Af rinu 1862

ri 1862 fr yfirleitt ill eftirmli, byrjai ekki illa. Hiti janar var meallagi og febrar var hlr, meira a segja langtmasamhengi, jafnhlr ea hlrri febrar kom ekki aftur fyrr en 1909. Hiti var nrri meallagi ma, oktber og desember, en arir mnuir voru kaldir. Srlega kalt var aprl og jl var einn s kaldasti sem vita er um. rsmealhiti Stykkishlmi var 2,9 stig. Akureyri er giska a rsmealhitinn hafi veri 1,9 stig, en 3,8 Reykjavk.

ar_1862t

Myndin snir mealhita hvers slarhrings Stykkishlmi ri 1862. Enginn dagur telst hlr, en 13 kaldir. Kaldast a tiltlu var dagana 8. til 11.aprl og svo um mijan jl.

rsrkoma mldist 663 mm Stykkishlmi - ltillega undir meallagi ranna 1961 til 1990. rkoma ar var yfir meallagi janar og september, en srlega urrt var jl. Einnig var urrt mars, aprl og gst.

ar_1862p

Myndin snir rstifar rsins 1862 - bygg morgunmlingum Stykkishlmi. Vi sjum a miki lgasvi gekk yfir um mijan janar. v fylgdi nokkur snjr. Rlegt var lengst af febrar, s mnuur talin hagstur. Mestu kuldunum aprl hefur loki me miklum hrstingi. rstingur var lgur ma og jn - jn heldur skakvirasamur. Jlrstingurnokku stugur, en var kuldat eins og ur sagi. Lgrstingur var viloandi oktber og aftur rma viku fyrir mijan desember. Lgsti rstingur rsins mldist Stykkishlmi ann 18.janar, 945,2 hPa, en hstur 1044,8 hPa ann 10.aprl. ann 17.jn fr rstingur Stykkishlmi niur 978,0 hPa, venjulgt um mijan jn.

Eldgos var rinu vi vesturjaar Vatnajkuls, sennilega ar sem n heitir Trllahraun. Gosinu virist hafa fylgt mikil ma og mengun og hefur e.t.v. spillt grri - tti a athuga betur.

Hr a nean er tarfari rifja upp me orum samtmaheimilda. Stafsetning er vast fr til ntmahorfs og texti stku sinnum styttur. Miki er um mannskaa sj og ekki allt tunda hr.

Annll 19.aldar segir:

jlfur segir besta tarfar yfir allt land fyrstu tvo mnui rsins og rita hafi veri a noran a stungutt hafi veri Skaga Skagafjararsslu og v bygg hs janar. San br til noranttar me hryssingi fram ma. Vori var vast fremur kalt og urrt, harast Norur-Mlasslu. Frost voru allan jnmnu til fjalla Borgarfiri syra og eigi stungutt klgrum vi lok hans. Fll tluverur peningur um Vopnafjr og Jkuldal. Grasvxtur var mjg ltill bi tnum og engjum, en vast nttist tuhri vel, en they illa, enda tk vast a mestu fyrir heyafla me hfudegi vegna rigninga. Um mijan september fll mikill snjr bi syra og nyrra, uru hey va ti og var nautgripum venju fremur farga. Aftur var nting betri ingeyjar- og Mlasslum og einkum Austur-Skaftafellssslu, v ar heyjaist sem mealri. Haustvertta var vast um land fremur stir, stundum fannkoma og blotar milli, en oftast frostlti til rsloka.

Hafs kom a Norurlandi og var a flkjast ti fyrir langt fram vor, var selur honum. ... Fiskafli var vetrarvert syra gur, rrari vorvert, en gur Vestfjrum. Noranlands var mikill fiskiafli um sumari og hausti, en aflalti vi Faxafla um hausti, enda gftir mikla, betri undir Jkli og mokfiski vi safjarardjp.

Janar: Hl og hagst t framan af, en san nokku umhleypinga- og jafnvel snjasm.

Noranfari lsir janar - en dagsetur sig ekki:

Fyrra hluta mnaar essa var oftar sunnantt og blviur en seinni kafla hans umhleypingar, noran- og austanhrar me bleytu og sing og ess millum nokkur frost og seinustu dagana keyri niur mikla fnn, var hagskarpt vegna frea og snjyngsla. Hey hafa tt fremur mikilgf, einkum tur, sem nstlii sumar hrktust meira og minna, helst til sveita og dala, og kr a v skapi vetur brugist til mjlkur, en ar tur hirtust vel, er mlnyta gu meallagi. Hross, sem ti hafa gengi, ykja n lakara tliti, en samsvari v hva oftar hefir veri gott til haga, og kenna menn um a skakvirunum og hva nvembermnuur var aftakaharur.

jlfur segir fr ann 9.janar:

Hin sama einstaka veurbla, me frostleysum, lognum og ru hverju regna, en oftast urrviri, hefir haldist fram ennan dag, og a um gjrvallt Suur- og Vesturland, a v sem er sannspurt. Gur afli spyrst undan Jkli noranverum, nokkur afli Akranesi, san nr, vestur svo nefndum Forum, og besti afli surum Garsj og Leiru; fara n Innnesjamenn anga daglega og skja hlafermi, mest af su, en mefram ngenginn og vnsta orsk, gr og nstu daga ar undan.

slendingur fjallar um tina ann 25.janar:

Me mnnum, sem fyrir skemmstu komu noran r Hnavatns- og Skagafjararsslu, hfum vr frtt, a veturinn hafi veri heldur gur nyrra; a noranhlaupi, sem gjri nvembermnui, hafi ori mjg hart, en hvorki tnst menn eur fnaur. Um r mundir hafi va borist mjg mikill rekaviur land, bi arnyrra og vestur Strandasslu. ... Fullyrt er n, a skta s, er lsen kaupmaur fr Bldudal kom hinga suur haust, hafi tnst vesturferinni (a lkindum vi Ltrabjarg) me mnnum og llu, og eitthva reki af henni inn Barastrnd. Smuleiis a hkarlaskip eitt r Flatey Breiafiri me mrgum mnnum hafi farist noranveri og blindbyl ea nttmyrkri fram undan Rifss undir Jkli [jlfur segir etta hafa veri annan sunnudag jlafstu, 15.desember 1861].

Feramenn er hinga hafa komi essa viku og sem nst lei, bi a noran og r Skaftafellssslu, og a vestan, segja hina smu skilegu t og veurblu fram a miju essa mnaar; san hafa gengi tsynningbyljir me allmikilli snjkomu en frostleysum; hefir etta veurlag teki fyrir gftir og suurferir Innnesinga, enda helst hinn sami gtis afli, fram til veurbriganna, sjplssum til mestu bjargar; Akranesi hefir einnig aflast allvel hvenr sem gftir hafa veri, san milli jla og nrs.

Febrar. Lengst af hagst, hl og bl t.

Sra orleifur Jnsson veurathugunarmaur Hvammi Dlum segir um febrar:

essi mnuur hefir lii me stugu blviri og hg, eins og best virar vordag, flar flestir ir, aurhlaup vegum, oftast hgvindi og logn Hvammsfiri mnu, sem ekki er vant, fari a litka hlavrpum og hsum og va bjum.

Noranfari dagsetur sig ekki en segir febrarblainu - og vntanlega vi ann mnu:

Fyrstu vikuna af mnui essum voru frostningar, en aan af hverjum degi a kalla allan mnuinn t besta og blasta veurtt, svo slk er sjaldgf, um etta leyti rsins. Va er og sagt allgott til haga fyrir tigangspening.

slendingur segir af t, afla og hafs ann 8.febrar:

Tarfari m alltaf heita gott. Sustu daga f.m. [janar] gjri noranveur allhart, en a st eigi lengi. Til fjalla er kominn nokkur snjr, og sagar eru jarleysur austan r Grmsnesi, svo gefa veri tigangspeningi. Vestan r safjararsslu hfum vr nfrtt, a ar hafi veri g veurtt, a sem af er vetri; fiskiafli vi safjarardjp allgur eftir jlin; hafshroi sst fyrir Strndum og safjarardjpi. 6. .m. reru nokkur skip han af Innnesjum suur Garsj og fiskuu vel, samkynja fisk og nstlinum mnui. dag (8. febr.) er fagurt vetrarveur, frostlti en bjartviri, og hafa mrg skip ri han suur.

jlfur segir af veri og afla pistli ann 11.febrar:

a sem af er orranum hefir vira gta vel, snjr fll nokkur eftir mijan [janar], er snerist til blota en san, um byrjun orrans, til landnyringsklgu me vgum frostum, er v va hr syra heldur kreppt a hgum, einkum til fjalla, en hvergi haglaust; nstlina viku hafa gengi einstakar veurblur, me urrviri og ey og stirnanda mis einsog egar best virar um sumarml; vikuna voru og bestu gftir til suurfera, er hafa haldist til ess dag, hefir vel og allmennt aflast af feitum sttungi, yrsklingi og su mefram, en heitir ekki orskvart. Akranesi helst og alljafn afli hvenr sem gftir eru til.

Og ann 19. febrar greinir slendingur enn fr hagstri t:

Pstur er nkominn austan r Skaftafellssslu og segir besta tarfar allt austan r Mlasslum; ltinn sem engan sjvarafla, en ori fiskvart Mrdal, Vestmannaeyjum og vestur me Sndum. Undir Eyjafjllum Eyvindarhlaskn niur vi flarml og fram undan bnum Mibli hfu fundist sandinum stvar eftir b, er menn geta til a hafi lagst eyi svartadaua.

Noranfari segir mars fr sjslysi sem var 28.febrar:

Afaranttina hins 28. [febrar], frst skip noranveri og strandai me 11 mnnum Hnafla, var a hkarlalegu. Formaurinn ht Sigurur Gunnarsson fr Breiablsta Vesturhpi, giftur bndi, ... Alingismaur sgeir Einarsson ingeyrum tti skipi, sem sagt er a reki hafi nokku broti Kaldrananesi Bjarnarfiri en einn manninn af v Heydals Steingrmsfiri.

Mars. Kalt veri. Hrasamt nyrra.

Noranfari lsir t marsmnui - og sjslysi ann 1.mars:

Allan ennan mnu, a undanteknum nokkrum gviris- og udgum, hafa veri hrkur og rviur, og stundum noran- landnoranhrar ea kfld. Frosti mest 13 gr. Reaumur [-16C]. ...

1. [mars] frst sexringur noranveri og hr me 5 mnnum, er ttu heima Skagastrndinni, og voru ar framundan grunnmium hkarlalegu. Formaurinn ht Gumundur Helgason giftur bndi Syriey ... Tveir af mnnum essum hfu reki ingeyrasandi, og skammt fr btinn, samt veiarfrum og nokkru fleira, sem og eitthva af aflanum. Fyrir manntjn etta hafa ori 8 ekkjur og sumar eirra, a sgn, mjg bgt staddar.

slendingur segir ann 13.mars:

Eftir blviri, sem gekk allan nstliinn mnu [febrar], breyttist veri egar byrjun .m. Var hart noranveur fyrstu dagana og frosti ni 11R. Aeins 6. .m. var logn, en san hafa gengi austan- og n sustu 2 dagana tsunnan- og vestanstormar, og fram undir viku hefur veri snjhrakningur lofti, og fallinn er talsverur snjr fjalls og fjru millum; en sjmenn vorir kalla a gott fiskignguveur. Ri var alstaar af Innnesjum 6. .m. og fiskaist lti; san hefur veri gftaleysi. Suur Hfnum var sagt gfiski um fyrri helgi, og farinn a fiskast Keflavk netafiskur. ... Allstaar austanfjalls var og fari a fiskast seinast frttist. Tv skip r Reykjavk fengu nokkra hkarla rtt fyrir noranveri, sasta dag f.m.

Og ann 23.mars segir slendingur frttir - ekki allar njar:

Vetrarfar hefur allstaar landinu mtt heita gott, en nokku umhleypingasamt noraustan landinu, t.a m. ingeyjarsslu; annig skrifar oss einn merkur maur r eirri sslu: „Ekki verur v neita, a rferi er betra en a undanfrnu; heysfn uru almennt vel meallagi, sumstaar betur; en er hittmeira vert, a hiring var betri en undan; hr af leiir a kr gjra almennt smilegt gagn, og er a eina lfsbjrg margra ftklinga, sem krnar gefa af sr. Skurarf reyndist einnig me betra mti, bi hold og mr; bestan sau tla g mig hafa fengi hr, og gjri hann 33 pund mrs og 44lpd. kjts. Sjrinn hefur brugist mjg; gftir einstakar og afli ltill, enda er sjr sttur hr miklu linlegar en Suurlandi“. Trjreki hefur veri Hnavatns-, Skagafjarar- og Eyjafjararsslum; en ekki er hans geti brfum til vor austar vi land, n heldur af Vestfjrum, nema Strandasslu. Meal slysfara, sem vr hfum frtt m telja, a hkarlaskip af Skagastrnd me 5 manns frst a lkindum noran-hlaupinu, sem gjri fyrst essum mnui, og a norur Keflavk Fjrum ( Eyjafjararsslu) fru hjn og vinnumenn tveir einum b a bjarga btum undan sj, en kom holskefla, tk btinn t, hjnin bi og annan vinnumanninn; hann ni stein og komst upp mean tsogai bruna, en hjnin drukknuu bi og fundust eigi san.

Aprl: Mjg kalt, srstaklega fyrstu tvr vikurnar. Snjasamt nyrra og uppsveitum syra.

Noranfari lsir aprltinni aprlblainu (dagsett a vanda):

Veurttufari hefir oftast veri ennan mnu frostasamt, mest 13 gr. Reaumur, en 7 a mealtali, og frri dagar, sem ekki hafi veri hrarslitringur ea meiri snjkoma me hvassviri; dagana 8. og 17. .m. fll tluverur snjr, 15. rigning og leysing, og einstaka dag gott veur og rmst um ar er jarar kenndi. Va hvar komin nokkur jr. Margir ornir tpt staddir me heybirgir snar, enda sumir farnir a reka af sr og koma niur. Peningur sumstaar orinn a sgn dreginn og magur og v lklegt, ef ekki v betur vorar, a eitthva af honum tni tlunni, veri ekki meiri fellir. Austanpstur Nels Sigursson kom hinga Akureyri 16. .m. og sagi ill veur og mikla snja lei sinni, Jkuldli mjg tpt stadda me hey en Hrai og Austfirina betur.

slendingur segir fr:

[7.aprl] dagana, sem af eru aprlmnui, hafa gengi hr noran- og noraustan-stormar me frosti og fjki, og ekki ori sj komist, hefur v lti aflast hr Faxafla. Frosti hefur n 15C.

[30.aprl]San einmnaarbyrjun og einkum fr upphafi aprlmnaar hefur veri slm t, stormasm, og snjkoma mesta lagi va til sveita. Hr syra hefur reyndar falli ltill snjr fram vi sj — hr nesjunum hefst snjr aldrei vi a staaldri — en upp Borgarfiriog austur sveitum er sagt, a fannkoma hafiori mikil, og heyrt hfum vr, a noranpstur, sem han fr 3. .m., hafi seti hlfan mnu um kyrrt Borgarfiri skum illvira og fanndptar, og er slkt fheyrt um ennan tma rs. Eftir v sem hr hefur n vira um tma, er mjg lklegt, a hafsar su hrakningi fyrir Norurlandi, og a ar hafi komi harindaskorpa. Stormar essir hafa olla gftaleysi hr syra, einkum llum veiistum Gullbringusslu, og er slkt hinn mesti skai, og hltur a draga illan dilk eftir sig; hlutir eru v enn mjg litlir hr llum Innnesjum og suur me sj, en r v fer a batna.

jlfur segir ann 24.aprl:

Skipstrand. 31. [mars] ea 1. [aprl} strandai Meallandi jagtskipi Inglfur, eign Eyrarbakkareiaranna; a tti a fra saltfarm til Eyrarbakka og Hafnarfjarar. Skipverjar allir 5 komust af.

jlfur segir ann 16.jn fr skipskum aprl (trlega eim smu og nefndar eru hr a ofan - mars):

einmnui vor, ea ndverum aprl frust 2 hkarlaskip Hnafla eur um r stvar, anna fyrirframan Strandir innarlega, a skipi tti sgeir alingismaur Einarsson ingeyrarklaustri (var Kollufjararnesi), og voru v 11 manns ... Hitt skipi var af Skagastrnd, var formaur ess og eigandi Gumundur Helgason fr Syri-Ey, en 5 manns voru v skipinu, og tndust ar af bum eim skipum 16 manns.

Noranfari segir mablainu aprlfrttir af Vesturlandi:

Af Vesturlandi hefir oss veri skrifa, a ar hafi komi aprlmnui miklir snjar, sem hr va um sveitir, og frosti ori a 18—20 gr. Reaumur. 16.dagsama mnaar, hafi og gjrt oflta landnoranveur, svo allan Breiafjr rauk; 2 menn uru ti, sem ttu heima Steingrmsfiri og voru fer noran af Kvkum. essu sama veri hrktust 17 kindur af Flatey Breiafiri sj. Kaupskip var ar fer sama veri utan eyjar, sem nr v hafi fleygt um, en skipverjar me hrkubrgum fengu rtt vi og siglt v inn Stykkishlmshfn.

Ma. G t lengst af og vorleg.

Noranfari lsir matinni:

Fr v 4. .m. hefir veurttan veri hverjum degi blari og betri, svo flestar sveitir eru a miklu ornar snjlausar. Aftur er sagt snjyngslaplssum s varla saujr komin upp. Haldist v essi ga t,og jr ni a gra eftir sem n eru horfur , eru lkindi til a skepnuhldin veri betri, en tleit fyrir, byrjun essa mnaar, egar margir voru komnir nstr, og enda nokkrir, sem aldrei ur hafa bila v tilliti.

Jn. Heldur stir t og me illvirasamara mti flestum landshlutum.

Noranfari lsir jntinni:

Verttufari hefir yfir ennan mnu veri rkomulti en oftast kalt og noran og stundum frost til fjalla nttunni, og nokkra daga ljagangur me snjkrapa ofan bygg. Fnn er v enn mikil fjllum og afrttum. Af verttunni er sagt betra a vestan r Hnavatns- og Skagafjararsslum. Aftur lakari ingeyjarsslu. Horfur grasvexti eru, sagar betri vestra en hr, en miklu lakari norurundan.

slendingur segir af tarfari og aflabrgum ann 7.jn:

[V]eurtt [hefur} mtt heita allg, a vsu nokku kld og vtusm, en all-hagst fyrir grasvxt og saubur til sveita, en fremur stug og erfi sjvarmnnum, sem errir urfa fyrir alls konar fiskifng; og vst mun saltfiskur sumstaar liggja undir skemmdum, ef errir kemur ekki brum. Gftir sjinnhafa veri rtt meallagi, og mundi allvel hafa aflast eirra vegna, en bi er n, a fiskur hefur veri fremur ltill og stopull fyrir ...

slendingur segir fr ann 4.jl (aallega um jn):

Veurtt hefur mestallan jnmnu veri me stirasta mti, stormar af msum ttum, kuldar og votviri; snj hefur fest fjllum og hagl sst niur byggum; um Jnsmessuleyti var 2 ea 3 gra frost um ntur i Kjsinni; er v engi fura grasvxtur s me minnsta mti; kl- og kartflugarar eru ekki betri n byrjun jlmnaar en um fardagaleyti fyrra sumar. Fiskiafli var einhver hinn rrasti hr syra essa vorvert, og miklu meiri uru vorhlutir fyrra en n; ilskip eru n 6 talsins Gullbringusslu, sem innlendir menn eiga, og hafa 3 eirra veri fremur heppin me orskafla. Eitt eirra, sem Jn hreppstjri Jnsson Hraunpri vi Hafnarfjr er formaur fyrir, kom fyrir skemmstu vestan fr Hornstrndum, hafi fari allt austur fyrir Horn og fengi frekar 4000 orska eirri fer, og a auki nokku talsvert af rum fiski ekki lngum tma. Litlu fyrir Jnsmessu kom ilskip etta a landi vestur vi Snfjallastrnd og sagi Jn oss, a ar hefi enginn vottur sst til grurs, en snjr hefi legi jru, og mannhir skaflar niur vi flarml. Er eigi fura landi s ftkalt ar norur, egar svo virar hr syra sem n er reynd orin.

Mannskaar sj hafa ori hr syra vor. Snemma vorvertinni[Noranfari segir 15.ma] frst btur af Akranesi me 4 mnnum, er allir tndust, eir voru heimlei r beitufjru;formaur ht Gsli Gslason fr Sruparti Akranesi. 18. jn frst btur fiskirri af Seltjarnarnesi, einnig me 4 mnnum og drukknuu allir, formaur ht rur Hinriksson, bndi Melshsum Reykjavkurskn. 23. s.m. frst annar btur af Seltjarnarnesi fiskirri me 3 mnnum, formaur var Sigurur bndi Smundsson fr Presthsum Kjalarnesi, ntur bndi; hsetar hans voru 2 unglingspiltar bir mannvnlegir.

Jl. Mjg hagst t nyrra, kld og bleytusm, urrt og slrkt syra, en heldur kalt.

Noranfari lsir t jlmnui:

Veurttanhefir nr v allan enna mnu veri noran me oku og kuldum og nokkrum sinnum rkomukrapa og snjkomu fjllum, a sgn meira nyrra og eystra en hr, hvar vegir sumstaar byggum uru vegna fanndpis nr v kleyfir. Grasbrestur er sagur mikill va hvar, einkum harvelli nlega allstaar hvar til frttist, sr lagi til dala og tkjlkum, og jr s varla ljberandi og ekki ngir hagar fyrir pening.

slendingur segir af eldgosi ann 18.jl:

Skaftfellingar og Rangingar hafa flutt fregn suur hinga, a san mnudag, 30. [jn], hafi reykjarmkkur geysi mikill sst norur af Skaftrjkli, inn byggum. eir fullyra, a ekki s hann Skaftrjkli sjlfum, heldur lengra norur, t.a.m. dahrauni ea Trlladyngju, ea einhverstaar ar um svi. Vr vitum ekki meir um a. En vst er lofti um essa daga og veurlagi fremur undarlegt og eldgoslegt. a er einhver dumbungur, einhver molla yfir llu, a er eins og byggirnar leggi vi eyrum og s a hlusta hva gjrist ar inn fr; en engum hugsast a forvitnast um hvar eldurinn er, ea hvernig hann hagar sr. a er enda lklegt, a gos etta, hvort a er miki ea lti, veri haust kunnugra Edinborg og London, en Reykjavk ea Akureyri.

jlfur segir af eldgosi ann 30.jl:

Mnudaginn 30. [jn] og rijudaginn 1.[jl] sst r bygg sveitunum milli Kafljts og Brunasands a mikinn reykjarmkk lagi htt loft upp norur af bygginni, var hann a sj nlgt hnorur af Sunni og r Meallandinu rtt vestanvert vi fjalli Karlbak, sem er hsta fjalli framarlega (sunnarlega) og austantil Sumannaafrtti en einmitt essa stefnu, ar r bygginni, eru eldsupptkin 1783, og ttuust v byggamenn, sem von var, a essi eldsupptk, er mkkinn lagi upp af, vru nlgt hinum smu stvum. En r Skaftrtungu a sj bar mkkinn landnorur, og var a egar nokkurnveginn austt af essari stefnu a eigi vri upptkin hrna megin Vatnajkuls ea Skaftr, en hn hefir upptk sn undan vesturtnorurhluta jkulsins og er s hluti n almennt nefndur Skaftrjkull; essvegna sannfrust menn brtt um a, a eldsupptk essi, er mkkinn lagi n upp af, vri ekki nlgt eim stvum, ar sem hinn mikli jareldur 1783 kom upp, heldur hlyti au a vera a noranveru vi jkulinn ea a minnsta kosti fyrir noran fjallgar ann, er liggur fast fr tsuurhorni jkulsins vestur me Skaft fyrst og vestur til Uxatinda og aan vestr Torfajkul. etta hefur n tarlegar stafest, er nokkrir Sumenn undir forstu Bjarna hreppstjra Bjarnasonar Keldunpi fru undir mibik [jl] ar norur undir jkulinn og gengu eir r skugga um, a eldsupptkin vri ekki eim megin jkulsins.

hinn bginn m ra a af llum fregnum, er hafa borist essum mnui noran r Mlasslum, ingeyjar- og Eyjafjararsslu, er allar segja svo, a ar hafihvergi ori vart vi eldgos etta, og hvorki mkk n skufall, a eldsupptkin hljti a vera fyrir sunnan dahraun ea sem fjrst llum eim byggum, ea me rum orum einhverstaar sem nst noranundir Vatnajkli, ea nlgt Herubrei, Trlladyngjum eur Dyngjufjllunum, sem kllu eru. mean eigi verurbetur kanna ar um rfin, er engi mannalei liggur nlgt, nema ef vera skyldi hinn svo nefndi Vatnajkulsvegur, austur af Sprengisandi og austur Jkuldal, en hann er nsta sjaldfarinn, verur eigi hgt a skra nkvmar fr essu a svo komnu.

N er annan sta a minnast nokku , hvar og hvernig etta eldgos hefir komi ljs og afleiingar ess, a v er framast hefir fregnast. Vr hfum reianlegar fregnir r Mla-, ingeyjar- og Eyjafjararsslum fr fyrri hluta . mn. og fram yfir hann mijan, og hafi ar hvergi orivart eldgossins neinn veg, en ar hafi og gengi stug noran- og landnorantt, en aldrei landtt gjrvallan enna mnu, og var v vindstaan aan stugt mti gosinu. etta kemur lka heim vi fregnirnar austan r Skaftafellssslu, en r hfum vr reianlegar fram til 24. [jl], v ar hefir gengi stug noran- landnorantt allan enna mnu. Vr gtum ess fr upphafi hvenr eldmkkurinn sst fyrst Skaftafellssslu og var a um sama leyti og einkum mivikudaginn 2. og fimmtudag3. .mn. a mkkurinn sst glggt r Rangrvalla, og rnessslu, einkum af Eyrarbakka; hr sunnanfjalls sst aldrei mkkurinn sjlfur, en allt austurlandnorurlofti var um daga aki eldmistri han a sj, og a oftast daglega fram til 16. . mn., helst morgnana og framan af degi, en veurstaan hefir og veri hr heldur utan eur tnyrt. Dagana 2.—5. [jl] og jafnvel oftar sst eldlitur sl og roi slargeisla hsum og eldlitu sl uni slsetur. ruhverju hafa heyrst dunur og dynkir Skaptafellssslu fyrir austan Mrdalssand, var a mest mivikudaginn 2. [jl], og svo ru hverju fram til 15. ea 16. [jl], heyrust enn 2 ea3 dunur norri austur Su. Mkkur sst ar sast 17. [jl] og tlum vr, a a vri ann sama dag eur daginn fyrir a hr sist sast mistur austurlofti. a er sagt eftir eim Bjarna Keldunpi, er gengu norur Sumannafrtt, a eir hafi glgglega s 3 mekkina og bil milli eirra a nean. Eigi ykir vissa fyrir v, askufall hafikomi neinstaar nema ann eina dag 2.[jl], er mkkurinnst mestur og svartastur af norri landnorrifram af Suheiunum; veur var heiskrt a ru, en var svo myrkt af mekkinum og skufallinu, a eigi sst til Holtsborgar sunnan r Landbroti ofanveru.

skufall etta gekk yfir allar utanverar Suheiarnar og byggina, sem ar er fyrir vestan Kirkjubjarklaustur, ytri hluta Landbrots og yfir Meallandi a utanveru; a er merkilegt vi skufall etta a ess s engi merki norantil Sumannaafrtt, eftir v sem haft er eftir eim Bjarna, en aeins um fremra hlutann og heiarnar (bfjrhagana) ar suur af; mtti af v tla, fljtu mli, a eldsupptkin vri ar afrttinniog eigi allnorarlega, en a er ekki; nnur vindstaaa utan hefir sjlfsagt klofi mkkinn ar norurfr, og staiaf Torfajkli austur innaf Uxatindum.

Um etta skufall og afleiingar ess ar um byggirnar setjum vr hr kafla r brfi Magnsar hreppstjra Magnssonar Sandaseli Meallandi til Magnsar justizrs Stephensens Vatnsdal, dags. 9.[jl], er vr hfum fengi leyfi til a auglsa: „Ekkert get g greinilega skrifa yur hr um eldinn, en hreint er mr skiljanlegt eftir kortinu, a hann geti Krflu veri, ar mkkinn leggur hreinni norantt vert framyfir Karlbak, en [a] Leirhnkur, sem er fyrir austan Mvatn, laust fyrir austan Jkuls Axarfiri, eur Krafla, sem ar er rtt suuraf, geti hinga hreinni norantt spi reyk ogeldi [skilgekki heldur]; v mun hann hljta a vera Skaftrjkli og varla eim gmlu eldgljfrum, ar engi merki sjst enn til a Skaft orni upp". ... „Mivikudaginn ann 2. [jl] lagi mkkinn hr fram yfir me svo miklum reyk og blma, a varla sst bja milli og brennisteins saft svo, a allt a fnasta tnum og tvallendi alhvtnai upp og allt gras visnai hr umbil til rijungs, a undamtekinni elting, sem ekkert sr . Sagt er, a ljr muni ekki vera borinn a tnum t-Sunni, og ll jr er ar yfir a lta hvt, egar hana blasir han. Allur fnaur fyllir sig hr mrunum, samt hefir mlnytupeningur misst nyt hr um bil til rijunga og smjr svo urrt sem vetrardag. a er myndan okkar a eldurinn s rnun".

Yngri fregnirnar, er vr hfum fram til 24. [jl] stahfa n a vsu ll aalatriin essu brfi, en segja , a jr hafi veri farin a lifna vi aftur, a minnstakostiyfirlits, og mlnyta bin a n sr aftur a mestu, enda hafi og veri megnt kuldakast dagana er skufalli kom, eigi sur en hr; en sneggja og grasbrestur tnum og valllendi ar eystra vilka og annarstaar um land, eins og sar mun frskrt.

ann 31. jl rir slendingur enn um eldgosi - en af v eru litlar frttir raun - einnig eru fluttar frttir af t:

Um eldgosi getum vr v miur lti frtt lesendur vora a sinni. Vr hfum tala vi menn, sem nkomnir eru austan r Mlasslum, bi sunnan um land yfir Skaftafellsslu og noran um land yfir ingeyjar- og Eyjafjararsslur, og hvorugir hafa geta anna sagt, en a eldur vri uppi inni byggum, og vart hefur ori vi skuryk, einkum Skaftafells- og Rangrvallasslu og ti Vestmannaeyjum. Norur land hefur a lkindum sur lagt skuna, v a vindur hefur v nr alltaf veri noran, og fyrir v lagt bi reyk og sku suur lofti. Ein fregnin sagi, a eldur vri uppi tveim stum, og mundi annar vera Dyngjufjllum hinum syri, en annar Trlladyngju; hvorttveggja er dahrauni. Er a a vsu heppilegt r v eldur er uppi anna bor, a hann er sem lengst fr mannabyggum.

Veurttin hefur um langan tma veri mjg urr og kld, me okum og svkjum nyrra, en hr syra er oft og tum slskin vindurinn s kaldur. Til fjalla er sagt a frost s hverri nttu. Allstaar er grasbrestur mesta lagi, og t ltur fyrir a heyskapur veri rr um allt land; komi n votvirakafli egar lur sumari, er skepnufellir vs. Vorharindi og skepnufellir er sagur r Mlasslum, einkum r Vopnafiri. Vart hefur ori vi hafs fyrir ingeyjarsslu, en vst munu ltil brg a honum.

gst. gt t um mestallt land.

Noranfari lsir t gstmnui:

Veurttan hefir yfir mnu ennan veri einstaklega urr og hagst, og tur manna og they, sem gar er komi hefir hirst einkar vel og heyi a v skapikjarngott og btir a nokkru r grasbrestinum, sem alltaf er mjg kvarta yfir.

jlfur segir af t og aflabrgum ann 12.gst - aallega a noran:

etta lina vor hefir eigi ori kalla illvirasamt ea hart neinstaar um land, nema Norurmlasslu, en f vor ea mske engi muna menn eins jafn-urr, kld og mjk sem etta, og mske ekkert vor me eim einstaka grasbresti tnum og tjr um messur og undir sltt, eins og n var yfir allt land. a var ekkikalla, a lygn ea elilega hlr dagur gfist til enda gjrvallan jnmnu n fram yfir mijan [jl]; og egar sleppt er 2—3 rkomudgum af landi Jnsmessu, mun engi s ntt hafa veri fram til 5.—6. [jl], a eigi vri frost til fjalla, og fremst (efst) til dala Borgarfiri voru svo mikil nturfrost1.—3. [jl] og um a skei, a mrar voru vst mannheldar morgna fyrir slarupprs ar um sveitir, var og sumstaar eigi oristungutt klgrum um jnlok. Regnskrir og leiingarhafa veri sjaldgfar, og aldrei hr fall nttu a kalla m, fyrr en framan af [gst], og varla deigur dropi komi r lofti gjrvallan [jl] og fram til 9. .mn., en oftast voru a krapal, svo a hvtnai fjllum; og var svo mikil kornlshr norur ingeyjarsslu 7.[jl], a alhvtt var bygg. Norurmlasslubttist n a , a ar voru grimmdarhrkurfram eftir llu vori, og jr jkli akin og fnn fram undir fardaga sumum sveitum; fll ar og talsverur fnaur einkanlega um Vopnafjr og Jkuldal og um Firina sem kalla er; sumar fregnir segja, a ar um sveitir hafi falli 4000 eur meir. Kafli r brfi fr merkum manni ingeyjarsslu sunnanverri, dagsett 14. [jl], lsir bert standinu ar: „Hr sslu er n eitt hi mesta bgri, skepnuhld vera erfi hj llum, v hey voru ltt og holl, svo f var sjkt og svo mgulegt a halda v vi hold, og fll svo va r blkreppustt og aflleysi. Tn eru enn lti sprottin, eu engi graslaus og hagi a eins me saugrri, og fjllum uppi sst va ekki grnt str. Verttan er sfelld austan, okusm og kld og sjaldan rfelli, [hr syra hefir veurstaan stugt veri noran- tnoran] nema snjfall veri fjllum, og oft frost i nttum. Allt a essu hefir ekki orbi fiskvart, en sumir hkarlamenn hafa hitt gan afla. Hafs er sagurfyrir llu landi a noran og mitt inn milli Kolbeinseyjar og Grmseyjar".

r llum vestari sslum Norurlands og allstaar a annarstaar hefir veri lti vel yfir fjrhldum, og sauburur hefir heppnast vel. En allstaar a er kvarta yfir megnum grasbresti tnum og vallendi, enda lka mrum va hvar; ar btist a, a va brann af hlendum og harlendum tnum essum skrlandi urrkntt sem dag, egar aldrei er fall sakir kulsins og aldrei logn, og hafa araauki veri vandri a n essu litla grasi af tnum, er aldrei dignar rt. a mundi og einkennilegt vi etta kalda og urra sumar, og jafnvel einsdmi, a til essa hefirorimjg lti vart makaflugu, og varla sst vgjur fiski ea rum mat.

slendingur segir af verttu og eldgosinu pistlum ann 21. gst:

Veurttin hefur einlgt veri urr og heldur kld, varla aldrei komi deigur dropi jr allt til 16. .m., san er sunnan- og tsunnan tt me vtu. Tn eru va hvar alhirt, en allir kvarta um megnan grasbrest. Sagt er a hafs muni vera nnd vi Vestfjru og Norurland allt. Sjvarafli hefur ori allgur Vestfjrum, og mundi afbragsgur orinn vi safjarardjp, ef kvefsttin hefi eigi trufla atvinnu manna. Hr syra aflaist um tma sld mesta lagi Hafnarfiri, og hafi margur gott af, einkum eir, er hfu hana til beitu fyrir annan fisk. N er hr v nr fiskilaust. iljubtum hr syra hefur gengi heldur vel fiskiafli sumar.

Eldgosi byggum. Frst hefur hinga, a dr. Grmur Thomsen og nokkrir menn me honum, hafi ndverum essum mnui [gst] rii upp af Rangrvllum norur yfir Tungn, til a forvitnast um eldinn, og komist norur Hgngur skammt fr Tungnafellsjkli, hafi eir s reykjarmkk mikinn aan austur landsuur,og lagi reykinn suur Vatnajkul. ykja v lkur til, a eldgos etta s Vatnajkli noranverum. Ekki uru eir varir vi vikur eur nnur ummerki essajarelds. En fr uru eir a hverfa skum heyleysis handa hestum snum, en hagar eru engir um a svi, sem kunnugt er. eir menn, sem komi hafa hinga rMlasslum geta engar sagnir frt oss af eldgosi essu. Undarlegt m a virast, ef enginn skyldi grennslast betur en bi er um etta eldgos.

jlfur birti ann 22.gst slysafrttir r fyrri mnuum:

Tveir efnilegir menn besta aldri, Bjrn Plsson og Benedikt Gubrandsson vestur Steingrmsfiri Strndum voru til sjrra vestr Bolungarvk nstlina vetrarvert, og tluu eir a brega sr snggva fer heim Steingrmsfjr fyrir pskana [20.aprl]. eir lgu fr Lgadal Langadalsstrnd upp Steingrmsfjararheii, mivikudaginn fyrir skrdag .. (16.aprl), en bylur datt um nttina, og kom hvorugur fram san; fannst lk Bjrns undir vru ar heiinni, en stafur Benedikts nlgt rttri lei, en sjlfur var hann fundinn, er sast spurist.

ofvirinu a morgni hins 25. [jn?] tapaist btur me 3 mnnum fr Grttu Seltjarnarnesi; Um mnaamtin jn—jl frst flutningsbtur ea skip fr Vatnsfiri safjararsslu heimlei anga utan r Bolungarvk, voru ar 4 menn og tndust 3 eirra og voru 2 af eim vinnumenn prestsins sra rarins Bvarssonar; hann missti ar og a sgn, allmiki af veiarfrum o.fl.

slendingur birti ann 12.september kafla r brfi r Midlum, dagsett 15.gst:

Verttan hefur veri einstk kulda og urrvirat sanme jlmnaarbyrjun. ur voru hregg og kafld; snjai og svo hr fjll um byrjun hundadaga.Reaumur hitamlir st jafnast um hdaginn skugganum 5—8, en um slsetur 3—0, vi afturelding og slarupprs — er kaldast vi jrina —2, v hlufall var hverri nttu og hart frost fjllum. N rma viku er verttan mildari; dag 15 slfarslausu. Grasvxt man g ekki lakari san g fr a taka eftir og varla svo slman. Af tnum fellur 1/2-2/3 vi a gum rum, tnum, sem eru framfr og bestu rkt, vantar 1/4-1/6 vi gum rum. tengi er asnu leyti lakara. Nting er afbrag. Mlnytja er yfir hfu lakara lagi, hn leit t fyrir a vera g og hefi ori a, v miki var gefi a vorinu, en frostin kipptu llum smjrkosti r grasinu og urrkarnir mjlkurhinni. Heilsufar og hld fnai er einstaklega gott.

September. Umhleypinga- og stormasamt lengst af. Mikil skaahr nyrra undir mijan mnu. Batnai nyrra eftir ann 20., en illviri og rkomur hldust syra.

Noranfari lsir t september:

Veurttan var ennan mnu mjg stormasm, og oftast sunnan - tsunnan og stundum me rkomu, svo erfitt veitti me errir heyjum; og vegna hvassvirannaa tluverir heyskaar yru, enda stku sta hsum. 12.—13. . m. var landnoran hr me snjkomu og frosti, svo kleyf fnn kom fjll og sumstaarmikil byggum, helst tkjlkum. Km og fleiri skepnum var a gefa hey inni. byrjun hrarinnar js upp forttu brimi, svo skip brotnuu ea tk t, einnig rekavi sem var fjrum samt afla og ltum. 15.—20. var rkomusamt, en aan af til loka mnaarins hin skilegasta t, blviri, sunnantt og slskin.

slendingur segir af t ann 12.september:

Veurtt er alltaf kaldara lagi. Seinustu daga gstmnaar var sunnan- og tsunnantt, og hfudaginn sjlfan (29. gst) ofsaveur af suri, var eigi skai af, svo vr hfum frtt. Nttina milli 9.—10. . m. var kaft nturfrost niur a sj, og snjr fll fjll um daga; n er vindur aftur genginn til suurs me rfelli. Allir kvarta um megnan grasbrest, en nting hefir ori g, svo langt sem heyrst hefur. Sjvarafli er mjg ltill og fstir gefa sig vi honum um essar mundir. ilskip, sem til fiskjar hafa gengi hr syra, hafa afla betra lagi.

jlfur segir af skiptpum pistli ann 29.september:

Nlgt 10. [september] sleit upp kaupskip er l fyrir akkerum Vatneyri viPatreksfjr vestra, me talsverri vru; orsteinn lausakaupmaur Thorsteinsson tti vru ea yfir henni a segja; enn var a allt strandrek, skip og vara, og var selt uppbosslu. — 25. .m. skk spnskt skip Ophilio [Teofilo segir slendingur] a nafni, skammt fyrir sunnan Fuglasker; a var vnt skip og vanda allan veg, og aeins 6 ra, og var n lei hinga, til Siemsens kaupmanns, me saltfarm fr Englandi, og tti a taka hr saltfisk aftur og fra til Spnar. Skipverjar voru 9 a tlu; hfu eir a vsu orivarir nokkurs leka 2 sustudagana, svo a eir mttu aldrei fr pumpunum fara, ensamt kom essi sjfyllinga me svo brum atvikum, askipi marai allt kaf fyrr en nokkurn vari, svo a eim gafst naumlega a rrm a hggva sundur festar skipsbtsins, hleypa fyrir bor og snarast hann, hlfnaktir eins og eir stu a hrku strfum, en fengu alls engu bjarga.

slendingur segir af septembert ann 4.oktber:

Tarfari hefur allan septembermnu veri mjg stirt, sfelldir stormar og rigningar, svo ekki m kalla a menn hafi geta leita bjargris sns, hvorki sj ea landi. Einkum er etta tilfinnanlegt fyrir sveitabndann, v flestir, ef ekki allir, hafa tt meira ea minna hey ti, sem n hefur hrakist og ori ltt ntt, og ef til vill ntt me llu. Kom a sr n v lakar, sem grasvxtur var allstaar rrasta lagi, en margur hefi geta til gra muna auki heyafla sinn, ef vel hefi vira fram eftir haustinu. En n er ru a heilsa. a vri frlegt, en ekki skemmtilegt, a frtta, hva mrgum km og lmbum menn urfa n a farga skum essa heyleysis, sem n verur allstaar landinu. Vr hfum frtt, a sumum sveitum bja menn k me k, ea 9 lmb, en fur fist ekki. Skiptapar. Frst hefur, a kaupskip eitt hafi ndverlega septembermnui sliti upp vestur Vatneyri vi Patreksfjr, og hvorttveggja skemmst svo, bi skip og gss, a selja var uppbosingi. Sagt er og, a skip eitt, er koma tti til Akureyrar og flytja meal annars vi til kirkju eirrar, er ar er n smum, hafi brotna spn vi Freyjar, en mnnum ori bjarga.

ann 15.desember birti slendingur brf af Selstrnd (vi Steingrmsfjr), dagsett 30.september:

Frttir eru nokkrar r essu hrai, en r eru ekki allar ar eftir gar. Vori sem lei var hr sveit heldur hart margan mta, og fyrst sfelld norantt me miklum kuldum og grurleysi, oftast frost um ntur, og stundum snjai ofan sj, en oft fjllum; af essu leiddi a, a grasi x lakasta mta, bi tnum og v verr um thaga og engjar, og v er heyskapur via hr ltill essu sumri, og er a bgt, vvetrarrki er hr sveit miki, en framan af slttinumvoru gir urrkar milli, og nting mtti heita g v litla, er skfst upp r jrunni, en sari part sumarsins hafa ar mti veri miklir urrkar, sfelldar rigningar og snjkomur, og heynting miki bg san. Skepnuhld manna hafa veri misjfn, ekki g hj sumum, en allg hj sumum. Aflabrg manna voru mjg bg nstlinu vori, lk og fyrri rin, ...

Oktber. Lengst af nokku hagst t, en hrarkast geri nyrra eftir mijan mnu. Syra mun hafa veri umhleypingat.

Noranfari lsir t oktber:

Fr byrjun essa mnaar var veurttan oftast sunnan me um og hagst til hins 17. s.m. a um kveldi brast hr landnoran og san tnoran hrar og snjkomu allt til hins 20. a birti upp; hafi mikla fnn gjrt a til frttist. aan var mnuinn t, oftar allgott veur.

Nvember var nokku kaldur. Umhleypingasamt framan af. T tti mjg hagst syra.

Tvr blasur vantar nvemberbla Noranfara - og ar me upplsingar blasins um verttufar eim mnui - nema hva slendingur gerir okkur ann greia a endursegja yfirliti (a mestu leyti - vonum vi) ann 1.mars 1863:

Nvember var stirur, me hvassvirum og blotum til 20., en r v var staviri me nokkru frosti, mest 11R. nvembermn. hfu 5 manns fari saualeit Silfrnarstaafjall Skagafiri, og er eir gengu upp eftir gili einu og stu ar milli hengju, einn eirra litlu ofar, hljp hengjan fram og eir 4 near stu henni og fluttust henni me snjflinu ofan lglendi; hafi einn eirra lti lent niur flinu, komst v ftur, en s jafnframt hvar einn hinna var a mestu kafi v, og fkk bjarga honum; hinir tveir fundust ekki fyrr en degi sar; var haldi a eir hefu egar kafna.

jlfur segir af skipskum frtt ann 5.nvember:

31. [oktber] uru hr [fjrir] skipskaar um nesin; btur me 3 mnnum af Akranesi, voru a 2 rosknir menn, Jhannes lafsson og Jn sleifsson og unglingspiltur hinn riji; btur me3 af Vatnleysustrnd, formaur rur Jnsson Hfa og 2 unglingspiltar. Btur fr Halakoti Brunnastaahverfi, af honumvar formanninum bjarga, en 2 mennirnir tndust ...; hinn 4. bturinn r Leiru, bar sama dag undir Hlmsberg og brotnai ar me hlffllnum sj; formaurinn, Kjartan a nafni, fkk bjarga eim 2 piltum, er voru hsetar hans, me v a kippa eim upp urrt, en san var fari sig, ofan bergi til ess a bjarga eim; ...

slendingur segir af t og slysfrum ann 12.nvember:

Tarfar hefur veri hi lakasta allan oktbermnu, stormar og rfelli r msum ttum, en varla sst slbjartur dagur ea lygn fr morgni til kvelds. Rmri viku fyrir vetur gjri hart noranveur me mikilli fannkomu til sveita, svo sumstaar var blindbylur fr v fstudaginn 17. til rijudags hins 21. oktber; fennti va f til fjalla, en nist flest aftur. Va var illt til haga, og skepnur eru farnar a hrakast, sem vi er a bast, ef ekki er v betri hiring hf eim. Sjvarbndur hafa sjaldan geta ri fyrir stormi, og hefur v mjg lti aflast, sem von er; en n efa er fiskur fyrir Faxafla. Sldarhlaup miki kom hr inn Reykjavikurhfn laugardag 1. nvember, og hefi hr veri veiarfri og hld til, er ekki hgt a segja, hversu mikill afli hefi fengist; einn maur tti hr ltilfjrlega „vrpu“, og hana nust eitthva um 17 tunnur af sldinni, og svo var s veii enda.

Slysfarir hafa ori me meira mti hr syra. Maur tndist han r Reykjavk, mivikudaginn 29. oktber, Gunnar a nafni, sonur Grms heitins Melbys, (er sumar d), tvtugs aldri. Hann hafi veri sendur ann dag til a skja kindur upp a Lkjarbotni; svo heitir nbli eitt efst Seltjarnarneshrepp undir Selfjalli. Annar maur var honum samfera, er Jnas heitir, og er kenndur vi Bstai. Veur versnai, er daginn lei, og gjri kafald; villtust eir og skildu hrinni; Jnas lt fyrirberast um nttina undir skta einum og komst me illan leik, egar morgnai daginn eftir, a Lkjarbotni. Leitai san Gunnars daginn eftir og fann ekki. San hefur mikill mannsfnuur veri gjrur t, til a leita Gunnars, en hann er fundinn. Fstudag 31. oktber var gott veur a morgni, og reri almenningur til fiskjar, en er kom fram um hdegi, hvessti svipstundu af norri og gjri ofviri; hldu allir til lands, og nu sumir ekki sinni lendingu a kveldi. frust 3 btar sjinn: einn af Akranesi me 3 mnnum ; annar af Vatnsleysustrnd me 3 mnnum; ht formaur eim bt rur Jnsson fr Hfa; hinn riji var fr Halakoti smu sveit; formanninum (Gunnari Erlendssyni) var bjarga, en hsetar drukknuu bir. annig frust hr 8 menn sjinn. Sama dag hrakti tvo bta, a sgn, upp undir Hlsberg syra; menn komust ar af me v mti, a sigi var niur til eirra og eim annig bjarga, en annar bturinn fr spn.

jlfur gerir upp sumar og haust pistli ann 17. nvember:

Sumari sem lei var vast hvar um land eitthvert hi endasleppasta a heyskap og heyskaparminnsta sem menn muna, og a jafnkomi yfir allt, a frteknum einstku hruum og engjasveitum, t.d. lfusi og Meallandi, ar sem fl og fori eru; v sakir hins stuga urrks framan af sumrinu og fram eftir llum tnasltti, uru ll essileiis fl og forir vel slgar, er sjaldan sem aldrei nst heyskapur r a mun, sakir vatnsfyllinga; svo er t.d. vari svonefndu Pollengi Brratunguhverfinu ( Biskupstungum); minnstur hluti ess verursleginn rlega, en n r var a teigslegi, en svo hefir aldrei orium 27 nst undanfarin r; sttu um 20 bendur anga drjgan heyskap sumar, auk eirra er ttu; svo var og um hinar kaflonu Arnarblisforir lfusi, a anga sttin heyskap hinn mesti fjldi. En essleiis dmi eru einsdmi er svo fum gtu komi a haldi, egar til almennings er liti. v fyrst var almennur grasbrestur tnum og er almennt talinn 1/3 til 1/4 tubrestura vxtum og aan af meira, a frtekinni Austur-Skaftafellsslu og hr og hvar um sunnanverar Mrar, v ar hafa tur n v sem vant er mealrum. Taan verkaist a vsu besta lagi vast hvar; en engjaheyskapurinn tk yfir vast um land; fyrst var almennur grasbrestur engjum, en hitt var a miklu almennari furbresti og tjni, hva vertk fyrir engjaheyskap vasthvar um um land, egar me hfudegi a kalla mtti, v br vast til eins stugra rigninga eins og fyrr hafi gengi stugur errir; voru a margir hr sunnanlands, a eigi nu undan yfirburi engjaheyskapar sns fyrr en undir rttir, og m nrri geta hve reianlegt furhey a muni reynast. En um a leyti, eur um mijan september, fll mikill snjr bi hr syra og noranlands; hr fll s snjr a vsu mestur fjalllendi og um hinar hlendari sveitir; en smu snjkrassarnir hafa haldist hr Suurlandi san, af landnorri, en hlaupi ess milli tsuur og hafsuur me blota; hefir snjkyngi jafnan haft yfirbor, og aukist mjg a allan ennan mnu [nvember], sem af honum er. Var a svo miki aflandi veturnttum og um lok f. mn., a f fennti va og til skemmda um lfus og Grmsnes og var, og var um tma a fjrrekstrarmenn komust ekki yfir Lyngdalsheii sakir frar. En undir eirri fnn, er lagi svo snemma yfir og aldrei hefir san upp teki fjallasveitum, eiga margir talsvert hey ti enn dag, bi fjallabjumhr Mosfellssveit, og einstku menn um Grmsnes og var. Nautpeningiverur v strum og almennt farga hr Suurlandi, einkum km; er sagt svo muni teljast til, a um syri hluta Borgarfjarar veri farga 1 mjlkurk hverju bli ea a rmlega og engu minna um uppsveitirnar rnessslu; allmiklum kpeningi er og sagt farga um Hnavatns og Skagafjararsslur, en minna egar norar dregur, v nting var g llum heyskap um ingeyjarsslur og einkum Mlasslumog Austur-Skaftafellsslu. Fyrir noran hefir haustverttan veri miklu betri og hagstari en hr syra, v a ar geri mikla hr dagana 12.-13 september, svo a ar tk snjrinn hestum kvi, og feramenn lgu almennt veurtepptir, tk enna snj strax upp aftur og var ar um hra hin besta haustvertta fram til miju [oktber], en r v snerist ar einnig til illvira og storma, svo a margir voru hrddir um a f hefi fennt, en a var aftur komi upp um heiar og fjll gvirunum sem undan gengu. Um sustu mnaarmt voru ar komin mestu snjyngsli jr og fr, svo a ekki tti frt bja milli va Skagafiri nema skum.

Skipstrand. 17. [oktber] rak upp kaupskip Gudmanns kaupmanns Hfakaupsta (Skagastrnd); a var nkomi anga af Akureyri, og tti a fra kornvru og arar nausynjar, en taka aftur sltra f o.fl., og hafi teki Akureyrinlega 200 tunnur saltkjts, ull, tlg og grur, er allt var skipinu, er a sleit upp, og meir en helmingur kornvrunnar sem tlu var til Skagastrandar; var rgurinn laus skipinu, en bankabygg tunnum. etta var allt strandrek, skip og gss, og var selt uppbosingi 29. [oktber], gegn borgun vi hamarshgg. Skipverjar allir, 11 talsins komust lfs af.

slendingur segir af t ann 20.nvember:

egar minnst hefur veri veurttuna san haust, hefur ess jafnan veri geti, sem satt er, a hn hafi veri mjg stir. En m kalla, a yfirtaki essar sustu vikur. Um essar mundir ganga stormar og kfld oftast nr degi hverjum; varla frt bja milli, og alls ekki t sjinn, nema me lfshska, enda mun a sjaldan, a 21 maur hafi drukkna hr syra, essum tma rs, eins og n v miur sr sta, og auk ess hafa eir 2 tnst landi, sem ur er sagt, og etta allt san um veturntur. Fiskur hefur vafalaust veri hr fyrir, ef gefi hefi sjinn, en n er, sem vonlegt er, mjg lti um hausthluti manna millum. a getur veri, a komnir su tveggja hundraa hlutir af samtningsfiski hj sumum. r Norurlandi berast betri frttir um haustveurttu; svoer og sagt, a va fyrir noran og austan land hafi fiskiafli veri gur, bi sumar og i haust, og lkar frttir hafa borist af Vestfjrum um haustaflann. brfi r Eyjafjararsslu, dagsettu 17. oktber 1862 segir svo: „ sumar var tin hr g, eftir a liinn var hlfur mnuur af vallarsltti — en ann hlfa mnu var einlgt sld — menn voru sumir bnir, sumir langt komnir a sl tn, og kom mtulega errir, stugar heirkjur og hafgolur, svo menn fengu bestu verkun urrkvndustu tu, og er a sjaldgf veurtt af norri; en svo var grasbrestur hr mikill, a flestir fengu hr um bil 1 krfri minna, en vant var, ar sem 3 og 4 hafa fengist; nokku skrri voru hr tengjar, en nting llu g; seint engjasltti gjri hret svo miki, a snjai ofan sj, en batnai fljtt, og san hefur veri einlg sunnantt, en oft um of heyi og lka sjfarendum; nlega var opi hkarlaskip a slaga sig inn eftir firinum, og var komi undir Oddeyri utanvera; veur st af eyrinni og gekk me byljum, og einum sl skipinu um; sumir segja, a 11 manns vri , sem allir komust upp hli skipsins og var bjarga af ferabt, sem t sigldi. Kaupskip a, er haust kom til Skagastrandar, og nkomi var anga af Eyjafiri, sleit upp ofsaveri 18. oktber, og rak land fyrir innan Hlanes; menn komust lfs af, en skipi laskaist svo, a ekki var vi gjrt, og var san selt uppbosingi. a hafi veri bi a flytja vru land r skipi essu 2 daga, hr um bil 50 tunnur rgs og nokku af annarri vru, en t a voru komnar eitthva um 60 tunnur af kjti“.

Desember. Heldur skrri t.

Noranfari lsir desembertinni nyrra:

Veurttan hefir ennan mnu veri, hva til hefir spurst hinga, oftar g en hr, en va fremur hagskart vegna frea, einkum til sumra sveita og dala, en aftur jarslla nokkrum ystu tkjlkum allt til hins 20. .m. a gjri yfir allt ga hlku, svo nokkur jr kom allva upp og frysti hreinu. Frostihefir essum mnui ori mest 12 gr Reaumur.

jlfur segir af t og aflabrgum ann 10.desember:

Seinni hluta [nvember], og ar til hann br til innan ttar, mtti heita besti afli hr um ll Suurnes og Innnes, og hva best Akranesi; aflinn var sttungur og vn sa, en minna af orski. Fr 28. [nvember] til 8. .mn. ht ekki komi sj hr um nesin, en mnudaginn var reru margir og reyndist fiskilaust. En af v fiskilega ykir horfa surum Gar og Leiru, eru n Inn-nesingar a ba sig anga „tra“, sem eir kalla. — Fr v um 20. [nvember] hefir gengi einstaklega hagstur mari og spakveur, og mestallur snjr upp tekinn.

slendingur segir fr tarfari pistli ann 15.desember:

Tarfari hefur veri gott san um 20. f.m. oftar veri vindi, og snjr er a mestu leyti horfinn r byggum; en essa sustu daga er talsverur tsynningur til hafsins og brimhroi vi lnd; verur v eigi ri hr Innnesjum, ...

slendingur birti ann 26.mars 1862 tv brf sem lsa t rinu 1862. Hi fyrra er rita Breidal Suur-Mlasslu 20.desember, en hi sara tilgreindum sta ingeyjarsslu 28.janar 1863:

[Breidalsbrfi, dagsett 20.desember]: Tarfari hefur veri mjg stugt og hryjusamt san um Mikalismessu [29.september], mist hafa gengi snj- ea krapahrar. Hagbannir hafa ekki veri til muna. Um 10. nvember, setti hr niur strsnj og fennti va f, einkum Fljtsdal, Fellum og Skgum, og einum b fenntu 3 hestar, 2 til daua, en 1 fannst lifandi; felli etta st rmar 3 vikur, hlnai og menn fundu f sitt, flest lifandi (eftir v sem frst hefur). Afli hefur veri mikill hr Austfjrum haust, svo menn muna varla meiri; fiskur hefur gengi upp landsteina, og miki komi land af honum, en sem hefi ori talsvert meiri, ef tin hefi ekki veri svo bg. Kvefstt og allskonar krankleiki hefur veri a stinga sr niur hr og hvar vetur, og flk di til og fr r honum.

[Brf r ingeyjarsslu, dagsett 28.janar 1863 - ltillega stytt hr]: ri 1862 m me rttu teljast hr um sveitir eitt hi bgasta r, sem komi hefur essari ld. Felliveturinn mikli 1858—59 mun lengi vera minnum hafur, en a er efasamt, hvort hann hefur ori lakari a afleiingunum til en etta r, egar allt er liti. fll fjri hluti fjr sumum sveitum, en kom lka gott sumar eftir, sem btti r brustu vandrunum, og voru menn lka betur undirbnir eftir gu rin undan. Noranfari nr. 13—14 drepur stuttlega afleiingar vetrar og vorharindanna fyrra, og mun a satt sem ar er sagt, a sumir bndur hafi misst rijung til helmings alls fnaar, og sem lakast var, a a sem af lifi, mun hafa ori gagnslti. Mest voru brg a fjrfellinum norurhluta ingeyjarsslu og sumum sveitum Mlasslu, og er standi mjg voalegt eim sveitum sem lakast eru farnar. Ekki var a fyrir furskort eingngu, a svona margt fll, v margir felldu sem ttu hey aflgu; rif og veikindi fnu hjlpuu til a gjra fjrfalli enn meira. Menn telja msar orsakir til essara veikinda og rifa fnu. Sumir segja, a fjrkyni s a versna ea spillast, a f s tpminna og kvillasamara en ur var; arir halda a einhver lyfjan hafi falli jrina fyrra sumar og gjrt grasi banvnt; en g vil tla, a orsakirnar geti legi nr manni. a er sjlfsagt, a hey a sem aflaist fyrra sumar hefur veri ltt og hollt, vegna erranna, og svo ess, hva grasi visnai snemma; en a lyfjan hafi blandast ar saman vi, held g s stulaus getgta. egar n hr vi bttist, a jrin reyndist nt til tbeitar tigangssveitunum, en veturinn kaldur og umhleypingasamur, getur a veri skiljanlegt, a hina mestu nkvmni veri a vihafa allri fjrhiringu, eigi skepnan a halda rifum og heilsu. A f s lingerara og kvillasamara en a ur var, er heldur ekki alveg rtt; v a meira hafibrytt kvillum fnai essi rin, en a undanfrnu, held g a s fremur rferinu a kenna, en kynfari fjrins. a hefur alltnt veri kvarta um veikindi og kvilla f hrum rum; svo hafi a veri um aldamtin, og eins harindunum kringum 1780. etta er lka elilegt; harindum og srum verur lofti saggasamt og hollt bi ti og inni, grasi jrunni verur rrara og lttara, og egar n skepnan lur skort nausynlegu viurvri meiri hluta rsins, og a fr barnsbeini, en hltur a sta allajafna kulda og vtu, er elilegt hn veri rekminni, veiklulegri, og hraustari heldur en ef hn hefi hollt og notagott viurvri. a er sjlfsagt, a hi svokallaa Jkuldalsfjrkyn, sem flestir eru a skjast eftir, er fnbyggara en hi eldra fjrkyn, og arf betri og nkvmari hiringu; en s hiring og viurgjrningur v lagi, sem tti a vera, mun stulaust a telja a kvillasamara. ... Meal hinna bgu afleiinga vorharindanna, m telja grasleysi sumar. sumum sveitum gat varla heiti saugrur 10 vikur af sumri. Slttur var almennt ekki byrjaur fyrren 13. og 14. viku sumars, og lti meir en hlfsprottinni jr. Eftir essu fr heyaflinn; sumir bndur hfu helmingi minni hey haust en i mealri; og flestir sem hldu f snu vor, uru a lga v haust hlfntu, fram yfir arfir og venju. ... Hvernig n rst me fjrhldin vor, er bgt a segja enn ; veturinn hefur veri heldur jarsll, a sem af honum er; fir kvarta um veikindi f, ea heysvik, og kr gjra almennt gott gagn; mun a v a akka, a hinar litlu tur eru kjarngar og hirtust vel.

lngu brfi af Austurlandi sem birtist Noranfara aprl 1863 er tarfari eystra rinu 1862 lst svo. Fram kemur a brfi er rita gamlrsdag:

etta r hefir veri nokkru betra hr en hi fyrra a tarfari, einkum a v, a engin bsnafelli hafa komi hvorki hausti n vori. Veturinn fyrravetur eftir nr mtti heita jarsll vi sj og ytri sveitum; v mist voru ukaflar, stundum me nokkurri rkomu, mist snjfall en lagi aldrei mikinn fastagadd bygginni. En efri sveitum einkum Jkuldal voru jarbannir meira lagi og jr hin hollasta af krapa lgum (sem voru regn vi sj) og frerum en fjllin undirlg. tluu menn sar etta mundi hafa sviki fnainn og auki honum pestina. Fyrir sumarml lagi mikil snjkyngi jru norurfjrum en miklu minna Hrai og engan teljandi suurfjrum. enna snj tk aftur nokkru eftir sumarml og voru kuldar og rigningar jafnan. essarikulda og vtut me kraparigningum hlt allt vori oftast anga til um hvtasunnu gjri snjfelli, en st ltinn tma. Lkt tarfar var og eftir oftast anga til anna felli kom seinast 10 viku. Eftir a fr heldur a hlna einkum eftir a byrjai 14. vika sumars en gekk jafnan rkomum og okusldrum alla t fram 17. viku [eftir 10.gst]. komu urrkar, sem hldust anna veifi fram undir lok 21. viku. gjri enn snjfelli svo hvtnai sumstaar bygg. Fr v voru suvestanvindar oft miki hvassir, svo bgt var a bjarga heyi; voru mistur mikil ntt og dag stundum vanaleg og mtti sj skusk inn og vestur yfir Vatnajkli er svifu me msum myndum austur eftir loftinu. 25. viku sumars br til tsynninga og austurttar me rosum og rigningum miklum, voru stundum krapa veur me snj fjllum og sumum byggum og hljp frost milli. etta gekk fram 3 vetrar viku. gjri hinn 10. nvember forasveur me strvii og snjkomu af noraustri. uru miklir fjrskaar efri hrassveitum ar sem f var ekki hst, einkum Fljtsdal, Framfellum og Skgum; fennti fjlda margt en fannst miki aftur v hlku gjri eftir. San hefir t veri nokkru stilltari og jarir oftast fram undir etta, fll bsna snjr um jlin norurfjllumog tsveitum svo ar er n va jarlaust.

Heyskapur var mjg ltill sumar ar sem sveitir eru fremur urrlendar, v grasvxtur var ar vanalega ltill, og seinna byrjaur heyskapur en vant var, sumstaar ei fyrr en seint 14. viku. Tur uru alls a rijungi minni en mealri og harvellisengjar v ekki slegnar fjrum var og grasbrestur mikill en minni heldur en urrlendissveitum. Aftur mti var allmiki gras vatnsengjum ar sem r voru til, v vatni st yfir llum vorkuldunum, en ornuu svo miki egar tei sumari urrkatinni a grasi nist. eim fu bjum sem ttu vlkt engi var mikill heysskapur. Allstaar tla g kartfluvxtur hafi ori ltill sumar og vst var um a a hann var nrri enginn efri Hrassveitum ar sem hann hefir oftar ori mestur. fjrum veit g n hvergi reynda kartflurkt, eir sem byrjuu hana ar gu runum og tkst allvel, eru n httir henni v egar vorharindarin komu var hn a ntu, eplin komustekki ofan jrina fyrr en um ea eftir frfrurog uxu san lti. Klyrkja er nrri engin um Austurland. essi bgu r hafa eytt a miklu leyti v litla sem byrja var og svo hefir n seinni rum ekki fengist fri, menn vildi reyna a s. a er eitt mikla lagi bskap okkar a stunda ekki klyrkjuna einkum vi sjinn, v a er sannreynt a klvxtur arf nrri aldrei a bregast miki, ef gararnir eru vel rktair og hirtir. Skrifa gamlrsdag 1862, B.A.

Nokkrar fleiri frttir af tarfari lok rsins 1862 birtust blunum framan af ri 1863 - blanda saman vi frttir ess rs - og vera tundaar yfirfer hungurdiska.

slendingur hlt fram a birta svr vi spurningum Jns Hjaltaln um hafs. ann 31.jl og 21. gst birtust tarleg svr J. Sigfssonar Ketilsstum undir fyrirsgninni „Hafsinn vi Mlasslur“. Fara au hr eftir:

Eftir tilmlum landlknis, dr. J. Hjaltalns, sem er, a hann fi a vita nokku um hafsinn og hafsa, tek g a mr a svara flestum spurningum vivkjandisnum, og tilgreina hr a austan hi helsta, a g til veit, um srek og sr san um aldamt me meiru.

1. Hva oft s hefur komi a Norurlandi, ea fyrir Mlasslur, san aldarnt til ess 1801, get g eigi me fullkominni vissu sagt, ar sinn hefur komi stundum svo ltill, og ekki nema hrul eitt, a hans hefur lti gtt sj, en sur landi. En eftir v sem g sjlfur man og hef lka heyrt af rum, semn eru dnir, mun hafsinn hafa komi fyrir Mlasslur eur Austurlandi, 40 til 42 r san aldamt. Stundum hefur sinn veri mjg mikill, og stundum ltill hroi eur hrul.

1800 kom enginn s; var lka s besti vetur sem hefur komi hr meir en 100 r.
1801 kom mikill hafs, seint vetrinum a Austurlandi, hlst hann vi allt vori og fram eftir sumri, var eitt hi versta vor.
1802 kom aftur sinn nstum jafnmikill; 1803 minni s, og 1804 og 1805 ltill ea hrul.
1807 kom mikill s (mivetrars), fr miki burt aftur um veturinn.
1808 var lika mikill s vi Austurland.
1809—10 og —11 mun s hafa komi a Austurlandi, en ekki mikill.
1813 kom og mikill s, 1814 allt eins a kalla, og rin eftir meiri ea minni til ess 1818, samt mun hafa sst lti hrul 1819.
1821 kom um sumari mikill s, ri eftir minni og 1823, 1824 mikill, en frekar ltill 1825.
1827 kom mikill s, 1828 minni, og rin eftir til ess 1830 mun hafa sst fyrir Mlasslum meira ea minna hrul af s.
1835 kom mikill s, ri eftir minni og rin ar eftir meiri ea minni shroi til ess 1842.
1849 kom tluverur s, og rin nstu meiri ea minni til ess 1852.
1855 kom fyrir Austurlandi mikill hafs, nsta r minni og jafnvel ri ar eftir; en komi fyrir Austurlandi rlega til ess 1861.

2. Um hafsrek og veurttu.
ur en hafs rekur a Austurlandi og hans von, blsa oftast nr norvestanstormar, er vara sjaldan 2 dgur senn, og oft skemur; lka blsa noran og noraustan hgari vindar, me meiri ea minni snj, og oftar skuggalegur til sjs. Vst ber t af essari veurstu hafs reki a Austurlandi, t.a.m. 1821 30. jn kom hafs inn a Austurlandi blu og bjartviri, snum fylgdi lti austankul; fyrri hluta dags sst r fjllum djarfi til hans austur hafi, en um kveldi var sinn kominn inn fla, firi og vkur, og daginn eftir svo mikill og ttur saman, a mtti nstum ganga honum yfir firina; a var flat- eur hellus, og st ekki meir af honum upp r sj en 26. partur ]svo} eur minna. sinn l vi land til gstmnaarloka, hvarf hann allur 2—3 dgrum; um sama tima gengu hgviur [SA] og s.v.s. og dimmur, og okufastur til sjs, og strax 31. gst kom sunnantt algjrlega, er varai marga daga. Sumari allt til hfudags mtti heita eitt hi besta stillingar- og urrkasumar, en grasmakur mjg mikill. 1827 kom sinn me annarriviku gu inn fla og firi; hr um allt a tveim vikum ur gengu stillingar og hlufall hverja ntt, svo sast var a ori miki, allt a v skvrp; ar fyrir, ea fyrra part orra, var gileg vetrart og litlir vindar, en vi norantt; egar sinn rak fyrir og inn a landi var [NA] og [ANA] hgviri, dimmur til sjs og okuslingur fjllum, sinn fr a mestu burt fyrir messur; a var fjall- og hellus. 1855 kom allmikill s; um daga, sem hann var reki a Austurlandi, voru heldur hgviri af n. og [NA] tt; en ar fyrir komu skrp noranveur.

3. Hvort hafs fari jafnfljtt og hva honum flti?
Hafs rekur fljtar mevindi heldur en logni, en sjstraumar fltamest fer hans.

4. rhvaa tt a sinn komi vanalega?
Helst ltur t fyrir, a hafs reki a landinu r [NNA], og mun hann , r tri tt, koma fyrst undir Melrakkaslttu, nema vindar hamli v. ber t af v, t.d. 1821, rak sinn inn a Breidalsbugt r austri; hann kom (a g veit til) sama dag fyrir alla Austfiri, ann dag sem sinn rak inn, sst djarfi tilhansfyrir hdegi, r mijum fjllum (af smala) lengst austur i haf t af Breidal. a hefur skrafinn, rvandur og minnugur maur sagt, og dinn fyrir nokkrum rum, a meir en 20 rum fyrir nstu aldamt, hafihafs komi sumri r [SSA] og var s s mikill; en hann mundi hvorki ri, ea hvers kyns sinn var, v hann var kornungur. Hvorki var s vi Austurland veturinn eur vori fyrir. Haft er lka eftir skipara vruskipi, er gekk eitt vori fr Kaupmannahfn til slands, og skipi var [NA] af Freyjum, og sst lti eitt til Eyjanna, a hann si kkir hafs [NNA] aan; og mun enginn s hafa komi a vor n sumar a Austurlandi; san eru nokku mrg r. a vita margir sjmenn, a sinn liggur llum sumrum hafinu fyrir n. og [NA] sland, og tt hann reki ekki a landinu fyrr en veturinn eftir, er hans samt von egar hann hefur sst, og stundum ekki fjr en 10—12 mlur haf t undan Norurlandi.

5. Um stegundirnar.
Tvr eru stegundir nefnilega fjall- ea borgas, og flatur ea hellus; fjalls fer hraara mevindi, en flatur s hraara hinum mtvindi, ef hver er snu lagi; en su eir hver innan um annan, hamla eir hver rum, og berast jafntt a ea fr landi. Flatur s er oftar samfara borgar- ea fjalls, stundum meir en stundum minna, var eingngu flatur s — a heita mtti — 1821; og meiri hluti haldinn af snum flatur 1824, var sleginn selur s Borgar- og Lomundarfiri, o.v. 1808 ea 1811 mun hafa lka veri flatur s, ea meiri hlutinn af honum, gengu menn af Djpavogi yfir Berufjr og innanvera Breidalsbugt, yfir Stvarfjr, Frskrfjr, og Reyarfjr inn Eskifjr; etta skei einmnui; frost voru mesta lagi. 1802 mun lkahafa veri miki af flats innan um hinn. Nokkrum rum fyrir nstlinu aldamt, a mig minnir, gekk nefndur maur undan Blandsneseyjum s t til Papeyjar, og eru a eindmi, a komast lei yfir hara straumsla, og er 1 mla a vegalengd; stillt var veur, slskin (og bjart) af og til; etta skei sumarvorinu. sinn var mestmegnis flatur.

[slendingur 21.gst]

6. Um hvali srum.
Sjaldan mun a bera til, a hvalir komi undan srekstri, inn Austfjarabugtir; slausum rum er a fremur, a eir slast inn firina, og oft er fyrir utan landi, vor ea sumar, mesta hvalaganga; hvalir elta sldina eins og orskurinn; srum munu flestallir blsturfiskar vilja komast r skreppu, tt sumir eirra geti a ekki, egar sinner mikill og drepast honum; sinn er lka svo djpt niur sjnum, a hvalir geta ekki til lengdar sveima undir honum, nema a sprengja sig.

7. Um hvort straumar flytji burt sinn, og hva lengi hann liggi. a er venjulegt, a vorhafs vi Austurland liggi fram sumar, og oft til hfudags enaldrei lengur, hvort sem hann hefur komi meiri ea minni, og fer a ekki eftir vexti hans, hva lengi hann liggur vi landi.

8. Hvar sinn reki fyrst a landi, sj 4. svar.

9. Er fyrir vestan.

10. Hvort sinn, egar hann er kominn fyrir Langanes, fer nr eur fjr landinu.
egar hafs frist austur fyrir Langanes, mefram og helst af n.v.n. stormhvium, er komi ur hafa tvisvar risvar ( mun og sjaldan vera hafk af s fyrir Norurlandi) fer hann eftir straum, utan fyrir allar rastir og tanga, og ef mevindur er, fer sinn einum slarhring fyrir alla Mlasslu og suur fyrir Lnbugt.

11. Um smegni.
Oft er a, hafs kemur mikill, sem venjulegt er eftir 2 ea fleiri sleysisr, a ekki sst t yfir hann Mlasslu, nema mske einstku sta af hstu fjllum, svo sem 1801, 1802. 1807, 1813 ea 14, 1821 og 1835, samt oftar.

12. hvaa tt hafs reki fr Mlasslu.
Undir llum kringumstum litur svo t, sem sinn flytjist burt mest fyrir straum n.o.n.; hann liggur ekki lengur vi Austurland en til gstmnaarloka, og hverfur allur einu; sjaldan er eim tma a bjartviri, a megi sj eftir honum; en hvort sem sinn kemur ea fer, rekst hann ar sem straumurinner harastur og jafnastur fyrir utan alla tanga og rastir Austurlandi; a ltur svo t, eins og sjmenn hr segja, a straumur hafinu t af syri Mlasslu liggi ekki norar en n.o.n. Norurstraumur er harastur gst og september, ar eftir taka suurfll a harna; smharna ar til slstraumar eru linir; ar eftir fara norurfll a smharna til ess haustin, og suurfllin taka vi aftur. Ekki er lklegt, a norurfll su mest og hrust sem nst sbeltinu, svo egar a sinn fer burt seint sumri, dregst fyrst me norurstraum, allt hva nst liggur af sbeltinu; grisjar hann, svo s s sem sunnar er, me llu v sem honum er fast og huli, fer v fljtar eftir.

13. Um hvort nokkrir hafa teki eftir breyting norurljsum.
Fir hr eystra hafa teki eftir breyting norurljsa svo heyrst hafi, er ekki lklegt, a einhver breyting mtti eim sjst, ef hafs vri mikill vi land, og eins tt sinn lgi nokku undan landi.

14. Hvort kuldinn er meiri sj s er vi land. a segja hr sjmenn, a s meiri sjvarkuldi, egar von er s, eins hann liggur vi land. slausum vetrum verur hr eystra sjaldan svo miki frost, a ni 18 Reaumurs hitamli, en srum er frosti — helst vi sj — fyrir vst fjrungi meir,ea 24.

15. Hvort sudda og vtusumur fylgi s. Ekki er a t, a sumur su me rigningum, sudda og okum hafs liggi vi land. En rigningar koma eftir sinn er burt, t.d. 1821, var eitt hi betra urrkasumar til hfudags, ar eftir miklar rigningar. Lengi sumars voru 2 ttir saman, [A] og v.

16. Hvort sjaldan veri mein a misvetrars.
a er mlshttur hr eystra: „Sjaldan er mein a misvetrars“, og eru flestir samdma v, a mlshtturinn s sannur; s s, sem kemur orra, er oftastkominn burt fr landinu einmnui, og s s er kemur gu, er stundum kominn lei til baka fyrir messur; ess fyrr sem sinn kemur, ess fyrr fer hann aftur burt. S s sem kemur snemma vetri, fer oftast sama vetur fyrir sunnantt og vindi, svo sem 1807 og nokkrum sinnum sar. Oft mun a til bera, a s s sem rekst til baka — einkum ef hann er mikill — vetrum ea vortma, a hann liggur norurhfum og kemur a landi veturinn eftir.

17. Hvort kvillar skepnum komi geti af hafs.
vinlegafylgir hafsnum notalegur kuldi og mikill hrslagi, og verkar helst fjrpeninginn me lungnablgu og jafnvel vinstrarski, t.d. 1835 kom guhafk af s fyrir Mlasslur og sunnar; d f va sveitum eim, er nu til sjvar, svo miki, a einstku bjum var nr v fullornu fhlffellir; smalar mttu eigi reka a hart, heldur ft fyrir ft, annars gapti a og d einni mntu; etta klluu sumir vinstrarski, v a var lktvanalegu brafri. Einn gamall maur lftafiri sama veturinn sagi, a eftir 3 ea fleiri sleysisr, hafs kmi mikill, di f, og hefi svo fyrr til bori snu minni, og hefi hann heyrt a kallaa hafspest.

18. Hvernig tr reki me s og hvernig lgu.
Vanalegt er, a s hafi fr me sr eitthva af reka, helst trjvi, kemur reki essi me s, undan, ea helst eftir, a hann er kominn langt burt, v leysist r honum a, sem hann hefur bundi i sr, hvert heldur a eru tr, hvalir ea ess konar, svo sem skipbrotamul. Flest eru au tr sem reka svl, og frri n 9 lnum [um 5 m] ea ar yfir, heldur eru a stumpar, rtur, mul og molkefli af msri trjtegund, svo sem greni, raugreni, furu, tg o.fl. ess konar, og sumt sem varla ekkist hr.

19.Fr Norurlandi.

20. Um betra rferi enginn er s.
t er betra rferi vi Austurland hafs kemur ekki, v er vetur, vor og sumar hlrra og hrslagaminna landi, bara ef jklahlaup og jareldur spilla v ekki.

a lti sem g hefi n skrifa um s, sr, strauma og fleira v vivkjandi, er margan mta fullkomi, bi af v, a g man ekki vel a tilgreina hva mikill s hefur veri ms rin, sem g hefi tali, og lka, a sumt hef g af essu heyrt, egar g var ungur, af eim sem n eru dnir; einnig er stlsmtinn greinunum hj mr ekki sem skyldi, og alla stai er a fremur illa r gari gjrt. g bi, a virt s betri veg, bi ritvillur og hva eina, sem mr hefur essu litla riti yfirsst.

Ketilsstum janar 1862. J. Sigfsson.

Lkur hr a sinni samantekt hungurdiska um ri 1862. Dlti af tlum er vihenginu.


Skrr tengdar essari bloggfrslu:

Sasta frsla | Nsta frsla

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Um bloggi

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Hfundur er veurfringur og hugamaur um veur.
Jn 2023
S M M F F L
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30  

Njustu myndir

  • w-blogg070623a
  • Slide16
  • Slide15
  • Slide14
  • Slide13

Heimsknir

Flettingar

  • dag (8.6.): 578
  • Sl. slarhring: 935
  • Sl. viku: 2187
  • Fr upphafi: 2270285

Anna

  • Innlit dag: 519
  • Innlit sl. viku: 1960
  • Gestir dag: 512
  • IP-tlur dag: 502

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Eldri frslur

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband