Ķ vari fyrir vestanvindabeltinu

Nś eru žrķr fellibyljir į Atlantshafi. Vešurfręšingar eru stöšugt spuršir aš žvķ hvort slķkir geti komist til Ķslands. Einfalda svariš er einfalt: Fellibyljir sem slķkir komast ekki til Ķslands - žeir eru hitabeltisfyrirbrigši sem ekki komast ósködduš ķ gegnum vestanvindabeltiš. Hiš flóknara: Žó kemur alloft fyrir aš hlżindin og rakinn sem fellibyljum fylgja geta oršiš aš „fóšri“ fyrir snarpar lęgšir. 

Žannig lęgšir hafa alloft komist til Ķslands og stöku sinnum valdiš foktjóni - jafnvel miklu. Sömuleišis hefur einnig komiš fyrir aš miklar rigningar hafa fylgt leifum fellibylja hér viš land, jafnvel žó vindtjóns hafi ekki gętt. 

Fyrir allmörgum įrum (2001) birtist grein ķ tķmaritinu „Journal of Climate“ žar sem höfundar töldu fjölda žeirra fellibylja sem umbreytast ķ kerfi į noršurslóšum - žeirrar geršar sem ritstjóri hungurdiska kallar gjarnan „rišalęgšir“. Sömuleišis veltu žeir vöngum yfir žeim skilyršum sem żttu undir slķka ummyndun - og į hvaša tķma įrs lķkur vęru mestar į henni.

Nišurstöšur voru ķ grófum drįttum žessar (raštölur ekki žeirra):

1. Um 46% fellibylja/hitabeltisstorma Atlantshafs ummyndast ķ rišalęgšir. Lķkindi į žvķ aš žaš gerist eru meiri seint į fellibyljatķmanum (október) heldur en snemma (jślķ). 

2. Ummyndun į sér oftast staš milli 30°N og 40°N snemma og seint į fellibyljatķmanum, en į 40°N til 50°N seint ķ įgśst og ķ september. Samkeppni tveggja orsakažįtta veldur žessu. Annars vegar er sķšsumarsupphitun sjįvar, myndunar- og višhaldssvęši fellibylja stękkar svo lengi sem sjįvarhiti hękkar. Ķ september fer svęšiš aftur aš dragast saman. Rišalęgšamyndun breišist hins vegar til sušurs žegar kemur fram ķ september og nęr žį um tķma einnig til žess svęšis žar sem fellibyljir geta myndast (įšur en žaš hörfar aftur til sušurs).

3. Žegar fellibyljir byrja ummyndun getur styrkur žeirra breyst snögglega, żmist žannig aš lęgšin grynnist eša dżpkar. Rśmur helmingur žeirra fellibylja sem nį aš ummyndast ķ djśpar lęgšir į uppruna sinn ķ sjįlfu hitabeltinu - sunnan hvarfbaugs, gjarnan nęrri Gręnhöfšaeyjum eša į įmóta breiddarstigi. [Hreinręktašir fellibyljir eru lķklegri en bastaršar]. 

4. Um 50% af styrkbreytingu mį skżra meš žeim tķma sem tekur lęgšina aš komast į milli fellibylja- og rišasvęšanna. Bęši grunnar og djśpar hitabeltislęgšir geta dżpkaš eftir ummyndun, en žęr grunnu (mišjužrżstingur 990 hPa eša meiri) žurfa žį aš komast ķ riša įšur en 20 klst eru lišnar frį žvķ aš žęr yfirgefa fellibyljasvęšiš.

Žetta hljómar nokkuš tęknilega - en er skżrt betur śt ķ nokkrum pistlum sem ritstjóri hungurdiska skrifaši fyrir allmörgum įrum og finna mį į vef Vešurstofunnar undir fyrirsögninni fellibyljir (1-7). 

En lķtum į stöšu dagsins (föstudags 8. september).

w-blogg080917a

Kortiš er spį evrópureiknimišstöšvarinnar um hęš 500 hPa-flatarins og žykktina sķšdegis į föstudag 8. september. Jafnhęšarlķnur eru heildregnar og žvķ žéttari sem žęr eru žvķ meiri er vindurinn. Žykktin męlir hita ķ nešri hluta vešrahvolfs, žvķ meiri sem hśn er žvķ hlżrra er loftiš. Viš sjįum heimskautaröstina hringa sig um noršurhvel - svęši žar sem jafnhęšarlķnur eru žéttar og žykktarbratti er jafnframt mikill. 

Mikiš lęgšardrag liggur til sušurs eftir Noršur-Amerķku austanveršri og nęr nęrri žvķ sušur į fellibyljaslóšir - en ekki alveg. Söšullinn milli vestanįttarinnar strķšu og hęgrar austanįttar - og svo noršan- og sunnanįtta (vestan og austan viš) situr į kortinu ekki langt noršur af fellibylnum Irmu - ekkert mjög miklu munar aš lęgšardragiš noršan viš kręki ķ bylinn og bjargi Flórķda - en spįr segja žó aš žaš muni ekki gerast. (Aš vķsu aš lokum - en um seinan, langt inni į meginlandinu). 

Fellibylurinn smįi, Katia, er alveg ķ vari, og Jose berst til vesturs meš hęgri austanįttinni ķ hįloftunum. En mjög veik noršvestanįtt er ekki langt fyrir noršaustan hann, ķ kringum veika lęgš sem situr talsvert fyrir sunnan Asóreyjar. Austanįttin sem ber Jose er žvķ e.t.v. ekki varanleg. Spįr vita ekki enn hvert leišir hans liggja ķ framtķšinni. Hann er enn aš dóla sér į spįkorti sem gildir eftir 10 daga - įn žess aš hafa vališ Bandarķkin eša hęttulegt rišasvęšiš noršurundan. Hann gęti žess vegna dottiš śt ķ röstina um sķšir og borist hingaš eša til Evrópu - eša bešiš bana yfir svölum sjó įšur en žangaš er komiš. 

Žaš er ekki hęgt aš yfirgefa žetta kort įn žess aš benda į hlżja hrygginn yfir Noršur-Kanada. Žar nęr 5700 metra jafnžykktarlķnan noršur fyrir 60. breiddargrįšu - hlżtur aš vera óvenjulegt ķ september. Enda fréttist žar af meira en 30 stiga hita ķ dag. Hins vegar er kalt į eyjunum - gaddfrost.  

Greinin sem vitnaš var til:

Hart, R.E og J. L. Evans, 2001: A climatology of the extratropical transition of Atlantic tropical cyclones. J. Climate, 14, 546–564.

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Um bloggiš

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Höfundur er vešurfręšingur og įhugamašur um vešur.

Fęrsluflokkar

Feb. 2019
S M Ž M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28    

Nżjustu myndir

  • w-blogg160219
  • w-blogg140219a
  • w-blogg130219a
  • w-blogg120219a
  • w-blogg100219a

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (18.2.): 83
  • Sl. sólarhring: 180
  • Sl. viku: 3069
  • Frį upphafi: 1750907

Annaš

  • Innlit ķ dag: 69
  • Innlit sl. viku: 2752
  • Gestir ķ dag: 66
  • IP-tölur ķ dag: 64

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband