Bloggfrslur mnaarins, oktber 2019

Oktberhiti ( landsvsu)

essum pistli er fjalla um oktberhita - landsvsu (og einstkum spsvum). Mealhiti byggum landsins reiknast 4,2 stig, -0,3 stigum nean vi meallag sustu tu oktbermnaa. Eins og sumir muna var alveg srlega hltt oktber 2016 og 2017. Myndin snir mealhita oktber sustu 200 rin tp - tlur fyrir 1875 a vsu bsna vissar (grar slur).

w-blogg311019a

Vi sjum a hitinn oktber 2019 telst ekki til tinda neinn htt, hann er ltillega hrri en oktber fyrra, en annars svipaur v sem veri hefur ldinni - a undanskildum eim tveimur mnuum sem ur var minnst . Grna lnan snir 10-rakejur - turamealtali n er svipa og a var hst um mija sustu ld, en hefur ekki alveg „toppa“ a - hva sem sar verur. N eru 11 r san kaltvar sast oktber (2008) og nrri fjrutu r san mjg kalt hefur veri (1980 og 1981).

a er svo anna ml a bakvi etta hfsama mealtal leynast nokku miklar hitasveiflur, einn dagur (23.) var mjg kaldur og allmargir hlir bludagar auvelduu lfi og styttu veturinn.ann 24. var sett ntt oktberlgmarkshitamet 500 hPa-fletinum yfir Keflavkurflugvelli, -43,2 stig, gamla meti -42,4 stig var sett 11.oktber 1971. Met voru ekki sett rum hum. S er skoun ritstjra hungurdiska a stan s lklega hr sjvarhiti noran vi land (arir kunna a vera annarri skoun). Sami dagur reyndist lka (nokku vnt) hvassasti dagur rsins (hinga til) landinu heild - en stormur var ekki srlega va. Snir e.t.v. hva ri hefur almennt veri illvirasnautt.

w-blogg31019a

Hr m sj a hiti mnuinum raast mealrijung ( hljasta rijungi teljast efstu 6 stin og au kldustu 6 eim nestu (14. til 19.)). Hljast a tiltlu hefur veri vi Faxafla og Breiafjr, en kaldast Austurlandi a Glettingi og Austfjrum.

ri - a sem af er - er svipari stu.

w-blogg31019b

A tiltlu hefur veri hljast vi Faxafla, +0,4 stigum ofan vi meallag sustu tu ra og ar nr ri upp hlja rijunginn - er 5. hljasta sti. ri hefur veri kaldast a tiltlu Austurlandi a Glettingi, hiti ar -0,3 stigum nean mealhita sustu tu ra.

N er a sj hvernig sustu tveir mnuir rsins standa sig. Breytileiki hita nvember og desember er mikill fr ri til rs og munar um fgar hvorn veg sem er run sem essari. Harla lklegt er a ri veri methltt.


Af rinu 1816

ri 1816 er frgt aljavsu sem a sumarlausa Nja-Englandi og Frankensteinsumari vi Genfarvatn. ri ur hafi ori strkostlegt eldgos Tambrafjalli Indnesu og gera menn v skna a a hafi valdi alls konar rskun verakerfinu og eru jafnvel farnir a rkstyja a me tlvureikningum

ar_1816t

Vi hfum ekki mjg reianlegar upplsingar um hitafar. Sra Ptur Ptursson Vvllum Skagafiri mldi reglulega snemma morguns og vi getum v grfum drttum s helstu kuldakst og hret, en hfum huga a vi sjum eitthva sem er nrri lgmarkshita slarhringsins. Myndin hr a ofan snir mlingar hans. A sumarlagi mldi hann einnig um mijan dag, en sl hefur greinilega skini mlinn suma daga. reianlega var nokku hltt eftir mijan jn - um r mundir sem sumarleysi var hva takanlegast Evrpu og Amerku. Sumari tti ekki srlega hagsttt hr landi.

Veturinn var kaldur, en hlku geri sari hluta marsmnaar. Aftur var mjg kalt um mijan aprl. Slmt kuldakastgeri lok gst og einnig undir mnaamt oktber/nvember. Oftast var kalt lka desember.

Hr a nean skautum vi yfir arar heimildir - stafsetningu oftast hnika til ntmahorfs.

Annll 19. aldar segir svo fr:

Vetur fr nri var harur um allt land, vori kalt og urrt, grasvxtur minna lagi, spruttu tn nokkurn veginn vel, en engjar voru ltt slandi, nema ar sem r voru sinu. segir Espln heyafla smilegan og mun a helst hafa veri syra, en hretasamt telur hann gst. Hausti var rigninga- og vindasamt. Geri vetur ann, er fr hnd, mjg mislgan, og tt snjar yru sumstaar miklir, munu jarir hafa haldist til jla. s kom um kyndilmessu nyrra [2.febrar], og var ar hrakningi langt fram sumar. Fll , einkum um nlgar sveitir miki af tigangspeningi. ... Fiskafli var ltill bta um veturinn, nema Vestmannaeyjum. ... 17 menn er tali a dju r hungri Snfellsnessslu.

Annllinn segir a vanda fr fjlda slysa og happa. Vi nefnum aeins au sem fest eru kvenar dagsetningar. Menn uru ti ann 5.febrar og 22.mars uru tveir ti lei milli Skagafjarar og Eyjafjarar, villtust af lei Norurrdal. ann 20.aprl frst skip vi Akranes me 7 mnnum - ljst hvort tengdist veri. Vi getum ess a ann 4.gst drukknai sra Hallgrmur orssteinsson fair Jnasar Hallgrmssonar Hraunsvatni xnadal (a tengdist raunar ekki veri). ljsar fregnir eru af v a Skagastrandarkaupfar hafi farist (rtt einu sinni). ann 2.nvember drukknuu 5 menn kirkjulei fr Mla Sklmarnesi og ann 18. sama mnaar frust 6 menn rri fr Hallbjarnareyri Eyrarsveit Snfellsnesi [ar var holdsveikrasptali]. ann 23. desember var kona ti Skaga, jladag var ti Gubrandur fr Sauhsum Dlum - var a sinna f og gamlrsdag var maur ti Vatnsskari.

Brandstaaannll:

Gaddur og hagleysi vihlst lengi. janar kafaldasamt mjg til 15.; eftir a stillt og oft gott veur. Lengi brutu hross niur hlsum og heium, v smblotar nu ar lti um. Annars tku flestir au inn um nr. Blnduhl og framsveitum var jr, af v a ar reif orlksmessuhrinni [1815]og ttu margir ar hross hagagngu. gu mest norantt og frostamiki, jarleysi yfir allt. Brutust fir vermenn suur. gurlinn dreif mikla fnn niur; eftir a gott veur og blotar. Kom upp snp til lgsveita og mti slu, er rmdi um til pska, 14. aprl. rija [16.] hr og fannlag; versta skorpa til sumars 25. [aprl] Bar allva heyleysi eftir 16 vikna skorpu. Sauir gengu af n gjafar utan innistum Skagafjarardlum. verrb hj Schram raut hey og tku msir hross og f af honum, en mjg gekk heyfyrningar hj allmrgum. Me sumri, 25. [aprl] kom gur bati og eftir a stug vorgi, hretalaust a kalla, grurngt frfrum. 3.jl lgu lestir suur og gaf eim vel. Slttur byrjai 13. viku sumars. Heyskapart var hin besta, rekjur hgar alljafnt og urrviri, me gum erri stundum. Grasvxtur betra lagi yfir allt og almennt hirt um seinni gngur, en strrignt milli eirra. Sast september snjr og frost. Hlfan oktber stillt og urrt veur, san snjakast miki. Me vetri var au jr til sveita og frosta- (s73) samt. 6. nv. lagi fannir miklar me kfldum og hrku, svo lmb komu a llu. var fjrjr lengst. Me jlafstu blotai og var gott eina viku; aftur hrar og hrkur, gott milli. Byrjai gjafatmi hj flestum. 19.des. ofsaveur og bloti. Tk nokku upp, en snjgangur eftir. jladaginn brast mikil hr me gnarfrosti, er varai 3 daga og harka eftir. Var sar miki tjn af v Barkarstum. ar hrakti f til heiar og flest nist lifandi, fll talsvert af v um vori. Spillibloti endai ri. (s74)

Espln:

LXXVIII. Kap. essi vetur var harla ungur af snjum og jarbnnum um allt land; voru blotar, er spilltu. Sjr var gagnltill fyrir noran, sem fyrri. (s 85). LXXXII. Kap. var heyskapursmilegur, en hretsamt Augusto. (s 91). LXXXIII. Kap. Gjri vetur ann er fr hnd eigi gan, en mjg mislgan, voru vast jarir til jla, snjar yri allmiklir, og snemma legi a. En me mijum vetri komu hafsar ok ktu allan sj; voru aldrei frost mjgkafleg, en jarbnn hin mestu va vestur um land, og sumstaar Hnavatns ingi, og til dala. (s 91).

Reykjavk 8-5 1816 (Bjarni Thorarensen):

... den afvigte Vinter har i dette Land vret meget haard og den havde vret ganske delggende hvis ikke Heavlen i afvigte Sommer havde vret paa det bedste; men med alt det ere paa mange Stder et betydeligt Antal Creature styrtet af Magerhed; Fiskeriet har her i Faxebugten vret paa det elendigste in indevrende Foraar og endnu slettere end i forrige Aar ... (s18)

lauslegri ingu: „... nliinn vetur hefur veri mjg harur hr landi og hefi haft meiri eyileggingu fr me sr hefi heyfengur sastlii sumar [1815] ekki veri me besta mti, samt sem ur hefur va ori peningsfellir af hor. Fiskveiar hafa veri me aumasta mti hr Faxafla vor og enn verra en sastlii vor“.

Sveinn Plsson segir snj Vk Mrdal 29.ma og frost nttum, einnig var nturfrost ar 3., 4. og 5.jn. Sveinn fr leiangur austur Djpavog jn og getur athugasemdum um hlaup Skeiar - sem vntanlega er alveg bi egar hann fer um bum leium. En ann 24. er hann rfum og segir af eldmistri yfir Skeiarrjkli og daginn eftir egar hann fr yfir sandinn vesturlei nefnir hann gosmkk noraustri fr Lmagnp. Nokku var um nturfrost Vk september.

Reykjavk 7-5 1816 (Geir Vdaln biskup):

Vetur illur og arltill. Lagist hann snemma a hr sunnanlands, en Austur- og Norurlandi ekki fyrr en me jlum. Snjar hafa veri hr mesta lagi, lka frerar og oft jarbnn, bi hr og um nlgar sveitir, svo teki er a hruflast nokku af tigangspeningi. held ga hr um sveitir veri ekki strkostlegur fellir, ef vori verur brilegt. r Norurlandi er sagt miki hart, en meira held gsamt a gjrt s r v en a er raun rttri, og varla bst gvi, a ar veri strkostlegur fjrmissir. Hafs var ar kominn nokkur, egar seinast til frttist, en hvergi eiginlega landfastur, svo lklegt er, a hann hafi hraki burtu sunnanverum, sem hr hafa n gengi um tma. (s136) ... Skip fr han me 11 manns fyrir skmmu og tlai upp Akranes, en kom upp sker nrri lendingu og brotnai. Tndust 9 manns, en 2 komust af. ... Va hefur og flk ori ti heium, sem g hvorki man ea hiri um a telja hr upp. (s137)

Reykjavk 18-8 1816 (Geir Vdaln biskup):

Veurttin vor var bi kld og stormasm allt fram a slstum, og grasvxtur ltill harlendi, betri mrum. San slstur nr einlgir urrkar, svo tur hafa nst einka vel. (s144)

Reykjavk 13-9 1816 (Geir Vdaln biskup):

Seinni partur sumarsins srlagi gur, svo eg hygg, a grasvxtur vri ltill, hafi flestir hr nnd fengi hey vel verka fyrir skepnur snar nokkurn veginn (s146) til hltar. (s147)

Ritstjrinn reynir (me litlum rangri ) a tna til r dagbk Jns Mrufelli - en mjg umora hr:

ann 20.janar segir hann, (vikan) ei svo stillt a verttu, og um nstu viku eftir a hn hafi veri miki stillt og bjrt. Janar allur stilltur. Febrar var nokku verttuharur um tma, en aldrei freklega, en sfellt jarleysi, hestar sumir ornir mjg magrir. 2.mars var nliin vika stillt, en jarbnn smu, nsta vika eftir mikillega hr, en sasta vika mnaarins var miki g og hagst. Mars harur fyrri part. Aprl stillur upphafi og lokin, en verri milli. ma var hafshroi a flkjast til og fr fyrir utan land og stundum inn fjr. segir hann einnig a fr jlafstuhafi aldrei komi hlka, hafi snj teki upp allsmilega vegna gviris. Jn var allur vel stillur, en andkaldur. Fyrsta vika jl var miki g og hl, en nsta eftir urr og andkld, rija vika jl var rkomultil og svl, og s fjra urrkltil, en ekki mjg vot. ann 31.gst snjai ofan undir bi um nttina. September var bsna urrkasamur og frost sast. Oktber miki stilltur, vertta g og dgar jarir. Nvember einnig yfirhfu dgur, ngar jarir og oftast stillt veur. Desember allsmilegur, engin strhr komi.

r tavsu Jns Hjaltalns fyrir ri 1816:

Haran vetur i j,
jin n og kstin hst,
salgin li h
lengi voru fst rst.

Allt fr jlum rug gjr
og a sumri va str,
harkan vari hjrum svr
heyjum eyddi t bl.

urrt var vor svo i fj
araf ltinn gra sl
taa sm var tj um l
telst nting g hj j.

Margir herma va v
vri engi g slg,
sinuhey v san t
sveitin ntti frga ng.

Hausti sendi hr jr
hret og lka fjllum mjll,
fannir huldu hjrum svr,
hrmdu frostin gjll og vll.

Lkur hr a sinni samantekt hungurdiska um ri 1816. Ritstjrinn akkar Siguri r Gujnssyni fyrir innsltt Brandstaaannls og Hjrdsi Gumundsdttur fyrir innsltt texta r rbkum Esplns. Smvegis (nrri v ekki neitt) af tlulegum upplsingum er vihenginu.


Skrr tengdar essari bloggfrslu:

Sumari 2019 (eftir gamla tmatalinu)

Ritstjri hungurdiska skar lesendum og landsmnnum rum velfarnaar komandi vetri - en morgun (laugardag 26.oktber) er fyrsti vetrardagur. Vi ltum hr mealhita nliins sumars Reykjavk og Akureyri. Taflan snir r fr hsta til lgsta mealhita hvorum sta essari ld, 19 sumur (skp er tminn fljtur a la).

w-blogg261019a

Tlurnar vera lsilegri s myndin stkku srstaklega. Vi sjum a sumari var mjg hltt Reykjavk, mealhiti ess 9,8 stig, nokku lgri en hann var 2010 og litlu hrri en 2016. Sumari fyrra, 2018 er nest, mealhiti ess 7,8 stig, rtt nean vi 2013.

Akureyri var sumarhitinn r meallagi aldarinnar, 8,4 stig - og 9. hljasta sti. Hljast var Akureyri sumari 2014, mealhiti 9,5 stig. Kaldast var Akureyri sumari 2005, mealhiti 7,3 stig, en nstkaldast 2015.


Frostleysulengd Reykjavk

gr (22.oktber) fraus fyrsta skipti haust Veurstofutni - og dag (ann 23.) var ar frost allan daginn. essa lt Sigurur r Gujnsson geti fjasbkarsu sinni (sem allir veurhugamenn fylgjast auvita me). ar var einnig spurt hvort etta s venjulegt einhvern htt. Svari vi eirri spurningu er nokku langdregi - en eir sem nenna a lesa ennan pistil vera vonandi einhverju frari.

Fyrst skulum vi lta lengd frostleysunnar. Hversu langt er milli sasta frosts a vori og ess fyrsta a hausti Reykjavk. r st frostleysan 146 daga, a er meallagi sustu 100 ra, en 16 dgum styttra en a mealtali sustu tu ra. Munar ar a ann 29.ma fr lgmarkshiti Reykjavk niur -0,2 stig, eina frostntt eftir 12.ma - stytti sum s frostlausa tmann um 17 daga einu vgu hggi (sem dugi samt smmunasmu bkhaldi).

A mealtali er sasta frostntt vorsins 10.ma (100 ra mealtal), en 4.ma s mia vi sustu tu r. Fyrsta frostntt haustsins er a mealtali 4.oktber Reykjavk (100 r) en 14.oktber sustu 10 rin. Fyrsta frostnttessa hausts er v 8 dgum sar en mealtal sustu tu ra.

Kemur a mynd dagsins - hn er nokku hlain - en olinmir komast vonandi fram r henni.

w-blogg241019b

Lrtti sinn snir rin fr 1920, en s lrtti dag rsins (v ofar myndinni - v sar rinu). Til hagris er einnig merkt vi fyrsta dag hvers mnaar. Bleiklituu slurnar sna fyrsta frost a hausti. Frostntt kom gst 1956 (nesta slan). Lengst urfti a ba eftir fyrsta frosti hausti 2016 - til 16.nvember. ykka raua lnan snir 10-ramealtl fyrsta haustfrosts - a er hrra n en ur, en var reyndar svipa um tma milli 1930 og 1940 - ri 1939 var fyrsta frost haustsins 10.nvember.

Blu slurnar sna hins vegar a sem vi gtum kalla fyrsta „frostdag“ haustsins - dag egar hmarkshiti dagsins er lka nean frostmarks. Hundra ra mealtal er ar 11.nvember. Vi erum v nrri rem vikum undan mealtali r - og mnui s mia vi sustu tu r. a er ekki algengt a etta gerist svona snemma - hefur aeins 10 sinnum gerst fyrr a hausti sustu 100 rin, sast 1987. ri 1987 var eitt frra hlrra ra kuldaskeisins alrmda, en var frostdagur fyrr fer Reykjavk en nokkru sinni annars 100 ra tmabilinu llu, 8.oktber.

Tvisvar hefur urft a ba fram yfir ramt eftir fyrsta frostdegi „haustsins“, 1932 og 2002. essi haust var fyrsti frostdagur janar, 1932 ann 15.janar 1933 og 2002 ann 18.janar 2003.

eir sem sj vel - og eru smmunasamir a auki taka eftir v a r munar ekki nema einum degi fyrsta haustfrosti og fyrsta frostdegi. a er mjg venjulegt, en hefur gerst ur, 1951 munai einnig einum degi og 1939 fllu fyrsta haustfrost og fyrsti frostdagur haustsins saman. ri 1956 - egar fraus gst - urfti a ba 109 daga eftir fyrsta frostdeginum - hann kom ekki fyrr en 14.desember - biin milli essara atbura hefur aldrei ori lengri.

Svari vi spurningunni upphafi um hvort etta s venjulegt ea ekki hefur v veri svara. Fyrsta frost a hausti kom seint r, en fyrsti frostdagur er hins vegar venju snemma fer. Lengd frostleysutmans er svo meallagi. Velji hver svo hersluatrii eftir mlsta snum.


Klnandi

Svo virist sem kalt veri landinu nstu daga - og ar a auki strekkingsvindur. Mjg kalt loft skir a r norri - venjukalt mia vi rstma, en lkur eru a a standi ekki lengi vi. a er ekki algengt a ykktin (s sem mlir hita neri hluta verahvolfs) fari niur fyrir 5100 metra oktber. Evrpureiknimistinsegir a hn fari n niur 5060 til 5080 metra afarantt fimmtudags. Oktberlgmarksmeti yfir Keflavkurflugvellier 5040 metrar - sett 1971.

a er auvita lklegt a hloftaathugun einum sta landinu hitti einmitt ykktarlgmark landsins. S leita a vsbendingum endurgreiningum sst a lgsta tala vi landi essu sama hreti oktber 1971 er 4980 metrar - berandi minna en n er sp. ykktin var sast mta ltil nmunda vi landi og n oktber 2004 - fyrir 15 rum.

Kalda lofti er n mjg stugt - og svo virist sem styttra s kuldamet miju verahvolfi ea ar ofan vi heldur en neri lgum. Vi skulum v lta spkort sem snir stuna 500 hPa kl.06 a morgni fimmtudags 24.oktber.

w-blogg231019a

sland er miri mynd - sst ekki vel vegna ess hversu blu litirnir eru dkkir (kaldir). Jafnharlnur eru heildregnar, vindrvar sna stefnu og styrk. Lgsta hitatalan kortinu er yfir Reykjavk (ea um a bil), -44 stig. Nnari athugun astum bendir til ess a verahvrfin su venju nearlega - ea rtt ofan vi 500 hPa. A staan veri nkvmlega essi er vst. En etta er ngilega lg tala til ess a rtt s a fletta upp lgmarkshitameti oktber 500 hPa yfir Keflavk. a reynist -42 stig - spin er v nrri meti. Aeins eru gerar tvr mlingar slarhring yfir Keflavk - spurning hvort meti verur slegi. etta gamla met er sett sama tma og ykktarmeti fr 1971 sem ur var minnst , ann 11.oktber.

Su spr rttar vantar hins vegar talsvert upp met nesta hluta verahvolfs - og mannheimum. eir sem vilja og nenna geta ess vegna haldi v fram a a s venjuhr sjvarhiti sem valdi essari mettilraun a essu sinni. J, a er ekki alveg t htt gir hlsar - en vi ltum rksemdafrsluna liggja milli hluta (enda ekki alveg vst a hn haldi vatni).


Vel ea illa?

Stundum er rferi annig a lti verur r llu veri - sama hversu illa a ltur t - illvira og fgaspr rtast nr aldrei. annig hefur a n veri lengi. En stundum hi gagnsta vi - illt verur r flestu, og verur jafnvel verra en sp er. annig stendur egar etta er skrifa (seint fstudagskvldi 18.oktber) a reiknaar spr virast sammla um a nstu viku gangi mjg snarpt kuldakast yfir landi. Sprnar hafa reyndar heldur linast hvassvirinu fr v a kasti kom fyrst fram - dmigert fyrir ga rferi, en enn hafa r ekki linast kuldanum. Ritstjranum finnst samt ekki lklegt a r geri a lka egar nr dregur.

En vi ltum lauslega stuna.

w-blogg191019a

Korti er r ranni evrpureiknimistvarinnar og gildir sdegis sunnudag 20.oktber. Jafnharlnur 500 hPa-flatarins eru heildregnar. Af eim rum vi vindtt og vindstyrk rmlega 5 km h, en ykktin er snd lit. ykktin mlir hita neri hluta verahvolfs, v minni sem hn er v kaldara er lofti. Gulu litirnir sna a mjg hltt loft r suri leitar til norurs Grnlandshaf, en kalt loft kemur r norvestri og sar norri. essir andstu loftstraumar mtast nmunda vi landi.

illu ri myndi illa fara, mikil lgadpkun, mikill vindur, mikil rkoma (rigning og sar snjr), en gu rferi hittir ekkert , hltt loft og kalt fara mis. Sari mguleikinn virist s sem tskan fylgir n (en vi erum samt aldrei alveg viss) - en lgin veldur samt norantt og skalt heimskautaloft steypist til suurs yfir landi seint mnudag - og svo fram nstu daga.

Kuldinn a n hmarki mivikudag og fimmtudag. Korti hr a nean snir spna fyrir mivikudagskvld.

w-blogg191019b

Litirnir sna hita 850 hPa-fletinum, -12 til -15 stig yfir landinu. Ekki alveg met oktber, en bsna kalt samt. a er 5080 metra jafnykktarlnan sem liggur yfir landi vert. a er ekki oft sem ykktin er svona ltil yfir landinu oktber. Ritstjranum snist fljtu bragi a fara urfi aftur til 1971 til a finna jafnlga oktbertlu yfir Keflavkurflugvelli.

En svona kuldaspr hafa oft sst n ess a raunveruleikinn hafi teki mark eim. Hvort svo fer n vitum vi ekki - og svo er v lka sp a etta gangi fljtt yfir. Spr spr ofan- alltaf einhver skemmtan.


Hlfur oktber

Hlfur oktber. Mealhiti hans Reykjavk er 7,9 stig, +2,9 stigum ofan meallags ranna 1961 til 1990, en +1,7 yfir meallagi sustu tu ra. Hitinn er fjraefsta sti ldinni, en nokku langt fr 3.stinu samt. Fyrri helmingur oktber 2010 var s hljasti ldinni, mealhiti 9,5 stig, kaldastir ldinni voru smu dagar ri 2005, mealhiti 3,8 stig. langa listanum eru dagarnir 15 11.hljasta sti (af 144), a er fyrri hluti oktber 1959 sem efsta sti me 10,2 stiga mealhita. Kaldastir voru smu dagar 1981, mealhiti -0,7 stig.

Akureyri er mealhiti daganafimmtn 5,4 stig, +2,0 ofan meallags 1961 til 1990, en +0,1 stigi ofan meallags sustu tu ra.

Dagarnir eru fjrahljasta sti ldinni vi Faxafla, Breiafjr og Vestfjrum, v 5. Suurlandi, 7. Strndum og Norurlandi vestra, 8. Suausturlandi og Mihlendinu, en 10 sti Norausturlandi, Austurlandi og Austfjrum.

Hiti er ofan meallags sustu tu ra meginhluta landsins, mest er jkva viki ingvllum, +2,3 stig, en neikvtt vik er mest Oddsskari, -0,8 stig.

rkoma Reykjavk hefur mlst 52,7 mm a sem af er mnui. a er rflegu meallagi. Akureyri hefur rkoman mlst 57,1 mm, tvfld mealrkoma smu daga.

Slskinsstundir hafa mlst 29,9 Reykjavk og er a tpum 20 stundum frri en mealri, en hafa oft veri frri.


Alhvtt fyrst a hausti

Sigurur r Gujnsson benti rttilega a fjasbkarsu sinni laugardaginn (12.oktber) a hefi jr veri alhvt Skku Svarfaardal og a a vri fyrsta tilkynning um alhvta jr byggum landsins etta hausti. framhaldi af v var spurt hvort etta teldist snemmt ea seint. Hr verur reynt a svara v.

Vi eigum innan seilingar upplsingar sem n til landsins alls aftur til 1967. Eldri tlur eru til - alveg aftur til 1924 ea svo - en urfa srvinnslu. Eitthva kann a leynast af villum v sem hr fer eftir - hfum a bakvi eyra. a er kvei vandaml a mnnuum athugunum hefur fari mjg fkkandi sustu15 rin, en er varla fari a hafa mikil hrif essa kvenu tmar - en a v kemurm, fari svo sem fram horfir.

w-blogg141019a

Lrtti sinn myndinni snir rtl, en s lrtti dag rsins. Mnaamt eru merkt srstaklega. Slurnar sna hvenr fyrst hefur ori alhvtt hvert r, raua lnan er 10-rakeja (dagsetninga), bla strikalnan er reiknu leitni. A venju tkum vi ekki miki mark henni - en hn segir okkur alla vega a haustmerki essu - fyrst alhvtt bygg landinu - hefur seinka um fimm vikur hlfri ld. Lklega minna hefum vi 100 r af ggnum. Helst etta hendur vi hina miklu hlnun sem tt hefur sr sta sustu ratugi - og enn sr ekki lt .

Vi sjum a dagsetningin r, 12.oktber, er takt vi a sem algengast hefur veri sustu tu rin, en er mnui sar en var a jafnai fyrir um 30 rum. Breytileiki fr ri til rs er auvita mikill. Vi sjum a septemberhretin 2012 og 2013 skera sig nokku r sarirahttum - var fyrst alhvtt um svipa leyti og a mealtali 8. og 9. ratug 20.aldar.


Oktber sem september (ea nvember)

rstasveifla hitansltur ekki a sr ha, fr hlskeii til saldar hverju ri. Hn er minni hr landi en vast hvar svipuu breiddarstigi. Hitafalli er srlega hratt essum tma rs ( oktber), rtt eins og slargangur styttist rt. Ekki er fjarri a slargangurinn styttist um 3 klukkustundir oktber og hiti felli sama tma um 3 stig.

a er v mjg mti lkum a oktber s svo hlr a mealhiti (einstaks mnaar) ni langtmamealtali septembermnaar. a hefur rtt komi fyrir. Smuleiis er sjaldgft a oktber s svo kaldur a hann keppi vi mealnvember.

Fyrir um a bil mnui (14.september) leituum vi a septembermnuum sem hita vegna geta talist fullgildir sumarmnuir - samkeppnivi mealhita mnaanna jn til gst. Ekki fundust margir. N notum vi smu aferafri til a leita srlega uppi oktbermnui - sem keppa vi mealseptember hita - og leiinni sem eru svo kaldir a eir keppa vi mealnvembermnu.

Sem fyrr flkir a mli nokku a veur hefur hlna miki sust ratugum. Mat v hva er hltt og hva kalt hefur v breyst. Vi leyfum okkur v a nota mealhita sustu rjtu september- og nvembermnaa ( hverjum tma) til greiningarinnar. A essu loknu ltum vi langtmabreytingar haustklnun.

w-blogg131019a

a sem vi sjum myndinni er etta: Lrtti sinn vsar til sustu 200 ra (tpra), en s lrtti er hitakvari. Grna feita lnan snir 30-rakejumealhitaoktbermnaar, endar mealhitanum 1989 til 2018. Lnan hefst vi rabili 1823 til 1852. Grni ferillinn hefur heildina okast upp vi, um +0,9C ld a jafnai, en sveiflur innan tmabilsins eru mtaaa meiri heldur en hlnunin.

Raua ykka lnan snir a sama - en vi september. essi lna hefur okast upp vi lka - sveiflur ferlanna tveggja fylgjastnokku a tma - en ekki alveg (eins og snt verur hr a nean). Bleika lnan (s nesta) svo vi nvembermnu. repariti snir hins vegar landsmealhita einstakra oktbermnaa - grarlega breytilegur.

Vi merkjum srstaklega oktbermnui egar mealhiti oktbermnaar er hrri en mealhiti 30 nstu septembermnaa undan, oktber septembergervi. a eru ekki nema 4 mnuir sem merktir eru ennan htt - s sasti, oktber 2016 nr ekki alveg marki, v hann keppir lka vi hina almennu hlnun - hann er rtt fyrir a vera hljastur allra ekki ntmaseptember. a er oktber 1915 sem stendur sig best - kom vnt sem ofurhlr kldu skeii, einnig eru oktber 1920 og 1946 rtt ofan marka - fullgildur septemberhiti.

Myndin snir lka samanbur vi nvember - hvenr oktber var svo kaldur a hann gti talist mealnvember. rtlin neri hluta myndarinnar sna hvenr etta hefur gerst, sast 1981 (og nrri v lka 1980). Oktber 1968 kemst me - vegna ess a hfu hlir oktbermnuir veri tsku lengi.

N hafa sjlfsagt einhverjir tapa ri, en vi ltum fleira.

w-blogg131019b

Ekki ltt lnurit. Lrtti sinn snir tma, s lrtti til vinstri hversu miki oktber er kaldari en september (ess vegna neikvar tlur), en s til hgri hversu hlrri oktber er heldur en nvember (ess vegna eru tlurnar jkvar - kvaranum sni vi til hagris). Ferlarnir eru 30-rakejur. Byrja bir rabili 1823 til 1852 og san koll af kolli, allt ar til a sasta lengst til hgri, 1989 til 2018. Svarti ferillinn vsar til klnunar fr september til oktber. Hn sveiflast nokku til, er oftast 3 til 4 stig. Svo virist sem hn hafi minnka fr v sem ur var - en er litlu minni sustu ratugina heldur en var elsta skeii myndarinnar. Oktber hefur langtmavsu hlna nokku meira heldur en september.

Raua lnan snir mun oktber og nvemberhita. Hann hefur haldist nokku jafn, um 3 stig. a er tilhneiging til ess a egar „lti“ klnar milli september og oktber klni v meira milli oktber og nvember. kuldaskeiinu fyrir 30 til 40 rum klnai heldur meir milli oktber og nvember (raui ferillinn fer niur fyrir ann gra) heldur en september og oktber - a er undantekning fr v sem algengast er.

w-blogg131019c

Nsta mynd snir mismun hita (alltaf landsvsu) september og nvember. Slurnar sna einstk r. Munurinn er minnstur egar september er mjg kaldur, en nvember hlr - annig var t.d. 1954. Hann er hins vegar mestur egar september er hlr og nvember er kaldur - eins og t.d. 1996 og 1841. Munur hita essara mnaa hefur heldur minnka, nvember hlna meira heldur en september.

Leitni af essu tagi getur auvita ekki haldi endalaust fram - a v kmi a mealhiti (30 r) vri s sami september og nvember og a lokum fri nvemberhitinn fram r september. etta gerist ekki. En hvaa hrif skyldi hlnandi veurfar hafa rstasveifluna? Leitnin sem vi sjum myndunum tveimur er bsna mikil.

Vi gtum hr fari a leika okkur me tlur. S hlnun sem hefur egar tt sr sta oktber er um 1,5 stig, um hlfur mnuur. Hversu miki af eirri tlu skrifast reikning hnattrnnar hlnunar vitum vi ekki. Nttrulegur breytileiki mun september og oktberhita virist vera um 1 stig - 1 stig er um 10 dagar n dgum, en var ekki nema vika fyrir 150 rum. [N munu enn fleiri bnir a tapa ri - og stutt a ritstjrinn geri a].


Fyrsti rijungur oktbermnaar

Oktber byrjar hllega r - hefur ekki alveg ro allrahljustu. Mealhiti fyrstu tu daga mnaarins er 8,3 stig Reykjavk, +3,2 stigum ofan meallags ranna 1961 til 1990, en +2,3 stigum ofan meallags smu daga sastliin tu r og fjrahljasta sti ldinni. Dagarnir tu voru hljastir ri 2002, mealhiti 9,7 stig en kaldastir voru eir 2009, mealhiti aeins 2,6 stig. langa listanum er hitinn 15.hljasta sti. honum er 1959 efst, mealhiti dagana tu var 11,0 stig, kaldast var 1981, mealhiti +0,1 stig. Munurinn eins og sumri og vetri.

Akureyri er mealhiti n 6,9 stig, +3,5 stigum ofan meallags ranna 1961-1990, en +1,8 ofan meallags sustu tu ra.

A tiltlu hefur veri einna hljast Vestfjrum, dagarnir 10 ar rija hlindasti ldinni, en kaldast a tiltlu er Austfjrum, hiti ar 8.sti ldinni. Hiti er ofan meallags sustu tu ra llum veurstvum, mest Hafnarmelum, ingvllum og Hsafelli, viki essum stvum er +3,0 stig. Kaldast a tiltlu hefur veri Oddsskari, viki ar +0,4 stig og einnig +0,4 stig vi Streiti.

rkoma Reykjavk hefur mlst 45,6 mm og er a vel yfir meallagi, en langt fr meti. Akureyri hefur rkoman mlst 33,3 mm, smuleiis vel yfir meallagi.

Slskinsstundir hafa mlst 18,9 Reykjavk, 15 stundum nean meallags, en nokku fjarri lgmarksmeti.


Nsta sa

Um bloggi

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Hfundur er veurfringur og hugamaur um veur.
Des. 2019
S M M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

Njustu myndir

  • halavedrid_pp
  • Slide8
  • Slide7
  • Slide6
  • Slide5

Heimsknir

Flettingar

  • dag (7.12.): 83
  • Sl. slarhring: 118
  • Sl. viku: 2348
  • Fr upphafi: 1856938

Anna

  • Innlit dag: 76
  • Innlit sl. viku: 1934
  • Gestir dag: 69
  • IP-tlur dag: 65

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband