Bloggfrslur mnaarins, jl 2011

Meir af urrkunum

g hef n kkt lauslega stuna urrkunum landinu. En a sem hr fer eftir er samt sem ur ekki vsindaleg ttekt - aeins grft mat.

Dagar ar sem engin rkoma mlist landinu llu eruvenjulegir - en g fjalla e.t.v. um sar. einstkum veurstvum eru urrar vikur ekki algengar, alveg urrir mnuir eruhins vegar mjg venjulegir og margir mnuir r ar sem rkoma er undir meallagi eru lka venjulegir. Vi ltum fyrst urrkana sumar. g hef gert mjg grfa mynd af hlutfalli rkomu jn og liins hluta jlmnaar af mealtalinu 1971 til 2000. Korti m ekki taka allt of bkstaflega.

w-blogg210711a

rkoma 1.jn til 20. jl 2011 - hlutfall af mealrkomu sama tma. Kortagrunnurinn er eftir r Arason. Vi sjum a rkoma er um ea yfir meallagi svinu austan Eyjafjararog suur Hornafjr. Ekki n allar stvar svinu meallaginu. litlu svi Austfjrum er rkoma langt yfir meallagi, jafnvel meiri en tvfld mealrkoma. Suaustanlands er rkoma um helmingur til 80% af meallagi.

vesturhluta landsins hefur rkoma veri miklu minni en mealagi, vast hvar bilinu 15 til 30% meallagsins, en near nokkrum stvum. Minnst a tiltlu Lambavatni Rauasandi og Hnuvk svipuum slum. Anna lgmark er vi innanvert safjarardjp og Skagafiri og feinum rum stvum v og dreif um svi.

a telst mjg venjulegt ef rkoma tveggja mnaa saman er minni en 20% mealrkomu sama tma. En alvarlegastir eru urrkar sem eru langvinnir. g hef lka bi til mta kort fyrir ann tma sem liinn er af rinu.

w-blogg210711b

Hr m sj svipaa skiptingu landsins. Langmest hefur rkoman veri austast landinu og austurhlutinn sem heild er ekki langt fr meallaginu. Svi vi Faxafla og Vestur-safjararsslu eru a lka en annars staar vestanveru landinu er rkoma innan vi meallag - rtt fyrir venju stra rkomu sla vetrar og fyrst vor. Skagafiri og ar um kring er rkoman a sem af er rinu ekki nema um 70% mealrkomu sama tma. En hversu venjulegt er a?

g veit a ekki nkvmlega fyrir etta landsvi, en allraurrustu 7-mnaa tmabilum Reykjavk er rkomanrtt innan vi 50% mealrkomu. Mr ykir trlegt a etta eigi lka vi Skagafjrinn. annig a fljtu bragi kann a virast a urrkurinn ar s ekki svo mjg afbrigilegur. En a er ekki annig, v rkoman sasta eitt og hlft r er ekki nema um 60% af mealrkomu - og a er mjg venjulegt og rkoman sustu tv og hlft r er aeins um 70% af mealrkomu og smu venjulegheit blasa vi ef liti er sustu rj og hlft r (80% mealrkomu).

urrkarnir Skagafiri eru v ornir mjg venjulegir. Svipa virist eiga vi um feina ara stai um landi norvestanvert - en standi er samt misjafnt eftir svum. En n er sp rigningu vestara urrkasvinu, v vi Breiafjr og ar sunnan vi, en ljsara er hvorts gusagagnast eitthva Skagafiri n hversu hn endist rum stum.

algjru framhjhlaupi langar mig a minnast ltillega hitabylgjuna vestanhafs. ar rugla fjlmilar mjg saman mldum hita og lagshita hins vegar. urru lofti eru hiti og lagshitimta. miklum hita klir lkaminn sig me uppgufun vatns - r lungum ea svita. v urrara sem lofti er v lttari er klingin (tt ofurrkun geti ori). miklum raka gufar minna upp og vex lag lungu, hjarta og akerfi lkamans. lagshitinn er mat sameiginlegum hrifum hita og raka. 35 stigum mli getur reiknaur lagshiti veri yfir 50 stig s rakastig yfir 75%. egar tala er um 50 stiga hita ea meira frttum fr Bandarkjunum er langlangoftast tt vi lagshitann. Sp er um 40 stiga hita nstu daga Washington og ar um kring.

Vi skulum til gamans lta ykktarspna fyrir etta landsvi fstudaginn.

w-blogg210711c

myndinni m ekkja austurstrnd Bandarkjanna fr Norur-Karlnu og norur til Nova-Scotia Kanada. Hafi er bltt, en landi grtt. ykku lituu lnurnar eru jafnrstilnur en jafnykktarlnur eru svartar og heildregnar. Vi sjum a 5820 metra jafnykktarlnan myndar sporskjulagaan poka myndinni. ar sem rvar benda sker hn 1008 hPa-jafnrstilnuna. ar er 500 hPa hin um 5880 metrar.

Samkvmt ggnum eim sem g hef vi hndina er metykkt essu sviekkifjarri5850 metrum. annig a etta er venjulegt stand sem vi sjum. Hr landi erum vi a berjast vi a slefa upp 5500 metra og hfum sumar strggla vi 5400 metra.


Hstu hmrk og lgstu lgmrk veurstva jl

essi pistill er auvita mest fyrir nrdin. ljst hva arir hafa t r honum. Vi hfum ur fjalla um hsta og lgsta jlhita og verur a ekki endurteki hr, en ltum n met einstakra stva. Eins og ur listum af essu tagi eru tflurnar fjrskiptar og eru v tta tflur vihenginu - fjrar lgmarkstflur og fjrar fyrir hmarki.

Fyrsta taflan snir hsta hita sjlfvirkum stvum jl. ar kennir margra grasa. Ellefu efstu frslurnar flokki sjlfvirkra stva eru fr sama degi, 30. jl 2008. Hr eru sj:

fyrsta rnr tilmetrmetdagurmethitinafn
1996201020083029,7ingvellir
2004201020083028,8rnes
2005201020083028,8Hjararland sjlfvirk st
2006201020083028,4Eyrarbakki sjlfvirk st
2002201020083028,4Skrauthlar
2004201020083028,0yrill
2004201020083028,0

Klfhll

Fyrstu tveir rtaladlkarnir tkna hvaa tmabil liggja til grundvallar. ingvllum eru a 15 r, en mun frri hinum stvunum. En etta er samt mesta hitabylgja sem gengi hefur yfir landi jl san sjlfvirkar athuganir byrjuu um 1995, 65 af yrir 170 stvum eiga sitt met ennan sama dag og slatti til vibtar mist daginn eftir ea dagana undan. En fleiri gar syrpur m sj listanum.

Efstu vegagerarathuganirnar eru:

fyrsta rnr tilmetrmetdagurmethitinafn
1998201020083027,7Sklholt
2002201020083027,6Gullfoss
1998201020083027,5Kjalarnes
2000201020083026,9Sandskei
1995201020083026,9Vkurskar
2005201020083026,7jrsrbr
2006201020083026,5Inglfsfjall

Allar essar sj eru fr sama degi - einstakur dagur. g skipti listanum yfir mannaar stvar tvennt, annars vegar fr 1961 til 2010 en hins vegar 1924 til 1960. Vi sjum fleiri gar hitabylgjur me essu mti.

fyrsta rnr tilmetrmetdagurmethitinafn
196120101991229,2Kirkjubjarklaustur
197720061991428,9Kollaleira
196119971991528,8Egilsstair
1990201020083028,8Hjararland
196519931991328,2Vopnafjrur
196519931991428,2Vopnafjrur
196419981991428,2Dratthalastair
196120011991428,0Seyisfjrur
196120101991727,9Reykjahl

Vopnafjrur er me eina tvfalda tlu samliggjandi daga, taki eftir v - a er ekki vst a hiti hafi n 28,2 stigum ba dagana. Hr er aeins ein st me 30. jl 2008, en allir hinir dagarnir eru r hitabylgjunni miklu byrjun jl 1991. Spurning hva s bylgja hefi skila mrgum metum sjlfvirku stvunum. Ef til vill hefi einhver eirra n 30 stigunum - en a er vst.

Eldri listinn snir meiri dreifingu - enda hmarkshiti ekki mldur lengst af nema fum stvum.

fyrsta rnr tilmetrmetdagurmethitinafn
1937196019461730,0Hallormsstaur
1924196019242529,9Eyrarbakki
1939196019392528,8Lambavatn
192619601926228,2Hsavk
1937196019372528,0Mrudalur
1929196019552427,3Fagridalur
1929193419341226,8Hraun Fljtum
1937196019442126,7Sumli

Talan fr Eyrarbakka 1924 er nrri v rugglega rng - en vi leyfum henni samt a sna sig. Near listanum (sj vihengi) kemur ljs a mrg stvamet raast hneppi kvenum miklum hitabylgjum, t.d. eru met 14 stva fr 24. og 25. jl 1955 og kttu nor- og austlendinga mean bar annarra landshluta stu rigningunni.

San koma lgmrkin. ar er lgsta tala sjlfvirkra stva - og lgsta tala landsins vafalti rng, en ar til a henni hefur veri formlega trmt skulum vi leyfa henni a fljta me.

fyrsta rnr tilmetrmetdagurmethitinafn
1996201020109-6,9Sklafell
1994201019988-3,4Gagnheii
1994201019989-3,4Gagnheii
1994201019956-3,2verfjall
1994201019956-2,9Sandbir
19992010200924-2,7Br Jkuldal
20042010200925-2,6Mrudalur sjlfvirk st
20062010200924-2,6Brarjkull B10
19962010200729-2,5ingvellir

Hitamlingar Sklafelli hafa sari rin veri heldur brsttar annig a fyrsta alvrutalan listanum er r kuldakasti 1998 Gagnheii. listanum yfir lgmrk sjlfvirku stvanna eru 24. og 25. jl 2009 langmest berandi - skemmdist mikill hluti kartfluuppskeru lgsveitum Suurlandi. Vegagerarstvarnar hafa ekki enn skr -2,0 stiga frost jli.

fyrsta rnr tilmetrmetdagurmethitinafn
19972010200925-1,9Fagridalur
1995200019988-1,7Mrudalsrfi I
1995201019988-1,3Fjararheii
19992010200716-1,3Mvatnsrfi
20062010200729-1,2Gauksmri
2005200720069-1,1Arnarvatnsheii - Strisandur
20052006200610-1,1Eyvindarstaaheii
19952010200610-1,1xnadalsheii

En ekki munar miklu. Listi mnnuu stvanna fr og me 1961snir allmrg sk kuldakst.

fyrsta rnr tilmetrmetdagurmethitinafn
19612009198621-4,1Mrudalur
19612010197024-3,3Grmsstair
1962201020011-3,0Staarhll
19912003200014-3,0Bsar Goalandi
1963200019891-2,5Garur
19621979196310-2,4Vaglir II
1961200819891-2,3Raufarhfn
19701998198319-2,1Br Jkuldal I
19612002198318-2,0Barkarstair

En efstu stunum eru aeins tvr dagsetningar me meira en eina st fanginu. S listinn skoaur heild kemur ljs a20 stvar eiga sitt lgmark 25. jl 1963 - en s eftirminnilegi dagur hefur ur komi vi sgu hungurdiskum.

fyrsta rnr tilmetrmetdagurmethitinafn
19391945194427-4,0Npsdalstunga
19361955194427-2,9Skriuland
1937196019395-2,8Reykjahl
19241960194427-2,5Gunnhildargeri
19411960194427-2,1Hlahamar
19371960195129-1,6Mrudalur
19371960195212-1,6Mrudalur
19521960195720-1,1Barkarstair
1924196019395-1,0Grmsstair

eldri listanum sst vel hversu slmt kuldakasti 27. jl 1944 var og san 5. jl 1939, inn milli srlegra vnra hitabylgja.

g hvet nrdin til a lma vihengi inn tflureikni og leyfa sr a fara dlti gagnafyller. Enn hefur ekki veri gerur skotheldur stvalisti fyrir tmabili fyrir 1924. ar leynast samt fein stvamet, bi lgmrk og hmrk. Meal annars 29,9 stigin Akureyri 1911 sem ur hefur veri minnst pistlum.


Skrr tengdar essari bloggfrslu:

Stugga vi kalda loftinu?

ur hefur veri hr um a fjalla a tt besta veur hafi veri mestllu Suur- og Vesturlandi sustu daga hefur lofti samt ekki veri srlega hltt. Enda varla a hiti hafi n 20 stigum nema vnstu stum. Hfuborgin fr svo sjaldan 20 stig a hn m mjg vel vi una snum 16 til 18 stigum. dag var ykktin yfir Suvesturlandi um 5470 metrar- heldur lg. Til morguns hn heldur a lkka og san a fara niur 5360 metra noraustanlands afarantt mivikudags. fer enn einn kuldapollurinn ar hj. er best a skja s. Hr suvestanlands helst ykktin hrri.

En ltum n norurhvelskort og rum a ltillega. etta er sp um h 500 hPa-flatarins um hdegi mivikudaginn 20. jl og er r smiju evrpsku reiknimistvarinnar.

w-blogg190711

Fastir lesendur kannast vi korti, en arir vera a vita a hfin eru bl, lndin ljsbrn. sland er nean vi mija mynd. Blu og rauu lnurnar sna h 500 hPa-flatarins dekametrum (1 dam = 10 metrar). v ttari sem lnurnar eru v meiri er vindurinn milli eirra. ykka, raua lnan markar 5460 metra h, en s unna snir hina 5820 metra.

Nokku rngt er um 5460 metra lnuna eins og jafnan essum tma rs. Hn umlykur rj nokku krftuga kuldapolla. S langflugasti er yfir Norur-Labrador og er innsta jafnharlnan honum 5280 metrar - ekki a gefast upp. Annar kuldapollur, minni, er fyrir noraustan land. a er hann sem slettir okkur hala morgun og mivikudag eins og nefnt var hr a ofan.

Asreyjahin hefur heldur linast sustu dagana eftir a hafa komist 6 klmetra fyrir nokkrum dgum. nnur mjg flug h er yfir Norur-Rsslandi og gera spr r fyrir mikilli hitabylgju eim slum nstu daga. En flugt lgardrag skransar yfir talu og sar Balkanlnd me flugum rumuverum og rhelli.

Norur r Asreyjahinni gengur harhryggur norur yfir Grnland. Kuldapollurinn mikli yfir Labrador n a rsta honum til austurs og ar me stuggar hann vi kuldapollinum fyrir noraustan land. Vi eigum a lenda suvestanttinni vestan harhryggjarins. Alla vega tmabundi. Hva gerist veit enginn enn me vissu. Breytingar eru sfelldar eftir v sem njar spr vera til. Kemst hlja lofti nr? Fkur a hj n ess a ntast okkur?


urrkar

ri 2010 var urrt um mestallt land. Smuleiis rktu hlindi lengst af og loftrstingur var mjg hr. tt veri komi sfellt vart var ri ti mrkum eirrar lkindadreifingar sem hr rkir. Ekki er ltt a tskra hva nkvmlega er tt vi me essu oralagi. Langan veg arf a fara til a skra a. Vafaml er hvort s vegfer er farandi bloggpistlum - en vi sjum til me a.

urrkurinn var mestur a tiltlu um vestanvert Norurland og sums staar Vestur- og Suvesturlandi. g hef enn ekki komi v verk a lta nnar essa urrka nema Reykjavk. Undanfarin r hafa haft tilhneigingu a snemmsumur hafa veri urr vesturhelmingi landsins, en san hefur skrfast fr rigningunni egar lii er sumari, tmabilinu fr 20. jl til gstloka - og sem um munar. fyrra var september nokku rkomusamur - en ekki svo a a skipti mli urrkarinni. Febrar til ma r (2011) skiluu gri rkomu vestanlands - eins og aftur hefi skipt um gr. En n ber enn svo vi a urrt hefur veri framan af sumri - og til vaxandi vandra noranlands.

sumaringi Veurfriflagsins n jn flutti g stutta tlu um urrkana eins og eir hafa birst Reykjavk og ngrenni. ar kom etta m.a. fram:

Reykjavk mldist rsrkoman 2010 aeins 592,3 mm. rsrkoma hefur aeins einu sinni mlst minni en etta. a var 1951 egar hn mldist 560,3 mm. Tvisvar hefur rsrkoman ori nrri v jafnltil og n. a var 1891 egar hn mldist 595,0 mm og 1960 egar hn mldist
596,6 mm. Nsta r ar fyrir ofan er 1965 me 610,1 mm.

Reykjavk eru samfelldar rkomumlingar fr 1920 og fr 1884 til 1907, en rin ar milli vantar. v tmabili voru ll rin 1915, 1916 og 1917 mjg urr um landi vestanvert og trlegt a a minnsta kosti eitt eirra hafi veri urrara Reykjavk en 2010. rkoma Reykjavk var undir meallagi llum mnuum nema janar og september og rsrkoman aeins 74% mealrkomu.

N ltum vi mynd:

w-blogg180711

Lrtti sinn snir rin fr 1921 og fram til maloka 2011. Lrtti sinn snir hlutfall af mealrkomu 18 mnaa tmabila 1971-2000. Bi er a jafna burt rstasveiflu rkomunnar og er teiknu rau lna sem nr yfir ll 18-mnaa tmabil fr 1921 til okkar tma. Vi sjum a a lgmarks sem ngengi er yfir fr niur 71% af mealrkomu. Svo lg gildi hafa ekki sst nema rfum sinnum ur - reyndar 15 til 18 ra fresti ea svo.

N er spurning hvernig fer r. Kemur rkomugusa sla sumars? Vi sjum a rkomulgmrkin hafa ekki stai lengi senn hinga til, rkoma hefur fljtlega n hlutfallinu 0,9 aftur. a er helst upp r 1960 sem sj m langt tmabil sem hangir 0,8 ea svo.


Linir jlmnuir - hstu hmrk fr 1874

Mean vi bum eftir hlja loftinu skulum vi lta hsta hita jlmnuum fr og me 1874. g held a hsti hiti jl r hafi ekki enn n 23 stigum - en nrri v. g get ekki flett v upp han r bloggstli og bist forlts ef a er rangt. egar etta er skrifa er lii kvld laugardaginn 16.

w-blogg1707

Lrtti sinn snir rtl - ntminn er lengst til hgri, sasta striki endar 2010. Lrtti sinn snir hmarkshita jlmnaar. g hef sett leitnina inn sem raua lnu - en bi lesendur um a taka ekki mark henni - hn rst nr eingngu af lgri stu fyrstu ranna - egar engar stvar voru starfrktar inni landi - ar sem jlhmrkin mlast yfirleitt. Raua lnan er v eingngu myndinni til a minna lesendur a ekki skuli endilega taka mark reiknari leitni - gagnasafni verur a vera (smilega) einsleitt.

Eftir a fyrstu runum lkur og hitavnni stvar fara a koma inn fr a vera lklegra amlingarhafi komist nr um a hver hsti hiti hvers mnaar landinu raunverulega var hverju sinni. En stvarnar voru samt far og nsta ruggt a hrri hiti hefurveri einhvers staar - bara ekki mldur. Eftir a sjlfvirku stvarnar komu tilum mijan 10. ratug 20. aldarvar lklegra a mlirhitti met. En tlit myndarinnar hefur samt ekki miki breyst. m sj a metin liggja heldurofar sustu 25 rin ea svo heldur en ar nst undan. Sjaldgft hefur veri a hiti hafi ekki mlst meiri en 24 stig. Nlandi mnuur verur a fara a bta sig.

Vi sjum greinilega myndinni a 25-stiga mrkin virast ekki svo mjg erfi.Mia vi allt tmabili hefur hitinn n eim mrkum 63 sinnum af 127 - kannski ttum vi ekki a telja fyrstu rin me v mati.

Tuttugu og sex stigin eru aeins erfiari, 40 sinnum hefur hiti n v marki, 27 stigin hafa aeins nst 20-jlmnuum og eru v nokku feitur biti. Tuttugu og tta stigin eru helmingi sjaldsari, me 10 jlmnui og sustu 60 rin hafa au aeins komi tvisvar jl, 1991 og 2008. bi au skipti fr hitinn yfir 29 stig, en hiti hefur mlst 29 stig ea meira fjrum sinnum. Auk tilvikanna urnefndu var a Akureyri 1911 og Hallormssta 1946 - en ar me fara hungurdiskar a endurtaka sig. Vi tkum eftir rinni, 26 stig - 40 sinnum, 27 stig - 20 sinnum, 28 stig - 10 sinnum, 29 stig - 4 sinnum og 30 stig - einu sinni. Ekkert fjarri helmingun vi hvert stig - kannski er a einhver regla? Ef vi trum eirri reglu hefu 30 stigin kannski tt a nst tvisvar - ar af 31 stig einu sinni?

Ogenn bum vi eftir meir en 30 stigum - og formlega hef g reikna a vi erum eiginlega a ba eftir 34 stigum. Um a m lesa bls. 9 og 10 hinni svinslu greinarger Hitabylgjur og hlir dagarsem Veurstofan gaf t 2003. S texti er vart fyrir ara en veurnrdin einu og snnu.

En fleira athyglisvert m sj myndinni. Taki t.d. eftir v a runum 1967 til 1974 ni hiti aldrei 25 stigum jl (jn og gst stu sig kannski betur). Smuleiis eru jlmnuir ranna1960, 1961 og 1962 undir 23 stigum, 1961 lgst me 20,6 stig jl. standi var jafnaumt jl 1993 - var hann ekki mesti noranttarjl allra tma? Nverandi jl 2011 er egar binn a gera betur en a.


mijum jl 2011

urrkurinn Norurlandi fer a vera athyglisverur hva r hverju. Ekki hefur noranttin veri rigningasm ar sumar - og ekki virist sp mikilli rkomu nstu daga. Fyrri helmingur mnaarins hefur veri hlr um meginhluta landsins - nema Austfjrum og Suausturlandi ar sem hiti er enn ltillega nean meallags. Verabreytingar sjst stku sinnum langtmaspm en aallega einhverjum mukenndum fjarska. Enda er hi hefbundna landslag einnig oftast huli ljsri mu. Eldgosi vor fr fram me rum htti heldur en vnst var - og san komu tv heldur vnt jkulhlaup - blogg hungurdiska hafa reyndar lti um au a segja.

Sastlina ntt (afarantt ess 15. jl) var san einnig vntur smatburur, silfursk sust lofti fr Reykjavk s rtt um minturbil. g hef aldrei s au svona snemma - aldrei fyrr en um 25. jl. Veurstofur ngrannalandanna hafa einnig minnst au vefsum snum a undanfrnu. Silfursk myndast svoklluum mihvrfum lofthjpsins um hsumari en er kaldasti tmi rsins ar uppi, um 90 km h. Mihvrfin eru efst mihvolfinu en a liggur ofan heihvolfinu. Milli mi- og heihvolfs eru heihvrf, en verahvrfin undir heihvolfinu - efst verahvolfi.

Silfurskin sjst n flestum rum tmabilinu 27. jl til 15. gst, um minturbil, egar norurlofti er heirkt. sumum rum sst heiur himinn ekki essum tma vegna gengra skja. Snarglugginn kringum mintti lengist egar kemur fram gst - allt ar til skin hverfa um og fyrir mijan mnuinn.

Svo virist sem tni silfurskja hafi fari a aukast sari hluta 20. aldar. eirra var fyrst geti eftir eldgosi mikla Krakat Indnesu 1883. Mjg einkennilegt ykir a au hafi ekki hloti athygli fyrr Norur-Evrpu vegna ess a ar fylgdist fjldi manns alltaf me stjrnuhimninum og hvert einkennilegt smatrii himni var tilkynnt. N tmum eru skin stundum mjg berandi, svo berandi a tiloka m teljaamenn hefu ekki teki eftir eim.

Vafalti er v a skin hafi veri sjalds ar til sari ratugum - hva sem breytingunni veldur. Birtuskilyri eru svipu hr landi 15. jl og sustu dagana ma. g leita eftir 20. ma hverju ri. Svo langt silfurskjaskei hr landi yria teljast rkt vitni um hnattrnar umhverfisbreytingar.Lkur slkri lengingu eru varla miklar en spennandi er samt a fylgjast me v. Meiri frleik um silfursk m lesa pistli vef Veurstofunnar.


Ekki ngu hltt

rtt fyrir a sp s allvnum hlindum hr suvestanlands nstu daga (og vel m vera a fleiri landshlutar njti ess um tma) er samt ekkert hltt loft nnd. Allt er undir miskunn skjahulunnar komi. En a er dlti flki upplegg a heimta skja a nttu en lttskja a deginum egar lti ber hlju lofti. Slk hegunarmynstur er elilegast egar hltt loft er yfir landinu, en n er lofti ekkert srlega hltt og andsttt mynstur hefur undirtkin kldu lofti, skja sdegis, lttskja undir morgun. Ef einhver vindtt er rkjandi trampar hn auvita dgursveiflu skjahulunnar hvort sem hltt er ea kalt. er einfaldlega skja ar sem hin rkjandi tt stefnir land, en lttskja hinumegin hlendisins.

Engir alvarlegir kuldapollar eru gnandi nnd en meginvindrst vestanvindabeltisins snir lf sunnan vi land. a sst mynd dagsins sem fastir lesendur kannast vi.

w-blogg150711

Korti snir h 500 hPa-flatarins sp reiknimistvar evrpuveurstofa um hdegilaugardaginn 16. jl. Hfin eru bl, lndin ljsbrn. sland er nean vi mija mynd. Blu og rauu lnurnar eru h 500 hPa-flatarins dekametrum (1 dam = 10 metrar). v ttari sem lnurnar eru v meiri er vindurinn milli eirra. ykka, raua lnan markar 5460 metra h, en s unna snir hina 5820 metra.

a sem strax vekur athygli myndinni er a n sst loks 6 klmetra harlnuna (600 dam = 6000 metrar), hinni vi Asreyjar. Hn sst helst tmanum fr mijum jl fram septemberbyrjun, en ekki nema stundum og oftast ekki lengi hverju sinni. Noran harinnar er mikill og breiur harhryggur fullur af ealhlju lofti - sem lti gagnast okkur.

essi runingur hlja loftsins norur bginn veldur v a norurjari ess er bsna mikill vindstrengur. i sji a ttar jafnharlnur n allt fr Manitba Kanada og austur um til Bretlands. vindstrengnum eru snrp lgardrg sem fara hvert ftur annars til austsuausturs fr Suur-Grnlandi til Bretlandseyja og halda framskn hlja loftsins skefjum.

Eitt essara lgardraga fer fyrir sunnan land morgun (fstudag) og br til lgina sem kortinu er yfir Bretlandseyjum og a valda verulegu sktaveri ar (vi erum heppin a sleppa vi a). Nsta lgardrag er merkt me svartri ykkri lnu vi Suur-Grnland - a fer smu lei og a fyrra og snir breskum og frnskum enga miskunn.

Vi sitjum hins vegar hgum vindi, aallega norlgum, nokkra daga lofti sem verur frekar a teljast kalt heldur en hltt. En ef sl og land finna rtta taktinn geta komi gtir gamaldags slenskir sumardagar - sem maur hefi veri fyllilega ngur me nunda og tunda ratugnum. N liggur maur gjrspilltur og heimtar meiri hlindi - ofalinn af blu sustu ra.


Versta jlveri?

Hvert er versta jlveri? Jl er hgvirasamastur mnaa rsins og illvirarr. Verstu verin eru oftast noranhlaup me snjkomu um allt hlendi og va byggum fyrir noran og Vestfjrum. rfelli og skriufll framhaldi af eim eru nokku algeng.

N er a annig a lkur rhellisrigningu eru heldur meiri jl en jn (vi getum reikna a t sar) en fjallaleysingar eru a v er g held meiri jn heldur en jl. egar liti er yfir skriufallasguna sst a tjnaskriur eru algengastar gst. g hef einhvern veginn tilfinningunni - n ess a geta rkstutt a me tlum - a 19. ld hafi vorleysingar stundum veri svo seinar til fjalla ar hafi oftar lent inni vaxandi rkomulkum jlmnaar. ar me hafi lkur alvarlegumsumarflumveri meiri heldur en n. Ekki er etta vst - en mtti athuga nnar.

En versta jlveri er byggilega noranhlaupi 23. til 24. jl 1966 en a kom ofan minnilega mikla rigningu suvestanlands. Rigningin olli skriufllum bi Kjalarnesi og Hafnarfjalli vi Borgarfjr. Minnst var etta veur hr hungurdiskum (4. jl) egar fjalla var um mestu snjdpt jlmnui. Kannski man einhver eftir essu. En rifjum upp helstu skaana:

Grarlega miki fauk af heyi, giringar skemmdust og kartflugarar spilltust mjg, garagrur var illa ti. Tjld fuku tjaldstum og feraflk lenti hrakningum. Trillur sukku Svalbarsstrnd og Hsavk, k tk af hsum lafsfiri, ak tk af bnum Hlakoti ar sveit og miki foktjn var einnig Skeggjabrekku, jrnpltur fuku af feinum hsum kaupstanum.

tihs fuku Skaftafells- og Rangrvallasslum, rjr heyhlur fuku Norurhvammi Mrdal, urrkhjallur og fleira, fauk ofan af tihsi Ptursey og jrn fauk Vllum. Eyjarhlum eyilagist nr braggi algjrlega. Heyhlaa fauk Raufarfelli undir Eyjafjllum, ak tk af barhsi smum Lambafelli, rur brotnuu barhsum og blar skdduust. Vegagerarskrar fuku og gjreyilgust Suursveit. Tluverar skemmdir rafmagns- og smalnum. Fuglsungar drpust unnvrpum og f krknai. Fjallvegir tepptust af snj og a snjai niur undir sj noraustanlands. Mrdals- og Slheimasandur lokuust af sandfoki.


Vindhrai jl - hvar er mesta hgviri?

Jl er a jafnai hgvirasamasti mnuur rsins. Ekki er allt sem snist v dgursveifla vindsins er mikil - sums staar.

Vi skulum svara spurningunni fyrirsgninni strax me v a lta tflu sem auvita nr aeins til veurstva. Vindhrainn er m/s ( ofblginni nkvmni - en annig vera raanir til).

rmealvst
11,96Hallormsstaur
22,14Skaftafell
32,56Bsar Goalandi
42,56Bldudalur
52,74rfi
62,74Neskaupsstaur
72,87Kollaleira
82,88Akureyri - lgreglust
92,92Hsavk
102,92Seyisfjrur

Hallormstaur er dmist vera hgvirasamasta veurst landsins jlmnui, eina stin ar sem slarhringsmealvindhrai er undir 2 m/s. San koma tveir mjg vinslir feramannastair, Skaftafell og Bsar. Vegagerarstin rfum fr a fylgja me 5. sti og san koma nokkrir hgvirasamir ttblisstair.

Vindasmustu stvarnar, a er merkingunni mealvindhrai er mestur, eru:

rmealvst
17,68Strhfi
27,62Sandbir
37,26Sklafell
46,93Papey
56,87Skarsmrarfjall
66,71fuver
76,59Vatnsfell
86,58Holtavruheii
96,55Frrheii
106,40Fontur

Strhfi Vestmannaeyjum er efstur rinni, en san koma Sandbir Sprengisandi og Sklafell. Papey birtist san og svo Skarsmrarfjall vi Hellisheii. fuver og Vatnsfell eru hlendinu og vindasamar heiar, Holtavruheii og Frrheii eru vi ofar en Fontur Langanesi.

En eins og ur sagi er talsverur munur vindi dags og ntur jl. Hmarksmealvindhrai allra stva er 5,6 m/s - vali r hmarki dgursveiflunnar. Lgmarksmealvindhrai er hins vegar aeins 3,6 m/s, hr munar 2,0 m/s. Mealvindhrai slarhringsins alls er 4,5 m/s.

Forvitnilegt er a skoa hvaa stvum dgursveiflan er minnst og hvar mest.

mealmestminnstrmismst
5,095,244,9910,25Fontur
4,504,694,2820,41Flatey Skjlfanda
4,845,084,6630,42verfjall
3,013,252,7740,48Hornbjargsviti
6,236,606,0250,58Bjarnarey
5,986,325,6860,64Gagnheii
4,274,723,9470,78Stykkishlmur
4,474,964,1280,84Vestmannaeyjar - hraun
7,688,127,2290,90Strhfi
4,645,204,26100,94Vatnsskar eystra

essari tflu rur rinni dlkur sem merktur er mism. Hann snir mundagshmarks og nturlgmarks. Fremri dlkarnir sna r tlur. Mealvindurinn fremsta dlki en san hmarki og lgmarki.

Fontur Langanesivirist vita minnst af dgursveiflunni, teygir sig langt t sj fr hrifum hafgolunnar. San skiptast eyjastvar og fjll nrri strndinni. verfjall og Gagnheii virast ekki vita mikidgursveiflunni eins og hn birtist essum tlum.

Hvaa stvar sna mestan breytileika? v svarar sasta tafla dagsins.

mealmestminnstrmismst
4,256,112,6913,42Egilsstaaflugvllur
3,956,032,4123,62Vgeirsstair Fnjskadal
4,376,832,6734,16Torfur Eyjafiri

r rjr stvar sembirtast essum lista eru dlum ar semhafgolan greia lei.


Af afbrigilegum jlmnuum - annar fangi

Ltum n ltt feina afbrigilega jlmnui til vibtar. Fyrir nokkrum dgum var fjalla um hljustu og kldustu, urrustu og votustu en etta sinn hllumst vi meir a nrdahorninu og horfum mnaamealtl loftrstings og vinda.

a arf a grafa djpt vasana til a finna hsta og lgsta mnaarmealloftrsting. Hrstithaldi er mest hj jl 1824, 1021,7 hPa. Magns Stephensen skrifar Klausturpstinn um hausti (bls. 164, stafsetningu hnika til ntmamls):

Sumari, egar trunni, reyndist vast hr landi hltt, frjsamt og indlt, gaf og rkulegan heyfeng flestum nema hvar votlendi geru hann, t hallai, endasleppan af haustrigningum.

Arir hrstimnuir eru 1968 og 1832. Lgrstingur entist lengst og mest jl 1876, 1000,5 hPa - trlega lgt. Um hann segir hnotskurn:

Rigningasamt nyrra, snjr til fjalla, lengst af kuldar. Ekki srlega upprvandi ea hitt heldur. Nstir r lgrstimnaa eru 1861 og 1935. Sarnefndi mnuurinn kom vi sgu afbrigapistlinum dgunum sem rigningamnuur Suurlandi. - Miki af lgum, greinilega.

egar meta tni vindtta eru margir runarmguleikar. Fyrir nokkru litum vi mestu noranrviri jn - en ltum n sama fyrir jl. Inngangstexti er endurtekinn r fyrri pistli (19. jn).

1. Mismunur loftrstingi austanlands og vestan. essi r nr sem stendur aftur til 1881. Gengi er t fr v a s rstingur hrri vestanlands heldur en eystra su norlgar ttir rkjandi. Lklegt er a v meiri sem munurinn er, v rltari hafi noranttin veri. kvein atrii flkja mli - en vi tkum ekki eftir eim hr. Samkvmt essum mlikvara er jl 1993 toppnum, san kemur 1970.

2. Styrkur noranttarinnar eins og hann kemur fram egar reiknu er mealstefna og styrkur allra vindathugana llum (mnnuum) veurstvum. essi r nr aeins aftur til 1949. Eftir essum mlikvara er jl 1993lka fyrsta sti og 1970 ru.

3. Gerar hafa veri vindttartalningar fyrir r veurstvar sem lengst hafa athuga samfellt og vindatugunum skipt 8 hfuvindttir og prsentur reiknaar. San er tni norvestan, noran, noraustan og austanttar lg saman. fst heildartala norlgra tta. Samkvmt essari mlitlu er jl 1915 fyrsta sti, san 1931 og 1993 v rija.

4. Fjri mlikvarinn er fenginn r endurgreiningunni amersku og nr hann aftur til 1871. Fyrstu 20 til 30 rin verum vi a taka niurstum greiningarinnar me var. essum lista er jl 1993 enn fyrsta sti en 1931 ru.

5. Fimmti kvarinn er einnig r endurgreiningunni nema hva hr er reikna 500 hPa-fletinum. Hr er 1890 fyrsta sti en 1993 ru.

Vi sjum a noranttin hefur veri srlega aulsetin jl 1993 enda var mnuurinn afspyrnuslmur noranlands. a er hins vegar jl 1955 semraast efstu sti flestra sunnanttarraanna, nr fjrum stum af fimm. Glsilegur rangur.

Rlegastur jlmnaa mlikvara loftrstira er 1888. S mnuur fkk ga dma nema hafsssveitum noraustanlands en ar var mjg dauf t. S rlegasti var jl 1983 - sumari egar mtmlastaan var vi Veurstofuna. etta er versta sumar mnu minni og fdma kalt tt suvestlgar ttir vru rkjandi.


Fyrri sa | Nsta sa

Um bloggi

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Hfundur er veurfringur og hugamaur um veur.
Nv. 2019
S M M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Njustu myndir

  • w-blogg151119g
  • w-blogg151119g
  • w-blogg151119g
  • w-blogg151119f
  • w-blogg151119e

Heimsknir

Flettingar

  • dag (18.11.): 1
  • Sl. slarhring: 165
  • Sl. viku: 1856
  • Fr upphafi: 1851367

Anna

  • Innlit dag: 1
  • Innlit sl. viku: 1579
  • Gestir dag: 1
  • IP-tlur dag: 1

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband