Á heyönnum (fjórða mánuði sumars)

Heyannir eru fjórði mánuður sumars í gamla íslenska tímatalinu. Í ár hófust þær 28. júlí en lauk 26. ágúst. Allir mánuðir tímatalsins eru 30 daga langir. Það er ekki nógu mikið til að búa til 365,25 daga ár. Rúmlega fimm daga vantar upp á. Fjórum þeirra er á hverju ári skotið inn á milli sólmánaðar og heyanna og heita aukanætur.

En til hvors mánaðarins teljast þá aukanæturnar? Hér veltum við ekki vöngum yfir því - heldur sleppum þeim úr mánaðareikningunum og lítum á sérstaklega. Til að fullt samræmi haldist á milli gregoríanska tímatalsins og þess íslenska þarf hið síðara frekari leiðréttingar við. Á fimm til sex ára fresti er skotið inn aukaviku, 7 dögum - svonefndum sumarauka. Hann er einnig settur inn á miðju sumri, á eftir aukanóttum og á undan heyönnum. Þetta virðist frekar flókið - en munum að við búum við ótrúlegt rugl í lengd mánaða í okkar hefðbundna ári, „ap, jún, sept ..“ - þá er gott að hugsa til hinna jafnlöngu íslensku mánaða.

En hvað um það - komið er að hitanum á heyönnum. Fulltrúi hans er morgunhiti í Stykkishólmi 1846 til 2013.

w-blogg130913a 

Lóðrétti ásinn sýnir hita, sá lárétti árin. Súlurnar sýna þá meðalhita heyanna einstök ár tímabilsins. Hér má taka eftir því að hlýindaskeiðinu fyrir miðja öldina lýkur upp úr 1950 og kuldinn tekur við. Kaldasti mánuðurinn er þó á 19. öld, það er 1850. Hlýjast var á heyönnum 2010. Mjög hlýtt var einnig í þessum mánuði 1870 og 1872. Þau sumur voru þó ólík á Vesturlandi, óþurrkar 1870 en blíða 1872. Eitthvað ýjuðu menn þá að veðurfarsbreytingum á Íslandi - veðurlagið þótti svo óvenjulegt.

Heyannir ársins í ár koma ekkert sérstaklega illa út þótt þær liggi í lægra lagi miðað við það sem verið hefur á þessari öld.

Eftir 1949 voru heyannir kaldastar 1983 og næstkaldastar 1993, hlýjast var í Reykjavík á heyönnum 2010 - rétt eins og í Stykkishólmi. Nærri því eins hlýtt var 2003, 2004 og 2012.

Aukanæturnar eru aðeins fjórar á hverju sumri þannig að breytileiki milli ára er umtalsvert meiri heldur en er í 30-daga meðaltölum mánaðanna. En lítum samt á Stykkishólm.

w-blogg130913b

Hér er hlýjast 1936 en kaldast 1906 og 1921. Hlýinda- og kuldaskeiðin koma vel fram þótt ekki séu teknir nema fjórir dagar á ári inn í meðaltalið. Annars er lítið um þetta að segja. Í Reykjavík (frá og með 1949) voru aukanætur hlýjastar 2005 en kaldastar 1983. Næstkaldast var 1963 (eins og sumir muna).

Frá því að mælingar hófust í Stykkishólmi hafa ár 30 sinnum státað af almanakssumarauka. Hann var hlýjastur 1939 var hlýjastur, næsthlýjastur 1990 og síðan fylgir 1883. Kaldast var á sumarauka 1911 og næstkaldast 1906. Frá 1949 var sumaraukinn 1990 sá hlýjasti í Reykjavík.

Sólskinsstundir á heyönnum voru 139,8 að þessu sinni í Reykjavík.

w-blogg130913c

Lóðrétti ásinn sýnir sólskinsstundafjöldann en sá lárétti vísar í árin. Það eru heyannir 1960 sem eru langt fyrir ofan alla aðra keppinauta. Fæstar voru stundirnar rigningasumarið fræga 1955 og síðan koma 1945 og 1947 - það síðarnefnda er einnig þekkt rigningasumar - og auðvitað má hér finna hið illræmda sumar 1983 - slæmt á heyönnum sem og öðrum mánuðum. Heyannir í ár, 2013, standa sig bara vel miðað við hörmungarnar, en eru samt um 21 stund undir meðallagi allra ára myndarinnar.


« Síðasta færsla | Næsta færsla »

Athugasemdir

1 Smámynd: Sigurður Þór Guðjónsson

''Heyannir í ár, 2013, standa sig bara vel miðað við hörmungarnar''. Hefur nokkur einhverju við það að bæta?!

Sigurður Þór Guðjónsson, 13.9.2013 kl. 13:25

2 identicon

1983 var svo mikið vatn á túnum hér á Skeiðum að ekki var fært eftir hefðbundnum brautum, varð að taka niður girðingar.

Í sumar hefur (í minningunni) verið stöðug rigning en lítið vatn á túnum.

Harla ólík óþurkasumur, svona á eigin skinni!

Bjarni Gunnlaugur (IP-tala skráð) 13.9.2013 kl. 21:09

3 identicon

Já, reyndar Sigurður. Ég sé að Trausti er kominn með hitavellu enn einu sinni :)

Hvernig væri nú að Trausti birti upplýsingar um raunverulegan ársmeðalhita á Íslandi sl. 100 ár? Þá er ég ekki að tala um uppáhaldshitauppsprettu hans, Stykkishólm, þó margt gott megi sannarlega segja um það ágæta bæjarfélag.

Hvernig lítur morgunhiti heyanna á Íslandi út Trausti?

Hilmar Hafsteinsson (IP-tala skráð) 13.9.2013 kl. 21:47

4 Smámynd: Trausti Jónsson

Bjarni, ég er sammála um matið á sumrinu 1983 og samanburðinn við það núlíðandi.  Hilmar, ársmeðalhiti á landinu (í öllum byggðum) síðustu 100 árin er 3,6 stig, en 3,9 í Stykkishólmi, 4,6 í Reykjavík og 3,6 á Akureyri. Morgunhiti heyanna hefur ekki verið reiknaður fyrir landið allt en mætti vera nærri 9,6 stigum - er 9,8 stig í Stykkishólmi. Munur á byggð og landinu öllu (jöklar þó ekki með) er um 0,9 stig á ársgrundvelli.

Trausti Jónsson, 14.9.2013 kl. 02:05

5 identicon

Þakka svarið Trausti, dropinn holar steininn :) En þó virðist hér vera um valkvæðan misskilning að ræða. Ég er að sjálfsögðu að biðja um upplýsingar um raunverulegan ársmeðalhita - á ársgrundvelli - sl. 100 ár. Fyrst Veðurstofa Íslands hefur reiknað út ársmeðalhita fyrir sl. 100 ár - í heild sinni - hlýtur stofnunin að luma á grunngögnunum, þ.e. ársmeðalhita 1913, 1914, 1915 . . . 2010, 2011, 2012 - eða hvað?

Um leið er ekki nema sjálfsagt að upplýsa landsmenn um þá mælistaði sem gögnin miðast við. Í því sambandi segir svar þitt mér því miður ekki mikið á meðan þú upplýsir ekki hvaða "allar byggðir" eru lagðar til grundvallar í útreikningum þínum á 3,6°C ársmeðalhita síðustu 100 ára :)

Hilmar Hafsteinsson (IP-tala skráð) 14.9.2013 kl. 09:41

Bæta við athugasemd

Ekki er lengur hægt að skrifa athugasemdir við færsluna, þar sem tímamörk á athugasemdir eru liðin.

Um bloggið

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Höfundur er veðurfræðingur og áhugamaður um veður.

Færsluflokkar

Maí 2024
S M Þ M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Nýjustu myndir

  • w-blogg250524b
  • w-blogg250524a
  • Slide10
  • Slide9
  • Slide11

Heimsóknir

Flettingar

  • Í dag (27.5.): 5
  • Sl. sólarhring: 299
  • Sl. viku: 1845
  • Frá upphafi: 2357238

Annað

  • Innlit í dag: 5
  • Innlit sl. viku: 1724
  • Gestir í dag: 5
  • IP-tölur í dag: 5

Uppfært á 3 mín. fresti.
Skýringar

Eldri færslur

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikið á Javascript til að hefja innskráningu.

Hafðu samband