Af hreti malok 1952

kuldakasti sem n gengur yfir (aallega um landi noraustan- og austanvert) s leiinlegt er a engan veginn hpi eirra skari essum rstma - alla vega ekki enn sem komi er. a hefur samt valdi v a ritstjri hungurdiska hrkk dltinn upprifjunargr dgunum. Auvita rifjuust upp mrg sk kst ea hret sustu viku mamnaar og langt fram eftir jn - flest tengd rsum kuldapolla r norri ea vestri.

Margir muna enn mikil hret essum tma ri 2011, 2006, 1997, 1975 og 1973 - og sjlfsagt mun fleiri. Eitt eirra skustu kom seint ma ri 1952 - fyrir tma langminnis ritstjrans - en samt eru enn margir lfi sem gtu muna a. Ekki vst a eir minnugu su meal lesenda essara pistla.

Vi skulum til gamans rifja upp etta hret - og einkum blaafrttir af v. Kuldanum n veldur trs r norurhfum - afmarkaur kuldapollur ttaur fr strndum Sberu. Svo vel vill til a aalafl hans beinist til suurs nokku fyrir austan land - og vi sleppum vi verulegt illviri.

Kuldapollurinn sem olli kastinu ma 1952 var annarrar ttar - kom eiginlega vert yfir Grnland og ni jafnframt mjg hltt loft sunnan r hfum. Afskaplega httuleg staa llum rstmum.

Eftir srlega erfian desember 1951 og janar 1952 sknai veurlag hr landi annig a febrar og mars voru tindaminni og va hagstir. Aprl er merkastur fyrir miki illviri sem ni ekki svo mjg til landsins en olli grarlegum mannskum norska selveiiflotans fyrir noran land og vi Jan Mayen - held a nrri v hundra sjmenn hafi ar drukkna.

Ma byrjai kuldalega, en um mijan mnu hlnai og vori virtist blasa vi. Verttan segir um matina:

Tarfari var fremur hagsttt a undanskildum hlvirakafla upp r mijum mnui. Tn voru vast farin a grnka um mijan mnu, en seinast mnuinumkippti mjg r grri. Samgngur voru oftast erfiar vegna aurbleytu og snja.

w-blogg280519a

Korti snir stuna 500 hPa-fletinum seint a kvldi sunnudagsins 25.ma 1952. er kld hloftalg rtt ann mund a taka stkki yfir hbungu Grnlandsjkuls og mtir kuldi hennar hljum straumi langt sunnan r hfum. Lg myndast Grnlandshafi og dpkar hn rt og hreyfist austur mefram norurstrndinni. Sunnan lgarinnar var vindur hvass r vestri. Kalda lofti kom fyrst inn yfir land r vestri upp r hdegi ann 26. - en vindur snerist a kvldi ess dags til norurs og hvessti verulega.

w-blogg280519b

Daginn eftir, rijudag 27.ma var lgin komin austur fyrir land - svipa og korti hr a ofan snir. Athugi a sndar eru jafnharlnur 1000 hPa-flatarins, lna merkt 0 er s sama og 1000 hPa jafnrstilnan og 40 metrar sna 1005 hPa. Eins og venjulegt er endurgreiningum er snerpa lgarinnar heldur vanmetin.

islandskort_19520527_0900

slandskorti kl.9 a morgni rijudags snir veri ekki fjarri hmarki. rstispnn yfir landi - fr Dalatanga vestur Bolungarvk er s rijamesta sem vi vitum um mamnui og meiri en s mesta sem vita er um jn. Samanburur nr aftur til 1949. Sj m a Nautabi Skagafiri er blindhr, skyggni 200 metrar og hiti vi frostmark. Ofsaveur er Kirkjubjarklaustri og sandbylur og frviri Strhfa Vestmannaeyjum.

Frost fr -10,2 stig 850 hPa yfir Keflavkurflugvelli daginn eftir og hefur aeins einu sinni ori meira sar a vori. a var jnhretinu mikla 1997.

Vi skulum n fara yfir frttir af verinu og tjni v sem birtust Tmanum og Morgunblainu nstu daga eftir. ar kemur vel fram hversu slmt etta hret var. Vi skulum hafa huga a talsverar breytingar hafa ori jflagshttum og samgngum essum tpu sj ratugum sem linir eru - og geri sama veur ea mta n dgum yru hrifin nnur.

ess m geta a kuldinn hlt fram fram jn og ann 2. var alhvtt Strhfa Vestmannaeyjum, snjdpt mldist 2 cm.

Vindhrai komst 10 vindstig Reykjavkurflugvelli, en hfum huga a vindmlirinn var lglegri h um essar mundir. Einkennilegasta tjni var Geirlandi Su.

Tminn 28.ma:

fyrrintt geri hi versta veur, sem ni um mestan hluta landsins. Var veri af norri og va ofsarok sunnanlands, en snjkoma og frost noran lands. Fregnir af verinu Norurlandi eru ekki ljsar enn vegna ess a smasambandslaust var norur um land og einnigaustur um til Hornafjarar.

Suurlandi og Vestmannaeyjum komst veurofsinn sums staar allt a 12 vindstigum. Nokkurt nturfrost var og sunnanlands ogallmiki noran lands en hiti 34 stig gr en um frostmark Norurlandi.

7000 klplntur eyilgust. Veurofsinn fr vaxandi fram eftir nttu fyrrintt og um klukkan sex grmorgun ni hann hmarki sunnanlands. Laugarvatni var veri afskaplegt svo til fdma m telja, enda var ar miki tjn, sem lauslega er tali nema 30-40 sund krnum. Rur brotnuu r grurhsum, og 7000 klplntur sem nbi var a setja niur, eyilgust. Er tali vst, hvort hgt verur af plntur eirra sta, og er htt vi a klrktin Laugarvatni bi mikinn hnekki af essu sumar. Veurofsinn var svo mikill,a bt tk loft og brotnai hann. Talin er htta a um 10 tunnur af kartflum, sem bi var a setja rsir grum en ekki hyljamold, hafi eyilagst nturfrosti. Margvslegt tjn anna var garagrri Laugarvatni. Mun tjn af svipuu tagi hafa ori var Suurlandi fyrrintt, tt ekki s a eins strfellt.

Sandgrslan Stjrnarsandi strspillist. Veurofsinn ni hr hmarki klukkan 78 grmorgun, sagi frttaritari Tmans Kirkjubjarklaustri. Var hann svo mikill byljunum, a fdmi eru. Margvslegar skemmdir hafa ori af verinu. Sandgrslan Stjrnarsandi hefir strspillst. Var ori ar vel gri yfir a lta eftir einmuna vort, og sandfaxi ori vel sprotti. dag er ar svart yfir a lta. Sandfoki var geysilegt, og va liggja n sandskaflar ar sem ur var grnt gras. veitan t sandinn fr Skaft hefir og spillst, ar sem sandskaflar lgust veiturennur. Er augljst, a sandgrslan, sem arna var komin vel veg fyrir tultstarf og merkilegt tak hefir bei allmikinn hnekki.

Rafstin Geirlandi skemmist. Rafstin vi Geirland, sem fjgur heimili Geirlandi og Mrk f rafmagn fr, og er drt mannvirki,Skemmdir henni uru me eim htti, a vatn fauk veurofsanum r aveituskurinum og uppistulni t grasi grna brekku, ogkom ar svo mikill vatnsagi, a aurskria rann ofan arennslisppur, braut r og raskai. Eru skemmdir essar allmiklar.

k af mrgum tihsum. Su og Landbroti fuku k af tihsum, einkum hlum. Mestar skemmdir af v tagi uru Njab Landbroti, Hrgslandi og Keldunpi Su. Skemmdir uru va grum, fauk burur og klplntur eyilgust.

Flugvllurinn nothfur bili. Flugvllurinn vi Klaustur er nothfur bili vegna sandfoksins. Fauk sandur inn allstra sandskafla flugbrautinni, og arf a ta honum af me tu ur en vllurinn verur lendingarhfur n.

Meiddist baki. Frttaritari blasins Vk Mrdal sagi, a veri hefi ekki veri eins hvasst ar og austar, en mislegtfauk r skorum, og nturfrost var ar fyrrintt, vonandi hafi a ekki ori til skemmda kartflugrum, ar sem fari var a koma upp. Sigurur Sigursson bndi Skammadal meiddist ltilshttar baki, er hann var a hagra einhverju vi b sinn og koma veg fyrir fok. Fauk spta bak hans. Meisli hans var ekki tali httulegt. grkvldi var fari a lgja og hlna veri.

Snjkoma Norurlandi. Fregnir af Norurlandi voru af skornum skammti grkvldi vegna smabilana, sem virast hafa ori ar allmiklar. ar var allmikil snjkoma fyrrintt og fram eftir degi gr, og allmiki frost uppsveitum. Mun hret etta hafa komi mjg illa vi, ar sem sauburur stendur sem hst, og mun kannskisumstaarhafa veri bi a sleppa lambf, ar sem t hefir veri einmuna g aundanfrnu og kominn gur grur.

Morgunblai 28.ma 1952:

Miorraveur Norur- og Austurlandi grdag. Sngg verabrigi hafa ori. Um allt Norur- og Austurland var noran stormur gr me hr. Va var frost fyrrintt og ni aniur til uppsveita rnessslu. Veri var llu meira um sunnanvert landi ar sem a olli skemmdum mannvirkjum. Norurlandi krknuu lmb hrinni og kuldanum. Skemmdir uru smalnum. Er fr essu sagt frttum hr blainu dag. Veurstofan skri Mbl. svo fr gr, a mest frost grmorgun hefi veri innsveitum Norurlandi ar sem a mldist 3 stig. Vast annars staar ar og Austurlandi var hiti rtt um frostmark. a eru horfur a noranttin veri hr alls randi nsta slarhring a.m.k. og er htt vi a Norur- og Austurlandi veri nturfrost. Vindur mun vera hgur. Um Suvesturland mun veur vera bjart.

Djpavk 27. ma. Eftir ltlaust viri hr um slir fr v um mijan ma, br til noraustanttar grkvldi me hvassvri og snjkomu. alla ntt voru bndur vi smalamennsku til a bjarga lmbum hs. ttast er a lmb hafi krkna. Fram til 16. ma voru hr stugir kuldar og frost hverri nttu og snjkoma ru hvoru. sst tplega dkkan dl, jr ll akin snj og sumstaar var snjrinn mannhardjpur, ar sem hann var jafnfallinn. voru margirbndur komnir heyrot. En ennan fyrrnefnda dag br til viris, semsvo hefur stai yfir san. Snj hafi miki teki upp og flestir bndur bnir a sleppa f sinu og sauburur st sem hst.

grkvldi br skyndilega til noraustanttar me hvassviri og snjkomu. Hn st alla ntt og fram dag. Allmiklum snj hefur kyngt niur essum tmaog hr er n frost. Bndum hr sveit var lti svefnsamt ntt, v flestir voru smalamennsku a bjarga lmbunum hs hvassviri og hr. Tali er vst a lmb muni hafa krkna kuldanum ntt. Hr er a von manna a hret etta standi stutt. A rum kosti m bast vi fjrfelli.

v venju hara noranveri sem gekk yfir landi fyrrintt og gr, bilai talsmalnan milli Reykjavkur og Akureyrar. Kunnugt var um a Hnavatnssslu brotnuu 4 smastaurar vegna singar vrum lnunnar, unga vranna og veurofsans og ekki var mgulegt a gera vilnuna grdag vegna veurs. essi bilun hafi fr me sr a talsmasambandslaust var vi Norur- og Austurland. Einnig var talsmasambandslaust austur Hornafjr, en fregnir hfu ekki borist um hve alvarleg s bilun var.

Akureyri, 27. ma. morgun vknuu menn hr vi noran grenjandi strhr. Vindhrainn var um 7 vindstig hr bnum og hiti um frostmark. Hspennulnan fr Lax bilai morgun, og var bilunin ekki fundin um hdegi og v allt vissu um hvenr rafmagn kemur. Veur var a sjlfsgu kaflega hagsttt til vigerar lnunni. Strax og kemur t fyrir binn, er veurhin mun meiri, og mun snj hafa fest vegum, svo a blar eiga erfitt yfirferar. Eru t.d. eir vrublar tepptir austur Fnjskadal, er tluu inn yfir Valaheii. tlunarblar Norurleia voru rma tvo og hlfan tma leiinni Bakkasel, en eru venjulega um eina klukkustund, a keyra lei. Mun frin hafa veri mest nean til xnadal, en fri smilegt r v. Nokkrir bndur r ngrenninu mun hafa veri bnir a sleppa f, og er htt vi, a unglmb krkni i hrinni. Vignir.

Hsavk 27. ma. ntt geri hr vonskuveur af norri og snjai fjll. Grtt var rt niur undir sj. dag hefir veri strsjr, eins og vetrardegi, en heldur fr hann minnkandi er daginn lei. tlunarferir tilAkureyrar hfust um s.l. helgi, en Valaheii er n orin fr, svo a ferir falla niur ar til aftur birtir. Frttaritari.

safiri 27. ma. Um kl.7 fyrrakvld geri hr slyddu og kl.9 skall frviri. Jrnpltur fuku va af hsum, svo sem af Hrafrystihsinu og af blskr. Skr, sem st vi Knattspyrnuvlinn, fauk inn hann og gereyilagist. Kapprrarbtar, sem notair eru sjmannadaginn, hvolfdi, ar sem eir lgu vi legufri. Var mikil mildi, a enginn skyldi slasast essu veri, v a jrnpltur fuku va yfir og milli hsa. Verinu slotai ekki fyrr en um kl.3.

Morgunblai 29.ma:

Hofi Vatnsdal, 28. ma Afarantt rijudags gekk hr yfir ofsa norvestan og noran krepjuhr me mikillisnjkomu. Veurhin komst allt upp 10 vindstig. Gil og lautir fylltust af snj og fennti f msum stum ea var fast skflum. kaflegir erfileikar voru a koma lambm hs, ar sem lmbin uru mttlaus af kulda og var lambadaui mikill. ... a var lti um svefn essa ntt, ar sem hververkfr maur var vi bjrgunarstrf til morguns. Voru mrg lmbin vermd og lfgu eldhsunum af kvenflkinu, sem einnig tk virkan tt v starfi, sem arna urfti a vinna. ... Elstu menn muna ekki slkt voa-hlaup ma-lok. Enn er hvasst og kalt. Jr var ur vel grin og sprettu tlit gott, hvaa afleiingar sem etta frviri kann a hafa fr me sr. gst.

rnesi, S-ing., 28. ma: Hr geri aftaka veur me frosti og snjkomu grmorgun. Hefir hrarveur haldist dag og kominn er tluverur snjr innsveitum. Eru ar jafnvel mannhardjpir skaflar. Skemmdir uru verinu hsum og mannvirkjum. Hspennulnan til Akureyrar rofnai, jrnk fuku af gripahsum Mi-Hvammi og Hvammi i Aaldal og fleiri skemmdir uru. Margir bndur voru bnir asleppa lambf og nist a me naumindum hs. Er allt sauf gjf dag. Mun a valda bndum miklum gindum, ef lng innistaa verur, enda fara hey a ganga til urrar sumstaar. H.G.

Morgunblai 30.ma:

Skriuklaustri28. ma: Eftir tu daga einmuna veurblu, suvestan vinda og hlindi geri gr noran ofsaveur me krapahr fram eftir degi, en undir kvldi frysti og minnkai nokku rkoma. Er etta me verstu verum, er hr hafa komi essum rstma. morgun var alhvtt og hefir gengi me skrpum ljum dag. Teki hefir af lglendi, en segja m a orrasvipur s a horfa til heiabrnanna.gtur grur var kominn og sauf var alls staar komi af hsi. gr var va margt teki hs, eftir vsem til nist. Sauburur stendur n yfir. Slk hrkufelli um sauburinn kosta jafnan einhver lambslf, en ekki munu mikil brg a v hr ngrenninu. J.P.

Tminn 29.ma:

Fr frttaritara Tmans Reyarfiri. fyrradag og fram eftir degi gr var hr um slir hi versta veur me slyddu og festi snj lglendi. Bifreiaumfer um Fagradal er n alveg stvu, og var a yfirgefa tvo bla fjallinu. Var ar ofsaveur og fr og arir blar voru mist mjg lengi a komast yfir ea sneru aftur. ... Feraflki ni allt til bygga, en var sumt mjg hraki og illa til reika. Bndur ttu erfia daga vi a smala saman lambf, ar sem va var bi a sleppa nokkru af v. Sauburur stendur sem hst. Tn illa kalin. Tnvinnslu var vast hvar loki ur en hlaupikom, og eru tn via mjg illa kalin, jafnvel svo a sjaldgft er a svo miki kal s tnum hr um slir. Byrja var a setja niur gara.

Fr frttaritara Tmans Trkyllisvk. verinu rijudagsnttina tk ak af barhsi Norurfiri. Hsi er timburhs me brujrnsaki og fletti veri jrninu af helmingiaksins. Snjkoma var tluver ar vestra og var jr hvt niur a sj, en snjinn var a taka upp gr. Enner jr grurlaus og lta tnin mjg illa t. Ekki mun nein teljandi vanhld hafa ori skepnum verinu, enda allar kindur hsi um ntur. Sums staar uru tluverir erfileikar vi a koma fnu hs. Talsvert hefir bori fjruskjgri lmbum a undanfrnu.

Tminn 30.ma:

Fr frttaritara Tmans Reyarfiri. fyrradag fr ta yfir Fagradal, sem lokaist algerlega bylnum dgunum. sl tunnar fru 10 bifreiar til Egilsstaa, og voru eir 1112 klukkustundir yfir heiina. Snjkoma var enn Fagradal, og snjr orinn ar svo mikill, a trairnar, sem voru me veginum eftir runinginn vor, voru alveg fullar. tan ruddi leiina a nju, en snjkoma og renningur fyllti r aftur jafnharan, svo a n er frt n, anga til ta hefir enn rutt veginn.

Lkur hr upprifjun hungurdiska af illvirinu 27.ma 1952.


Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 identicon

Takk fyrir essa tarlegu upprifjun merkilegu hriti af fgtri ger. trlegt a ta yfir Fagradal hafi veri 11-12 klst yfir. En vissulega voru firningar til staar og runingar eins og fram mekur sustu frtt r Tmanum.

Einar Sveinbjrnsson (IP-tala skr) 29.5.2019 kl. 09:24

2 Smmynd: orsteinn Briem

etta er n ekkert! cool

Undirritaur var fermdur um mijan jn strhr Svarfaardal.

Halda tti fermingarbarnamt Hrsey en v var aflst vegna veurs.

Bekkjarbrir minn, Hjri Tjrn, helmingurinn af Hundi skilum, lt hins vegar ekki ferma sig, enda kommnisti. cool

orsteinn Briem, 29.5.2019 kl. 10:51

3 identicon

Kuldakst malok eru ekki nnmi. En ,,hamfarahlnunin" essari yfirstandandi eymdanna ld hltur samt a valda eim einn ea annan htt.

Baldur Gunnarsson (IP-tala skr) 30.5.2019 kl. 21:53

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Um bloggi

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Hfundur er veurfringur og hugamaur um veur.
Nv. 2019
S M M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Njustu myndir

  • w-blogg111119c
  • w-blogg111119b
  • w-blogg111119a
  • w-blogg04119a
  • w-blogg031119a

Heimsknir

Flettingar

  • dag (13.11.): 132
  • Sl. slarhring: 179
  • Sl. viku: 1551
  • Fr upphafi: 1850156

Anna

  • Innlit dag: 115
  • Innlit sl. viku: 1337
  • Gestir dag: 101
  • IP-tlur dag: 93

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband