Bloggfrslur mnaarins, janar 2013

Fram og til baka

N (seint mivikudagskvldi 9. janar) hafa kuldaskil gengi inn landi. ar sem au hafa fari yfir hefur hiti falli mjg sngglega - va um 2 til 4 stig. Vi frum ekki nnar t a- minnum samt hlkumguleika og jafnvel einhverja snjkomu.

Skilin eru a slappast og jafnframt hgja au framrs sinni til austurs. Svo virist helst a au sni n vi og mjakist til vesturs. Varla telst etta afgerandi atburur fyrir einn ea neinn (ef menn varast hlkuna) en a m samt rna smatrii kortanna. Vi skulum gera a.

Tv fyrstu kortin ttua vera kunnugleg fstum lesendum, en eftir a hafa liti au sjst lka rj „furukort“ sem hafa lti ea ekki sst ur hr diskunum. essi kort segja almennum lesendum lti sem ekkert oghr verur alls ekki fari a skra au smatrium. Vonandi skaddast menn ekki vi a sj au. a er lka frjlst a lta undan.

w-blogg100113a

ll kortin gilda kl. 18 sdegis fimmtudaginn 10. janar. Fyrst er fjlttakort sem vikllum svo v lesa m fjlmrg atrii kortinu. Jafnrstilnur eru grar og heildregnar. Vindstyrkur og stefna eru snd hefbundinn htt me vindrvum. Jafnhitalnur 850 hPa-fletinum eru strikaar, -5C jafnhitalnan er fjlubl. Litafletir sna rkomu nstlinar rjr klukkustundir, skrblu svunum er hn 5 til 10 mm 3 tmum. krossar (x) sna snjkomu og rhyrningar klakkarkomu - en a merkir e.t.v. a kefin gti stabundi veri meiri en litirnir sna. Korti batnar umtalsvert vi stkkun.

Fjlubla strikalnan (-5C 850 hPa) er gjarnan notu til ess a giska mrk milli rigningar og snjkomu lglendi. Henni og krossamerkingunni ber ekki alltaf saman me snjkomuna.

Dltil lg er syst kortinu, hreyfist hn til nornorvesturs og a vera ti af Vestfjrum rmum slarhring sar n ess a dpka a marki. rkomusvi sem liggur norur r lginni markar uppstreymi sem sennilega er tengt skilunum. Hr virast skilin vera lei til vesturs og hljta ar me a vera orin a hitaskilum, hlrra loft a austan hreyfist vestur.

Stkki menn korti m sj allmarga krossa yfir Vesturlandi, ar vill lkani lta snja - en ekki er gott a segja hvort s snjkoma nr niur a strndinni. rhyrningarnir fyrir Suausturlandi tkna a rkoman s a einhverju leyti dembukennd ar.

Hin lengst til hgri er fyrirstaan sem fjalla var um pistlinum gr. Hn sst auvita betur 500 hPa-kortinu hr a nean, en a gildir sama tma.

w-blogg100113b

Jafnharlnur eru heildregnar og svartar, jafnykktarlnur eru rauar og strikaar. Ian er bleikgr (vi sleppum henni hr). Sj m a ykktin yfir landinu miju er um 5340 metrar - ykktin mlir hitann neri hluta verahvolfs.essi ykkt ngir ga hlku og skilin eru greinilega fyrir vestan land 500 hPa - ar semjafnykktarlnur eru ttastar. Vi tkum eftir v a vindurinn (sem bls samsa jafnharlnum) er a ta hrri ykkt til vesturs yfir landi. a einkennir hitaskil.

Hr skilur leiir - eir sem lesa fram halda forai en urfa samt ekki a hafa hyggjur af skilningsleysi ea ttunarvanda - etta er til gamans gert.

Vi skoun nsta kortim sj a almennt er loft a klna svinu annig a hlja astreymi hefur vart undan.

w-blogg100113c

Svartar heildregnar lnur sna hr sjvarmlsrstinginn (eins og fyrsta kortinu). Vi sjum lgina suur af landinu vel og einnig hina austri. Vindrvarnar sna hins vegar brattann ykktarsviinu - svonefndan ykktarvind. ar sem hann er mikill er ykktarsvii mjg bratt - eins konar meallega skilanna neri hluta verahvolfs.

Litasvin eru aeins snnari - gulir litir sna hvar ykktin hefur aukist sustu 3 klukkustundir en blir hvar hn hefur minnka. Styrkur litanna er aeins misvsandi essu sambandi vegna ess a hann fer eftir ykktarvindhraanum. Blir litir eru yfirgnfandi vi sland og ar hefur sum s klna sustu 3 klukkustundir. Smsvi er suur undan ar sem framskn hitaskilanna heldur vi almenna klnun, eins er lti gult svi nokku fyrir vestan land. Gulu svin vi strnd Grnlands eru hins vegar til komin af einhverri fjallabylgjuvirkni ar um slir.

rtt fyrir allt m sj a talsverur kraftur er sviinu rtt suur af lgarmijunni, ykktarvindurinn er um 75 hntar (um 35 m/s). Vindurniur undir sjvarmli er af stormstyrk (yfir 20 m/s).

nsta korti stasetjum vi skilin betur. a snir svokallaa mttisiu milli 925 og 850 hPa-flatanna. Hfum ekki hyggjur af merkingu hugtaksins - nema hva mttisian er hr mlikvari lrttan styrk hitahvarfa 600 til 1400 metra h. Svartar lnur sna sjvarmlsrstingog vindrvar miast vi 850 hPa.

w-blogg100113d

Lituu svin sna hvar hitahvrf eru flugust klmeters h ea svo. myndinni eru nokkrar gerir hitahvarfa - yfir Grnlandi liggur hltt loft ofan jklinum - mikill hitamunur ar, smuleiis eru miklar ar miklar lrttar hreyfingar tengdar landslagi. kringum hina eru gulir flekkir - vntanlega tengdir niurstreymi hinni (niurstreymi br til hitahvrf ni a ekki til jarar). Vi lgarmijurnar eru hins vegar mjir gulir taumar - a eru skil tengd lginni. Vi sjum stu eirra yfir landinu vel (yfir Austurlandi eru landslagstruflanir).

Sasta korti snir mun strra svi. rstilnur vi sjvarml eru sndar, en litirnir sna stugleika verahvolfinu, fr 850 hPa og upp r. Kvarinn er annig a har tlur sna mikinn stugleika (oftast vegna niurstreymis) en lgar hvar loft er stugt.

w-blogg100113e

Landaskipan tti a sjst betur s korti stkka. Vi sjum smu lgina fyrir sunnan sland og hina fyrir austan. Dpri lgir eru sunnar og vestar kortinu. Grnu svin tkna mikinn stugleika (hltt uppi / kaldara niri). Mrkin milli grnna og raubrnna sva eru einskonar skilasvi - sem greina milli lofts af mismunandi uppruna. Brnustu svin sna hvar raki er mikill neri hluta verahvolfs - ar er fur stugleika, vi sjum smsvi me fjlublum lit vi lgarmijuna (dpri) langt sunnan vi land. ar veltur lofti trlega.

Ng a sinni - akka olinmum lesendum. a m geta ess a veurfregnir BBC hafa n loks s stu til a benda heihvolfsatburinn stra og lofuu dageinhverri umfjllun - hn verur varla jafng og umfjllun hungurdiska (?). Tengillinn sem eir gefa er essi:

http://metofficenews.wordpress.com/2013/01/08/what-is-a-sudden-stratospheric-warming-ssw/

arna er gtur texti ensku sem veurnrd ttu a lesa. Auk ess skrir srfringur munnlega sjnvarpsrmu.


Skammvinn fyrirstaa

N eru fimm til tu daga spr farnar a sj fyrirstumyndanir - en enn er aeins samkomulag um fyrstu. Hn er n um a bil a myndast, verur hmarksstyrk fr fimmtudegi fram sunnudag - en samkomulag reiknilkana nr ekki lengra. En kvld (rijudag 8. janar) ba njustu spr evrpureiknimistvarinnar og bandarska veurstofulkani tilrisafyrirstu eftir um a bil viku. En vi megum ekki tra eim enn.

En ltum sp reiknimistvarinnar um fyrirstuna 500 hPa nstu daga, korti a nean gildir um hdegi fimmtudag (10. janar).

w-blogg090113

Skringatextinn er eins og venjulega: Jafnharlnur 500 hPa-flatarins eru heildregnar og merktar dekametrum (1 dam = 10 metrar). v ttari sem lnurnar eru v hvassari er vindurinn sem hr bls nokkurn veginn samsa jafnharlnunum me hrri flt til hgri vi vindstefnuna.

Litafletirnir marka kvein jafnykktarbil, skipt er um lit 6 dam bili. Mrkin milli grnna og blrra lita er sett vi 5280 metra, en mrk milli grnna og gulra er vi 5460 metra. ar er algeng sumarykkt slandi. ykktin mlir mealhita neri hluta verahvolfs. v meiri sem hn er v hlrra er lofti. sland er ekki fjarri miri mynd.

Vi sjum a grarlega mikil hl tunga (grnir litir) teygir sig langt til norurs fyrir austan land. Sunnantt beinir hlja loftinu sunnan fr Biskjafla og langleiina til norurskautsins og myndar grarstrt harsvi. Kalt loft (bltt) er til beggja handa. Kalda tungan fyrir austan hina leggst til vesturs um sunnanver Norurlnd og mun n allt til Bretlandseyja. nnur kld tunga er austurlei yfir Tyrklandi eftir a hafa valdi snjkomu og usla Grikklandi sustu daga.

Hin okast n austur og fer minnkandi nstu daga. etta er mikil hlindastaa fyrir okkur. A vsu er stutt kalt loft vestan vi land og kuldaskilin sem fjalla var um pistlinum gr eru kortinu yfir landinu. au eiga smm saman a leysast upp og tekur vi ri veur tvo til rj daga.

Lgin vi Suur-Grnland, s sem veldur sunnanhvassviri morgun mivikudag (egar flestir lesa ennan pistil) grynnist og gerir lti meir.

San er spurning hva gerist. Langt suvestur undan eru tv bsna snrp lgardrg sem hreyfast eins og rvarnar sna. Lknin segja au vera svo ung sr a au fari ekki norar og lokist um sir inni sunnan vi meginvindrstina, a austara skst til austurs yfir Frakkland, en a vestara breytist afskorna lg. etta er ekki alveg vst.

Kuldapollurinn mikli, sem vi kllum enn Stra-Bola situr rttu sti sem stendur en reyndar a fara langa hringfer kringum sjlfan sig - svipa og hvta, sveiga rin snir. Framtin rst af v sem gerist egar hann er aftur kominn systu stu hringnum. Sasta sp reiknimistvarinnar snirhann verpa eggi sem myndi valda grarlegu kuldakasti austanveru Kanada eftir rma viku og ryji upp grarstrri fyrirstu vi sland - sem aftur beindi lofti fr norur Rsslandi ea Sberu vestur um Evrpu. Vi vonum a s sp gangi ekki eftir.

Um sastlina helgi skiptist Stri-Boli heihvolfsins (ofan vi 18 til 20 km h) sngglega tvennt. Gamlar umalfingursreglur segja a vi slka atburi bti lengdarbundna hringrs verahvolfsins. Ori lengdarbundinn er framandi - en ir einfaldlega a sem orhlutarnir segja. Venjulega blsa flestir vindar samsa breiddarbaugum (oftast r vestri til austurs) - breiddarbundi. Noran- og sunnanttir eru hins vegar lengdarbundnar - blsa samsa lengdarbaugum. verahvolfinu er lengdarbundi fli a jafnai aeins um 10% af v breiddarbundna (vegna hrifa snnings jarar).

Aukist lengdarbundi fli ltillega tknar a a kalt loft greiari agang til suurs - og hltt til norurs heldur en a jafnai. Eins og gefur a skilja verur hitafar margra sva norurhveli mjg afbrigilegt vi essi skilyri. Hversu afbrigilegt fer a vsu mjg eftir v hvar noran- ogsunnanttirnar koma sr fyrir hverjum tma landaskipan thafa og meginlanda. stand etta er lka mjg misrseti - a rst af tilviljunum hverju sinni - stundum stendur a aeins tvo til rj daga - en stundum miklu lengur.

Vi fum alla vega essa fyrirstu nstu daga. Hva svo gerist kemur ljs. En vi reynum a fylgjast me ef atburir vera merkilegir.


Hva er bakvi kuldaskilin?

dag (mnudag 7. janar) voru enn mikil hlindi hr landi suaustlgri vindtt. Enn eitt lgakerfi nlgaist r suvestri. essi lg ni reyndar mestum og bestum roska vi suurodda Grnlands en kalda lofti bakvi hana heldur fram til austurs og sar norausturs tt r v sem mesti krafturinn. a kemur hinga bakvi kuldaskil sem fara yfir landi seint afarantt rijudagsins8. janar. au vera vntanlega komin yfir allt landi vestanvert egar flestir lesendur fletta essum pistli. Ekki er efni alveg relt v hr er lka fjalla um nsta kerfi sem a fara svipaa lei afarantt fimmtudags.

En ltum kort sem snir fyrra kerfi. a gildir kl. 6 a morgni rijudags. Alltaf er gott a fa sig tlkun spkorta. Korti er boi evrpureiknimistvarinnar.

w-blogg080113a

Vi kllum etta fjlttasp v lesa m fjlmrg atrii kortinu. Jafnrstilnur eru grar og heildregnar. Vindstyrkur og stefna eru snd hefbundinn htt me vindrvum. Jafnhitalnur 850 hPa-fletinum eru strikaar, -5C jafnhitalnan er fjlubl. Litafletir sna rkomu nstlinar rjr klukkustundir, skrblu svunum er hn 5 til 10 mm 3 tmum. krossar (x) sna snjkomu og rhyrningar klakkarkomu - en a merkir e.t.v. a kefin gti stabundi veri meiri en litirnir sna. Korti batnar umtalsvert vi stkkun.

Allt kerfi hreyfist til norausturs og minnkar a afli. Fjlubla strikalnan (-5C 850 hPa) er gjarnan notu til ess a giska mrk milli rigningar og snjkomu lglendi. Ef fari er saumana kortinu m sj a engir krossar eru suvestanmegin kerfinu ar sem a er a fara yfir Reykjanes. En n vitum vi a a s rkomukefin ngileg og vindur hgur nr snjkoman alveg til jarar. textasp Veurstofunnar fyrr kvld (mnudag) er slyddu ea snjkomu ekki geti. Lega fjlublu strikalnunnar styrkir a vihorf - en einhverjar lkur eru samt slyddu ea snjkomu - ef ekki vi sjvarml heldur ofar.

San birtir upp og vi bum nsta kerfis. a er alveg eins og a fyrra a v leyti a fyrst er allhvss ea hvss suaustantt sem gengur niur hgan vind eftir a kuldaskilin fara yfir. Ef marka m spr eru essi sari skil hgari yfirfer sinni heldur en au fyrri og eykur a lkur a snjkoma veri bakhli eirra. rkoma fellur lengur niur „sama“ lofti og fr meiri tma til a kla a.

Hr er samsvarandi kort sem gildir mintti mivikudagskvld.

w-blogg080113b

Hr sjum vi a skilin eru rtt yfir hfuborginni. Hr gti auvita skeika nokkru - rtt fyrir allt eru tveir dagar essa stu. Bsna mikil rkoma fylgir skilunum, en -5C lnan er alllangt suvestur undan og utan vi rkomukerfi. Handan hennar eru rugglega l - en hva me bakhli skilanna? Ekki gott a segja - en vi ltum eitt kort til vibtar.

w-blogg080113c

etta kort snir h 925 hPa-flatarins sama tma og nsta kort fyrir ofan. Jafnharlnur eru heildregnar, vindur sndur me vindrvum og hiti me litatnum. Mrkin milli grnu og gulbrnu litanna eru vi frostmark. a er 640 metra jafnharlnan sem er i Reykjanes. arna er grnn (kaldari) fleygur milli gulra flata. Ekki getum vi veri alveg viss um hva veldur - lklegast anna hvort stabundi uppstreymi (sem klir) ea afleiing af klingu af vldum brnandi snvar.

J, hva er bakvi kuldaskilin fyrri og sari? Ekki veit ritstjrinn svari vi v frekar en venjulega.


Hiti og ykkt ri 2012

tt heldur fir almennir lesendur hafi huga efni dagsins er samt rtt a frttist af v. Vi ramt eru mealtl reiknu og liti yfirnlii r fyrirfjlmarga veurtti. Mealhiti veurstvum er oftast frttnmastur, en hva me mealhitann neri hluta verahvolfs. Hann er mldur me fjarlginni milli 1000 og 500 hPa-rstiflatanna sem san er nefnd ykkt.

Mjg gott samband er milli rsmealykktar og rsmealhita og hollt a lta hvernig sastlii r hefur komi t mia vi nnur. Vi hfum reianlegar mlingar ykktinni aftur til 1949 og berum saman mealhita Stykkishlmi og mealhita yfir landinu san mynd.

w-blogg070113

Lrtti sinn snir ykktina dekametrum(eftir a talan 500 hefur veri dregin fr), en s lrtti snir mealhita Stykkishlmi. Kldustu rin eru nest myndinni en au hljustu efst. Myndin tti a vera skrari vi stkkun og sjst rtlin betur. r minnstu ykktar eru lengst til vinstri og mestu lengst til hgri.

rin 1979 og 1981 voru au kldustu tmabilinu og eru lka me minnsta ykkt. ri 2010 er me mesta ykkt, en ri 2003 er hljast. Raua lnan snir lnulegt afall - einskonar mealtal sambands ykktar og hita. Hallinn segir a hiti Stykkishlmi hkki um 0,44 stig vi hvern dekametra ykktaraukningu. Fylgnin milli ttanna er mjg h, 0,82.

au r sem eru nean afallslnunnar eru kaldari en au „ttu a vera“ mia vi ykktina. Skringar v geta veri margs konar - en vi sjum alla vega a hafsrin 1965 til 1971 eru nean lnunnar - sum miki. au eru kaldari en au hefu tt a vera. Srstaklega sker ri 1968 sig illa r - mealhiti var 3,2 stig Stykkishlmi, en hefi tt a vera heilu stigi hlrra - ef lofti efra hefi fengi a njta sn. Eru r ar sem plsjr (ea kaldur sjr annar) er rkjandi vi sland almennt kaldari heldur en ykktin segir til um? (Svari er aeins flknara en beint j).

En hva me sastlii r, 2012? Vi sjum af myndinni a a er langt fyrir ofan afallslnuna - snist vera svo sem eins og 0,8 stigum hlrra en a „hefi tt a vera“. Hvernig stendur essu? Allmargar skringar koma til lita - en hver eirra er rtt er ekki gott a segja. Hr koma nokkrar af fleirum.

ri 2012 var eitt hi slrkasta sem vita er um um allt vestan- og noranvert landi og sumari urrt Stykkishlmi. Kannski munar um a? Ekki veit ritstjrinn um sjvarhitann kringum landi, s hann hrri heldur en ykktin gefur til kynna gti hann skrt mismuninn einn og sr (?). Gti mealhitinn Stykkishlmi veri of hr? Lti tflu yfirliti Veurstofunnar um tarfar rsins 2012. Hva m sj ar? S fari smatriin myndinni hr a ofan m sj a mrg r liggja mjg tt ofarlega sveimnum og a halli essa tta svis ervi meiriheldur en hallinn meginafallslnunni. etta gti bent til ess a „rttur“ halli lnunnar s meiri en reikna er - ea hva?

reianlegt og rtt svar liggur ekki fyrir.


Norurhvel rettndanum

Smbylgjur me lgum ea skilasvum ryjast n hver af annarri yfir landi ea fara hj skammt undan. Sagt er a vikan ll s frtekin fyrir etta veurlag. ar me er ekki sagt a bylgjurnar su allar eins - hver eirra er me snu snii. Hltt loft fylgir eim llum - engin eirra vntanlegu er jafnhl og s sem fr hj gr me metafllum. tt hltt s veri er ekki ar me sagt a hlka og snjr haldi sig alveg fjarri. heiu veri milli lga myndast fljtt hlka, jafnvel a s skamman tma hverju sinni. Svo stingur kaldara loft sr lka inn og endrum og sinnum og getur valdi skammvinnri en kafri snjkomu. Vrumst v hlkuna a vanda.

En ltum norurhvelskort sem snir 500 hPa-har og ykktarsp sunnudaginn 6. janar kl. 18. Ggnin eru fr evrpureiknimistinni en teikningin fr a vanda fram smiju Bolla Plmasonar teiknimeistara Veurstofunnar.

w-blogg060113

Gra rin bendir lgarbylgju rtt sunnan vi sland. Norurskaut er um a bil miri mynd og neri endi rvarinnar er vi strnd Marokk. Jafnharlnur 500 hPa-flatarins eru heildregnar og sna h hans dekametrum (1 dam = 10 metrar). Merkingar og litakvari sjst mun betur s korti stkka me (2x) smellistkkun. ykktin er snd litum, v meiri sem hn er v hlrra er lofti - og hn er lka mld dekametrum. Mrkin milli grnna og blrra litatna er sett vi 5280 metra. a er rtt ofan meallags slandi essum tma rs.

Dkkfjlublir litir byrja vi 4920 metra - svo lg ykkt nr aeins rsjaldan til slands - hafi umhverfis landi verndar okkur a mestu fr slku. Mestu kuldapollar norurhvels mynda strar fjlublar breiur kortum vetrum og eru miklir illviravaldar hnikist eir r snum hefbundnu stum. Stku sinnum skjtast fyrirferaminni hloftalgir t r meginpollunum, er eins og eir verpi eggjum - en oftast ganga smrri bylgjur linnulti kringum .

annig er standi nna. Fyrir nokkrum dgum gtum vi tali einar sex smbylgjur kringum Stra-bola sem hr er nota sem eins konar glunafn Kanadakuldapollinum mikla en hann situr essa dagana rttu sti - og er reyndar ekkert skaplega flugur.

kortinu a ofan hefur hann skoti dragi til suurs yfir Labrador. etta drag nr mivikudaginn ea svo sambandi vi smbylgju sem n er austurlei yfir vtnunum miklu Amerku. Saman eiga essi tv drg a mynda mjg djpa lg sem reyndar kemst ekki alveg til slands ef tra m spm - en er sp suaustanhvassviri og rigningu samfara henni.

En a erutv ea rjlgardrg sem urfa a fara hr hj ur. Anna eirra er a sem er myndinni rtt sunnan vi sland og myndar litla, lokaa hloftalg. Hn er a fara hj egar korti gildir sdegis sunnudag. dag (laugardag) hefur veri talsverur kraftur henni - me ofsaveri sunnan lgarmijunnar. Allar spr eru hins vegar sammla um a hn missi andann trlega fljtt og valdi v ekki neinu teljandi illviri hr landi - nema rkomu, rigningu ea snj. En vi ltum Veurstofuna fylgjast me v og eru allir sem eitthva eiga undir veri hvattir til ess a fylgjast me spm hennar um essa lg og arar - en taka ekki mark tui hungurdiska.

sta uppgjafar lgarinnar mun vera s a n smbylgja sem ekki sst essu korti a troa sr milli hennar og eirrar nstu sem merkt er korti (L) - ar me nr s fyrri ekki a n kalt loft (ea niurdrtt verahvarfanna) sem nausynlegt er henni til vigangs.

Fyrir nokkrum dgum fjlluu hungurdiskar um merkilega stubreytingu uppi heihvolfinu. S sngga breyting sr einmitt sta dag (laugardag). A sgn frustu manna eykur atburur sem essi lkur hreistum bylgjum og jafnvel fyrirstum vestanvindabelti verahvolfsins. Langtmaspr (tveggja til fjgurra vikna) hafa gefi fyrirstumyndanir til kynna og ar me m segja a r liggi loftinu (bkstaflega) - en viku- til tudagaspr hafa hins vegar fstar vilja viurkenna ennan mguleika.

Ritstjrinn verur bara a segja pass og ba nstasagnhrings.


Slatti af mnaarhitametum fallin

J, hluti af hlja loftinu sem fari hefur yfir landi dag (fstudaginn 4. janar) hefur blandast niur kaldara loft nr jru annig a hitamet hafa falli. Nimbus hefur egar gert grein fyrir eim safarkustu bloggsu sinni og er ekki sta til a endurtaka a hr. Merkilegast er auvita ntt hitamet janarmnaar Reykjavk - ef a stenst skoun (vonandi gerir a a). [ algjru framhjhlaupi skal ess geti a ntt rkomumet Reykjavk fr v sustu viku stendur n sikti aftkusveitar - sem hefur enn ekki hleypt af].

a sem hr fer eftir hljmar nokku framandlega fyrir flesta lesendur en tti a skiljast vi rlegan lestur - nrdin drekka aftur mti nnast hva sem er. Vi ltum stuttlega hvernig dgurhitamet Reykjavkur og landsins alls fyrstu hundra daga almanaksrsins dreifast tma. reianleg hmarkshitar Reykjavkur nr ekki lengra aftur en til 1920 (og smsu dagsetningum auk tvfaldra hmarka truflar aeins). En fari hefur veri yfir eldri mlingar og ar eru hmrk sem ekki er hgt a vkja sr undan.

Fyrir landi allt verur a hafa huga a stvum sem mla hmarkshita hefur fjlga grarlega sari rum og lkur v a skammvinn, stabundin hitaskot af fjllum hitti veurst fyrir eru n mun meiri en ur. N koma myndirnar.

w-blogg050113a

Lrtti rsins snir fyrstu 100 daga rsins (hlauprsdagur talinn me), en s lrtti snir rtl. Af slunum m lesa hversu gamalt met vikomandi dags er. a skiptir engu a erfitt er a lesa smatrii myndarinnar. Aalatrii er hins vegar s stareynd a metin koma nokkrum hrinum (s fr lrtta snum). Til hgarauka hafa tvr grnar strikalnur veri settar inn myndina. S efri markar nokkurn veginn upphaf nverandi hlindaskeis sem bi er a hreinsa upp 35 daga - rmlega rijung eirra. Tmabili 1926 til 1950 enn 39 dgurmet, tv eru enn eldri - fr 1913 e.t.v. arf a athuga au nnar. Tmabili 1951 til 1965 17, ar af 1964 eitt tta daga. Veturinn s mar enn endurminningu eldri veurnrda. ri 2004 gerir jafnvel og 2006 einum betur. Kalda tmabili 1966 til 1996 aeins 7 daga lfi Reykjavk.

En san eru a landsmetin sama veg.

w-blogg050113b

Hr m sj a aeins rfir dagar lifa fr v fyrir 1950 - aeins tlf. ar af eru fjrir fr v fyrir 1920. Hugsanlegt er a fleiri dagar rsi upp fr dauum vi nnari lestur veurskrslna tmabilsins. Nverandi hlindaskei hefur hirt rtt rman helming daganna (52). Kuldaskeii stendur sig allvel - geri nokkrar gar en skammvinnar vetrarhitabylgjur um landi noraustan- og austanvert, t.d. janar 1992 tta metdaga landsvsu.

Hitabylgjan dag (fstudaginn 4. janar 2012) hefur egar stoli degi Reykjavkurlistanum og breytt myndinni ltillega. Ritstjranum snist a eldra met essa dags hafi veri sett 1941. Landsmet 4. janar er hins vegar fr 2006 egar hitinn fr 15,4 stig Seyisfiri. Dalatangi dgurmet 5. janar 15,7 stig. a er fjrutu ra gamalt, fr 1973 (skp er tminn fljtur a la).


Enn eitt ri btist vi mlirair

A venju btist n enn eitt ri vi allar veurrair - mldar ea metnar, stuttar ea langar. Hungurdiskar munu af v tilefni birta stangli eitthva r raagarinum. Hversu margt ea miki a verur er ri.

S veurr sem oftast er snd er rsmealhitinn - mist fyrir einstakar stvar ea landsvi. Vi ltum langa r sem miast vi Reykjavk. Auk ess a nnmi er a nlinu ri, 2012 hefur einnig veri btt vi rina fortarendann - svona eins og samviska ritstjrans leyfir. Sj m a nokku hefur falli hana v fyrsta ri sem minnst er er 1780. San gengur me eyum og skldskap fram rija ratug 19. aldar en raunverulegar athuganir eru til fr Reykjavk runum 1820 til 1854. kemur aftur til kastaskldskapargfu ritstjrans - fram til 1866.

En ltum myndina.

w-blogg040113

Tminn er lrtta snum, merktur tuttugu ra bili. Lrtti sinn snir rsmealhitann. Hann leikur rtt rmlega fjgurra stiga bili, milli tveggja og sex stiga. Raua lnan er reiknu lnuleg leitni, a er eins og aldrei fist neitt t r eim reikningum nema hlnun upp 0,7 ld. Hefji menn reikninga fyrir hundra rum fst a vsu t nokkru hrri tala og s langhsta s aeins mia vi sustu 40 r. Snist fljtu bragi a slkir reikningar gfu um 4C hlnun ld fram haldi sem veri hefur.

Menn geta vali sr vimiunartmabil eftir smekk ea sleppt v alveg - sem sennilega er hyggilegast. tti a sjst a „venjuleg nttruleg“ hitasveifla er rflega 1,5 stig hvort sem mia er vi r ea ratugi ea tvfalt a sem menn telja almennt viurkennda hnattrna hlnun sustu 100 rum. Erfitt er a meta hi hnattrna t fr Reykjavk einni saman.

Bli ferillinn myndinni er settur inn til a draga fram aalatrii ratugasveiflunum en segir ekkert um framtina frekar en lnulega leitnin.

Mealhitinn nlinu ri var 5,54C Reykjavk (tveir aukastafir eru fur metinginn en ekki til marks um nkvmnina). Fr v a samfelldar mlingar hfust 1870 hafa aeins 11 r veri hlrri. eirra hljast var 2003 en san 1941, 2010 og 1939. S teki mark tmanum undan btist aeins eitt r vi, 1847 (marktkt hlrra).

Eins og fjalla var um pistli gr fer mjg hltt loft yfir landi morgun fstudag. v miur mun varla frttast af mesta hitanum niur vorar jarlgu slir - og komi eitthva niur fari a snjbrslu frekar en a ta hitamlum upp kvarann. En - von er enn og rtt a muna a sjaldgft er a hiti ni 10 stigum Suur- og Vesturlandi janar.


J, hl sunnantt

Nstu daga rennur sunnantt ttu langt suur hfum yfir landi og ber me sr hverja lgina ftur annarri, svo margar a helst minnir febrar 2012 en fru tjn lgir yfir landi ea rtt hj v 29 dgum. Ekki er nokkur lei a fylgja eim llum eftir nema me nnast samfelldri gjrgslu - en a gera hungurdiskar ekki - en Veurstofan aftur mti.

Lgakerfi sem fer hj fstudaginn kemur (4. janar) er a hljasta, en san koma heldur kaldari kerfi kjlfari - en ekki kld samt. Vi ltum stuna eins og evrpureiknimistin vill hafa hana kl. 18 fstudagskvld.

w-blogg030113

sland er rtt til hgri vi mija mynd, Spnn sst nearlega til hgri en austurstrnd Bandarkjanna lengst til vinstri. Jafnharlnur 500 hPa-flatarins eru heildregnar og merktar dekametrum (1 dam = 10 metrar). v ttari sem lnurnar eru v hvassari er vindurinn sem hr bls nokkurn veginn samsa jafnharlnunum me hrri flt til hgri vi vindstefnuna.

Litafletirnir marka kvein jafnykktarbil, skipt er um lit 6 dam bili. Mrkin milli grnna og blrra lita er sett vi 5280 metra, en mrk milli grnna og gulra er vi 5460 metra. ar er algeng sumarykkt slandi. ykktin mlir mealhita neri hluta verahvolfs. v meiri sem hn er v hlrra er lofti.

egar mlin eru skou nnar kemur ljs a ykktinni yfir Austurlandi er sp upp fyrir 5520 metra fstudaginn, en a er einmitt nokkurn veginn metykkt janar. Eins og oft hefur veri fjalla um ur hungurdiskum eru meiri lkur methita heldur en annars, en h ykkt ngir ekki ein og sr til a met falli. a sem dregur r lkum a au falli etta sinn er einkum snjrinn - segja m a brnun hans hafi forgang fram yfir hita hitamlum.

En mttishita 850 hPa er lka sp upp hstu janarhir, yfir 21 stig. Auk ess er mikilli rkomu er sp sunnan heia samfara essum hlindum.

En ltum aftur korti. a er venjuhreinlegt - ein risastr bylgja nr vestan fr Klettafjllum austur undir Noreg. mijunni situr kuldapollurinn Stri-Boli sem ekki hefur sst oft essum slum a sem af er vetri. tt hann s illilegur er hann samt nokku langt fr snum mesta vetrarstyrk. Dekkri fjlubli liturinn byrjar vi 4860 metra en a er 100 til 200 metrum meiri ykkt heldur en yfirleitt verurminnst vetrum - en kaldasti tmi norurhvels er enn framundan.

Inni risabylgjunni m sj margar smrri - hr merktar me tlustfunum 1 til 6. Allar essar smbylgjur hreyfast hratt til austurs og sar norausturs stefnu vindrastarinnar. tt essi kvena reikniruna lkansins (sem byrjar kl. 12 dag - mivikudag) s me tillgu um hvenr allar essar bylgjur fari hr yfir er gagnslti a reyna telja a upp hr - vegna ess a reikningarnir raskast marktkt hvert einasta sinn sem reikna er. Samanbururfr einni runu til annarrar snir aallt umfram rj til fjra daga er ljst varandistyrk og stefnu lganna - og lka hvort r vera fleiri ea frri en hr er stungi upp .


Hljar sunnanttir?

A sgn reiknimistva verur sunnantt rkjandi nstunni me hlviri mia vi rstma og mikilli rkomu um landi sunnanvert. Fjlmrg lgakerfi eiga a fara yfir landi ea vestan vi a og erfitt a fylgja eim llum eftir spm. Vi ltum vonandi au ml ef einhver srstk tindi vera uppi - en ltum dag til heihvolfsins - en ar virist merkileg breyting vera uppsiglingu.

Ltum sp bandarsku veurstofunnar (gfs-lkani) um h 30 hPa-flatarins og hita honum um hdegi morgun (mivikudaginn 2. janar).

w-blogg020113a

Korti snir meginhluta norurhvels jarar noran vi 25. breiddarstig, sland er rtt nean vi mija mynd. Kort -, tlur og kvarar sjst mun betur s korti stkka. Jafnharlnur eru svartar og merktar dekametrum (1 dam = 10 metrar), en litafletir sna hita. Fjlubli liturinn byrjar vi -82C frost. Brna svi er hljast, ar er frosti ekki nema -30C. Ef vel er a g m sj rsma dkkbrna bletti ar sem talan -28 sst.

Innsta jafnharlnan, alveg inni undir L-inu snir 22100 metra (22,1 km), en s hsta 23800 metra (23,8 km). Aeins ein lg er llu hvelinu. a er venjulegt stand. Mikill vindur bls umhverfis lgina vindrst sem erlendum mlum er kennd vi heimskautanttina (polar night jet) - vi gtum kalla hana skammdegisrstina. Hmarksvindur hennar er venjulega heldur ofar en etta kort snir, 25 til 30 km h fr jr.

Ef tra m reikningum bi gfs-lkansins og evrpureiknimistvarinnar verurgrarleg breyting heihvolfinu nstu daga og snir sara korti stuna eins og reikningar sna hana vera sunnudaginn kemur, 7. janar.

w-blogg020113b

Vi sjum hr a lgin hefur skipst alveg tvennt og austantt er rkjandi noran vi lgarmijurnar. Skammdegisrstin hefur slitna sundur. egar etta gerist getur standi bylgjumynstriverahvolfsins ori mjg stugt nokkra daga eftir me tilheyrandi hitabylgjum og kuldakstum va um norurhvel. ur en vit fr a vera veurspm meira en 1 til 3 daga fram tmann ttu snggar breytingar heihvolfinu hafa forsprgildi v tlvusprnar nu illa til heihvolfsins. En n talast hvolfin tv ni hvort vi anna lknum.

En a er gaman a geta fylgst me svona risastrum breytingum beinni tsendingu.


Fyrri sa

Um bloggi

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Hfundur er veurfringur og hugamaur um veur.
Ma 2024
S M M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Njustu myndir

  • Slide10
  • Slide9
  • Slide11
  • w-1945v
  • Slide8

Heimsknir

Flettingar

  • dag (19.5.): 4
  • Sl. slarhring: 87
  • Sl. viku: 1036
  • Fr upphafi: 2354700

Anna

  • Innlit dag: 3
  • Innlit sl. viku: 921
  • Gestir dag: 3
  • IP-tlur dag: 3

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Eldri frslur

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband