjįum viš hins vegar aš žaš er dekksti gręni liturinn sem liggur yfir landinu og ekki er langt ķ blįu litina. Žaš er žó žannig aš žeir eiga samt ekki aš plaga okkur svo mjög į nęstunni (séu spįr réttar). 

Alvörukuldapollur er viš noršurskautiš - nokkuš órįšiš hvert hann fer eša hvort hann bara liggur įfram ķ bęli sķnu. Žaš sem hefur verndaš okkur er hęšarhryggur sem legiš hefur fyrir noršan land. Hans gętir enn į žessu korti - merktur sem rauš strikalķna noršur um Gręnland og svo austur til Sķberķu. Nś į kuldapollur viš Baffinsland aš slķta hann ķ sundur į leiš sinni til sušausturs. Žaš skiptir mjög miklu mįli fyrir framtķšarhorfur hér hver braut žessa kuldapolls veršur. Taki hann sušlęga stefnu mun hann um sķšir beina til okkar hlżju lofti śr sušaustri - žó ekki eins hlżju og veriš hefur rķkjandi hér aš undanförnu. Gangi hann hins vegar greišlega til austurs fyrir sunnan land mun skipta til noršlęgra įtta og kólna verulega.  

Sem stendur telja reiknimišstöšvar fyrri kostinn lķklegri - kannski veršur žó einhver millilausn śr. 

Um helgina viršist sem mikil hlżindi gangi austur um meginland Evrópu, en snarpur kuldapollur er į sveimi um mišbik Bandarķkjanna. 


Hlżtt ķ vešri

Fyrsta vika októbermįnašar hefur veriš hlż um nęr allt land, en mörgum finnst žaš kannski bara oršiš sjįlfsagt mįl aš svona hlżtt sé į žessum tķma įrs. Žaš eru reyndar rķkjandi vindįttir sem mestu rįša um hitann en almenn hlżindi sķšustu įra hafa eitthvaš aš segja. Hér į hungurdiskum hefur įšur veriš fjallaš um mešalhita sem fylgir eintökum vindįttum. Nś lķtum viš į mešalhita vindįtta ķ októbermįnuši.

Viš lįtum mešalvigurvinda į landinu segja okkur hver höfušįttanna įtta er rķkjandi į hverjum degi. Landsmešalhiti (ķ byggš) er til fyrir hvern dag aftur til 1949 og sömuleišis hin rķkjandi vindįtt. Hér eru tvö tķmabil undir, kalda skeišiš 1961 til 1990 og sķšan žau 18 įr sem nś eru lišin af žessari öld.

Fyrstur er landsmešalhitinn.

w-blogg070919a

Sślurnar hverfast um mešalhita októbermįnašar 1949 til 2018 (70 įr). Sušlęgu įttirnar allar senda okkur hita yfir mešallagi (kemur aušvitaš ekki į óvart), austanįttin er til žess aš gera hlutlaus, en ašrar įttir eru kaldari en mešallagiš, hįnoršanįttin köldust. Blįu sślurnar sżna mešalhita įttanna įtta į kalda įrabilinu, en žęr brśnu mešalhita įttanna sķšustu įtjįn įrin. Žaš vekur eftirtekt aš flestar įttir hafa hlżnaš, sušaustanįttin mest, en sušvestanįttin nęrri žvķ ekki neitt og vestanįttin hefur veriš kaldari nś en hśn var į köldu įrunum. 

Mynd sem gerš er fyrir Reykjavķk sżnir nokkurn veginn žaš sama.

w-blogg070919b

Ķ bįšum tilvikum er žaš sušaustanįttin sem hefur hlżnaš mest og vestanįttin viršist hafa kólnaš og sušvestanįttinni er sama. 

Viš höfum aš sjįlfsögšu ķ huga aš myndir sem žessar sanna nįkvęmlega ekki neitt.


Sumarsól į Austurlandi

Skortur į naušsynjum leišir stundum til óhęfuverka - eša alla vega til spuna śr rżru efni. Sólskinsstundafjöldi var męldur į Hallormsstaš į Héraši frį 1953 til 1989, en žvķ mišur lögšust žęr męlingar žį algjörlega af. Ekkert hefur frést af sólskinsstundum austanlands sķšan žį. Žaš sem gerir žetta mįl enn snśnara er aš lķtiš er um skżjahuluathuganir af svęšinu lķka į sķšari įrum. Aš vķsu er skżjahula athuguš (aš nokkru) į Egilsstašaflugvelli, en talsverš vinna er aš athuga hvers ešlis žęr athuganir eru. Žaš er t.d. svo aš hįskż (sem geta byrgt fyrir sól) koma ekki alltaf fram ķ flugvallarathugunum, enda skipta žau ekki mįli viš flugtak og lendingu. 

Hugsanlega muna einhverjir lesendur hungurdiska eftir pistlum sem hér birtust um furšugott samband mįnašarmešaltala skżjahulu og sólskinsstundafjölda bęši ķ Reykjavķk og į Akureyri. Nś skal gerš tilraun til aš nota samband sólskinsmęlinga į Hallormsstaš og skżjahulu ķ Vopnafirši til aš fylla ķ eyšur sólskinsathugana bęši fyrir 1953 og eftir 1989. Lesendur ęttu žó aš hafa ķ huga aš hér er um neyšarašgeršir aš ręša - og nįkvęmnisvķsindum kastaš fyrir róša. En viš lįtum slķkt ekkert hindra okkur žegar sulturinn sverfur aš - fóšur veršum viš aš fį til aš lifa af, bragšiš skiptir engu. 

En lķtum fyrst į mynd sem į aš sżna aš žetta er ekki algjörlega glórulaust. 

sol-eystra-juli-a

Hér mį sjį samband skżjahulu ķ Vopnafirši og sólskinsstundafjölda į Hallormsstaš ķ jślķ 1953 til 1989. Satt best aš segja kemur žęgilega į óvart hversu gott žaš er. Sjaldan munar meir en 50 stundum į milli įgiskašra og réttra gilda og oftast er munurinn talsvert minni. Nś er svona samband reiknaš fyrir alla mįnuši įrsins hvern fyrir sig (sólargangur er svo misjafn aš žess er žörf). 

Og žį getum viš bśiš til lķnurit sem sżnir sólskinsstundafjölda į Hallormsstaš ķ mįnušunum jśnķ til įgśst įrin 1925 til 2019.

w-blogg021019-sol-eystra

Höfum ķ huga aš tölur įranna 1953 til 1989 eru raunverulegar - ašrar eru įgiskašar. Žaš er 1971 sem er mesta sólarsumariš, sķšan koma 2012, 2004 og 1957 - sķšan 1947. Sólarrżrast er sumariš 1993 (eiginlega langsólarrżrast), en sķšan koma 1952, 1938, 1954, 1998 og svo 2019 og 2015. Žetta hljómar allt fremur sennilega - en nęr öruggt žó aš raunveruleg röš er vęntanlega eitthvaš önnur. Viš sjįum aš mikiš var um sólskinssumur į įttunda įratugnum (raunverulega męlt) og svo viršist sem įrin ķ kringum 1930 hafi veriš sólrķk lķka. Žar veršur žó aš hafa ķ huga aš hringl var ķ vešurlyklum framan af og hefur ritstjóri hungurdiska ekki kannaš hvaša afleišingar žaš kann aš hafa į nišurstöšurnar. 

Nś mį spyrja hvernig žetta rķmar viš tilfinningu manna eystra? Nokkuš aušvelt vęri aš blanda hita ķ mįliš til aš reikna sumarvķsitölu, en śrkoman ašeins flóknari vegna hringlanda ķ męlingum į henni. Kannski ritstjórinn haldi įfram į glępabrautinni (hann er oršinn svo bersyndugur hvort eš er)? 


Nęsta sķša »

Um bloggiš

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Höfundur er vešurfręšingur og įhugamašur um vešur.

Fęrsluflokkar

Okt. 2019
S M Ž M F F L
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Nżjustu myndir

  • w-blogg241019b
  • w-blogg231019a
  • w-blogg191019b
  • w-blogg191019a
  • w-blogg141019a

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (24.10.): 53
  • Sl. sólarhring: 715
  • Sl. viku: 1858
  • Frį upphafi: 1843417

Annaš

  • Innlit ķ dag: 41
  • Innlit sl. viku: 1630
  • Gestir ķ dag: 41
  • IP-tölur ķ dag: 41

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband