Hugsaš til įrsins 1946

Tķšarfar į įrinu 1946 var lengst af hagstętt og hlżtt. Śrkoma var ķ rśmu mešallagi. Žó allmikiš tjón yrši ķ fįeinum vešuratburšum, voru slķkir atburšir fęrri žetta įr heldur en gengur og gerist - nęrri helmingi fęrri į skrį ritstjóra hungurdiska heldur en įrin į undan og eftir. Nokkuš var um skrišuföll, tvisvar uršu žau sérlega skęš, ķ įgśst į Austurlandi og ķ september fyrir noršan. Um bįša žessa atburši hefur veriš fjallaš į hungurdiskum įšur og veršur ekki endurtekiš hér (opniš tenglana ķ textanum hér aš nešan). Ķ febrśar uršu mikil sjóslys ķ óvęntu illvišri, um žaš veršur nokkuš fjallaš hér aš nešan.

Janśar var mjög hlżr, votvišrasamt var į Sušur- og Vesturlandi og tķš hagstęš um land allt. Febrśar var illvišrasamari, en yfirleitt var snjólétt. Nokkuš kalt sķšari hlutann. Mars og aprķl voru umhleypingasamir og snjóléttir. Ķ maķ var tķš hagstęš, en žurrkar stóšu gróšri sums stašar fyrir gróšri. Gróšri fór einnig hęgt fram ķ jśnķ, ķ fremur köldu vešri. Jślķ var hagstęšur og heyskapur gekk vel. Sama mį segja um įgśst. Framan af september var tķš įfram hagstęš, en sķšri hlutinn var erfišari į Noršur- og Austurlandi. Mjög hlżtt var ķ október, sušlęgar įttir rķkjandi meš mikilli śrkoma į Sušur- og Vesturlandi, en žurrvišri noršaustanlands. Nóvember žótti hagstęšur framan af, en sķšan kaldrananlegur, einkum noršaustanlands. Desember var aftur į móti hlżr og snjóléttur, en śrkomusamur.

Eins og venjulega notum viš okkur blašafregnir (timarit.is), gagnagrunn Vešurstofunnar og tķmarit hennar Vešrįttuna. Sömuleišis grķpum viš nišur ķ vešurlżsingar athugunarmanna. Textar eru alloft nokkuš styttir (vonandi sętta rétthafar sig viš slķkt). Stefsetning er oftast fęrš til nśtķmahorfs og augljósar prentvillur lagfęršar (og nżjum e.t.v. bętt viš). 

Vešurathugunarmenn fóru fögrum oršum um janśar: 

Lambavatn (Ólafur Sveinsson): Žaš hefir veriš eins og oftast ķ vetur, vinda- og śrkomusamt en kuldalaust žar til nś sķšustu dagana hefur veriš kulda nęšingur og dįlķtiš frost. Annars hefir jörš veriš klakalaus og hvergi svell į polli og nęr snjólaust ķ fjöllum nema einstaka staš smįskaflar. Ž.19. Mikiš brim, stórflęši um morguninn.

Sandur (Frišjón Gušmundsson): Tķšarfar einmuna gott allan mįnušinn, hlżtt og hlįkusamt. Auš jörš aš kalla um allar sveitir.

Fagridalur (Oddnż S. Wiium): Įgętt tķšarfar svo fįtķtt er. Lķtiš frost ķ jöršu og lķtil śrkoma yfirleitt.

Žann 13. uršu mikil skrišuföll ķ Hvalfirši og vegurinn tepptist ķ nokkra daga. Mjög mikil śrkoma var um landiš sunnan- og vestanvert žessa daga. Sólarhringsśrkoma męldist 68 mm ķ Stykkishólmi žann 14.janśar, og hefur ašeins tvisvar męlst įmóta (1. nóvember 1946 og 17. september 2007). Žann 26. gerši skammvinnt noršanskot, tvęr heyhlöšur fuku žį į Snęfellsnesi. 

Frišjón į Sandi lżsir hagstęšu vešri febrśarmįnašar - sammįla flestum öšrum athugunarmönnum:

Tķšafar milt og gott lķtill snjór į jöršu og vatnsföll hįlfauš fram yfir mišjan mįnuš. 

Laugardaginn 9. febrśar gerši snarpt og óvęnt illvišri um landiš vestanvert, ekki af verstu gerš, en olli žó miklum mannskaša į sjó. Morgunblašiš segir frį žann 12. febrśar:

Žeir sorglegu atburšir geršust ķ óvešrinu mikla, sem skall į allt ķ einu, ašfaranótt laugardagsins s.l. [9.febrśar] aš 20 sjómenn drukknušu. Fjórir bįtar fórust ķ óvešrinu og meš žeim 18 manns, en tvo menn tók śt af vélbįti,sem geršur er śt frį Sandgerši. Žrķr bįtanna fórust hér ķ Faxaflóa, en einn fyrir Vestfjöršum. — Eins og skżrt var frį ķ sunnudagsblašinu, komust margir bįtar viš illan leik til lands śr vešrinu į laugardag, sumir brotnir og veišarfęratjón var mikiš hjį fiskiflotanum.

Vešurstofan var gagnrżnd mjög fyrir slaka frammistöšu. Svo segir ķ leišara Morgunblašsins 15.febrśar:

Hér veršur vitanlega ekki dregiš ķ efa, aš vešurspįin hafi veriš rétt, mišaš viš žau gögn, sem Vešurstofan hafši ķ höndum, er spįin var send śt. En hitt dylst engum, aš Vešurstofan hefir haft mjög ófullnęgjandi gögn viš aš styšjast, žegar hśn sendi žessa vešurspį. Vešurstofan hlżtur aš hafa komist aš žeirri raun sķšar, aš gögnin voru of ófullnęgjandi, til žess aš senda śt svona įkvešna vešurspį. En žar sem enginn fyrirvari var um vešurspįna, treystu sjómenn henni og fóru žvķ allir til róšurs um nóttina. Fullyrt er, aš vešurfręšingar amerķska hersins, sem hér eru, hafi sent śt til sinna manna allt ašra vešurspį, en Vešurstofan. Žeir hafi sagt fyrir um stórvišriš, sem var ķ nįnd. Žetta hafi m.a. veriš orsök žess, aš einhverjir bįtar hér sušur meš sjó hafi snśiš aftur og hętt viš róšur, er žeir fengu vitneskju um vešurspį hersins. Morgunblašiš veit ekki um sönnur į žessu. En sé hér rétt hermt, er žetta svo alvarlegt mįl fyrir Vešurstofuna, aš ekki veršur viš unaš. Veršur aš krefjast žess, aš žetta verši tafarlaust rannsakaš. Žaš veršur aš upplżsa, hvaša gögn Vešurstofan studdist viš, er hśn sendi śt vešurspįna ašfaranótt laugardags. Einnig veršur aš upplżsa, hvort vešurspį Vešurstofunnar hafi veriš ķ ósamręmi viš vešurspį hersins, og ef svo er, hver orsökin er. Žessi rannsókn veršur aš fara fram strax og öll gögn lögš į boršiš.

Vešurfręšingar į vakt žurftu aš svara fyrir sig - og geršu ķ bréfi sem birtist ķ blöšunum, žann 16. febrśar ķ Žjóšviljanum og žann 20. ķ Morgunblašinu. Žaš er athyglisveršur lestur žar sem vel kemur fram hversu erfitt var aš stunda vešurspįr į žessum tķma, įn öruggra athugana og tölvuspįa:

Śt af vešurspįm Vešurstofunnar dagana 8. og 9. febrśar og mannskašavešrinu žann 9. febrśar hafa vešurfręšingarnir Jón Eyžórsson, Björn L. Jónsson og Jónas Jakobsson, sem önnušust spįrnar žessa daga, samiš eftirfarandi greinargerš, samkvœmt tilmęlum atvinnumįlarįšuneytisins:

Viš undirritašir höfum boriš saman vešurspįr og vešurkort dagana 7.— 9. ž.m., og sérstaklega reynt aš meta ašstęšur til aš segja fyrir mannskašavešriš, er skall į hér vestan lands undir hįdegiš į laugardaginn 9. febrśar. Fimmtudaginn 8.[svo] febrśar voru slęm móttökuskilyrši og fregnir af mjög skornum skammti. Vantaši žį allar fregnir frį Gręnlandi allan daginn og sömuleišis aš heita mįtti öll skip, sem verulega žżšingu gįtu haft, į noršanveršu Atlantshafi. Var žvķ erfitt aš fylgjast meš vešurbreytingum vestur undan, og samhengi rofnaši viš kortin frį dögunum į undan.

Kl.5 į föstudagsmorgun [8.] vantar enn öll skeyti frį Noršur-Amerķku, Gręnlandsskeyti nema frį 2 stöšum kl.2 um nóttina — og öll skip frį Atlantshafinu, sem žżšingu gįtu haft — nema eitt į 51°5 N og 51°V [austur af Nżfundnalandi]. Kl.11 į föstudag vantar allar Gręnlandsstöšvar, N-Amerķku og öll skip noršan viš 52°N. Allan žennan tķma var vindur noršaustanstęšur og vešurlag žannig, aš unnt var aš gera allöruggar vešurspįr eftir vešurfregnum frį Bretlandseyjum, Fęreyjum og skipum um eša sunnan viš 50°N, Žess var oft getiš ķ vešurlżsingu, aš erlendar vešurfregnir vantaši alveg eša aš miklu leyti, vegna slęmra hlustunarskilyrša.

Kl.17 į föstudag telur vešurfręšingur (Jónas Jakobsson), sem annašist vešurspįna, aš hann hafi fengiš skeyti frį 4 stöšum į V-Gręnlandi į sķšustu stundu, įšur en spįin skyldi afgreidd. Viršast žęr,ekki benda į snöggar vešurbreytingar. Hins vegar vantaši žį fregnir frį vešurathugunarskipinu „Baker" (62°N og 33°V) [žaš sem sķšar var kallaš Alfa] sem sķšan hefur veriš sett inn į kortiš frį žessum tķma. Hann spįši žvķ: SV og S golu og sums stašar smįéljum fyrir svęšiš frį Sušvesturlandi til Vestfjarša, eša nįkvęmlega sömu spį og Björn Jónsson hafši sent śt kl.15:30. Kvešst Jónas hafa rįšfęrt sig um žetta viš Björn Jónsson, įšur en hann fór af Vešurstofunni žį um kvöldiš. Kl.23. um kvöldiš koma skeyti frį fjórum stöšvum į Sušur-Grœnlandi. Er žar hęgvišri. Enn fremur er žį komiš skeyti frį skipinu „Baker“ kl.17, og er vindur žar sušvestan 6 vindstig og hęgt fallandi loftvog. Hér į landi er hęgvišri. Bendir žetta į grunna lęgš yfir Gręnlandshafi noršanveršu. Gerir hann žį rįš fyrir aš vindur muni fara hęgt vaxandi af sušvestri og spįir fyrir vesturströndina kl.1 eftir mišnętti: S og SV gola fyrst, sķšan kaldi. Dįlķtil rigning eša slydda į morgun.

Um žessar mundir segir breska vešurstofan ķ London ķ vešurlżsingu sinni frį lęgš vestur af Ķslandi og bętir viš: „This system uncertain due lack of observation."

Laugardagsmorgun kl.5 vantar gersamlega fregnir frį Gręnlandi og Amerķku. Hins vegar eru žį fyrir hendi tvęr fregnir frį vešurathuganaskipinu „Baker". Önnur, kl. 23 kvöldiš įšur, segir VSV įtt, 7 vindstig og hęgt fallandi loftvog, og hin kl.02, segir einnig VSV, 5 vindstig og loftvog stķgandi. Hér vestanlands var S og SV kaldi og rigning. Til višbótar viš žetta komu svo innlendar vešurfregnir kl. 8. Er žį SV-įtt, 4—6 vindstig vestan lands og loftvog fallandi en alls ekki óvenjulega ört. Į žessum grundvelli telur vešurfręšingur (Jón Eyžórsson), er žį annast vešurspįna ekki fęrt aš gefa śt venjulega įkvešna vešurspį aš svo stöddu, og tekur fram ķ vešurlżsingu, aš „engar fréttir (séu) frį Gręnlandi eša Atlantshafi og segir ķ vešurspįnni fyrir allt Vesturland: „Vaxandi SV-įtt. Rigning“. Žess mį ašeins  geta, aš skeytin frį skipinu „Baker“ kl. 23 og kl.02 virtust męla gegn žvķ, aš um skašavešur vęri aš ręša. Aš öšru leyti var rennt blint ķ sjóinn meš, hvar lęgšarmišjan vęri ķ raun og veru eša hve djśp hśn vęri. Kl.11 er vestan vešriš skolliš į meš 9 vindstigum į Horni og Kvķgindisdal, en 6—7 vindstig annars stašar. Fregnir berast žį ekki frį S-Gręnlandi fyrr en aš vešurspį hafši veriš gerš kl.12 og frį NA-Gręnlandi, sem skiptir höfušmįli ķ svona vešurlagi, koma alls engar fregnir. Skeyti koma sķšar frį tveimur skipum į sunnanveršu Gręnlandshafi, og er vešurhęš žar ekki nema 6—8 vindstig.

Vešurspį kl. 12 er į žessa leiš fyrir Vestur- og Noršurland: Hvass, V og sķšan NV. Skśra- og éljavešur. Kl. 15:30 er žessi vešurspį endurtekin, žvķ nęr alveg óbreytt (Björn Jónsson). Kl.17 laugardag vantar enn allar fregnir frį Gręnlandi. Vindur er žį V eša NV-stęšur um allt land, vešurhœš mest 10 vindstig ķ Vestmannaeyjum og Kvķgindisdal og 9 vindstig ķ Grķmsey, Horni og Reykjanesi. Lęgšin er nś sjįanleg į milli Ķslands og Jan Mayen į hrašri ferš austur eftir. Į žessum fregnum er byggš vešurspį kl. 20 (Jónas Jakobsson), žvķ nęr alveg samhljóša hįdegis og mišdegisspįnum, en bętt viš, aš vešur muni skįna nęsta dag — og reyndist žaš rétt.

Žaš er įberandi, žegar litiš er yfir vešurkort žessara daga — og raunar flesta daga vikunnar, sem leiš, hve oft vantar allar fregnir frį stórum svęšum, og stafaši žetta fyrst og fremst af alveg óvenjulega slęmum heyrnarskilyršum. Hefur žvķ hvaš eftir annaš veriš tekinn fyrirvari ķ vešurlżsingum um žetta, enda er žaš eini möguleikinn til aš gefa til kynna — eins og sakir standa — aš vešursjįin sé ekki byggš į traustum grundvelli. Reykjavķk 15. febrśar 1946 Jón Eyžórsson, Björn L. Jónsson, Jónas Jakobsson.

Meš hjįlp endurgreininga mį nś ķ stórum drįttum sjį hvaš geršist. Hafa ber žó ķ huga aš žessar greiningar nį ekki styrk lęgšakerfisins aš fullu. Munar 5 til 10 hPa į dżpt lęgšarinnar - og žar meš vindhraša. 

Slide1

Kortiš sżnir hęš 1000-hPa-flatarins kl.18 sķšdegis föstudaginn 8. febrśar. Af bréfi vešurfręšinganna er ljóst aš vestari hluti kortsins var nįnast aušur hjį žeim. Atburšir yfir Gręnlandi og sušvestan viš žaš voru óžekktir. Nś er ritstjóri hungurdiska nokkuš vanur aš rįša ķ vešurkort og satt best aš segja er ekki margt į žessu korti sem bendir til žess aš mikiš illvišri skelli į Vesturlandi ašeins 12-15 tķmum sķšar. Ekki er aš sjį stórar žrżstibreytingar samfara grunnri lęgš ((1002 hPa) viš Gręnlandsströnd. Til žess aš sjį aš eitthvaš sé aš gerast žarf aš lķta į stöšuna ķ hįloftunum.

Slide2

Ekki er hśn heldur mjög eindregin, en samt er ljóst aš lęgšardragiš viš Vestur-Gręnland er hęttulegt. Žvķ fylgir mikill vindstrengur sem er į austurleiš, ķ stefnu į Ķsland. Ķ hinu įgęta riti „Saga Vešurstofu Ķslands“ (s.119-120) er greint frį žeirri rannsókn sem fram fór į spį Vešurstofunnar og spįm hervešurstofunnar į Keflavķkurflugvelli. Spįrnar reyndust svipašar, žótt almannarómur segši annaš. Aftur į móti var ķ rannsóknarskżrslunni bent į aš vešurfręšingar hersins hefšu haft heldur betri upplżsingar, móttökutęki žeirra vęru betri en tęki Vešurstofunnar auk žess höfšu žeir ašgang aš hįloftaathugunum sem rétt var byrjaš aš gera į flugvellinum. Alžjóšasamvinna um dreifingu flugvešurskeyta var žar aš auki ekki komin į fullt skriš eftir styrjöldina - en ašeins voru fįir mįnušir frį lokum hennar. 

Slide4

Klukkan 6 aš morgni laugardags 9.febrśar, rétt įšur en vešriš skall į var hįloftalęgšardragiš skęša komiš į Gręnlandshaf - og viš sjįum greinilega hvaš var į seyši. Endurgreiningin nęr trślega ekki snerpu vešursins til fulls. 

Slide3

Kl.9 er vešriš skolliš į. Lęgšin var ķ raun og veru dżpri en hér er sżnt, žrżstingur į Vestfjöršum var um 980 hPa, en ekki 988 eins og kortiš sżnir. Nįnari greiningu žarf til aš segja til um žaš hvort kalt loft hefur sloppiš yfir Gręnlandsjökul og borist til Ķslands, en slķk vešur eru smįum skipum alveg sérlega varasöm vegna žess hve snögglega žau skella į. 

w-1946-02-p-sponn-a

Lķnuritiš sżnir žrżstispönn (mismun į hęsta og lęgsta žrżstingi į hverjum tķma) og lęgsta žrżstingi fyrri hluta febrśar 1946. Enn hafa ekki allar žrżstiathuganir žessara įra veriš skrįšar ķ gagnagrunn og lķklegt aš žrżstispönnin sé heldur vanmetin į myndinni. Hśn rżkur upp sķšla nętur og nęr hįmarki um kl.9 aš morgni žess 9. Loftvog hrķšféll um svipaš leyti - en enginn vešurfręšingur į vakt yfir blįnóttina - vegna mannfęšar. 

Lķklegt er aš tölvuspįr nśtķmans hefšu nįš žessu vešri vel. Hugsanlega lķka žęr ófullkomnu spįr sem vešurfręšingar bjuggu viš į fyrstu įrum ritstjóra hungurdiska į Vešurstofunni ķ kringum 1980, (en žaš er samt vafamįl) en įriš 1946 hefši žurft nįnast kraftaverk til aš sjį žetta vešur fyrir. 

Žann 6. febrśar féll snjóflóš į Noršureyri viš Sśgandafjörš. Žaš olli flóšbylgju į Sušureyri sem braut bryggjur og skemmdi bįta. Mikil snjókoma var vķša um noršvestanvert landiš dagana įšur, ekki mjög hvasst žó. Snjódżpt į Hamraendum ķ Mišdölum męldist 49 cm žann 6., sem er óvenjulegt. Snjóflóšiš vęntanlega afleišing vešurs ķ nokkra daga. Žann 19. febrśar uršu skemmdir į bįtum og bryggju į Hśsavķk ķ snörpu noršvestanvešri. 

Tķminn segir žann 20. frį óvenjugóšri vetrarfęrš, žar er lķka fróšleikur um nżlegar vegaframkvęmdir: 

Ķ allan vetur, hafa veriš óvenju greišar samgöngur į vegum landsins vegna žess, hve snjólétt hefir veriš. Bķlfęrt hefir veriš um alla helstu fjallvegina, aš heita mį ķ allan vetur. Fram til žessa tķma hefir veriš tiltölulega aušvelt aš halda vegunum opnum. Tķšindamašur blašsins sneri sér ķ gęr til Įsgeirs Įsgeirssonar skrifstofustjóra į Vegamįlaskrifstofunni og fékk hjį honum upplżsingar um fęršina į helstu bilvegum landsins. Milli Sušur- og Noršurlands hefir, aš heita mį, alltaf veriš fęrt bifreišum ķ vetur um Holtavöršuheiši og Stóravatnsskarš, allt noršur į Saušįrkrók. Hins vegar hefir Öxnadalsheiši veriš ófęr bifreišum nś um nokkurt skeiš, vegna snjóa. Um Vesturland hefir veriš fęrt allt vestur ķ dali, um Bröttubrekku. Yfir Bröttubrekku hefir bęst viš nżr fjallvegur, sem lokiš er viš aš fullgera į sķšastlišiš haust, og var žaš fyrir žęr ašgeršir, sem nś ķ fyrsta sinn, hefir tekist aš halda leišinni vestur yfir Bröttubrekku opinni yfir vetrartķmann. Hinar bęttu vetrarsamgöngur hafa oršiš Dalabśum til mikils hagręšis, og hafa veriš fastar bķlferšir yfir fjallaveginn ķ allan vetur meš mjólk og faržega. Einnig hefir veriš bķlfęrt til Stykkishólms um Kerlingarskarš. Yfir Fróšįrheiši til Ólafsvikur var fęrt bifreišum meš lengsta móti, en sś leiš hefir nś veriš teppt um skeiš vegna snjóa. Vegurinn austur yfir fjall um Hellisheiši og Žingvelli, hefir veriš fęr bifreišum aš heita mį ķ allan vetur allt austur til Vķkur ķ Mżrdal. Frį Akureyri hefir aš mestu veriš bķlfęrt ķ allan vetur til Hśsavķkur, žó fyrir allmiklar ašgeršir vegamįlastjórnarinnar. Žess mį einnig geta, aš Fjaršarheiši var óvenjulega lengi fęr bifreišum ķ vetur. En hśn lokast venjulega ķ fyrstu snjóum į haustin. Leišin frį Reykjavķk til Borgarfjaršar um Hvalfjörš hefir einnig aš mestu leyti veriš bķlfęr ķ allan vetur. Sś leiš er nś öruggari en nokkru sinni fyrr, vegna hins nżja vegar um Hafnarskóg, sem aš mestu leyti var lokiš viš sķšastlišiš haust.

Ķ Tķmanum 28. febrśar er frétt um skķša- og skautaiškun į Akureyri:

Ķ gęr var nokkur snjókoma į Akureyri, en undanfariš hefir gott skķšafęri veriš žar og skautafęri į Pollinum, sem nś hefir lagt ķ stillunum undanfarna daga, en annars er žaš sjaldgęft nś seinni įrin, aš pollinn leggi. Fjöldi fólks hefir veriš į skķšum og skautum į Akureyri sķšustu daga, og hafa skólarnir gefiš skauta - og skķšaleyfi.

Marmįnušur hlaut góša dóma, sérstaklega austanlands:

Lambavatn (Halldóra S. Ólafsdóttir): Framan af mįnušinum var hęg sušaustanįtt og blķšvišri. Sķšan skiptust į noršaustan- og sunnanįtt, en seinni hluta mįnašarins var tķšin umhleypingasöm, skiptust į krapahryšjur og rigning. Frostlķtiš var yfir mįnušinn og śrkoma ekki mjög mikil nema seinustu dagana.

Hallormsstašur (Pįll Guttormsson): Einhver mildasti marsmįnušur sem aš hefur komiš hér. Lķtiš um vinda og litlar śrkomur. En oft logn eša žį landįtt.

Aprķl fékk kannski ekki alveg jafn góša dóma og mįnuširnir į undan:

Lambavatn (Ólafur Sveinsson): Žaš hefir veriš umhleypingasamt og af og til snjóhreytingur og hafa skepnur veriš heldur žungar į fóšrum.

Reykjahlķš (Pétur Jónsson): Óvenjulegt snjófall hér 23. nįši ašeins yfir lķtiš svęši ca. 6 ferkķlómetra (snjódżptin męldist 30 cm - en alautt var įšur). [Sama dag snjóaši reyndar lķka mikiš į Grķmsstöšum į Fjöllum - og vķša snjóaši į landinu.]

Bįtar į Vestfjöršum uršu fyrir veišarfęratjóni ķ vestanillvišri žann 1. aprķl. 

Maķ var stilltur og blķšur, nema rétt sķšustu dagana, smįvegis af ķs var aš žvęlast fyrir Vestfjöršum og laskašist lķtiš olķuflutningaskip ķ ķs um 25 sjómķlur austur af Horni žann 29. maķ:

Lambavatn: Žaš hefir veriš óslitin stilla og blķšvišri yfir mįnušinn. Gras žżtur upp eins og ķ gróšurhśsi žvķ smįskśrir eru meš hitanum. Nś, sķšustu tvo daga mįnašarins, hefir veriš noršaustanrok og kuldar.

Sandur: Tķšarfar einmunagott allan mįnušinn, hlżtt og óvenjulega sólrķkt. Žurrkar voru miklir og stöšugir, en žó greri įgętlega vegna hlżindanna. Var gróšur mun meiri ķ mįnašarlok en veriš hefur um mörg įr.

Reykjahlķš: Elstu menn muna ekki betri maķmįnuš hér ķ sveit.

Fagridalur: Afbragšsgóš tķš allan mįnušinn. Stillur og mikill hiti frį mišjum mįnuši til 28. Žį kólnaši og gekk til noršaustanįttar. Tśn voru žį töluvert farin aš spretta og śthagi mikiš farinn aš gręnka.

Morgunblašiš segir af ķs 26.maķ:

Eimskipafélagi Ķslands barst ķ morgun svohljóšandi skeyti frį skipstjóranum į Fjallfossi: „Samfelld ķsbreiša sjįanleg til austurs frį Horni, samhliša siglingaleiš, 10 - 15 sjómķlur. Einnig sjįanleg austureftir eins langt og sést. Skyggni įgętt. Stašur skipsins 24 sjómķlur sušaustur af Horni“.

Talsvert hret gerši snemma ķ jśnķ, en svo batnaši tķšin. 

Flateyri (Hólmgeir Jensson): Um śtlķšandi fardagana (8.) snjóaši hér ķ byggš af noršaustanįtt [alhvķtt var ķ byggš žann dag].

Slide5

Kortiš sżnir vešurlag aš morgni 6. jśnķ. Hrķšarhraglandi er um landiš noršanvert og uršu sums stašar fjįrskašar. Snjódżpt męldist 15 cm į Nautabśi ķ Skagafirši žann 9. jśnķ og 14 cm į Horni žann 10., žar var alhvķtt 5 morgna ķ mįnušinum, og 4 ķ Reykjahlķš og į Grķmsstöšum.  

Viš getum žess ķ framhjįhlaupi - žótt žaš komi vešri ekki viš - aš žann 3. jśnķ varš stórbruni į Ķsafirši. Žrjś stór hśs brunnu og fimm manns fórust. Um 70 manns uršu hśsnęšislausir. 

Jślķ var hagstęšur. Um mišjan mįnuš komu nokkrir mjög hlżir dagar. Žį fór hiti ķ Hallormsstaš ķ 30 stig. Žaš er hęsti hiti sem męlst hefur ķ jślķmįnuši. Lķtillega er fjallaš um žessa męlingu ķ gömlum hungurdiskapistli. Pįll Guttormsson vešurathugunarmašur segir um mįnušinn:

Hallormsstašur: Hitinn fór hęrra en hann hefur fariš hér sķšan aš vešurathuganir byrjušu (1937). Vöxtur var ekki ķ hlutfalli viš hitann vegna ónógra rigninga en breyttist žó seint ķ mįnušinum. 

Žessarar hitabylgju varš vart viša um land, žó ekki vęri hśn langvinn. Hiti fór ķ 23. stig ķ Sķšumśla ķ Borgarfirši og 22 stig į Hlašhamri ķ Hrśtafirši žann 16., hvort tveggja óvenjulegt, ķ 23 stig į Nautabśi, 24,7 ķ Reykjahlķš, 24,9 į Grķmsstöšum og 25,5 stig į Kirkjubęjarklaustri, svo einhverjar tölur séu nefndar. Alvöruhitabylgja, žótt įkvešinn efi fylgi 30 stigunum į Hallormsstaš. 

Įgśst fékk einnig góša dóma, en žó gerši stórrigningu austanlands sem olli žar miklum skrišuföllum. Ķ eldri pistli hungurdiska var fjallaš um skrišuföllin eystra. Viš endurtökum žaš ekki hér. 

Ķ Tķmanum 20. įgśst er sagt af hingaškomu Hans Ahlman en hann var um žęr mundir fręgur fyrir rannsóknir sķnar į jöklum og vešurfari:

Hans Ahlman, prófessor ķ Stokkhólmi, er nżlega kominn hingaš til lands. Hann er ķslendingum nokkuš kunnur og einkum af rannsóknarferšinni į Vatnajökul 1936. Annars er Ahlman prófessor ķ fremstu röš vķsindamanna, sem nś eru uppi ķ jaršfręši og skyldum greinum og hefir einkum lagt sig eftir rannsóknum ķ noršurvegum. Hann hefir fariš rannsóknarferšir um Spitsbergen, Gręnland, Ķsland, Finnmörk og żmsar nįlęgar eyjar. Prófessorinn gerši grein fyrir ferš sinni hingaš meš žvķ aš gefa yfirlit um rannsóknir sķšustu įra, sem leiddu žaš ķ ljós, aš skrišjöklar fara nś hvarvetna minnkandi ķ noršlęgum löndum. Jafnframt er minni hafķs ķ noršurhöfum en įšur hefir veriš. Nefndi hann žaš til dęmis m.a. aš sķšastlišiš haust var aušur sjór fram ķ nóvember viš Spitsbergen, žar sem hafķs lį allan įgśstmįnuš 1910, og aš sjóleišin noršan Asķulanda vęri nś einatt farin į einu sumri milli meginhafanna og žess vęri jafnvel dęmi aš siglt vęri frį Arkangelsk til Vladivostok įn žess aš lenda ķ hafķs. Um raunverulegar įstęšur fyrir žessum breytingum vita fręšimenn ekki. En žessar rannsóknir eru hiš mesta įhugamįl fręšimanna viša um lönd. T.d. telur landfręšingafélagiš ķ London žęr einna merkastar allra jaršfręšilegra rannsókna, sem nś er unniš aš. Og Ahlman prófessor vęntir žess aš ferš sķn hingaš geti veriš žįttur ķ undirbśningi žess aš žęr óskir rętist, aš menn skilji hvaš hér er aš gerast.

Prófessor Ahlman vķkur aftur aš sérgrein sinni ķ vķsindunum. Hér ętti aš vera mišstöš, sem stjórnaši rannsóknum ķ vešurfręši, jaršešlisfręši, jaršmyndunarfręši og skyldum greinum. Žaš eru hvergi ķ heimi jafngóš skilyrši til žess aš stunda žęr rannsóknir og hér į landi, og žvķ vęri óskandi, aš įstęšur ķslensku žjóšarinnar leyfšu žaš, aš hśn yrši forystužjóš į sviši žeirra rannsókna. Tękist henni žaš, hefši hśn unniš sér viršulegan sess ķ samfélagi žjóšanna. Ķslendingar munu yfirleitt fylgjast af vakandi įhuga meš rannsóknum prófessors Ahlmans og samherja hans, žvķ aš hér er veriš aš leita skżringa į žeim nįttśrulögmįlum, sem allt atvinnulķf ķslendinga er hįš. Žaš er stašreynd, aš loftslag er aš verša mildara hér į landi, og sjįvarhiti viš strendurnar eykst žessa įratugi. Enginn veit, hvaš lengi sś žróun heldur įfram, svo örlagarķk sem sś spurning er žó fyrir afkomu ķslendinga. — Mešan žessi žróun heldur įfram fara jaršyrkjuskilyrši batnandi og fiskigöngur breytast. Žaš stendur t.d. ķ beinu sambandi viš žessar breytingar į loftslagi og sjįvarhita, aš helstu sķldarmišin fęrast noršur og austur meš landi, žorskgengd minnkar į Selvogsbanka, en vex į Gręnlandsmišum.

En hvaš er framundan? Hvers er aš vęnta? Žannig spyrja allir. Prófessor Ahlman er ķ fremstu röš žeirra manna, sem leita svarsins. Žvķ er honum og störfum hans veitt alžjóšar athygli, žegar hann kemur til Ķslands.

Enn var september hagstęšur, aš undanskildum fįdęma rigningum noršanlands upp śr žeim 20. Mikil skrišuföll uršu, einkum ķ Eyjafirši. Viš höfum ķ eldri pistli hungurdiska fjallaš alltķarlega um rigninguna og skrišuföllin og endurtökum žaš ekki hér. 

Reykjahlķš: Mįnušurinn yfirleitt góšur nema nokkrir dagar frį 22. Žann dag stórfelldari vatnsvešur hér en nokkur dęmi hafa žekkst įšur ķ okkar athugun.

Tķminn segir frį heyskap ķ pistlum žann 7. og 14. september:

[7.] Vištal viš Jón H. Fjalldal, bónda į Melgraseyri. - Žetta hefir veriš yndislegt sumar, sagši Jón, glašur ķ bragši — besta sumar, sem komiš hefir sķšan 1939. Žį var tķš įkaflega hagstęš hjį okkur viš Djśpiš og mun hlżrra en i sumar. Ķ sumar hefir hitinn aldrei fariš yfir sextįn stig — 1939 varš hitinn mestur 28 stig ķ skugganum.

[14.] Frįsögn Steingrķms Steinžórssonar bśnašarmįlastjóra. Heyskapartķš hefir yfirleitt veriš mjög góš ķ sumar — upp į žaš besta ķ raun og veru um allt land. Sérstaklega hefir žó tķšin veriš góš į Sušurlandi og betri sķšari hluta sumars en fyrri hluta žess. Aldraš fólk segir, aš slķkt sumar hafi ekki komiš sķšan 1896, jaršskjįlftasumariš. — Aftur į móti hefir tķšin veriš heldur erfišari noršaustan lands, en heyskap žar er nś samt aš verša lokiš. Nokkrir bęndur eiga žó hey śti ennžį, en hvorki er žaš ķ stórum stķl né almennt.

Athugasemd ritstjóra hungurdiska. Sumariš 1896 var mikiš óžurrkasumar į Sušur- og Vesturlandi (öfugt viš žaš sem haldiš er fram ķ pistlinum hér aš ofan). Um žaš er fjallaš ķ pistli hungurdiska um įriš 1896

Žann 15. september skemmdist brimbrjótur ķ Bolungarvķk ķ noršaustanillvišri. Ķtarlega lżsingu mį finna ķ Tķmanum 26. september.

Október var mjög śrkomusamur um landiš sunnan- og vestanvert. En samt var tķš talin hagstęš. Žetta er meš allrahlżjustu októbermįnušum įsamt 1915 og 2016. 

Slide6

Kortiš sżnir hęš 500 hPa-flatarins, žykktina og žykktarvik ķ október 1946 (įgiskun era-20c endurgreiningarinnar). 

Lambavatn: Žaš hefur mįtt heita óslitiš rigning yfir mįnušinn. En óvenju hlżtt.

Sandur: Tķšarfar ķ mįnušinum sérlega hagstętt. Žurr, hęg og hlż sunnanįtt rķkjandi. Frost eša śrkoma óvenjulķtil mišaš viš įrstķma. Jörš ófrosin allan mįnušinn.

Fagridalur: Einstaklega góš tķš, stillt og hlżtt svo menn muna ekki annaš eins.

Sįmsstašir: Tśn voru vķša beitt fram undir mįnašamót og aldrei svona lengi enda jörš óvenjulega gręn.

Žann 2. október fórst vélbįtur frį Ķsafirši ķ róšri og meš honum žrķr menn.

Sķšari hluta nóvember snjóaši nokkuš noršaustanlands, en tķš annars talin hagstęš ķ žeim mįnuši. 

Lambavatn: Žaš hefir veriš stillt vešur, en frost og bjartvišri oftast seinni hluta mįnašarins.

Grķmsstašir į Fjöllum (Siguršur Kristjįnsson): Įgęt tķš fram eftir mįnušinum, en śr žvķ slęm og kom allmikill snjór.

Tķminn 26.nóvember:

Um og fyrir seinustu helgi hefir mikiš kuldakast gengiš yfir landiš og talsverš fannkoma veriš, einkum austan lands og noršan.

Desember var heldur órólegur og hvassvišrasamur, en stórfelldra skaša er ekki getiš. Noršanlands var almennt góš tķš og śrkoma ekki mikil. Žar var snjór hins vegar furšumikill eftir hrķš ķ lok nóvember og um mįnašamótin. Talsverš śrhellisillvišri gerši sunnan- og vestanlands ķ mįnušinum. Vķsir segir frį žann 5. desember:

Töluverš vešurhęš var ķ Reykjavķk sķšari hluta dags ķ gęr og komst hśn upp ķ 9 vindstig. Ekki er vitaš um neitt tjón eša slysfarir, sem vešur žetta hafi valdiš, nema loftnet śtvarpsstöšvarinnar bilaši og var žvķ ekkert śtvarp ķ gęrkveldi. Vélbįturinn Fram frį Hafnarfirši var meš bilaša vél śt af Akranesi og var honum bjargaš af v.b. Hermóši. Hvķtį, sem nś fer milli Akraness og Reykjavķkur sneri viš į siglingunni til Akraness i gęr sökum óvešurs og komst skipiš heilu og höldnu til Reykjavķkur. Vešur žetta mun hafa veriš stórfelldast i Reykjavķk og grennd.

Tķminn segir frį sama vešri 6.desember:

Sķšdegis ķ fyrradag [4.] gerši mikiš hvassvišri meš śrkomu sušvestanlands. Verst mun vešriš hafa veriš ķ Reykjavķk og ķ kringum Faxaflóa, og mįtti heita, aš óstętt vęri um tķma. Um mišnętti ķ fyrrinótt tók vešriš aš lęgja. Kl.5 ķ gęrmorgunn hafši rignt 20 mm. seinustu 12 klst. ķ Reykjavķk. Skemmdir munu hafa oršiš vķša af völdum žessa vešurs į Sušvesturlandi. Einkum hafa skemmdir oršiš į sķmalķnum, sem slitnaš hafa nišur, og er nś sķmasambandslaust meš öllu viš Bśšardal og vestur um fjöršu til Patreksfjaršar og Bķldudals, en lķnur žangaš liggja um Bśšardal. Žį hafa einnig oršiš ašrar minnihįttar skemmdir į öšrum sķmalķnum. Vegna śrkomunnar rann vķša mikiš af ofanķburši śr vegum, og gerir žaš umferš erfišari. Dęmi eru til žess aš bķlar hafi fokiš śt af veginum ķ vešrinu, žannig lįgu tveir bķlar foknir śt af veginum milli Akraness og Reykjavķkur, en žį sem ķ žeim voru, mun ekki hafa sakaš. — Loftnet śtvarpsstöšvarinnar slitnaši nišur ķ vešrinu og féll sending nišur af žeim orsökum, um tķma i gęr og fyrradag. Lęgšin, sem olli óvešri žessu, er nś komin vestur fyrir land, śtlit er fyrir įframhaldandi sunnanįtt ķ dag, meš skśra eša éljavešri.

Afgang mįnašarins var umhleypingatķš og oft rigndi mikiš um landiš sunnanvert. Vešurathugunarmenn segja frį:

Lambavatn: Žaš hefir veriš mjög óstöšugt. Krapahręringur og rigningar, snjóaš töluvert į milli.

Sandur: Tķšarfar mjög gott, utan tvo fyrstu daga mįnašarins. Hlįkur ekki stórvirkar og hvassvišri sjaldgęf. Óvešriš ž.2. desember nįši sér ekki hér sem annars stašar vegna žess hve vindstaša var austlęg. Žvķ hér er hlé ķ žeirri įtt. Svellalög voru mikil, einkum sķšari hluta mįnašarins.

Fagridalur (Oddnż S. Wiium): Tķšin hefir veriš įkaflega óstöšug og vķšast jaršbönn framan af fyrir bleytusnjó sem hlóš nišur 2. desember. En sķšari hluti mįnašarins hefir veriš góšur og mį nś heita alautt.

Žann 18. gerši allmikiš sunnanvešur. Tjón varš žó lķtiš. Um žaš er fjallaš ķ sérstökum pistli hungurdiska fyrir nokkrum įrum. 

Lżkur hér žessari lauslegu upprifjun į vešri og tķš į įrinu 1946. Talnaflóš mį finna ķ višhenginu. 


Skrįr tengdar žessari bloggfęrslu:

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Um bloggiš

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Höfundur er vešurfręšingur og įhugamašur um vešur.

Fęrsluflokkar

Aprķl 2024
S M Ž M F F L
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30        

Nżjustu myndir

  • w-blogg120424c
  • w-blogg120424b
  • w-blogg120424a
  • w-blogg110424b
  • w-blogg110424b

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (16.4.): 262
  • Sl. sólarhring: 286
  • Sl. viku: 2041
  • Frį upphafi: 2347775

Annaš

  • Innlit ķ dag: 230
  • Innlit sl. viku: 1762
  • Gestir ķ dag: 218
  • IP-tölur ķ dag: 211

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Eldri fęrslur

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband