ratugurinn 1911 til 1920 - 4

Hr kemur erfiasti pistillinn essum flokki og krefst nokkurrar athygli lesenda - ekki fyrir alla, sum s.

Engar hloftaathuganir eru til fr essum tma og v verur a ra hloftastandi me beinum htti. a hefur m.a. veri gert me v a safna saman sem flestum loftrsti- og sjvarhitamlingum fr essum tma og me eim er san giska stu verakerfa - ar me stuna hloftunum me asto veurlkana. Mesta fura er hva eim mlum hefur mia - en jafnframt er um httuspil a ra. eirrar tilhneigingar hefur jafnvel ori vart a vilja telja lknin jafng og mlingarnar. -

S hins vegar fari vel saumana eim kemur oft ljs a strar villur er ar a finna fr degi til dags, jafnvel hreina dellu. Ritstjri hungurdiska er tluvert bjartsnn a framfarir veri lkansminni eftir v sem unnt er a n inn fleiri raunverulegum athugunum og auka upplausn lkananna. - En eins og ur sagi er nnast undravert hva hefur tekist vel um suma hluti.

Ritstjrinn hefur haft agang a tveimur endurgreinitilraunum, annarri fr bandarsku veurstofunni en hin er r ranni evrpureiknimistvarinnar. Finnst honum s bandarska betri fr degi til dags, en s evrpska hins vegar sst verri egar liti er til mealtala heilla mnaa ea lengri tma. A essu sinni erum vi ekki einu sinni a lta staka mnui heldur aeins 12-mnaa lng tmabil.

w-blogg270118a

Fyrst skulum vi lta samanbur sem virist lknunum nokku hagstur - alla vega hva varar heildarsvip. Hr m sj lknin giska styrk sunnan- og norantta svinu kringum sland runum 1911 til 1921 - 12-mnaakejur eru sndar. Raui ferillinn snir niurstur evrpureiknimistvarinnar, en sgrni er bandarskur. Styrkurinn er lesinn af kvaranum til hgri myndinni. Hann er reyndar hvolfi - v vi hfum kvei a ferlarnir leiti upp aukist noranttir (en tlurnar vsa sunnantt - einingin skiptir ekki mli - en eir sem vilja geta deilt me 4 og er komi nrri m/s). Vi sjum a rauir og grnir ferlar fylgjast nokku vel a.

Bli ferillinn er hins vegar byggur raunverulegum athugunum fr slenskum veurstvum. Kvarinn til vinstri snir hversu oft ( prsentum) vindur bls r norlgum ttum (nv, n ea na) sama tma.

Hr er mesta fura hva lknunum tekst vel til a segja fr noranttavendingum essu tmabili.Hlutur norantta vex mjg runum 1915 og 1916 - dettur aeins niur veturinn 1916 til 1917 en fer san miki hmark afgang rsins 1917, 1918 eru noranttir almennt vi minni - en mjg miklar 1919. San taka sunnanttir vi me breytingunni miklu 1920.

Kannski essi vindttarangur vi hloftin lka?

nstu mynd rifjum vi upp hita Reykjavk og loftrsting landinu essi r. Loftrstingurinn hefur hr reyndar veri settur fram sem h 1000 hPa-flatarins.

w-blogg270118b

Grni ferillinn snir hitann (hann hfum vi s fyrri pistlum). Grna lnan sem liggur vert yfir myndina snir mealhita sustu10 ra Reykjavk, (5,5 stig). Hann er miklu hrri heldur en hiti ratugarins sem vi erum a fjalla um.

Bli ferillinn snir h 1000 hPa-flatarins. Hann er v hrri sem loftrstingur er hrri. Bla striki snir mealh flatarins sustu 10 rin - vi sjum a hann er ekki fjarri v sem var eim rum sem hr eru til umfjllunar.

En lknin giska h 1000 hPa-flatarins - ltum giskun.

w-blogg270118c

Hr er grni ferillinn s mldi (rtti). S bli snir bandarsku greininguna. Hn er lengst af vi of h, en fylgir samt breytingum fr ri til rs allvel. a er helst 1914 sem munurinn er nokkur. Lkur benda til ess a bandarska greiningin noti meira af rstiathugunumfr slandi en s evrpska (sem aeins notar eina st - og feinar skipaathuganir a auki).

Raui ferillinn er evrpska greiningin. Hn snir lengst af of han rsting hr landi. Vonandi vera fleiri athuganir komnar inn nstu umferir.

sama htt giska greiningarnar h 500 hPa-flatarins og ar me ykktina. Eins og dyggir lesendur hungurdiska vita mlir ykktin hita neri hluta verahvolfs og a gott samband er milli hennar og hita vi jr - ( talsvert geti t af brugi einstaka daga).

Vi notum n a samband sustu ratugi til a lta ykkt lknunum giska hita Reykjavk. tkomuna m sj nstu mynd.

w-blogg270118d

Grni ferillinn snir Reykjavkurhitann, s raui giskun evrpureiknimistvarinnar, en s bli bandarsku. Fr og me 1915 er mjg gott samband milli ess hita sem ykkt evrpureiknimistvarinnar snir og ess raunverulega. Eitthva er r lagi gengi vestankuldunum 1914 (ekkert elilegt vi a endilega). Hitinn bandarsku greiningunni er hins vegar talsvert of hr nr allan tmann.

N sitjum vi uppi me a a bandarska greiningin giskai betur sjvarmlsrstinginn en s evrpska - en samt er ykktin lklega vitlausari. a ir a 500 hPa-flturinn amerski hltur a vera kerfisbundi of hr. En n snist sem evrpska greiningin giski rtt ykktina rtt fyrir a sjvarmlsrstingur hennar s of hr. a hltur a tkna a 500 hPa-hin s lka of h evrpsku greiningunni - en kannski vi minna en eirri bandarsku.

etta er nokku gu lagi - s a vita og viurkennt.

En vi urfum ekkert a reikna ykktina t til a vita a a var kalt - vi hfum hitamlingar. Aftur mti viljum vi e.t.v. reyna a komast a v hvers vegna var kalt. v getum vi ekki svara til fullnustu - en veltum samt vngum. ykktarreikningarnir eru fyrst og fremst notair til a lta reyna trverugleika lkananna - og kannski segja eir okkur lka hvort mikilvgurttur eins h 500 hPa-flatarins (ea verahvarfanna) er rttu rli ea ekki lknunum. - Nkvmlega sama vi um lkn sem reyna a herma ekkt tmabil - ea framtina.

Oft hefur hungurdiskum veri fjalla um hitasveiflur. Komi hefur fram a allstr hlutisveilfnannafr ri til rs er skranlegur me breytilegum vindttum - oftast tilviljanakenndum, en dpra er skringum sveiflum milli ratuga og alda. Hr a nean m sj tilraun til a reikna hita ranna 1911 til 1921 eftir v hvernig vindttum hefur veri htta - og hver h 500 hPa-flatarins hefur veri. Samband essara tta og hitafars ranna fr 1950 var kanna og v sama sambandi svo varpa yfir fortina(eins og hn er lknunum) - n nokkurra hlirana.

w-blogg270118e

Sambandi segir okkur a v strari sem sunnanttin er v hlrra s landinu, a klnar hins vegar ltillegavaxi vestanttin - og a er kalt s 500 hPa-flturinn lgur. Hiti s sem endurgreiningarnar giska me essu mti er sndur me rauu og blu, en „rttur“ hiti me grnu. lgun ferlanna allra s neitanlega svipu er samt giska talsvert hrri hita heldur en hann er raun og veru. a verur a segja eins og er a vindttir og breytingar h 500 hPa-flatarins fr ri til rs skra allstran hluta sveiflnanna.

Vi hfum komist a v a 500 hPa-flturinn er lklega heldur of hr lknunum. „Villan“ er trlega ekki meiri en 2 dekametrar og hkkar hitann sem v nemur - allra mesta lagi um 1,0 stig, en lklega ekki nema um 0,4 til 0,5 stig. Eftir a hafa mgulega leirtt fyrir v sitjum vi samt uppi me of han hita - en a gerum vi lka hafsrunum svonefndu og essari ld hefur dmi snist vi - giskun me sama htti skilar n langoftast of hum hita en ekki lgum. - Lklegasta sta essa breytileika er a hiti vindttanna (ef hgt er a tala um eitthva svoleiis) sveiflast ratugakvara - en reikningar af essu tagi gera r fyrir v a slkt gerist ekki.

Sennilega er htt a halda v fram a noranttir hafi a jafnai veri kaldar runum 1911 til 1920 - talsvert kaldari en n. a var miklu meiri hafs norurhfum heldur en n dgum - og vetrum og vorin hafi sjr v minni mguleika en n a hita noranttina. Lklegt er a minna hafi muna rum vindttum. etta ir a strar noranttir voru lklegar essum rum til a toga hitann meira niur en r geta n, 100 rum sar.

Mikill visnningur var 1920 - dettur noranttinniur en kuldinn heldur fram vi lengur - sennilega vestankuldi. Misrmi milli hita og lkana fyrri hluta ratugarins er ekki auskrt fljtu bragi - m vera a a megi skra s kafa ofan einstaka mnui. a gerum vi ekki hr.

En hva myndi gerast n dgum miklu noranttari - me lgum 500 hPa-fleti og mikilli vestantt? Slkt fum vi okkur fyrr ea sar - rtt fyrir a umtalsver hnattrn hlnun hafi tt sr sta. Komi fimm til sj slk r r (reyndar er mjg lklegt a au veri ll af hagstustu ger) mun ekki rsa upp mikil vantr hi hnattrna? J, byggilega - nema hlnunin veri orin svo mikil ur a enginn geti efast lengur. Jafnframt mun rsa upp s skoun a essi t ll s hinum hnattrnu breytingum a kenna. rasi sem af essu gti stafa er nrri v fyrirkvanlegra heldur en bi tin og breytingarnar.

Ritstjrinn fleiri pistla um ratuginn 1911 til 1920 skrifaa (rkoma, slskin, illviri og e.t.v. fleira) - vi sjum til hvort hugur og hnd n a kreista t ur en eir fu sem hafa lesi ennan og fyrri hafa gleymt eim fullkomlega.


Sasta frsla | Nsta frsla

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Um bloggi

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Hfundur er veurfringur og hugamaur um veur.
Des. 2019
S M M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

Njustu myndir

  • halavedrid_pp
  • Slide8
  • Slide7
  • Slide6
  • Slide5

Heimsknir

Flettingar

  • dag (11.12.): 548
  • Sl. slarhring: 743
  • Sl. viku: 3453
  • Fr upphafi: 1859988

Anna

  • Innlit dag: 491
  • Innlit sl. viku: 2959
  • Gestir dag: 454
  • IP-tlur dag: 429

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband