Frˇ­leikur um hafÝs vi­ ═sland (vesturÝs)

┴ ■essum tÝma ßrs frÚttist yfirleitt ekki miki­ af hafÝsnum vi­ Austur-GrŠnland. Hann dafnar samt vel, ˙tbrei­slan vex um 100 til 200 ■˙sund ferkÝlˇmetra ß mßnu­i ß haustin. Eftir frÚttum a­ dŠma er h˙n n˙ lÝtillega undir me­altali ßranna eftir 1979, talsvert undir me­altali nŠstu tveggja ßratuga ■ar ß undan.

NŠr allur hafÝs vi­ ═sland er hinga­ kominn fyrir tilverkna­ hafstrauma og vinds. Ůa­ er a­eins Ý undantekningartilvikum sem hann myndast ß hafsvŠ­um skammt undan str÷ndum landsins. LÝkur ß a­ hafÝs komi upp a­ str÷ndum landsins rß­ast a­ mestu af tveimur ■ßttum: a)áHeildarflatarmßli Ýss vi­ Austur-GrŠnland og b) rÝkjandi vindßttum vi­ Ýskomu og vikurnar undan henni. Auk ■essa stu­lar mikil og eindregin lagskipting sjßvar a­ myndun hafÝss og vi­haldi hans.

ŮŠttirnir tveir eru ekki alveg ˇhß­ir ■vÝ tilhneiging er til ■ess a­ meira myndist af nřjum Ýs Ý Austur-GrŠnlandsstraumnumásÚ vindafar me­ ■eim hŠtti a­ ■a­ dreifi ˙r Ýsnum Ý miklum frostum.

Danski hafÝsfrŠ­ingurinnáLauge Koch lag­i til Ý riti sÝnu um Austur-GrŠnlandsÝsinn (1945) a­ Ýskomur vi­ ═sland vŠru greindar Ý ■rjß flokka eftir ■vÝáhversu brei­ur Ýsstraumurinn undan Austur-GrŠnlandi er.á

Koch kallar ■a­ A-Ýskomu ■egar Ýsáberst til ═slands ˙t ˙r mjˇum Ýsstraum vi­ Austur-GrŠnland, vi­ kjˇsum a­ kalla ■a­ vesturÝs. SÚ Ýsstraumurinn brei­ur talar Koch um B-Ýs, vi­ k÷llum ■a­ nor­urÝs. SÚ Ýsstraumurinn afspyrnubrei­ur tala Koch um C-Ýs, en vi­ t÷lum um austurÝs. ═ hverjum flokki Koch voru sÝ­an fjˇrar undirdeildir, 1 minnst, 4 mest.

NßkvŠmar skilgreiningar Koch eru Ý vi­henginu.

vesturis

Mynd sem sřnir hvernig vesturÝs berst tilálandsins (kortagrunnur eftir ١r­ Arason).

Megni­ af ßrinu eru nor­an- og nor­austanßttir rÝkjandi yfir hafsvŠ­unum nor­ur og vestur af ═slandi.á═s rekur yfirleitt ekki beint undan vindi heldur um 30░ til hŠgri vi­ vindstefnu. ŮvÝ halda rÝkjandi vindßttir Ýsnum oftast inni Ý Austur-GrŠnlandsstraumnum. Hann rekur ■ß su­vestur um GrŠnlandssund, framhjß ═slandi. á

Vi­ ■essi skilyr­i er Ýsr÷ndin oftast um e­a utan vi­ mi­lÝnu milli ═slands og GrŠnlands. St÷ku sinnum breg­ur ˙t af me­ vindßttir og tÝmabil koma ■egar ßttir eru breytilegar e­a jafnvel su­vestlŠgar e­a vestlŠgar. Ůß dregur mj÷g ˙r Ýsflutningum um GrŠnlandssund og Ýsinn dreifist ■ess Ý sta­ til austurs Ý sundinu og fyrir nor­an land. ═sbr˙nin ver­ur ˇljˇs og Ýsinn dreif­ur og ■ekur hann oft a­eins 1 til 6 tÝunduhluta sjßvar, en liggur ■ˇ oftast Ý ■Úttum r÷stum me­ brei­um opnum lŠnum ß milli ■ar sem a­eins jakar eru ß stangli.

Ůar sem ═slandsstrendur standa a­ lokum fyrir frekara reki getur hann safnast saman vi­ str÷ndina og ˙ti fyrir henni e­a tafi­ siglingar.

VesturÝs er algengasta afbrig­i Ýskomuávi­ ═sland og kemur ß nokkurra ßra fresti, t.d. Ý t÷luver­u magni bŠ­i 2005 og 2007. Taka ber eftir ■vÝ a­ hann getur jafnvel komi­ ■ˇtt Ýs sÚ me­ minnsta (mjˇsta) mˇti vi­ GrŠnland. ═skoma af ■essu tagi getur komi­ ß nŠrri ■vÝ hva­a tÝma ßrs sem er ef vindßttir liggja Ý nokkrar vikur ˙r vestri ß GrŠnlandsundi. Langalgengastur er vesturÝs ■ˇ sÝ­la vetrar og snemma vors, en ■ß er mest af Ýs Ý Austur-GrŠnlandsstraumnum og ß sumrin ■egar nor­austanßtin vi­ GrŠnland er veikust. SÚ sjˇr vi­ ═sland kaldur fyrir og vel lagskiptur getur vesturÝs borist austur fyrir MelrakkaslÚttu og Langanes me­ strandstraumum og ■a­an su­ur me­ Austurlandi.

VesturÝs berst stundum su­ur me­ Vestfj÷r­um og geta spangir e­a samfelldur Ýs fyllt ═safjar­ardj˙p og fir­ina ■ar su­ur af. A­ s÷gn munu dŠmi ■ess a­ vesturÝs hafi komist inn ß Brei­afj÷r­ nor­anver­an en svo sjaldgŠft er ■a­ a­ erfitt er a­ finna dŠmi sem eru algj÷rlega vafalaus. ═srek ß Brei­afir­i er nŠr undantekningarlaust lagna­arÝs af fir­inumáinnanver­um.

VesturÝss ver­ur gjarnan vart eftir a­ vestan e­a su­vestanßtt hefur veri­ rÝkjandi Ý GrŠnlandssundi Ý viku til 10 daga. Ef vindur er ˙r vestri er algengasta Ýsrek ˙r vestnor­vestri. ┌ti af Vestfj÷r­um eru straumaskil ß milli Austur-GrŠnlandsstraumsins og ■eirrar ßlmu Irmingerstraumsins sem ber hlřjan Atlantssjˇ nor­austur me­ Vestfj÷r­um og sveigir sÝ­an til austurs undan Nor­urlandi. Vindurinn ■arf ■vÝ fyrst og fremst a­ koma Ýsnum su­ur fyrir straumaskilin til a­ lei­ hans austur ß H˙naflˇa sÚ tilt÷lulega grei­. En hlřsjˇrinn er fjandsamlegur Ýsnum og hann brß­nar fljˇtt.

Ůa­ gefur augalei­ a­ brß­ni miki­ af Ýs kˇlna yfirbor­sl÷g sjßvarásmßm saman og äa­lagastô Ýsnum. Meira vŠri um Ýskomur af ■essu tagi ef ekki vildi svo til a­ vindßttir milli vesturs og nor­urs eru sjaldgŠfar ß nor­anver­u GrŠnlandssundi, en ■a­ stafar af ßhrifum hßlendis GrŠnlands.

Af Ýskomuflokkunum ■remur er vesturÝsinn langalgengastur, ■ˇ ekki ßrviss.


Skrßr tengdar ■essari bloggfŠrslu:

ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

BŠta vi­ athugasemd

Ekki er lengur hŠgt a­ skrifa athugasemdir vi­ fŠrsluna, ■ar sem tÝmam÷rk ß athugasemdir eru li­in.

Um bloggi­

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
H÷fundur er ve­urfrŠ­ingur og ßhugama­ur um ve­ur.

FŠrsluflokkar

Nˇv. 2019
S M Ů M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Nřjustu myndir

  • w-blogg111119c
  • w-blogg111119b
  • w-blogg111119a
  • w-blogg04119a
  • w-blogg031119a

Heimsˇknir

Flettingar

  • ═ dag (13.11.): 132
  • Sl. sˇlarhring: 177
  • Sl. viku: 1551
  • Frß upphafi: 1850156

Anna­

  • Innlit Ý dag: 115
  • Innlit sl. viku: 1337
  • Gestir Ý dag: 101
  • IP-t÷lur Ý dag: 93

UppfŠrt ß 3 mÝn. fresti.
Skřringar

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband