Heimshöfin – nokkrar stašreyndir (žurr rolla um sjóinn)

Viš lķtum į nokkrar stašreyndir um heimshöfin og eina erfiša (?) mynd.

Heimshöfin eru köld, mešalhiti žeirra er um 4°C en mešalselta um 35,5 seltueiningar (seltueining [p.s.u] er nęrri žśsundastahluta massa). Ašeins 0,05 prósent heildarrśmmįlsins er yfir 28°C. Mešalyfirboršshitinn er 19°C og mešalyfirboršsselta 35,2 seltueiningar. Um 11 prósent yfirboršsins er 28°C eša hlżrra og 57% yfirboršsins er 20°C eša meira. Žaš er yfirborš sjįvar sem hefur samskipti viš lofthjśpinn. Yfirboršiš er miklu hlżrra og heldur selturżrara en megniš af sjónum.

Undirdjśpin haldast köld vegna žess aš žangaš berst sķfellt kaldur sjór aš ofan. Kólnunin į sér staš į heimskautasvęšunum, bęši ķ noršur- og sušurhöfum žar sem lóšrétt jafnvęgi sjįvar raskast og sjór getur sokkiš. Loft veršur hins vegar óstöšugt vegna hitunar nešanfrį. Śrkoma og afrennsli af landi auka lóšréttan stöšugleika sjįvar (yfirboršsselta minnkar), en uppgufun dregur śr honum (yfirboršsselta vex). Upphitun viš inngeislun eykur stöšugleikann ef seltustig helst óbreytt, kęling minnkar hann.

w-blogg250811

Hér er hin erfiša mynd dagsins. Hśn er fengin śr myndarlegri grein eftir Peter J. Webster (tilvitnun hér aš nešan).

Nešsta lķnan sżnir breiddarstig. Mišbaugur jaršar er lengst til vinstri en noršurskaut lengst til hęgri. Mišsvęši myndarinnar sżnir hvar upphitun (raušur litur) og kęling (blįr litur) sjįvaryfirboršs į sér staš. Upphitun į sér staš noršur undir 30 grįšur noršlęgrar breiddar, en žar fyrir noršan kólnar sjįvaryfirborš.

Į efsta hluta myndarinnar er lķnurit. Žar tįknar bókstafurinn „ś“ śrkomu, en bókstafurinn „u“ uppgufun. Lķnuritiš sżnir mismun śrkomu og uppgufunar sem strikalķnu sem vindur sig umhverfis lįrétta heildregna lķnu. Tįkniš „<“ lesist sem „minni en“ og tįkniš „>“ lesist sem „meiri en“.

Nś mį vonandi sjį aš skipta mį yfirborši sjįvar ķ fjögur belti eftir breiddarstigum. Žessi belti samsvara aš nokkru leyti vešurbeltunum. Nęst mišbaug er svęši žar sem śrkoma er meiri heldur en uppgufun. Sólgeislun er lķka mikil. Hvort tveggja eykur stöšugleika sjįvar. Žar myndast žvķ svęši meš mjög hlżjum og tiltölulega ferskum sjó. Žessi svęši nefnast į ensku „warm pools”, į hrįķslensku, hitapollar. Žetta er ljót žżšing og veršur lögš nišur žegar heppilegra orš birtist. Hitapollurinn ķ vestanveršu Kyrrahafi er langmestur og mikilvęgastur žessara polla (West Pacific Warm Pool, WPWP). Žaš er skylda vešurnörda aš kannast viš hann.

Ķ hlżtempraša beltinu, undir heišrķkum himni hįžrżstisvęšanna sem rķkja į žeim slóšum er inngeislun mikil, en inngeislunarorkan fer ašallega ķ uppgufun sjįvar og selta eykst žvķ ķ žesu belti. Uppgufun er meiri heldur en śrkoma.  

Ķ vestanvindabeltinu er kęling mikil og śrkoma mikil, śrkoman er meiri heldur en uppgufun. Kęlingin dregur śr stöšugleika, en śrkoman eykur hann. Hér skiptir žvķ miklu mįli fyrir stöšugleika hver seltan er žegar sjórinn kemur inn į svęšiš aš sunnan.

Į heimsskautasvęšunum standast uppgufun og śrkoma nokkurn veginn į (rauša strikalķnan lengst til hęgri į myndinni) En hins vegar eykst selta viš žaš aš sjór frżs (saltskiljun). Žar meš dregur śr stöšugleika (blįa strikalķnan į aš minna į žetta).  

Žessi stöšugleikatilbrigši żta undir žaš sem oftast er kallaš varma-seltu-hringrįs heimshafanna (eša fęribandiš). Ég kżs hins vegar af sérvisku minni aš nota į ķslensku oršiš flothringrįs um žetta fyrirbrigši. Sjórinn hefur gott flot žar sem śrkoma og inngeislun auka stöšugleika en verši hann óstöšugur getur hann misst flot og sokkiš.  

Tilvitnun:

P.J. Webster (1994) The Role of Hydrological Processes in Ocean-Atmosphere Interactions. Reviews of Geophysics, 32;4, bls. 427-476. 

 

 

 

 

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Um bloggiš

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Höfundur er vešurfręšingur og įhugamašur um vešur.

Fęrsluflokkar

Nóv. 2019
S M Ž M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Nżjustu myndir

  • w-blogg151119g
  • w-blogg151119g
  • w-blogg151119g
  • w-blogg151119f
  • w-blogg151119e

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (18.11.): 1
  • Sl. sólarhring: 162
  • Sl. viku: 1856
  • Frį upphafi: 1851367

Annaš

  • Innlit ķ dag: 1
  • Innlit sl. viku: 1579
  • Gestir ķ dag: 1
  • IP-tölur ķ dag: 1

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband