Hrpuhjal

veur s afskaplega breytilegt fr ri til rs essum rstma er a samt annig a fyrsti mnuur slenska sumarsins „harpa“ sker sig a sumu leyti r - jafnvel m halda v fram a hn s srstk rst. Hn snir sitt „rtta“ andlit aeins stku sinnum - en ngilega oft til ess a merki hennar „sst“ veurggnum. Nokku er deilt um merkingu nafnsins. a er ekki meal mnaanafna Eddu - ar heitir fyrsti mnuur sumars „gaukmnuur“ ea „st“ - kannski eru essi nfn eldri heldur landnm slands, (en ekkert vit ykist ritstjri hungurdiska hafa slku). En hrpunafni komi notkun snemma 17.ld [sra Oddur Reynivllum notar a]. Ekki eru rmskrif hans agengileg ritstjranum - aeins tilvitnanir. Einhvern veginn var v tt a manni hr rum ur a nafni tengdist ljfum tnum hrpunnar - nafninu vri v falin mildi og friur. S flett upp ritmlssafni rnastofnunar kemur upp tilvitnun gamlan texta sem mun vera prentaur 1. hefti „Bibliotheca Arnamagnana“ 1941. Grunar ritstjrans a ar fari texti sraOdds. ar segir - me ntmastafsetningu:

„Kuldamnuurinn vor fyrstur sumri hefur langa fi heiti harpa, deyja flestar kindur magrar undan vetri og um tmafinna menn oft herpings-kulda“. Kunnugleg lsing veurlagi hrpunnar - ekki satt?

Fyrir fjrum rum (aprl 2017) birtist hr hungurdiskum lng syrpa pistla (9) me yfirskriftinni „ leit a vorinu“ - kannski tekur ritstjrinn einhvern tma saman og (rit)strir eim einn samfelldan texta? ar m m.a. finna eftirfarandi fullyringar:

„a er 6. ma sem hitinn vorin fer upp fyrir rsmealtali - en 16. oktber dettur hann niur fyrir a a nju. Vi gtum skipt rinu sumar og vetrarhelming eftir essu og er a mjg nrri v sem forfeur okkar geru - ef vi tkum feina daga af vetrinum til beggja handa og bttum vi sumari erum vi bsna nrri fyrsta sumardegi gamla tmatalsins a vori og fyrsta vetrardegi a hausti“.

Nst er gripi niur pistil um rstasveiflu loftrstings):

„Kjarni vetrarins einkennist af nokkurri flatneskju [svipuum mealloftrstingi], en hn stendur ekki nema um a bil 7 til 8 vikur, fr v snemma desember ar til fyrstu daga febrarmnaar. Lgstur er rstingurinn orrabyrjun - mijum vetri a slensku tali. Svo fer a halla til vors, tveimur mnuum ur en mealhiti tekur til vi sinn hkkunarsprett.rstihkkunin heldur san fram jafnt og tt, en kringum sumardaginn fyrsta virist hera henni um stutta stund ar til hmarki er n ma. etta hmark er flatt og stendur um a bil 5 vikur. Mnuinn hrpu ea ar um bil. Harpa er eiginlega srstk loftrstirst, rtt eins og desember og janar eru a - og rstihkkun tmnaa. malok fellur rstingurinn - ekki miki, en marktkt - og rstisumari hefst. - a stendur fram a hfudegi. [rsti-] rstirnar eru v fimm: Vetrarslstur, tmnuir, harpa, sumar og haust“.

Einnig er pistlunum fjalla um rkomutni landinu. hversu mrgum stvum landsins mlist rkoma. ar segir m.a:

„Fram undir mijan mars eru rkomulkur oftast um og yfir 55 prsent landinu, en fer ltillega a draga r. Upp r mijum aprl er tnirep og eftir a eru lkurnar komnar niur 40 til 45 prsent. Lkur v a rkoma s 0,5 mm ea meiri falla mta hratt (ea aeins hraar). rep skmmu fyrir sumardaginn fyrsta vekur auvita athygli - a tengist eim repum loftrstings og rstira sem vi kynntumst fyrri leitarpistlum“. rkomutni landinu er lgmarki fr v um 10. ma til 10. jn“. [Og vimiunartmabilinu 1949 til 2016 voru lkur rkomu minnstar 19.ma].

Sarer fjalla um vindstyrk og vindttir verahvolfinu - ar segir m.a.:

„Umskiptin vorin eru mjg sngg. Styrkur vestanttarinnar dettur sngglega niur um helming ess sem var. etta gerist a mealtali sustu dagana aprl. - mti er anna rep sla sumars, sustu viku gstmnaar. Segja m a vestanttin fari beint r vetri yfir sumar“.

Og einnig segir af rstasveiflu vindtta landinu:

„ kringum jafndgur a vori dregur mjg r tni sunnantta - pskat tekur vi - j, me snum frgu hretum - r norri. Sari hluti essa noranttaauka hefst kringum sumardaginn fyrsta - og stendur til 19. ma (ea ar um bil)“. [Hrpuna]

Vorurrkar eru oft erfiir skum grureldahttu. essi htta fer vaxandi fr ri til rs. Ekki endilega vegna ess a urrkum fjlgi hr landi - ea eir veri kafari - heldur rum stum. essar eru helstar:

• Hlnandi veurfar btir grurskilyri, magn og tbreisla margskonar grurs eykst.
• Bfjrbeit og nnur nting grurs minnkar svo sina og annar lggrur eykst, r fr ri.
• Frfestingar frstundabyggum vaxa. Miki um heilsrshs og rleg vivera lengist, grur ar margfaldast.
• slensk stjrnvld leggja straukna herslu nskgrkt sem rri loftslagsmlum.

Sama ea svipa er a eiga sr ata va um lnd og allra erfiast er standi ar sem aukin urrkatniog aukin kef urrka koma einnig vi sgu.

a er mikilvgt a grureldavin s tekin alvarlega. ngjulegt er a sj a einhver vakning er a eiga sr sta. Hn mtti n til fleiri vibragstta - og er rtt eins og kvein blinda rki gagnvart sumum eirra.

Fyrir tveimur rum tku ritstjrihungurdiska og K. Hulda Gumundsdttir Fitjum Skorradal saman minnisbla sem sent var til nokkurra aila sem um essi ml fjalla. Hr a nean er tengill essa minnisbla (pdf). rautsegir hugamenn ttu a reyna a lesa.

dag (7.ma) geri loks skrir sums staar sunnan- og suvestanlands. kom gmul umalfingurregla fr v fyrir tma tlvuspa upp huga ritstjra hungurdiska. Hn er nokkurn veginn svona:

Gerist a langvinnri noraustantt a rstingur Reykjanesi falli niur fyrir rsting Dalatanga m bast vi a rkomu veri vart - skrir ea l falli Suvesturlandi.

annig var a einmitt dag (7.ma).


Skrr tengdar essari bloggfrslu:

Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 identicon

Um herpinginn. a kemur fram visgu sr. Magnsar Blndals Jnssonar, egar hann var unglingur Np Skarsstrnd, hva essar vikur voru ungar. var hann sendar t a Skari eftir vistum til a bjarga prestsheimilinu Np fr hungri og skilur , a reyndar su fbreytt matfng jafnvel Skari. ekktur var sulturinn Fla og Grmsnesi essum vikum sasta fjrungi 19. aldar, svo a s flki og var sagt fr blum. v er v annar hljmur essari hrpu en hrpulji Halldrs Laxness.

Bjrn S. Stefnsson (IP-tala skr) 7.5.2021 kl. 22:33

2 identicon

Um herpinginn vorin. a kemur fram visgu sr. Magnsar Blndals Jnssonar, egar hann var unglingur Np Skarsstrnd, hva essar vikur voru ungar. var hann sendar t a Skari eftir vistum til a bjarga prestsheimilinu Np fr hungri og skilur , a reyndar su fbreytt matfng jafnvel Skari. ekktur var sulturinn Fla og Grmsnesi essum vikum sasta fjrungi 19. aldar, svo a s flki og var sagt fr blum. v er v annar hljmur essari hrpu en hrpulji Halldrs Laxness.

Bjrn S. Stefnsson (IP-tala skr) 8.5.2021 kl. 07:15

3 Smmynd: Magns Sigursson

Varandi hrpu ea herping rmar veurlag essarar srstku rstar oftast betur vi a sarnefnda. Hrai er rstin llum snu veldi oft kllu "sauburar veur" n dgum.

Magns Sigursson, 8.5.2021 kl. 19:04

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Um bloggi

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Hfundur er veurfringur og hugamaur um veur.
Aprl 2024
S M M F F L
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30        

Njustu myndir

  • w-blogg160424b
  • w-blogg160424a
  • w-blogg120424c
  • w-blogg120424b
  • w-blogg120424a

Heimsknir

Flettingar

  • dag (17.4.): 304
  • Sl. slarhring: 629
  • Sl. viku: 2397
  • Fr upphafi: 2348264

Anna

  • Innlit dag: 269
  • Innlit sl. viku: 2102
  • Gestir dag: 265
  • IP-tlur dag: 250

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Eldri frslur

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband