Vikmgnun norurslum? (sguslef 18)

N er lii nrri r fr sasta sguslefi hungurdiska. Sjlfsagt eru allir nema hrustu lesendur bnir a gleyma hva a er annig a rtt er a rifja a upp. Sguslefi er umfjllun um langtmaveurfarssgu ar sem ritstjrinn slefar upp a sem arir hafa skrifa og setur fram frjlslegan htt. Beist er afskunar slefvillum - r eru ritstjranum a kenna. Flest slefin flokkast undir nrdaefni.

A essu sinni er fjalla um a sem kalla er vikmgnun norurslumfrjls slensk ing enska hugtakinu Arctic Amplification en a sst oft umru um veurfarsbreytingar. Hugmyndin er s a veurfarsbreytingar su allar mun magnari norurslum heldur en annars staar, msartst hitabeltinu veri a mammtsskri Sberu ogdauagn Grnlandi.

Um etta er fjalla grifjlhfundagrein sem birtist Quaternary Science Reviews ri 2010. Tilvsun er hr a nean - fyrir alla muni lesi hanaen hn er opin netinu og skilar sr strax leit hj fr ggl.Quaternary titli ritsins vsar til essjarsguskeisess sem stai hefur sustu tvr til tvr og hlfa milljn ra og hefur veri nefnt kvartertminn slensku (vi ltum vera a sna t r v a sinni).

greininni er raki hvernighitafari var htta fjrumskeium jarsgunnar,annars vegar norurskautssvinu og hins vegar heiminum llum. essi fjgur skei eru: Hljasti bturplsenskeisins fyrir um 3,5 milljnum ra san, hljasti btur sastastrhlskeis saldar (sem oft nefnt Eem-skeii) fyrir um 130 sund rum, kaldasti stubbur sasta jkulskeis fyrir um 20 sund rum og svonefnt bestaskei ntma fyrir um 8 sund rum. Fimmta skeii er reyndar einnig me - en a er a tarfar sem vi n bum vi.

t r essu llu kemur athyglisver mynd sem vi skulum lta nnar .

w-blogg290312

Henni er beint stoli r greininni annig a notu er ger hennar sem birtist nlega frttariti Pages-verkefnisins svonefnda en a fjallar um hnattrnar nttrufarsbreytingar fyrri tma (past global changes). Auvelt er a finna a og frttabrfin netinu.

En ltum myndina. lrtta snum m sj vik heimshitans fr meallagi (sem er auvita ekkert meallag - heldur bara a sem vi bum vi dag). Tali er a hiti egar kaldast var sasta jkulskeii hafi heimsvsu veri um 5 stigum kaldari heldur en n en sama tma hafi veri um 20 stigum kaldara heldur en dag norurslum. Bla svi myndinni a sna etta. Lklegustu giskanir eru taldar rmast innan armanna krossinum sem er miju svinu. ar eru gefin nokku rm mrk norurslaviksins, fr -15 niur -25 stig. skyggilegt.

efra hgra horni myndarinnar m hins vegar sj giskanir um hitafar plsen. Giska er a hafi hiti heimsvsu veri um fjrum stigum hrri heldur en er n dgum. Vissan um etta er hins vegar ltil - lrttu rvarnar afmarkabili frtveimur og upp sex stig. Hins vegar telja menn sig hafa neglt norurslaviki betur niur, kringum 10 til 12 stig. a er lka skyggilegt.

milli essara fgatma eru svo tv minni hlskei. Anna er a stru hlskeianna semfr nst undan v sem vi n lifum (Eem). Tali er a hafi hiti norurslum veri allt a fimm stigum hrri heldur en n er -enheimshitinn er vissari, bilinu nll til tveggja stiga yfirntmalagi.

Sasta dmi er svokalla bestaskei ntma - (holocene thermal maximum) en tilgtur eru uppi um a a hmarkshita norurslum hafi veri n fyrir um tta sund rum. hafi veri um tveimur stigum hlrra heldur en n norurslum en e.t.v einu stigi hlrra heiminum heild.

Um stur essara miklu veurfarssveiflna er ekki fjlyrt hr, en greinin er me msar vangaveltur ar um. Hfuhersla hennar er auvitas hvernig menn fara a v a giska hitafar fyrri tma.

t r essum fjrum (fimm) punktum er reiknu afallslnaog fst niurstaan sem nefnd er myndinni: Hitavik eru rmlega risvar sinnum strri (3,4) norurslum heldur en heiminum heild. Nkvmnin hr er miki litaml en rk greinarinnar eru nokku sannfrandi.

Greinin fjallar einnig um hafsinn og rlg hans. hlindum plsen er tali a hans hafi aeins gtt um hvetur ogbyggilega hafi hann ekki n a ekja Norurshafi. Eem er tali a hann hafi horfi a mestu a sumarlagi en myndast hverjum vetri - alla vega strum svum. Gert er r fyrir v a bestaskeii hafi hann flkt vi a a hreinsast sumrin - en ekki alltaf.

Vi vitum hvernig standi er dag (og grflega san a bestaskeii lauk fyrir um fjgur sund rum ea svo). Mikill s er Norurshafi allt ri um kring.

Vi hmark sasta jkulskeis er tali a jkull hafi va gengi t Norurshafi svipa og ekkt er n dgum sjvarjklum Suurskautslandsins. Hafsinn sjlfur hafi einnig veri mun ykkari heldur en n er, jafnvel tugir metra ea meira.

En hungurdiskar slefa meira sar.

Greinin:

Miller, G.H.,Alley, E.B., Brigham-Grette, J., Fitzpatrick, J.J., Polyak, L., Serreze, M.C.,White, J.W.
C., 2010. Arctic amplification: can the past constrain the future? Quatern. Sci. Rev. 29,
17791790.


Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 Smmynd: Hskuldur Bi Jnsson

hugaver grein - hafi ekki s hana ur. etta snir okkur kannski lka hversu ltil hlnun hnattrnt getur haft Norurslum og setur kvei spurningamerki um hversu stugur Grnlandsjkull og sfreri Norursla verur ef hnattrnn hiti hkkar um t.d. 3 C - ir a ekki mgulega hkkun um 10 C Norurslum?

Hskuldur Bi Jnsson, 29.3.2012 kl. 09:34

2 Smmynd: Erla Magna Alexandersdttir

TRAUSTI- MER FINNST ALLTAF GAMAN A SJ IG- EN SKIL EKKI RA......AT ESSU VEURFARI NU.

EN AR SEM EG MLA FINN EG OFT MYNDEFNI VEURMYNDUM NUM !

Erla Magna Alexandersdttir, 29.3.2012 kl. 22:39

3 Smmynd: Trausti Jnsson

Hskuldur. Vangavelturnar eru auvita annig - a riggja stiga hkkun heimsvsu i tu stig norurslum. En mli er kannski ekki alveg svo einfalt egar hrai breytinga er tekinn me reikninginn. Tilvikin fjgur sem fjalla er um greininni eru ekki augnabliksgildi - ekki einu sinni sundragildi. Hva gerist styttri tmakvara er vgast sagt ljst - ekki er vst a essi einfalda margfldun eigi vi. Erla, flestirsem g ekki skilja ekkert essu veurbloggi heldur - a er ansi srhft og a vera a.En a er gott ef myndirnar geta tt undir njar hugmyndir.

Trausti Jnsson, 30.3.2012 kl. 01:03

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Um bloggi

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Hfundur er veurfringur og hugamaur um veur.
Nv. 2019
S M M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Njustu myndir

  • w-blogg151119g
  • w-blogg151119g
  • w-blogg151119g
  • w-blogg151119f
  • w-blogg151119e

Heimsknir

Flettingar

  • dag (15.11.): 340
  • Sl. slarhring: 405
  • Sl. viku: 1806
  • Fr upphafi: 1850649

Anna

  • Innlit dag: 303
  • Innlit sl. viku: 1574
  • Gestir dag: 299
  • IP-tlur dag: 288

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband