Ůokuraus (˙r frŠ­abrekkunni)

╔g nota fyrirspurn Ůorkels Gu­brandssonar frß ■vÝ Ý gŠr til sem ßstŠ­u til a­ varpa fram nokkrum sta­reyndum um ■oku. HÚr ß hungurdiskum var lÝtillega fjalla­ um ■oku Ý pistli Ý nˇvember sÝ­astli­numáog geta ■eir sem nenna rifja­ hann upp. En lÝtum fyrst ß skilgreiningu ■okunnar Ý ve­urskeytum. Ve­urathugunarm÷nnum er ekki Štla­ hverju sinni a­ senda nema eitt af hundra­ ve­uror­um sem ■eir hafa ˙r a­ velja. Margt hefur forgang ß ■okuna.

Ůoku mß a­eins nefna Ýáve­urathugunum sÚ skyggni er minna en 1 km e­a hafi veri­ ■a­ undangengna klukkustund. SÚ skyggni­ámeira ver­ur ve­ri­ a­ heita anna­, langoftast ■ß ■okumˇ­a e­a mistur. ┌rkoma, skafrenningur e­a moldrok hafaáforgang ß ■okuna Ý ve­urskeytum. Skyggni er oft minna en 1 km Ý s˙ldar- og suddave­ri, slyddu e­a snjˇkomu en sjaldan hÚr ß landi Ý rigningu einv÷r­ungu. Mikil rigning getur ■ˇ dregi­ verulega ˙r skyggni.

Oft mß me­ rÚttu segja a­ ■oka sÚ skř sem liggur ß j÷r­inni, en smßmunasamir gera ■ˇ mun ß. H˙n er sveimur ÷rsmßrra, nŠr ˇsřnilegra vatnsdropa sem eru a­eins 10 til 20 mÝkrˇmetrar Ý ■vermßl. Ůokudroparnir eru miklu minni en regndropar (sjß mynd Ý nřlegum pistli).

Oftast nŠr er vatni­ Ý dropunum ekki alveg hreint. Ůa­ hefur ■Úst ß enn minni ryks÷gnum e­a agn˙­a og inniheldur ■vÝ anna­ hvort rykagnir e­a uppleyst s÷lt (t.d. natrÝumklˇri­ e­a einhver s˙lf÷t). Mj÷g erfitt getur veri­ a­ greina ß milli ■oku af ■essu tagi og mj÷g ■Úttrar mengunar e­a rykmisturs sÚ skyggni undir 1 km.áBesta greiningin a­ degi til er litarmunur, rykmistri­ er ■ß br˙nt,ámengunin grŠnleit, gulleit e­a br˙n, en venjuleg ■oka grß.

١ rykmistur sÚ mj÷g algengt hÚr ß landi fer skyggni Ý ■vÝ sjaldan ni­ur fyrir 1 km nema a­ um moldrok sÚ a­ rŠ­a (n˙ - e­a miki­ ÷skufall). Efnisagnir Ý moldroki e­a sandbyl eru miklu, miklu stŠrri en en Ý ■vÝ rykmistri sem rugla mß saman vi­ ■oku. ١ ■okukennt mengunarmistur sÚ ■vÝ mi­ur or­i­ algengtáaftur Ý ReykjavÝk fer skyggni Ý ■vÝ ■ˇ varla ni­ur fyrir 1 km nema a­ verulegt vatn fylgi og ■ar me­ teljist ■a­ fremur til venjulegrar ■oku en mengunar.

Skyggni Ý ■oku fer mj÷g eftir vatnsmagni og vi­ algengustu dropastŠr­ er vatnsmagn um 0,2 g/m3 Ý r˙mmetra sÚ skyggni 100 m. Ůetta vatnsmagn er nokkru minna en ■au 0,5 g/m3 sem tali­ er a­ ■urfi til ˙rkomumyndunar.

Uppstreymi (lˇ­rÚttur vindur) er mj÷g lÝtill Ý ■oku, a­eins um 0,01m/s a­ me­altali. Ef ■okan er 50 m ■ykk tekur ■a­ vatnsdropa um 5000 sek˙ndur (meir en klukkustund) a­ lyftast upp Ý gegn um hana. Ůetta takmarkar mj÷g m÷guleika hennar til ˙rkomumyndunar. Hitafallandi (hitabreyting me­ hŠ­) Ý ■okunni er votinnrŠnn, r˙mlega 0,5░C/100m og mi­a­ vi­ ß­urnefnt uppstreymi er kˇlnunin ■vÝá0,2░Cáß klukkustund. Langbylgju˙tgeislun frß efra bor­i ■okunnar kŠlir hins vegar oft um 1 til 4░C ß klukkustund, geislunarferli eru ■vÝ mj÷g rß­andi um lÝf og ■rˇun ■oku. **

Ůoku er gjarnan skipt Ýátegundir eftir myndunarferli og er algengast a­ tilfŠr­ir sÚu ■rÝr til fimm myndunarflokkar: Ůa­ eru (i) a­streymis■oka, (ii)˙tgeislunar■oka, (iii) bl÷ndunar■oka, (iv) lyftingar■oka, (v) sŠreykur.

Allar ger­ir eru algengar hÚr ß landi. A­streymis■oka er algengari yfir sjˇ en landi [H˙naflˇi og Austfir­ir] og sŠreykur myndast eing÷ngu yfir sjˇ e­a vatni. ┌tgeislunar■okan [t.d. dalalŠ­a] myndast langoftast yfir landi, lyftingar■oka myndastáyfir landi (e­a eyjum).áOft koma fleiri en eitt ferli vi­ s÷gu hverju sinni ■egar ■oka myndast og getur veri­ břsna sn˙i­ a­ greina hana til Šttar ■annig a­ allir sÚu sßttir.

** : Ůessi mßlsgrein ß fyrst og fremst vi­ um ˙tgeislunar■oku - vindur blandar a­streymis- og lyftingar■okum og rŠ­ur miklu um ger­ ■eirra hverju sinni.á


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Athugasemdir

1 identicon

Takk fyrir ■etta, Trausti. Ma­ur fer hßlfpartinn hjß sÚr ■egar manns er geti­ Ý a­altexta hungurdiska!

Ůorkell Gu­brandsson (IP-tala skrß­) 29.5.2011 kl. 09:12

BŠta vi­ athugasemd

Ekki er lengur hŠgt a­ skrifa athugasemdir vi­ fŠrsluna, ■ar sem tÝmam÷rk ß athugasemdir eru li­in.

Um bloggi­

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
H÷fundur er ve­urfrŠ­ingur og ßhugama­ur um ve­ur.

FŠrsluflokkar

AprÝl 2024
S M Ů M F F L
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30        

Nřjustu myndir

  • w-blogg160424b
  • w-blogg160424a
  • w-blogg120424c
  • w-blogg120424b
  • w-blogg120424a

Heimsˇknir

Flettingar

  • ═ dag (17.4.): 418
  • Sl. sˇlarhring: 623
  • Sl. viku: 2511
  • Frß upphafi: 2348378

Anna­

  • Innlit Ý dag: 372
  • Innlit sl. viku: 2205
  • Gestir Ý dag: 360
  • IP-t÷lur Ý dag: 341

UppfŠrt ß 3 mÝn. fresti.
Skřringar

Eldri fŠrslur

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband