Hva getur sjvarmlsrstingur fari nearlega hr landi?

Ritstjrinn verur a jta a a er eiginlega handan velsmis a bja lesendum hungurdiska upp myndina sem hr birtist - og umruna um hana. En ltum slag standa - eir sem tapa ri eru ekki a missa af neinu srstku - og eir semhalda rinum munu fljtt sj a hr er ekki um nein harkjarnavsindi a ra - heldur allgttt nokkurnveginnsnakk.

Tilefni er e.t.v. Kanadalgrstimet sem fellibylurinn Fiona sl dgunum. Fram a v hafi lgrstimet Kanada veri 940,2 hPa, sett Nfundnalandi 20.janar 1977. Vi hfum ekki fengi endanlegar, stafestar tlur r Fionu, en svo virist sem lgsti rstingur henni - kanadskri veurst hafi veri 931 ea 932 hPa. Meti er sum s slegi um 8 ea 9 hPa. a er vel af sr viki. slandsmeti er 920 hPa, sett Strhfa 2. desember 1929. fein skipti nnur hefur rstingur hr landi veri kring um 925 hPa - en slkt er srasjaldgft.

Vi vitum af feinum dpri lgum nmunda vi landi. Eftirminnileg er lg sem var Grnlandshafi 14. til 15.desember 1986. eim slum var veurbauja sem mldi rsting. Svo heppilega vildi til a hn var forritu annig a ll gildi sem voru near en 920 hPa voru afgreidd sem villur. Mlingar sndu lgst 920, en san ekkert. Endurgreiningar eru ekki alveg sammlaum dpt lgarinnar, en s sem kllu er ERA-interim nefnir 913 hPa og arar greiningar eru ekki langt undan. ann 11.janar 1993 var lg milli slands og Freyja, mling nist ekki miju hennar, en ERA-interim nefnir 912 hPa - og arar greiningar eru ekki fjarri. Bar essar lgir hefu sjlfu sr geta komi upp a strnd slands og einhverjir ttingjar eirra hafaeinhvern tma gert a fortinni ea eiga eftir a gera a framtinni - nrri v rugglega. bum essum tilvikum voru svin ar sem rstingur fr niur fyrir 920 hPa minni en sland - Norur-Atlantshaf hins vegar vttumiki - milljnir ferklmetra. Biin eftir rstingi lgri en 915 hPa slandi getur vori nokku lng.

En hva er a sem veldur lgrstingi sem essum? Langa svari er mjg langt - og vi reynum ekki vi a hr. Til einfldunar segjum vi hins vegar a hann s afleiing stefnumts mjg lgra verahvarfa vi mjg hltt loft. a er kuldi norurslum sem framleiir lg verahvrf (minna fer fyrir kldu lofti heldur en hlju). Stundum gerist a a kalda loftinu er kippt burt og hltt sett inn stainn - ur en verahvrfin geta „tta sig“. Kalda lofti er stundum „dregi“ burt - og vi a geta verahvrfin lkka enn frekar. Mikil rkoma og dulvarmalosun samfara henni hjlpa mjg vi a tvega hlindi, auk eirra sem berast a sunnan. a eru sviptingar heimskautarastarinnar sem geta frami eessi tfrabrg - og eru a v alla daga - a er bara sjaldan sem ngilega lg verahvrf - og ngilega hltt loft eru lager ngilega nlgt hvort ru.

H 500 hPa-flatarins er gtur stagengill fyrir h verahvarfanna. ar sem flturinn stendur lgt eru verahvrfin lg, ar sem hann stendur htt eru verahvrfin h. ykktin, sem vi nefnum oft hr hungurdiskum mlir hita neri hluta verahvolfs. Hn er gur mlikvari a hvort loft telst hlttea kalt.

Bi h og ykkt mlum vi lengdareiningu, metrum ea dekametrum. Hr notum vi metra. sta sjvarmlsrstings getum vi nota h 1000 hPa flatarins, hn er lka mld metrum. ykktin er einfaldlega mismunur har 500 hPa og 1000 hPa-flatanna og h 1000 hPa-flatarinsv mismunur 500 hPa-hinni og ykktarinnar. S ykktartalan hrri en hartalan verur mismunurinn neikvur, rstingur vi sjvarml er lgri en 1000 hPa. rstingur fellur um um a bil 1 hPa hverjum 8 metrum (a vsu hgar eftir v sem ofar dregur - en etta er samt ngileg nkvmni fyrir okkur). Fari rstingur niur 920 hPa er h 1000 hPa-flatarins um -640 metrar, vri 1000 hPa botni 640 metra djprar borholu.

kemur a myndinni.

w-blogg270922a

Hr er h 500 hPa-flatarins lrtta snum, ykktin eim lrtta. Sjvarmlsrstinginn lesum vi eftir sklnum sem liggja upp fr vinstri til hgri. lnunni sem liggur r nera vinstra horni upp efra hgra horn er rstingur 1000 hPa(hin er jfn ykktinni). Nean vi hana er sjvarmlsrstingur hrri en 1000 hPa, vi hfum sett ara sklnu vi 1050 hPa. Jafnlangt ofan vi 1000 hPa-lnuna finnum vi 950 hPalnu og ar ofan vi hfum vi til hgarauka sett 920 og 910 hPa lnur. Raua, lrttastrikalnan vi 4600 metra h er nrri lgstu h 500 hPa-flatarins sem hgt er a bast vi hr vi land. norurslum hafa komi fyrir aeins lgri tlur, en varla er nokkur lei a koma eim lgu verahvrfum hinga - nema alveg srstkum brgum s beitt.

myndinni er mikil punktadreif. Hver punktur snir h 500 hPa-flatarins og ykktina yfir miju slandi hdegi alla vetrardaga ranna 1949 til 2021 (ggn fr bandarsku veurstofunni og evrpureiknimistinni). etta er mjg athyglisver dreif. Allmikil fylgni er milli har og ykktar. Kaldara loft fylgir lgum 500 hPa-fleti (verahvrfum) en hltt hum. Vi megum vel taka eftir v a breytileiki ykktarinnar er meiri kldu hli dreifarinnar (vinstra megin) heldur en eirri hlju. etta er alveg raunverulegt, hloftalgir eru nr ykktarsveiflum heimskautarastarinnar heldur en hloftahir. Rtt er a benda a kldustu dagarnir (lgsta ykktin) er ekki vi lgstu hargildin. etta stafar einkum af tvennu. Norlgar ttir arf til a koma kldu lofti (lgri ykkt) til landsins - kuldinn er v gjarnan mestur vestan vi hloftalgirnar, ekki miju eirra. ru lagi er dreifin bsna gisin vinstri endann - vi gtum lengri tma (1000 rum t.d.) bist vi punktum nean meginss dreifarinnar - lengst til vinstri.

Lgstu hargildin punktasafninu eru rtt nean vi 4800 metra. Lgri gildi hafa komi fyrir landinu tmabilinu, en hafa gengi svo fljtt hj a au hafa ekki hitt hdegi - ea ngilega nrri miju landsins til a vera me myndinni. lgunum urnefndu, 1986 og 1993, fr hin niur undir 4600 metra vi lgarmijurnar, en ngilega fjarri slandi miju til a vi sjum r ekki myndinni. r eru hins vegar innan rauu sporskjunnar lengst til vinstri myndinni. ar geta sjngir s raua r sem bendir stainn (myndin skrist nokku s hn stkku). essi staur er svipuum slum og framhald efsta hluta punktadreifarinnar. S efsti hluti markar lgsta rsting hverrar har. Mesta ykkt vi 1000 hPa sjvarmlsrsting er t.d. um 5500 metrar, mesta ykkt vi 950 hPa er um 5400 metrar. Ef vi tkum r tlur bkstaflega tti mesta ykkt vi 915 hPa a vera 5330 metrar - og hn var einmitt nrri v janarlginni 1993.

Vi hfum smilega reianlegar hloftaathuganir rm 70 r. a er ekki ngilega langur tmi til a allar fgar hafi snt sig (jafnvel veurfarsbreytingar vru engar). Meiri ykkt en 5330 metrar er v vafalti hugsanleg vi 4600 metra h. Frum vi upp 5400 metra erum vi komin niur 900 hPa lgarmiju. myndinni nr efsti hluti sporbaugsins upp fyrir a. Slkar astur eru heldur lklegar - n einhverra veurfarsbreytinga - vi hfum ekki s punkta svo langt ofan hinnar „almennu“ punktadreifingar myndarinnar. En hver veit?

mis vissa fylgir veurfarsbreytingum eim sem n eru a eiga sr sta. Vi vitum a a er a hlna og ar af leiandi er ykktin a aukast. Tveggja stiga hlnun ir 40 metra ykktaraukningu - en lka 40 metra haraukningu. Spurningin er v s hvort eitthva „misgengi“ getur tt sr ata ykktar- og haraukningunni. Verur einhver rskun umsvifum heimskautarastarinnar og brgum hennar? Mikil og flkin lkn reyna a reikna a samspil, en gengur ekki srlega vel. Kannski verur einfaldlega allt takti - og ekkert gerist rstimlum?

a er alla vega r a tengja venjudjpar lgir hnattrnni hlnun - n ess a einhver frekari rkstuningur komi til - a snt veri fram misgengi har og ykktarrunar. A vsu er jker spilunum. a er urnefnd dulvarmalosun. Hlrra lofti fylgir hugsanlega meira rkomumtti og dulvarmalosun. Aukist hn umfram hina almennu hlnun - stabundi gti hn tvega meiri ykkt - dreift r efsta hluta punktadreifarinnar. Ritstjrinn gti athuga hvort slkt er a sj essum ggnum - eru fleiri punktar ofarlega dreifinni sari rum heldur en eim fyrri. Hann tlar reyndar ekki a gera a - til ess er gagnasafni ekki ngilega einsleitt. En von er einsleitari ggnum - au gti veri a finna nrri endurgreiningum.

En hva me fellibyljina? Nkvmlega smu reikningar eiga vi - en eir eiga sr allt anna svi myndinni. r bendir sta Fionu egar hn gekk land Kanads. rstingur rm 930 hPa og ykktin meiri en 5800 metrar. Fellibylurinn Tip lgsta sjvarmlsrsting sem vi ekkjum, 870 hPa. Ritstjrinn hefur s 500 hPa gildi hans (en man a ekki). Vri ykktin um 6000 metrar (algengara vestanveru Kyrrahafi en Atlantshafi) vri 500 hPa h hans kringum 5000 metrar. Fellibyljir ba yfir srstkum tfrabrgum til a ba til svo lga h - meginttir eru dulvarmalosun - hugsandi n hitabeltissjvar - og hringhreyfing fellibylsins. Vi ltum vera a velta vngum yfir slku a essu sinni - ng er samt.


Sasta frsla | Nsta frsla

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Um bloggi

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Hfundur er veurfringur og hugamaur um veur.
Aprl 2024
S M M F F L
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30        

Njustu myndir

  • w-blogg160424b
  • w-blogg160424a
  • w-blogg120424c
  • w-blogg120424b
  • w-blogg120424a

Heimsknir

Flettingar

  • dag (17.4.): 446
  • Sl. slarhring: 604
  • Sl. viku: 2539
  • Fr upphafi: 2348406

Anna

  • Innlit dag: 398
  • Innlit sl. viku: 2231
  • Gestir dag: 382
  • IP-tlur dag: 364

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Eldri frslur

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband