Heimshöfin – nokkrar stađreyndir (ţurr rolla um sjóinn)

Viđ lítum á nokkrar stađreyndir um heimshöfin og eina erfiđa (?) mynd.

Heimshöfin eru köld, međalhiti ţeirra er um 4°C en međalselta um 35,5 seltueiningar (seltueining [p.s.u] er nćrri ţúsundastahluta massa). Ađeins 0,05 prósent heildarrúmmálsins er yfir 28°C. Međalyfirborđshitinn er 19°C og međalyfirborđsselta 35,2 seltueiningar. Um 11 prósent yfirborđsins er 28°C eđa hlýrra og 57% yfirborđsins er 20°C eđa meira. Ţađ er yfirborđ sjávar sem hefur samskipti viđ lofthjúpinn. Yfirborđiđ er miklu hlýrra og heldur selturýrara en megniđ af sjónum.

Undirdjúpin haldast köld vegna ţess ađ ţangađ berst sífellt kaldur sjór ađ ofan. Kólnunin á sér stađ á heimskautasvćđunum, bćđi í norđur- og suđurhöfum ţar sem lóđrétt jafnvćgi sjávar raskast og sjór getur sokkiđ. Loft verđur hins vegar óstöđugt vegna hitunar neđanfrá. Úrkoma og afrennsli af landi auka lóđréttan stöđugleika sjávar (yfirborđsselta minnkar), en uppgufun dregur úr honum (yfirborđsselta vex). Upphitun viđ inngeislun eykur stöđugleikann ef seltustig helst óbreytt, kćling minnkar hann.

w-blogg250811

Hér er hin erfiđa mynd dagsins. Hún er fengin úr myndarlegri grein eftir Peter J. Webster (tilvitnun hér ađ neđan).

Neđsta línan sýnir breiddarstig. Miđbaugur jarđar er lengst til vinstri en norđurskaut lengst til hćgri. Miđsvćđi myndarinnar sýnir hvar upphitun (rauđur litur) og kćling (blár litur) sjávaryfirborđs á sér stađ. Upphitun á sér stađ norđur undir 30 gráđur norđlćgrar breiddar, en ţar fyrir norđan kólnar sjávaryfirborđ.

Á efsta hluta myndarinnar er línurit. Ţar táknar bókstafurinn „ú“ úrkomu, en bókstafurinn „u“ uppgufun. Línuritiđ sýnir mismun úrkomu og uppgufunar sem strikalínu sem vindur sig umhverfis lárétta heildregna línu. Tákniđ „<“ lesist sem „minni en“ og tákniđ „>“ lesist sem „meiri en“.

Nú má vonandi sjá ađ skipta má yfirborđi sjávar í fjögur belti eftir breiddarstigum. Ţessi belti samsvara ađ nokkru leyti veđurbeltunum. Nćst miđbaug er svćđi ţar sem úrkoma er meiri heldur en uppgufun. Sólgeislun er líka mikil. Hvort tveggja eykur stöđugleika sjávar. Ţar myndast ţví svćđi međ mjög hlýjum og tiltölulega ferskum sjó. Ţessi svćđi nefnast á ensku „warm pools”, á hráíslensku, hitapollar. Ţetta er ljót ţýđing og verđur lögđ niđur ţegar heppilegra orđ birtist. Hitapollurinn í vestanverđu Kyrrahafi er langmestur og mikilvćgastur ţessara polla (West Pacific Warm Pool, WPWP). Ţađ er skylda veđurnörda ađ kannast viđ hann.

Í hlýtemprađa beltinu, undir heiđríkum himni háţrýstisvćđanna sem ríkja á ţeim slóđum er inngeislun mikil, en inngeislunarorkan fer ađallega í uppgufun sjávar og selta eykst ţví í ţesu belti. Uppgufun er meiri heldur en úrkoma.  

Í vestanvindabeltinu er kćling mikil og úrkoma mikil, úrkoman er meiri heldur en uppgufun. Kćlingin dregur úr stöđugleika, en úrkoman eykur hann. Hér skiptir ţví miklu máli fyrir stöđugleika hver seltan er ţegar sjórinn kemur inn á svćđiđ ađ sunnan.

Á heimsskautasvćđunum standast uppgufun og úrkoma nokkurn veginn á (rauđa strikalínan lengst til hćgri á myndinni) En hins vegar eykst selta viđ ţađ ađ sjór frýs (saltskiljun). Ţar međ dregur úr stöđugleika (bláa strikalínan á ađ minna á ţetta).  

Ţessi stöđugleikatilbrigđi ýta undir ţađ sem oftast er kallađ varma-seltu-hringrás heimshafanna (eđa fćribandiđ). Ég kýs hins vegar af sérvisku minni ađ nota á íslensku orđiđ flothringrás um ţetta fyrirbrigđi. Sjórinn hefur gott flot ţar sem úrkoma og inngeislun auka stöđugleika en verđi hann óstöđugur getur hann misst flot og sokkiđ.  

Tilvitnun:

P.J. Webster (1994) The Role of Hydrological Processes in Ocean-Atmosphere Interactions. Reviews of Geophysics, 32;4, bls. 427-476. 

 

 

 

 

 


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Um bloggiđ

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Höfundur er veđurfrćđingur og áhugamađur um veđur.

Fćrsluflokkar

Apríl 2024
S M Ţ M F F L
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30        

Nýjustu myndir

  • w-blogg230424
  • Slide10
  • Slide8
  • Slide6
  • Slide5

Heimsóknir

Flettingar

  • Í dag (24.4.): 249
  • Sl. sólarhring: 404
  • Sl. viku: 1565
  • Frá upphafi: 2350034

Annađ

  • Innlit í dag: 222
  • Innlit sl. viku: 1425
  • Gestir í dag: 219
  • IP-tölur í dag: 213

Uppfćrt á 3 mín. fresti.
Skýringar

Eldri fćrslur

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband