Bloggfrslur mnaarins, oktber 2017

Illlsilegt kort -

Enn vitum vi ekkert um veur kosningadaginn 28. oktber - en reiknimistvar sp samt og sp og senda okkur sannkalla spakf. Vi skulum draga eitt kort r kfinu - ekki auvelt aflestrar.

w-blogg191017a

Hr m sj samdregnar hugmyndir evrpureiknimistvarinnar um sjvarmlsrsting hdegi kosningadaginn. Litirnir eru nokku glannalegir a sj - en eir segja til um vissu sprinnar - en ekkert um veri.

Vi gefum svrtu, heildregnu lnunum fyrst gaum - kannski mest a marka r ( ekki miki). r sna mealtal sjvarmlsrstings 50 samhlia reikniruna - svokalla klasamealtal. etta mealtal snir lgasvi austan vi land, en h yfir Grnlandi - norantt sums - vntanlega ekki mjg kalda. Rgjafar reiknimistvarinnar segja veurfringum a s eim stillt upp vi vegg (og sp kreist upp r eim) s a jafnai best a halda sig vi etta mealtal. - Ritstjri hungurdiska arf ekki a sp - og gerir a ekki.

Litirnir sna hversu essum 50 spm ber saman um kosningaveri. Reikna er staalvik 50 rstigilda hverjum punkti. Vru allar 50 spr klasans nkvmlega sammla vri staalviki alls staar nll og engir litir sjanlegir kortinu. dkkfjlubla blettinum vi rland er staalviki meira en 18 hPa - samkomulag er afskaplega lti um kosningaveri. Verur lg essu svi ea ekki?

S rnt korti m einnig sj daufar strikalnur - ar fer svonefnd hupplausnarsp reiknimistvarinnar - s nkvmasta sem hn hefur fram a fra. Til a auvelda lesendum lfi er hr einnig mynd sem snir sp skrari htt.

w-blogg191017b

Hr m sj a hr er eitthva allt anna fer heldur en klasamealtali. sland rstisli - lgir fyrir noran og sunnan, en hir fyrir austan og vestan. - Erfiasta rstimynstri.

Vi getum auvita ekki sagt hr og n a essi sp s della - en haldltil er hn. Til a sannfra okkur enn betur um vissuna er hr lka sp bandarsku veurstofunnar um veur sama tma.

w-blogg191017c

Snarpur tsynningur me skra- ea slydduhryjum vestanlands - en dgilegteystra? Skyldi klasamealtali og norantt ess vera niurstaan? Eins gott a segja sem minnst um a.


Tustigafrost

morgun (rijudaginn 17. oktber) fr frosti -10,0 stig Mrudal. etta er fyrsta tveggjatlustafafrost haustsins byggum landsins. Eftir nokkra reikninga ritstjra hungurdiska kemst hann a eirri niurstu a tmasetningin s meallagi - reyndar 2 dgum sar en bi meal- og midagsetning reiknast sustu57 rin - en veruleg vissa er kvrun slkra mealtala.

w-blogg171017

etta er ekki auveld mynd - (en varla erfiari en mrg illrmd lnurit hungurdiska). Hr er reynt a sna fyrsta dag tustigafrosti byggum landsins fr 1949 a telja. Lrtti sinn snir rin, en s lrtti dag rsins - ar eru einnig feinar dagsetningar, m.a. 15. oktber sem er meal- og midagsetning fyrsta -10 stigafrosts haustsins. v near sem slurnar liggja, v fyrr hausts hefur tustigamarkinu veri n.

Grn strikalna a sna 10-rakeju. a flkir mjg samrmi myndarinnar a fr og me 2004 fr mnnuum stvum mjg fkkandi - og ar me dr r lkum a einhver eirra rkist tustigafrost - en sjlfvirkumstvum fjlgai mjg - og lkur a einhver eirra hitti frosti fyrir jukust. Rauir punktar og tilheyrandi 10-ralna merkir ukl sjlfvirku stvanna.

Svo er anna ml a gagnalistann vantar dagleg ggn fr fjlda stva fyrir 1961 - og s hluti lnuritsins er v ekki sambrilegur vi afganginn - snum v blinda bletti augans a eim hluta myndarinnar.

a gerist endrum og sinnum a frost nr -10 stigum bygg september. Sustu 90 rin hefur a gerst 12 sinnum, sast ri 2003 - sem var reyndar hlrra en flest nnur. Hausti hefur 10 sinnum lifa t oktber n tustigafrosts - sast fyrra (2016).

Me gum vilja gtum vi tlka myndina a ofan ann veg a fyrstu 17 rum aldarinnar hafi tustigafrosts fyrst ori vart bygg a hausti um viku sar heldur en nstu 17 rin ar undan - og s s seinkun hlindamarki, en ritstjrinn vill samt ekki gera miki r raunveru slkra umskipta.

ess m a lokum geta a lklega (ekki alveg ruggt) verur dagurinn lka s fyrsti n 10-stiga hmarkshita landinu haust (a undanfrnu hefur oft muna litlu).


Erfitt ml (- etta me rkomubreytingar)

smilegt samkomulag s um a veurfar fari hlnandi hr landi (alla vega egar til lengdar ltur) virist vera talsvert erfiara a ra breytingar rkomufari. Eitt af v sem gerir mlisni er a erfiara er a mla rkomu heldur en hita - mlingar hennar eru enn hari mlum og mliastum heldur en hitamlingarnar.

urkomuvisar

Myndin snir rj rkomuvsa sem n til landsins alls, bi er a reikna 10-rakejur. Bli ferillinn er einfaldastur a ger. Hann snir mealrkomu (flestra) veurstva landsins. Vi lesum hana af lrtta snum til vinstri. Mealrkoman er reiknanleg aftur rija ratuginn mijan, en er samt nokkurri vissu undirorpin framan af. Lgmarki snemma 7. ratugnum virist vera raunverulegt og smuleiis a rkoma hafi aukist san. Aukningin er tluver - meiri en 10 prsent alla vega. Leitni er hmarki s vimi hafi um 1960 - sem er elilegt - rkoma var meiri ur.

Raui ferillinn nr til sama tmabils og snir hann hlutfall eirra daga egar rkoma hefur mlst 0,5 mm ea meiri llum veurstvum landsins. Einingin er sundustuhlutar og vi notum lka kvarann til vinstri til a lesa hann. - Me v a breyta kvaranum gtum vi magna hreyfingu ferilsins - en vi sjum a toppar hans og dldir fylgja toppum og dldum bla ferilsins a mestu. Ferillinn snir lka aukningu rkomu, sari hluti ferilsins er hrri myndinni en s fyrri - a munar um 30 sundustuhlutum (3 prsentum) hva dagar me meira en 0,5 mm rkomu eru fleiri n heldur en 1930 (s eitthva a marka myndina) - a hljmar ekki miki - en eru samt 9 dagar ri.

Grni ferillinn teygirsig allt aftur til 19. aldar. Hann er annig fenginn a reikna er hlutfall rkomu hvers mnaar hverrar veurstvar af mealrkomu ranna 1971 til 2000. rsmealtal tkomunnar san reikna fyrir allar stvar hverjum tma og 10-rkeja loks fundin. Hr er lesi af hgri kvara - rkoma virist hafa aukist um 10 til 20 prsent tmabilinu.

Kannski vi trum v a eitthva s til v a rkoma hafi aukist. En satt best a segja virist ekki miki samband a finna vi hitann - j, hiti hefur hkka, en hinar stru hitasveiflur essa tmabils virast ekki skila sr vel rkomunni. a er auvita hugsanlegt a rkoma hr landi s meira h hita upprunasvum hennar heldur en ar sem hn fellur. - En s svo a eingngu vi langtmabreytingar - en ekki a sem gerist fr ri til rs.

En ltum n nnar rsrkomu Reykjavk og tengsl hennar vi feina ara veurtti.

w-blogg131017d

Hr m s „samband“ hita og rsrkomu rabilinu 1974 til 2016 (ann tma sem mlt hefur veri reit Veurstofunnar). Ekkert bendir til ess a rsrkoma s h rshita. A reikna afallslnu er hlfgerur brandari - en s a gert snist rkoma vaxa um 5 til 6 prsent hverja gru hkkandi hita. - Ekki svo frleit tala t af fyrir sig - ef hn byggi einhverju viti.

w-blogg131017c

Hr er sama mynd - nema hva hr eru ll r rkomumlinga Reykjavk allt fr upphafi eirra. Ekkert skrri reikningsleg niurstaa - en nefnir heldur lgri tlu sem breytingu me hita.

w-blogg131017b

Hr m sj samband rsrkomu Reykjavkog rsmealloftrstings. talsvert vanti upp a um gott samband s a ra er a samt snggtum skrra en sambandi vi hitann. a hljmar heldur ekkert illa a segja a v meiri sem lgagangur er v meiri s rkoman. Samkvmt essu minnkar rkoma um 30 mm ri hkki rstingur um 1 hPa.

w-blogg131017a

etta er allt tmabili - svipu niurstaa - ekki srlega g en samt.

Vi leitum n upp hloftin. Athugum hvort meta m rsrkomu t fr stunni ar. Vindttir kunna a ra nokkru - sem og h hloftaflata (kemur sta sjvarmlsrstings). Vi notum tmann fr 1921 (kannski aeins of langt - reianleg hloftaggn n aeins aftur til 1949 - a sem eldra er er byggt endurgreiningu).

w-blogg131017e

Hr hefur punktadreifin kringum afallslnunast umtalsvert. Lrtti sinn snir giskaa rkomu, en s lrtti hina mldu. Fylgnistuullinn er hr kominn upp 0,58 og er orinn vel marktkur. Styrkur sunnanttar rur mestu um rkomu Reykjavk - v meiri sem sunnanttin er v meiri er rkoman. hrif vestanttarinnar eru einnig nokkur - v meiri sem hn er v meiri er rkoman. En h 500 hPa-flatarins hefur einnig hrif - v meiri sem hn er v minni er rkoman. H 500 hPa-flatarins segir nokku um uppruna loftsins - v hrri sem hn er v lklegra er a lofti eigi sr surnan uppruna - en loft langt a sunnan er gjarnan harhringrs og v fylgir niurstreymi sem blir rkomumyndun.

Hr er komin sta ess a samband er ekki gott milli hita og rkomu Reykjavk - rkoman kemur strri sunnantt - en hlindi fylgja lka hum 500 hPa-fleti - au hlindi eru oft urr Reykjavk.

a vekur athygli myndinni hr a ofan a nokkur r skera sig r - rkoma var talsvert meiri heldur en reikningar tla. Meal essara ra eru t.d. 2007 og 2012. Sum veurnrd muna e.t.v. a einmitt essi r komu feinir srlega blautir dagar Reykjavk - dagar sem einir og sr hkkuu rsrkomuna umtalsvert (og spilltu ar me stu ranna myndinni). Ritstjrann rmar a svipa hafi lka gerst 1931, en hefur ekki athuga 1921 og 1925. Einstakir rkomuatburir geta annig breytt miklu - eru mun yngri metum en breytingar hringrsartta og hita - jafnvel tt um fgar s a ra hafa r ltil hrif rsmealtl.

Vi skulum a lokum lta mynd sem snir reikningsleifina - muninn reiknari og mldri rkomu fr ri til rs.

w-blogg131017f

Lrtti sinn snir r tmabilsins (1921 til 2016), en s lrtti mun reiknari rkomu og mldri. v meiri sem leifin er v meiri er mld rkoma heldur en s reiknaa. S leifin neikv ofmeta reikningarnir rkomuna.

Tvennt vekur athygli myndinni umfram anna. fyrsta lagi er rkoma meiri en s reiknaanr ll rin rija ratugnum. - a getur bent til ess a endurgreiningin s rng einhvern htt - n ea a a rkomumlingar Reykjavk skeri sig einhvernveginn r essum rum. - Reyndar er a svo a r gera a. Mlt var vi Sklavrustg - inn milli hsa og hrif vinda mlingarnar minni en sar var.

Hitt atrii er almenn aukning leifarinnar essari ld - eru hlindin sta hennar (fylgir rakara loft sunnanttinni) - ea eru etta vindhrif (skilar rkoman sr betur mlana vegna minni vindhraa)?

Hr hefur aeins veri stikla stru og vsindin a baki harla lttvg. Auvita er sta til mun tarlegri greininga.

Niurstur eru r helstar a rkoma slandi virist hafa aukist nokku fr v a byrja var a mla. rkoma er ekki beint h hita hr landi (gti veri h hita sulgari breiddarstigum) en rst fr ri til rs mjg af stu meginveurkerfa vestanvindabeltinu. Veri breytingar legu eirra ea afli hefur a afleiingar bi rkomu og hita hr landi - meiri afleiingar en hlnun heimsvsu ein og sr.


Enn af felu

a er ekki mjg oft sem skrt og greinilegt fellibylsauga sst eim veurtunglamyndum sem sj m heimasu Veurstofunnar (vedur.is). Komist fellibyljir inn myndarrammann eru eir oftast ornir eitthva ummyndair og tttir.En ekki alveg alltaf.

severi_ir-171015_0200

A sgn fellibyljamistvarinnar Miami er fela 3. stigs fellibylur essari stundu, 1-mntu vindur er tlaur mestur um 50 m/s me hvium upp 60 m/s. En heimskautarstin er um a bil a taka bylinn upp sna arma. Rstin ekkist hskjabreiunni sem liggur myndinni norur fr felu til Freyja og aan austur til Rsslands.

Enn er ekki vita hversu lengi auga lifir - en n m sums fylgjast me v myndum vef Veurstofunnar sem uppfrast klukkustundar fresti. Spin gerir enn r fyrir v a leifar fellibylsins fari nrri rlandi ea yfir a mnudag (16. oktber).

A sgn heimildamanna er ekki vita ur um 3. stigs hitabeltisfellibyl essum slum.


Btir hgt

Vi ltum sem oftar ur stuna norurhveli. Kort dagsins gildir sdegis sunnudag, 15.oktber.

w-blogg141017a

Jafnharlnur 500 hPa-flatarins eru heildregnar, v ttari sem r eru v strari er vindurinn. Litir sna ykktina, en hn mlir hita neri hluta verahvolfs.

Vi getum n fylgt heimskautarstinni nokku samfellt hringinn. Yfir Evrpu tekur hn mikla sveigju norur fyrir mjg mikla h sem kortinu miju yfir talu. venjuleg hlindi fylgja henni, ykkt er meiri en 5640 metrar stru svi og sumarhlindi teygja sig til Skandinavu.

vesturjari harinnar m sj leifar fellibylsins felu, um a bil a ttast sundur rstinni. ar m sj a ykktin er smbletti meiri en 5700 metrar.

sland er noran rastar flatneskjulegu, en fremur hlju svi og kalt loft virist ekki gna okkur bili a minnsta kosti. Kuldinn er n mun meira berandi sberumegin hvelinu heldur en amerkumegin, en amerski kuldapollurinn (hin ungi Stri-Boli) er farinn a roskast nokku og honum er lgsta ykkt hvelsins alls, um 4980 metrar, alvruvetur.

Grarhltt er va Bandarkjunum - ykktin meiri en 5700 metrar strum svum austurrkjunum - og meiri en 5760 vestar. Mjg snrp hloftabylgjateygir sig fr Hudsonfla til suurs - hn er hrari austurlei og mun - rtist spr - fra okkur hlja en nokku stra austantt um mija vikuna.


fela

N lur hinn hefbundna fellibyljatma Atlantshafi. Tin hefur veri venju fremur harkaleg r. Svo ber vi a einn af smrri gerinni sveimar n fremur venjulegum slum suvestur af Asreyjum. Hefur hann hloti nafni fela, a sgn s flugasti fellibylur v svi san fellibylurinn Ivan fr ar um ri 1980. Ritstjri hungurdiska man vel eftir honum - v kerfi komst langleiina til slands og nokku bls vi suurstrndina einmitt egar ritstjrinn var vaktinni.

fela er smr fellibylur, mjg smr, frviri rkir aeins mju belti rtt kringum auga - en bandarska fellibyljamistin segir a 1-mntu vindhrai ni um 40 m/s og hviur 50 m/s ar sem mest er, ng til a valda umtalsveru tjni veri eitthva fyrir.

w-blogg121017a

Myndin er af vef kanadsku umhverfisstofnunarinnar (Environment Canada). Vi sjum hr a kerfi allt, me h og hri, nr varla str slands.

etta er eitt eirra kerfa sem ori geta a flugum lgum - hitti a rtt vestanvindabelti.

w-blogg121017b

Hr er spkort fellibyljamistvarinnar fyrir nstu 5 daga. Mikil vissa fylgir spm sem essum. Litlir hringir sna stuna kl. 8 hverjum morgni. Bkstafurinn H tknar a vindhrai s af frvirisstyrk ar sem mest er (32 m/s), en S a hann s meiri en 20 m/s.

essi sp gerir r fyrir v a fela komi ltt ea ekki vi sgu hr landi. Evrpureiknimistin er aeins austar me kerfi njustu langtmasp sinni - sendir a beint yfir rland og Skotland.

rskir og breskir tstarar og fleiri frttamilar rifja n upp fellibylinn Debbie sem olli miklu tjni rlandi september 1961 og setti vindhraamet- og vst enn lgrstimet septembermnaar rlandi (961 hPa).


Hvernig miar haustinu?

Fyrir nokkrum rum (2014) velti ritstjri hungurdiska haustkomu fyrir sr - og ritai um nokkrum pistlum. Hgt er a skilgreina haustkomu fjlmarga vegu. Einn eirra mguleika sem ritstjrinn nefndi var a nota mealhita byggum landsins til a skilgreina haustdaga - og telja san.

tilraunaskyni stakk ritstjrinn upp 7,5 stigum sem vimii. Dagur telst haustdagur s mealhiti slarhringsins byggum landsins nean ess. a gefur auga lei a slkir dagar koma stangli allt sumari - n ess a komi s haust, en egar lur ttast eir smm saman. En svo munar auvita tluveru hvort mealhitinn er t.d. 7,4 stig ea 3,0 stig. Fimm dagar me mealhita 7,4 stig eru varla jafngildir fimm dgum me mealhita 3,0 stig. eir sarnefndu eru mun haustlegri.

Hentugast tti v a skilgreina einskonar „haustsummu“. Reikna var hversu langt hiti hvers dags vri nean 7,5 stiga og san lagt saman. Eftir nokkrar vangaveltur (sem lesa m um fornum hungurdiskapistli) tti hentugt a segja haust komi (ea skolli ) egar haustsumman ni 30 stigum. Til a n eirri tlu arf aeins fjra daga me hita vi frostmark, en 12 daga me mealhita 5,0 stig.

A mealtali fer haustsumman 30 stig 18. september - og 100 stig 12. oktber. essu hefur reynst nokkur tmabilamunur - og mikil raskipti.

En hvernig standa mlin n, 11. oktber?

w-blogg111017a

Slurnar sna haustdagafjlda fyrir 11. oktber r hvert. Seinni rin er fjldi sjlfvirka og mannaa kerfisins borinn saman - og vi sjum a samrmi er gott. r (2017) eru haustdagarnir ornir 12 - einum fleiri en var fyrra - langoftast eru eir ornir milli 20 og 30 essum tma - vi sjum reyndar a standi tmabilinu fr 1962 og fram yfir 1990 var talsvert anna en algengast hefur veri hin sari r.

w-blogg111017b

Sari myndin snir stu haustsummunnar 11. oktber hvert r. Hausti er langoftast komi - en fein r skera sig r, summan n er t.d. aeins komin 16,3 stig, var 16,4 sama tma fyrra. Hn var einnig lg um etta leyti 2001 og 2002 og lka srlega lg rin 1958, 1959, 1960 og 1961.

essar tlur segja auvita lti um framhaldi - hr eingngu settar fram til gamans fyrir nrdin og ara sem vilja af einhverjum stum n hvld fr dgurrasinu.


Lti lt millibilsstandi

Veri svfur enn einhverskonar millibilsstandi, eins og leifar sumarsins lifi enn og vilji ekki hleypa haustinu endanlega a. J, myrkri skir fluga og loftvogin komin af hinum dmigeru sumarslum. Lgirnar strar, feitar, unglamalegar og snerpulausar - lekur af eim svitinn.

w-blogg101017a

Korti snir sp evrpureiknimistvarinnar sem gildir sdegis mivikudag 11. oktber. v m sj tvr myndarlegar lgir skipta llu hafsvinu noran vi 45. breiddargru milli sn. Nokkur vindur er vi horni Noruaustur-Grnlandi - ar var a safnast fyrir kaldara loft - en svo virist sem lgirnar tli a flma a aftur langt norur hf eins og lenska hefur veri a undanfrnu.

essu korti er nokkur gangur syri lginni og hn a koma til landsins fimmtudagskvld ea sar - bin a taka yfir nnast allt korti - n verulegrar mtstu.

a er ekki annig a ekkert blsi - a gerir a - en vindstyrkur er frekar eins og slmum sumarlgum heldur en af eirri snerpu sem stundum einkennir ennan rstma.

essi oktbermnuur hafi byrja me hlindum hefur ekki veri nrri v eins hltt og var fyrra - vi ltum nnar samanbur sar.


Sumarvindar ( 12 km h)

Ritstjri hungurdiska heyri dgunum tst um a vindhrai 200 hPa-fletinum (12 km h) hefi veri me mesta mti Norur-Atlantshafi sumar. a Norur-Atlantshaf sem tala var um er a vsu ekki alveg a sama og oftast er hugum okkar, en a var samt vissara a athuga hvernig staan hefi veri yfir okkur - svona til a geta svara fyrir etta vi rekstur.

Auvelt var a reikna mealvindhraa sumarsins yfir Keflavkurflugvelli og bera hann saman vi vindhraa fyrri sumra. Niurstaan er s a ekkert venjulegt var um a vera 12 km h yfir okkur.

w-blogg801017a

Hr m sj mealvindhraa 200 hPa-fletinum jn til gst hvert r fr 1953 til 2017. Vindhrai var me minna mti sumar. Vindhrai er greinilega mjg breytilegur fr ri til rs - langmestur sumari 1983, en einnig mikill 1955, 1976 og 1995. eir sem hafa gar fortartengingar muna essi sumur ll anna hvort eigin skinni ea af afspurn.

En vi erum greinilega fyrir noran ll venjulegheit vindstyrk vi verahvrfin.


Tindalti norurslum

a er tindalti norurslum. a klnar auvita hgt og btandi en lti sst ar af einhverju afgerandi essa dagana.

w-blogg051017a

Myndin snir sp bandarsku veurstofunnar um h 500 hPa-flatarins og ykktina sdegis laugardag, 7. oktber. Jafnharlnur eru heildregnar - mestllu svinu eru r hvorki margar n ttar. Litirnir sna ykktina - grnir og ljsblir litir allsrandi - varla hgt a segja a a sjist veturinn.

heimskautalofti s ekki kaldara en etta er a samt annig a usli gti ori r - taki a rs til suurs. - Svo klnar allt verahvolfi fr degi til dags - um 1 til 1,5 stig a jafnai ar sem heiskrt er. a ir a 500 hPa-flturinn lkkar, jafnharlnum fjlgar og troningur vex.

En til ess a gera hltt verur hr landi fram - engin afburahlindi.


Fyrri sa | Nsta sa

Um bloggi

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Hfundur er veurfringur og hugamaur um veur.
gst 2020
S M M F F L
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31          

Njustu myndir

  • ar_1871p
  • ar_1871t
  • ar_1870p
  • ar_1870t
  • w-blogg010820a

Heimsknir

Flettingar

  • dag (7.8.): 106
  • Sl. slarhring: 128
  • Sl. viku: 1364
  • Fr upphafi: 1951049

Anna

  • Innlit dag: 91
  • Innlit sl. viku: 1150
  • Gestir dag: 76
  • IP-tlur dag: 76

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband