Ísland og Finnland á 5. áratugnum - hitasamanburđur

Eins og flestir lesendur bloggsins munu vita ríktu mikil hlýindi hér á landi frá 1925  til 1965 eđa ţar um bil. Hlýindi voru ţá einnig um mestalla Evrópu norđan- og vestanverđa. Inn í ţetta gríđarlega hlýindaskeiđ skutust ţrír ofurkaldir vetur í Evrópu. Kuldanna gćtti ekki hér á landi. Viđ skulum nú líta á tvćr myndir okkur til fróđleiks.

w-tsth-tmarieh-allir-man

Fyrri myndin sýnir mánađameđalhita í Stykkishólmi (blár ferill) og í Maríuhöfn á Álandseyjum (finnskur ritháttur á myndunum - rauđur ferill) árin 1939 til 1948. Svo vill til ađ ársmeđalhiti á ţessum tveimur stöđum er svipađur. Á ţessu ákveđna tímabili var međalhiti í Stykkishólmi 4,38 stig, en 4,86 á Álandseyjum. Ţar međ er ekki sagt ađ veđurfariđ sé svipađ. Spönn bláa ferilsins (árstíđasveifla hitans í Stykkishólmi) er miklu minni heldur en ţess rauđa (árstíđasveifla hitans á Álandseyjum).

Viđ sjáum ađ á Álandseyjum skera fjórir vetur sig úr í kulda. Ţađ eru stríđsveturnir 1940, 1941 og 1942 og auk ţeirra 1947. Í Stykkishólmi er ţađ helst veturinn 1942 sem sker sig úr - en ţá í hlýindum.

Ástandiđ á stöđunum tveimur sést enn betur á nćstu mynd.

w-tsth-tmarieh-12km

Myndin sýnir 12-mánađa keđjumeđaltöl hitans á stöđunum tveimur. Sem fyrr sýnir blár litur hitann í Stykkishólmi, en sá rauđi hitann á Álandseyjum. Viđ sjáum ađ Álandseyjaferillinn sveiflast meira frá ári til árs en Stykkishólmsferillinn. Viđ sjáum líka ţá tilhneigingu ađ ţegar kalt er á Álandseyjum er hlýtt í Stykkishólmi og öfugt. Hitaferlarnir eru ađ nokkru leyti í öfugum fasa sem heitir. Tíu árin öll eru hins vegar inni í hlýindaskeiđi á báđum stöđum.

Ţetta mikla hlýindaskeiđ náđi yfir stóran hluta  norđurslóđa, en gćtti minna á suđlćgari breiddarstigum. Ţrátt fyrir hlýindin komu samt ofurköld ár í Evrópu inn á milli. Viđ sjáum á öfugfasanum ađ eitthvađ fyrirbrigđi annađ en almenn hlýindi rćđur mjög miklu um hitann. Ţetta eru stóru bylgjurnar í vestanvindabeltinu - fyrirstöđuhćđir og fastsetin lćgđardrög á milli ţeirra. Takiđ líka eftir ţví ađ fasinn er ekki alltaf öfugur.

Viđ megum líka taka eftir ţví ađ „köldu“ tímabilin á Íslandi eru ekki nćrri ţví eins köld ađ tiltölu og ţau finnsku. Hafiđ sér til ţess. Nefna má í framhjáhlaupi ađ talsverđur hafís var norđan viđ Ísland 1943 og 1944 og sumariđ 1943 er eitthvert mesta skítasumar sem um getur norđaustanlands.

Finnar telja hálfgert úthafsloftslag ríkja á Álandseyjum - er ţađ gott dćmi um afstćđa sýn á veđurlag. Ţađ er líka dćmi um afstćđa sýn ađ hér á landi taldist 1943 heldur hraklegt - í samanburđi viđ hlýindin á undan sem höfđu ţá stađiđ linnulítiđ í 15-17 ár. Í raun var ársmeđalhitinn 1943 ađeins 0,2 stigum undir međallaginu sem viđ nú notum (1961-1990) en samt ţađ kaldasta frá 1924 í Stykkishólmi. Núverandi stórhlýindi hafa stađiđ í 13 ár. Hversu kalt mun okkur ţá ţykja fyrsta međaláriđ ţegar ţađ kemur? Hversu mikiđ kveinum viđ? 


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Um bloggiđ

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Höfundur er veđurfrćđingur og áhugamađur um veđur.

Fćrsluflokkar

Nóv. 2019
S M Ţ M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Nýjustu myndir

  • w-blogg191119b
  • w-blogg191119a
  • w-blogg151119g
  • w-blogg151119g
  • w-blogg151119g

Heimsóknir

Flettingar

  • Í dag (21.11.): 265
  • Sl. sólarhring: 318
  • Sl. viku: 2188
  • Frá upphafi: 1852497

Annađ

  • Innlit í dag: 241
  • Innlit sl. viku: 1857
  • Gestir í dag: 229
  • IP-tölur í dag: 222

Uppfćrt á 3 mín. fresti.
Skýringar

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband