Smįvegis um illvišri gęrdagsins (25.september)

Óvenjusnarpt illvišri gekk sem kunnugt er yfir landiš į laugardagskvöld (24.september) og į sunnudag. Byrjaši vešriš meš vaxandi sušvestanįtt og óvenjulegum hlżindum. Į einhvern hįtt mį tengja hlżindin og stöšu hįloftavinda viš framsókn fellibylsins Fionu viš austurströnd Kanada. Sunnanįttin austan fellibylsins var sérlega hlż og ruddist noršur til Sušur-Gręnlands og sķšan austur til Ķslands. Į laugardagakvöldiš fór hįmarkshiti į sjįlfvirku stöšinni į Dalatanga ķ 24,1 stig. Žetta er hęsti hiti sem męlst hefur į landinu vetrarmegin haustjafndęgra, en varla žó marktękt hęrri en eldra met sem sett var į sama staš 1. október 1973. Žį fór hiti į Dalatanga ķ 23,5 stig į kvikasilfursmęli ķ hefšbundnu męlaskżli. Kvikasilfursmęlir er ekki lengur į Dalatanga. Hiti komst ķ 20 stig į 10 öšrum almennum stöšvum og žremur stöšvum Vegageršarinnar aš auki. Allmikil śrkomuhryšja gekk yfir landiš vestanvert į laugardagskvöld. 

Einnig voru veruleg hlżindi ķ hįloftunum yfir landinu. Hiti ķ 500 hPa og 400 hPa var nęrri meti ķ athugun yfir Keflavķkurflugvelli skömmu fyrir mišnętti į laugardagskvöld. Ķ 500 hPa męldist hiti -9,0 stig, žaš žrišjahęsta ķ september frį upphafi męlinga - og reyndar ómarktękt lęgra en metiš (-8,5 stig). Ķ 400 hPa fór hiti ķ -21,0 stig, sömuleišis ómarktękt lęgra en eldri hęstu septembertölur ķ fletinum. Žegar hlżtt loft śr sušri ryšst sunnan śr höfum lyftir žaš vešrahvörfunum og öllu žar fyrir ofan. Žį vill kólna žar uppi. Ķ 100 hPa (ķ um 16 km hęš) fór hiti nišur ķ -60,2 stig. Žaš er mešal tķu lęgstu septembergilda ķ žeirri hęš. 

Svo vildi til aš žetta hlżja loft hitti fyrir kalt lęgšardrag sem var į leiš yfir Gręnland og śr varš myndarlegur įrekstur vestan og sunnanlofts - žar sem fjallgaršur Gręnlands kom einnig mjög viš sögu. Žetta er reyndar ekki mjög fjarri žeirri atburšarįs sem įtti sér staš žegar fellibylurinn Sandy olli usla ķ kringum New York fyrir tķu įrum. Žį skall į mikiš illvišri hér į landi ķ kjölfariš - óbeint tengt atburšum vestra - žó ekki hitabeltiskerfiš sjįlft. Viš gętum talaš um eins konar keflisatburš - kefli ķ bošhlaupi lofthjśpsins berst frį hitabeltiskerfi til heimskautarastarinnar. 

Óvenjuhvasst varš vķša um land, sérstaklega žó į Austurlandi žegar og eftir aš vindur hafši snśist til noršvestlęgrar įttar. Ritstjóri hungurdiska žreifar alltaf į tveimur „vindavķsum“. Annars vegar hlutfalli stöšva ķ byggš žar sem vindur nęr 20 m/s (9 vindstigum). Hlutfallstala sunnudagsins fór upp ķ 55 prósent. Žaš er žaš nęstmesta ķ september į tķma sjįlfvirka kerfisins, var lķtillega hęrri žann 17. įriš 2008, en žį fóru leifar fellibylsins Ike yfir landiš. Vešur var žį verst um landiš vestan- og noršvestanvert og tjón töluvert. Sé litiš til lengri tķma finnast ašeins tveir dagar meš įberandi hęrri hlutfallstölu, 24. september 1973 (kennt viš fellibylinn Ellen) og 16. september 1936, kennt viš franska hafrannsóknaskipiš Pourqoui Pas?. Einn dagur aš auki er meš svipaša hlutfallstölu, 21. september 2003, nokkuš tjón varš žann dag, bęši vegna foks, ķsingar og vandręša ķ höfnum. 

Annar męlikvarši fellst ķ mešalvindhraša. Sólarhringmešalvindhraši ķ byggšum landsins reiknast nś 10,8 m/s (brįšabirgšatala). Į męliskeiši sjįlfvirku stöšvanna hefur hann ķ fįein skipti oršiš jafnmikill eša meiri ķ september. Minnisstęšast žessara vešra eru hretin miklu 2012 (10.september) og 2013 (16.september), įšurnefndar leifar Ike 2008, og vešriš sem minnst var į hér aš ofan 2003. Į eldri tķš eru allmörg vešur meš meiri sólarhringsmešalvindhraša heldur en nś. Klukkustundarmešalvindhraši ķ byggš męldist nś mestur 14,9 m/s. Įmóta eša hęrri gildi finnum viš įrin 2008, 2004 og aš auki žann 29. įriš 1997, en žį varš mikiš foktjón į Austurlandi og sömuleišis mikil sandbylur į Möšrudalsöręfum og Mżrdalssandi. 

Septembervindhrašamet voru sett į allmörgum vešurstöšvum, jafnvel žeim sem athugaš hafa lengi. Ķ višhenginu mį sjį lista  yfir žau merkustu (stöšvar žar sem athugaš hefur veriš ķ 15. įr eša meira).

Mikil og snögg umskipti uršu frį hlżindum yfir ķ hrķšarvešur į heišum į Noršausturlandi. Sömuleišis varš óvenjulegt sjįvarflóš į Akureyri (og e.t.v. vķšar). Ritstjóri hungurdiska hefur varla nęgilegar upplżsingar um flóš žetta til aš ręša orsakir žess af einhverju viti. Hann minnir samt į aš allmikil sjįvarflóš hafa nokkrum sinnum oršiš į Oddeyri įšur og trślega talsvert fleiri en fram koma ķ hinum einföldu skrįm ritstjóra hungurdiska. Eins og venjulega er nokkuš įhyggjuefni hvaš lķtiš tillit er tekiš til mögulegra sjįvarflóša ķ skipulagi strandsvęša, jafnvel į žeim stöšum žar sem slķk hętta blasir viš. 

w-blogg260922a

Viš lįtum žetta vind- og męttishitasniš fylgja sem myndskreytingu žessa pistils. Žaš er fengiš śr narmonie-lķkani Vešurstofunnar og gildir kl.16 sunnudag 25.september. Jafnmęttishitalķnur eru heildregnar (Kelvinstig) - af žeim mį rįša stöšugleika (og sömuleišis mį rįša ķ lóšréttar hreyfingar aš nokkru). Snišiš er frį sušri (lengst til vinstri) til noršurs (lengst til hęgri) um 15,5° vesturlengdar (sjį smįkort ķ efra hęgra horni). Vindörvar sżna vindhraša og stefnu, en vindhraši er einnig sżndur ķ lit. Grįa svęšiš sżnir landiš (enginn vindur blęs ķ gegnum žaš). Hęsti hluti grįa svęšisins er sušurjašar Vatnajökuls ofan Sušursveitar. Žar rétt sunnan viš er vindhraši mestur, lķkaniš nefnir 62 m/s. Rétt er aš taka eftir žvķ aš jafnmęttishitalķnurnar sveigja žar nišur. Žaš tįknar aš loft er aš dregst žar nišur - munar hįtt ķ 20 stigum į hita utan og innan nišurstreymissvęšisins. Ekki efnilegt fyrir flugvél aš fljśga žarna um.

Viš sjįum ķ heimskautaröstina efst til vinstri. Žar er vindhraši einnig meiri en 60 m/s ķ um žaš bil 10 km hęš. Yfir Noršausturlandi, nešarlega, eru mjög fįar jafnmęttishitalķnur nešan viš um 850 hPa (um 1400 metra hęš). Žar er loft žvķ mjög vel blandaš - illvišriš sér um aš hręra. En įberandi vindhįmark er yfir noršausturhįlendinu. Vindhraši yfir 40 m/s. Žaš er sennilega landiš sjįlft sem bżr žetta vindhįmark til. Loftiš skellur į landinu śr noršri og noršvestri og veršur aš fara yfir žaš eša framhjį og leggst ķ streng. Žar sem žessi strengur rekst sķšan į enn hęrri Austfjaršafjöllin tętast śr honum vindhvišur og sveipar sem sumar hverjar nį nišur ķ firšina. Samspil landslags og vinds bżr žį żmist til strengi eša skrśfvinda og įkvaršar į hvorn veginn snśningurinn er. Hver stašur į sér „uppįhaldssnśningsstefnu“ - żmist hęgri- eša vinstriskrśfu. - Įhugasamir ęttu aš gefa žvķ gaum hvort er algengara į hverjum staš - žaš er aušvelt blįsi vindurinn yfir vatn eša sjó.  


Skrįr tengdar žessari bloggfęrslu:

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Um bloggiš

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Höfundur er vešurfręšingur og įhugamašur um vešur.

Fęrsluflokkar

Aprķl 2024
S M Ž M F F L
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30        

Nżjustu myndir

  • w-blogg120424c
  • w-blogg120424b
  • w-blogg120424a
  • w-blogg110424b
  • w-blogg110424b

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (16.4.): 235
  • Sl. sólarhring: 263
  • Sl. viku: 2014
  • Frį upphafi: 2347748

Annaš

  • Innlit ķ dag: 207
  • Innlit sl. viku: 1739
  • Gestir ķ dag: 198
  • IP-tölur ķ dag: 191

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Eldri fęrslur

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband