Hęstu hįmörk įrsins

Fyrir nokkrum dögum birti danska vešurstofan pistil - og mynd sem sżndi tķšnidreifingu hęsta hįmarkshita įrsins žar ķ landi. Žvķ var skotiš aš ritstjóra hungurdiska aš birta įmóta mynd fyrir Ķsland. Reyndar hefur veriš įšur um žetta fjallaš į hungurdiskum, en ķ lagi aš gera žaš aftur.

Hęsti įrshįmarkshiti landsins 1918 - 2017

Talningin nęr til 100 įra (1918 til 2017). Lįrétti įsinn sżnir hita, talan 20 į viš hitabiliš 20,0 til 20,9 stig, o.s.frv. Hver sśla sżnir hversu mörg įrshįmörk žessara 100 įra hafi veriš ofan tölunnar viš botn hennar. Hęsti hįmarkshiti įrsins hefur alltaf nįš 20 stigum, en einu sinni ekki 21 stigi. Hann hefur 97 sinnum nįš 22 stigum og 91 sinni 23 stigum. Hann nęr aš minnsta kosti 25 stigum ķ um žaš bil tveimur įrum af hverjum žremur (talan 66 į sślu 25), en fer ekki ķ 27 stig eša meira nema um žaš bil fjórša hvert įr. Žaš hefur ašeins gerst ķ tveimur įrum aš hann hefur nįš 30 stigum. 

Sé žetta boriš saman viš dönsku tölurnar (sjį tengilinn) kemur ķ ljós aš sślurnar žar eru jafnmargar (11 talsins), en nį til bilsins 26 til 36 stiga - tölurnar aš jafnaši 6 stigum hęrri heldur en er hér į landi. Žar eru fjóršungsmörk (um 25 prósent) viš fjóršu hęstu tölu rétt eins og hér (27 stig į Ķslandi, 33 stig ķ Danmörku). Hęsti hiti sem męlst hefur hér į landi er 30,5 stig, en 36,4 ķ Danmörku. 

Hér er nślķšandi sumar, 2018, ekki meš. Hęsti hiti žess til žessa er 24,7 stig. Viš sjįum aš žaš er ašeins žrišja hvert įr sem įrangur er jafn „slakur“. 

Viš skulum hafa ķ huga aš fyrr į įrum var męlinetiš mun gisnara heldur en nś er og lķklegt aš 100 įra męlingar meš jafnžéttu neti myndi skila ķviš hęrri tölum heilt į litiš - jafnvel hefšum viš fundiš 31 stig žar į mešal. 


Af hitametum ķ hįloftum

Žessi pistill er aušvitaš ašallega fyrir nördin - enda nokkuš staglkenndur. Ritstjóri hungurdiska lķtur endrum og sinnum yfir hįloftaathuganir į Keflavķkurflugvelli og leitar nżrra meta. Skrįin sem hann notar er sęmilega heilleg aftur til haustsins 1951 ķ flestum stašalžrżstihęšum upp ķ 100 hPa (um 16 km hęš) en aftur til 1973 žar fyrir ofan. Reyndar nęr röšin sem inniheldur nešsta flötinn (925 hPa - ķ um 500-700 metra hęš) ašeins aftur til 1993. 

Engin įrshitamet hafa falliš ķ nešri flötunum į žessu įri, en ķ hitabylgjunni sunnudaginn var (29.jślķ) féll jślķhįmarksmet ķ 925 hPa. Hiti ķ 925 hPa męldist žį 17,8 stig. Ķ hitabylgjunni miklu ķ įgśst 2004 męldist hiti ķ 925 hPa 18,6 og 18,4 stig (tvęr athuganir). Hiti ķ 850 hPa fór į dögunum hęst ķ 13,6 stig. Žaš er trślega hitamet ķ jślķ, en ķ skrįnni er žó ein hęrri tala, 13,9 stig sem sett er į 23.jślķ 1952 - žykir sś męling grunsamleg, en ekki hęgt aš afskrifa hana alveg aš óathugušu mįli. 

Hiti hefur tvisvar męlst hęrri en 13,6 stig ķ 850 hPa ķ įgśst, annars vegar ķ hitabylgjunni 2004 (14,0 stig) og žann 25. įriš 2003 (13,8 stig). 

Žann 25.febrśar féllu įrshitamet ķ bęši 70 hPa (um 18 km) og 50 hPa (um20 km), ķ fyrrnefnda fletinum fór hitinn ķ -30,8 stig, žaš langhęsta sem męlst hefur ķ žeirri hęš og ķ 50 hPa fór hitinn ķ -26,4 stig. Atburšur žessi tengdist miklu bylgjubroti ķ heišhvolfinu. Ritstjórinn hefur ekki athugaš hvort hįloftakanninn nįši męlingum ofar ķ lofti (viš lęgri žrżsting) ķ žessu tilviki - en alla vega eru ekki met skrįš ofar žennan dag. 

Engin lįgmarkshitamet hafa veriš slegin į įrinu ķ hįloftunum yfir Keflavķk - til žessa. 


Sé rétt reiknaš

Sé rétt reiknaš veršur vešriš nęstu viku (6. til 12.įgśst) meš nokkuš öšrum hętti en algengast hefur veriš aš undanförnu. Viš lķtum hér į eftir į hįloftaspį evrópureiknimišstöšvarinnar, en fyrst skulum viš sjį mešalkort jślķmįnašar (žökkum Bolla fyrir kortageršina).

w-blogg030818b

Heildregnar lķnur sżna mešalhęš 500 hPa-flatarins ķ jślķmįnuši, en strikalķnurnar žykktina. Žykktin męlir hita ķ nešri hluta vešrahvolfs. Litirnir gefa til kynna hversu mikiš žykktin vķkur frį mešaltali įranna 1981 til 2010. Viš tökum eftir žvķ aš hiti var ofan mešallags ķ jślķmįnuši į mestöllu svęšinu sem kortiš sżnir - en minnst žó fyrir sušvestan land. Žó hlżnaš hafi frį fyrri mįnušum er sem fyrr langhlżjast yfir Skandinavķu og Evrópu noršvestanveršri. 

w-blogg030818a

Sķšara kortiš sżnir spį sem nęr til nęstu viku, 6. til 12.įgśst. Hér hefur skipt um, mestu jįkvęšu vikin eru žar sem hvaš kaldast var fyrr ķ sumar. Neikvęš vik fylgja hins vegar noršanįtt austan Ķslands. Hįloftavindar liggja hér śr noršvestri yfir landiš ķ staš žess aš hafa veriš śr sušvestri ķ mestallt sumar - og lķka ķ jślķ eins og sį mįtti į fyrra kortinu. Hér er kuldinn austurundan afleišing noršanįttarinnar sem žar į aš rķkja. 

Sé žessi spį rétt verša allmargir noršanįttardagar ķ nęstu viku - meš heldur köldu vešri. Viš skulum samt vona aš viš sleppum viš alvarlegar įrįsir śr Ķshafinu. 

Reiknimišstöšin framreišir sķšan spįr enn lengra inn ķ framtķšina. Žaš er merkilegt aš spįin fyrir nęstu viku į eftir (13. til 19.) viršist sżna allt falla aftur ķ sama far og hefur veriš til žessa ķ sumar - sama į sķšan viš sé litiš enn lengra fram ķ tķmann.  

Eins og venjulega veršur aš minna į aš spįr eru bara spįr, ekki raunveruleikinn sjįlfur. Hann kann aš verša meš öšrum hętti. 

En nś er hįsumar - um žaš bil vika ķ žį daga žegar vestanvindar vešrahvolfs į noršurhveli eru ķ lįgmarki aš mešaltali og um žrjįr vikur žar til vindsnśnings fer aš gęta ķ heišhvolfinu. Fjórar vikur (tępar) eru til höfušdags, en žį fer nżr vetur aš fęšast į eyjunum miklu noršan Kanada. Um 6 vikur eru ķ lįgmark hafķsśtbreišslu noršurslóša og nęrri sjö til jafndęgra. Ellefu vikur eru eftir af ķslenska sumrinu og 20 fram aš sólstöšum. 


Į sķšasta degi jślķmįnašar

Vešurlag ķ jślķ hefur ķ heildina veriš svipaš og mįnušina tvo į undan. Sólarlķtiš og fremur svalt į landinu sunnan- og vestanveršu, en meira um bjartvišri og hlżja daga austanlands. Munur į milli landshluta er žó ķviš minni en ķ fyrri mįnušunum tveimur. 

Taflan sżnir hvernig mešalhiti mįnašarins rašast mešal annarra jślķmįnaša aldarinnar, 18 alls.

röšįrmįn spįsvęši
1720187 Faxaflói
1620187 Breišafjöršur
1620187 Vestfiršir
1520187 Strandir og Noršurland vestra
1020187 Noršurland eystra
420187 Austurland aš Glettingi
120187 Austfiršir
1120187 Sušausturland
1620187 Sušurland
1420187 Mišhįlendiš

Viš Faxaflóa er mįnušurinn sį nęstkaldasti į öldinni, ómarktękt kaldara var ķ jślķ 2002. Aftur į móti er hann sį hlżjasti į öldinni į Austfjöršum - nęrri mišju į noršurlandi eystra og į sušausturlandi. 

Aš tiltölu hefur veriš hlżjast į fjöllum eystra, jįkvętt vik mišaš viš sķšustu tķu įr er mest į Gagnheiši og Fjaršarheiši, +1,5 stig. Neikvęš vik eru mest į Hraunsmśla ķ Stašarsveit og į Botnsheiši, -1,8 stig mišaš viš sķšustu tķu įr.  

Į landsvķsu reiknast mešalhiti ķ byggš 10,1 stig (endar e.t.v. ķ 10,2), mun kaldara var ķ jślķ 2015 og jślķmįnušir įranna 2001 og 2002 voru einnig kaldari en nś. 

Śrkoma er ofan mešallags um nęr allt land - viršist žó vera nešan mešallags į Austfjöršum. Sólarleysi hefur haldiš įfram aš hrjį ķbśa Sušur- og Vesturlands. Sólskinsstundir ķ Reykjavķk mešal žeirra fęstu ķ jślķmįnuši, žó veršur ekki um met aš ręša. 

Jślķuppgjör Vešurstofunnar meš mešalhita, śrkomu og sólskinsstundafjölda ętti aš sżna sig nęstu daga. 


Af įrinu 1887

Haršindin héldu įfram įriš 1887. Žó var almennt betur lįtiš af tķš heldur en įrin į undan, sérstaklega um landiš sunnanvert. Slęm hret voru mörg, en skįrra į milli. Hafķs var mikill og var viš land allt sumariš į enda - og sneri svo aftur strax ķ desember. 

Enginn mįnušur įrsins var hlżr, žrķr nęrri mešallagi. Žaš voru janśar, febrśar og jśnķ. Mjög kalt var ķ jślķ, nóvember og desember. Ašrir mįnušir voru kaldir. Mesta frost įrsins męldist ķ Möšrudal žann 10.desember, -28,2 stig, en hęsti hįmarkshiti 25,4 stig į Teigarhorni 25.jśnķ. Sumarfrost fylgdi hafķsnum sums stašar viš strendur landsins. Til dęmis var -3,0 stiga frost ķ Grķmsey žann 4.jślķ og -4,6 stiga frost męldist į Raufarhöfn 23.įgśst. Ķ Papey męldist frostiš -0,8 stig žann 13.įgśst. 

ar_1887t

Mešalhiti įrsins ķ Reykjavķk reiknast 2,6 stig, en 2,4 stig ķ Stykkishólmi. 

Myndin sżnir hįmarks- og lįgmarkshita hvers dags ķ Reykjavķk 1887 (fįeina daga vantar). Vetur og vor einkennist af miklum sveiflum og tvö sķšbśin kuldaköst sérlega įberandi. Žaš fyrra kennt viš sumarmįlin. Laugardaginn 23.aprķl var hįmarkshiti ķ Reykjavķk -8,0 stig og nóttina eftir męldist frostiš -12,5 stig. 

Nęrri mįnuši sķšar gerši annaš slęmt hret. Frost fór žį ķ -5,6 stig ķ Reykjavķk (18.maķ) og komst ķ -6 stig ķ Vestmannaeyjum. Hret žetta var lengi ķ minnum haft og kennt viš uppstigningardag 19.maķ. 

Mjög kalt var um sumariš, ekki sķst upp śr 20.jślķ. Mešalhiti ķ Reykjavķk žann 24. var ašeins 4,9 stig. Enn standa tķu dęgurlįgmarksmet ķ Reykjavķk frį įrinu 1887 og 8 į Akureyri. Ritstjóri hungurdiska telur 27 mjög kalda daga į įrinu ķ Reykjavķk en engan hlżjan. Ķ Stykkishólmi telur hann 31 mjög kaldan dag. Ķ višhenginu mį sjį lista yfir žessa daga. 

Śrkoma var mjög mikil ķ Reykjavķk, męldist 1107 mm, en į sunnanveršum Austfjöršum var žurrt. Śrkoman į Teigarhorni męldist ekki nema 572 mm. 

Lęgsti loftžrżstingur įrsins męldist ķ Vestmannaeyjum 17.janśar, 954,3 hPa, en hęstur 1048,1 hPa žann 10.mars ķ Stykkishólmi. 

Ekki er mikiš um fréttir af foki žó umhleypingar hafi veriš miklir. 

Hér į eftir er stiklaš į vešurtķšindum įrsins eins og fjallaš var um žau ķ blöšunum. Aš vanda er stafsetning fęrš til nśtķmahorfs (aš mestu). Ekki er nema hluti sjóslysa tķundašur - heldur fleiri eru nefnd ķ atburšaskrį ķ višhenginu. Žar mį einnig finna mešalhita einstakra mįnaša į vešurstöšvunum, upplżsingar um śrkomu og sitthvaš fleira. 

Ķ Fréttum frį Ķslandi mį lesa um almennt įrferši 1887: 

Vešrįtta var um veturinn óstöšug, nokkuš snjóasöm, meš hryšjum og stormum; žó ekki frosthart ... ; jaršleysur héldust žó vķša lengi, svo sem ķ Dölum og ķ Mślasżslum, en um mišžorra gerši góša vešrįttu um tķma um land allt. Fyrri hluti mars var stormasamur meš hryšjum og žvķ hagleysum; sķšan brį til hęgvišra; en um pįska komu aftur hrķšir meš frosti og um fyrstu sumarvikuna var hart kast: noršanbįl og frost ķ mesta lagi ... . Śr žvķ stóš fremur hagstęš vešrįtta til 17. og 18. maķ: uppstigningardagskastiš; žį var frostmikiš og snjóburšur um land allt, žó vęgast austanlands; fennti saušfé og jafnvel hesta, og fé hrakti til bana ķ įr og vötn, einkum žar sem žvķ hafši veriš sleppt, t.a m. ķ Žingeyjarsżslum og sumstašar ķ Hśnavatnssżslu.

Ķ jśnķ var og kalsavešrįtta og vętusamt mjög, einkum seinni hlutann; hafši hafķs rekiš aš Noršurlandi um sumarmįl; hélst hann žar į reki inn og śt fram yfir höfušdag, og viš Austurland kom hann ķ maķ-byrjun og var oft landfastur um sumariš; komst hann vestur į móts viš Kśšafljótsós seint ķ įgśst; ķ október og nóvember var žó tališ ķslaust hér viš land eins og vant er; en ķ desember varš hans aftur vart viš Horn og Skaga. Žó var yfir höfuš góš sumarvešrįtta og framśrskarandi góš um Sušurland og Austurland; en annarstašar nokkrar svękjur og molla, enn žó furšanlega og jafnvel fįdęma hlżtt vešur og žurrt, enda įttin sjaldan af noršri; žó vóru nokkur nęturfrost nyršra, er į leiš sumariš.

Ķ sept. (9.) gerši hrķšarkast nyršra og jafnframt eftir mišjan mįnušinn įkafar rigningar vķša um land, nema austanlands, svo aš menn misstu mörg hundruš heyhesta ķ flóšum; um mįnašarlokin (27.-28.) varš snjókoma svo mikil nyršra, t.d. ķ Žingeyjarsżslu, aš fé fennti vķša, en vatnagangur varš svo mikill, einkum ķ Eyjafirši, Skagafirši og Hśnavatnssżslu, aš óminnilegur žótti; féllu žar skrišur svo undrum sętti og tók af vegi (t. d. mikiš af hinum nżja póstvegi yfir Öxnadalsheiši og vķšar) og fjöldamargar jaršir skemmdust aš meiru og minna leyti ķ Eyjafirši (t.d. ķ Svarfašardal aš sögn 17 jaršir) og ķ Skagafirši; hljóp ómuna-flóš ķ Hérašsvötnin; skrišur féllu žar og stórkostlega, einkum ķ Heišardal, og eins austantil ķ Hśnavatnssżslu. Sumstašar tóku skrišur žessar af hśs, fénašarhśs og uršu skepnum aš bana.

Haustiš var upp frį žvķ gott vķšast um land: stillur, frost og fannkoma lķtil, og stóš sś tķš aš mestu fram til įrsloka; žó var frosthart nyršra ... og óstöšug vešrįtta (einkum fyrri hluta desember) meš snjóburši, enn skįnaši seinni hluta mįnašarins.

Eldgos žóttust menn verša varir vķš śr Vatnajökli sķšari hluta sumars, enn engin brögš uršu žó aš žvķ. Jaršskjįlfta varš aftur vart viš aš mun; fyrst 27. febr. ķ Reykjavķk, žó linan kipp einn; enn 23. okt. varš jaršskjįlfta vart vķša um land; uršu einkum mörk aš honum į Reykjanesi. Ķ Valahnjśk, sem vitinn stendur į, komu 3 eša fleiri sprungur fįar įlnir frį vitanum og hrundi nokkuš framan śr, og 9 glös ķ vitanum sprungu įšur enn slökkt varš. 13. nóv. varš aftur vart jaršskjįlfta žar og skömmu sķšar hrundi 7 fašma langt stykki framan śr hnjśknum örskammt frį vitanum.

Grasvöxtur var almennt talinn ķ betra lagi og įgętur sunnanlands og nżting varš góš yfir höfuš; enn hey drap mjög, einkum noršanlands, ķ haustrigningunum og lį viš skemmdum og brann sumstašar, enda nokkuš djarflega hirt aš venju ķ upphafi. Eldivišur nįšist seint sökum jśnķ-rigninganna og fiski hélt žį viš skemmdum. Skepnuhöld uršu hin verstu noršanlands og vestan, svo aš jafnaš var til įrsins 1882; olli žvķ mestmegnis heyafli hins lišna įrs, er bęši var lķtill, enn reyndist žar į ofan afarilla aš gęšum: heyin bęši skemmd, óholl og létt, og heyįsetning afardjörf allvķša, eins og vant er ...

Janśar: Hagleysur og tķš stirš. Mikil śtsynningshryšja meš mikilli snjókomu sunnan- og vestanlands sķšustu vikuna.

Jónas Jónassen segir frį snjó og/eša śtsynningum ķ janśarpistlum:

[12.] Umlišna viku hefir mįtt heita mesta stilling į vešri, oftast veriš viš hęga austanįtt hér, žótt śtsynningur hafi veriš undir; viš og viš hefir snjóaš talsvert, svo hér er nś eigi alllķtill snjór į jöršu.  

[19.] Umlišna viku hefir oftast veriš śtsynningur meš byljum, oft bjartur į milli; stundum hér brugšiš fyrir slyddubyl og rigningarskśrum. Kl. 9 1/2  į föstudaginn (14.) heyršist ein žruma langt ķ burtu. Ķ dag (18.) hęgš į vešri, śtsynningur, bjartur. Snjór hér ęši mikill. 

[26.] Alla vikuna hefir veriš śtsynningur, stundum hvass meš svörtum éljum; kveldiš 22. gekk til landsušurs meš talsveršri rigningu; sķšan hefir veriš mįtt heita logn hér og fagurt vešur; śtsynningur hefir einlęgt veriš til hafsins; brimaš hefir fremur lķtiš. 

[2.febrśar] Alla vikuna hefir veriš śtsynningur oftast hvass og oft meš blindbyl frį morgni til kvelds t.a.m. h. 29. Žann 31. gekk hann til śtnoršurs hvass um tķma, lygndi aš kveldi, og ķ dag er hér hęg austanįtt, en śtsynningur er undir.

Fróši segir žann 22. frį miklum mannskaša sem varš žann 3.:

Manntjón įkaflegt varš į Skagaströnd 3. ž.m., fórust žar 5 bįtar ķ fiskiróšri meš 27 manns.

Ķviš nįnar er sagt frį slysinu ķ Žjóšviljanum žann 23.mars:

Hinu 3. janśar sķšastlišinn var róiš 7 skipum til fiskjar af Skagaströnd ķ góšu vešri, en öndveršlega dags skall hann į meš įkaflega mikinn hrķšarbyl. Einn formašurinn, er fyrst hafši var aš fara ķ land, er vešriš skall į, og komst klakklaust af. Annar nįši viš illan leik innarlega į ströndinni, en 5 skipin fórust og allir menn į. Eitt skipiš rak į ķ Žingeyrarsandi, en 4 į Vatnsnesi. Ekki hefur heyrst, aš nein lķkin hafi rekiš. Alls fórust 24 menn, allir śr Hofs- og Spįkonufellssóknum er misstu žannig fjórša hluta verkfęrra manna og voru žeir nęr žvķ allir hinir vöskustu til sjósóknar, og į besta aldri. Tveir voru vart tvķtugir; 10 milli tvķtugs og žrķtugs; 12 yfir žrķtugt. Viš žennan atburš uršu 9 ekkjur, 25 börn ķ ómegš eša föšurlaus, og eigi allfįtt aldrašra og heilsuhniginna fešra og męšra misstu žar helstu og enda einustu lķfsstoš sķna. Allar horfur eru į aš félagiš beri alllengi menjar žessa stórkostlega manntjóns.

Žjóšviljinn į Ķsafirši segir stuttlega žann 17.:

Vešurfar hefir veriš umhleypingasamt frį nżjįri; oftast frostlķtiš į sušvestan.

Žann 26. varš mikill skipskaši ķ Bolungarvķk. Žjóšviljinn segir frį honum žann 10.febrśar (nokkuš stytt hér):

Žennan dag var gott vešur um morgun, og reri almenningur. Um mišjan dag skall į ofsavešur af sušaustri. Žeir, sem žį voru ekki lentir, gįtu nįš upp undir Stigahlķš; en meš žvķ aš žį var vešriš oršiš svo mikiš, aš eigi var aušiš aš nį lendingu į Mölunum, lögšust žeir undir hlķšinni. Um nóttina slitnušu žeir upp Hįvaršur Siguršsson og Hreggvišur Žórleigsson [?]; ętlaši Hįvaršur žį aš hleypa śt meš hlķšinni žangaš, sem heldur var hlés von; en ķ žeim svifum kom rokspilda svo hörš, aš skipinu nęr žvķ venti; fyllti žaš af sjó, og tók śt alla skipshöfnina; Hįvaršur nįši žó aftur i skipiš, og meš žvķ aš vešriš heldur stóš į land, rak skipiš hįlf fullt upp litlu utar; gat Hįvaršur bjargaš sér undan sjó, og lét fyrirberast žar į hlķšinni um nóttina og var mjög mįttfarinn er menn komu honum til bjargar morguninn eftir, meš žvķ lķka hann hafši meitt sig i fęti. [5 skipverjar drukknušu].

Žegar skip Hreggvišar slitnaši upp, varš hann aš hleypa žvķ žar beint upp, en er skipiš kenndi grunns ķ stórgrżtinu, sem žar er hvervetna undir hlķšinni, losnušu hįsetar hans allir viš žaš sökum brimsins, en Hreggviši skolaši upp į skipbrotinu; hélt hann žegar inn į Malir um nóttina. Og gegnir žaš rétt furšu, aš hann skyldi komast žaš, sem er alllangur vegur. [3 skipverjar drukknušu]  Bęši skipin brotnušu ķ spón. Hreggvišur var formašur fyrir Teit gestgjafa Jónsson į Ķsafirši, en Hįvaršur įtti sjįlfur skip sitt; mį telja, aš hann hafi hér misst nęr žvķ aleigu sķna; hann er blįfįtękur barnamašur, er lķtiš sem ekkert annaš hefir haft viš aš styšjast en sjóinn, er hann hefir sótt meš mesta dugnaši.

Žjóšviljinn birtir 10.febrśar bréf śr Dżrafirši dagsett 29.janśar:

Ķ byrjun janśar tók svo fyrir jörš, aš alveg hefir veriš jaršlaust sķšan į bestu śtigangsjöršum, og haldist svo lengi, verša margir ķ naušum meš skepnur sinar. Lķka eru skemmdir almennt į heyjum eftir stórrigningarnar ķ sumar og haust, einkum ķ hlöšum, en žó verša śtnesjabęndurnir verst staddir, žvķ aš žeir byggšu upp į śtiganginn.

Ķsafold segir frį žann 2.febrśar:

Žaš er aš heyra stirt allstašar, įkaflega snjóasamt; hér syšra sķfelldir śtsynningar; gęftalaust į sjó.

Bréf śr Gilsfirši dagsett 3.febrśar og birtist ķ Ķsafold žann 23. segir:

Svellgaddur um allt Vesturland, svo hvergi fęr tittlingur ķ nef sitt, og hvervetna standa öll hross viš stall. Illt śtlit meš heybyrgšir, žvķ hey voru lķtil og vķša stórskemmd.

Febrśar: Góš hlįka um tķma, en annars óstöšug og snjóasöm tķš - betra eystra.

Jónas Jónassen lżsir stöšugum umhleypingum ķ febrśar (lķtillega stytt):

[9.] Fyrstu daga vikunnar var hér noršanįtt, hvass til djśpa, en sķšan hefir veriš stöšugur śtsynningur meš byljum; snöggvast hefir brugšiš til landnoršurs meš rigningu; žannig var landsunnanrok seinni part dags h. 6., en allt ķ einu gekk hann til śtsušurs meš slyddubyl. Ķ dag 8. var hér logn og besta vešur ķ morgun, en rétt eftir hįdegi rauk hann allt ķ einu į S og SV. Yfir höfuš fjarskaleg óstilling į vešri alla vikuna og enn žį. 

[16.] Alla umlišna viku hefir veriš sunnanįtt, oftast landsynningur meš talsveršri rigningu, stundum rokhvass meš köflum t.a.m. seinni part dags h.14. Sį mikli snjór, sem kominn var hér, var ķ gęr (14.) alveg horfinn og jörš auš, aš eins einstöku skaflar eftir. Ķ nótt (ašfaranótt h.15.) hefir stiršnaš og falliš lķtiš föl į jöršu. Ķ dag hęgur sušvestankaldi aš morgni, bjart vešur; Hvessti allt ķ einu eftir hįdegi į SV meš blindbyl um tķma.

[23.] Óstilling hefir veriš talsverš į vešri žessa vikuna; fyrsta daginn var śtsynningur meš éljagangi; daginn eftir logn og fagurt vešur, gekk svo til landssušurs meš regni tvo nęstu dagana, svo aftur ķ śtsušriš h.20., en žann dag gekk hann upp śr logni meš ofanhrķš allt ķ einu um hįdegi (20.) til noršurs, nokkuš hvass allan daginn, en komiš logn um kvöldiš; 21. landnoršan bjartur aš morgni, sķšan meš blindöskubyl til kvölds, aš hann lygndi og gekk til hįausturs. Ķ dag 22. noršan, nokkuš hvass ķ morgun meš skafrenningi, sķšan lygn og dimmur, um og eftir hįdegi.

[2.mars] Vešurįtt hefir žessa viku veriš mjög óstöšug og snśist śr einni įtt ķ ašra, mjög hvass meš köflum; hinn 23. var hér hvasst noršanvešur aš morgni, en landnoršan aš kveldi og sami landnyršingur daginn eftir (24.), mjög hvass um tķma fyrri part dags; gekk svo til śtsušurs, svo ķ austur meš bleytubyl um tķma og aš kveldi h.25. til landsušurs meš regni; h. 26. rokhvass hér į hįsunnan um og eftir hįdegi, gekk aftur til śtsušurs, og 27. logn hér og fagurt vešur; 28. hęgur į austan, žar til seint um kvöldiš, aš hann allt ķ einu gekk til śtsušurs, hvass meš éljum. Ķ dag 1. mars hvass į landsunnan meš regni.

Žjóšólfur birti žann 18. bréf undan Eyjafjöllum dagsett žann 8.:

Hér hefur oršiš sś nżlunda, aš Markįrfljót [svo] hefur ķ vetur fariš śr farvegi sķnum, runniš austur meš fjöllunum yfir meginhluta flatlendisins undir Śt-fjöllunum, svo frį Markįrfljótsfarveginum og austur aš Rimhśsįl mį heita ein ķshella, sem allt af er aš aukast, og engin lķkindi til aš hana leysi fyrr en ķ sumar, hve góš tķš sem veršur. Menn eru hér vegna žessa ķ vandręšum meš śtifénaš sinn, svo aš sumstašar hefur saušfé veriš tekiš inn ķ bęjarhśs.

Bréf af Snęfellsnesi dagsett 9.febrśar birtist ķ Ķsafold žann 2.mars:

Héšan er fįtt aš frétta nema minnisstęš illvišri nś um langan tķma.

Žjóšólfur segir frį hlįkum ķ frétt žann 18.:

Fyrir réttri viku gerši góša hlįku, sem stóš ķ nokkra daga. Komu žį upp góšir hagar aš minnsta kosti ķ öllum lįgsveitum hér syšra.

Austri talar vel um tķš į Austurlandi žann 28.febrśar:

Sķšan um nżįriš hefur mįtt heita einmunatķš, einkum į žorranum, žvķ aš žann mįnuš hafa oft veriš vorblķšur og hiti bęši nótt og dag, mį žvķ heita aš örķst sé oršiš ķ sumum sveitum, t.a m. Fljótsdal, Skógum, Völlum og Framfellum og jafnvel vķšar, og um allar sveitir austanlands nęgir hagar fyrir śtigangspening.

Mars: Nokkuš hryšju- og snjóasamt.

Jónas Jónassen lżsir įfram miklum umhleypingum ķ marsmįnuši:

[9.] Eins og undanfarnar vikur hefir vešurįtt veriš mjög óstöšug žessa vikuna, snśist śr einni įtt ķ ašra į sama dęgri; h.2. var hér dimmvišri mikiš og žoka, daginn eftir (3.) gekk hann snemma morguns allt ķ einu til śtsušurs og var į žeirri įtt allan žann dag; daginn eftir komin austanįtt, hvass, svo aftur til śtsušurs meš éljagangi, svo logn og ķ dag 8. noršangola og bjart vešur meš talsveršu frosti.

[16.] Fyrstu daga žessarar viku var hér noršanįtt, hvass til djśpa, en oftast hęgur hér; seinni part h.10. gekk hann ofan og gjörši logn, sem hefir haldist sķšan, oftast bjart og fagurt sólskin. Loftžyngdarmęlir hefir alla vikuna stašiš óvenjulega hįtt, og 10. var rétt aš žvķ komiš, aš hann kęmist ekki hęrra, og hefir žetta ekki aš boriš sķšan 1883. Žaš įr komst męlirinn um sama leyti ķ marsmįnuši eins hįtt og hęgt var og žį var hér alveg sama vešriš og žessa vikuna. Ķ dag 15. hęgur į sušvestan, dimmur og snjór ķ lofti; loftžyngdarmęlir fer ofurhęgt lękkandi.

[23.] Mikil ókyrrš hefur veriš į vešri umlišna viku; fyrsta daginn hęgur śtsynningur meš brimhroša miklum; gekk svo til noršurs, bįlhvass til djśpa daginn eftir (h.17.) og nęsta dag var hér austanstórvišri meš blindbyl allan sķšari part dags; gekk svo til śtsušurs meš hroša all-hvass, lygndi og gekk aftur ķ noršur nokkra stund, hvass mjög til djśpa, en aš kveldi sama dags (20.) var aftur komin austanįtt og fariš aš rigna; hefur sķšan veriš viš landsušur og gjörši hér mikla rigningu h.21., svo mestallur snjór, sem var talsveršur eftir bylinn h.18. og eins 20. er horfinn aftur. Ķ dag (22.) hęg austanįtt, bjart vešur fyrir hįdegi.

Ķsafold birtir 6.aprķl tvö tķšarbréf: „Śr Sušur-Mślasżslu 4.[mars]. Héšan er ekkert aš frétta annaš en aš veturinn hefir mįtt heita góšur — žó voru 6 vikna hagbönn eftir nżįriš —, en besta tķš sķšan batnaši og fjįrhöld vķšast góš“ og śr Austur-Skaftafellssżslu dagsett 9.mars: „Hér var nokkuš haršur vetur framan af sökum umhleypinga og įfreša, sem ollu hagleysum; en sķšan ķ mišžorra hefir veriš góš tķš og nógir hagar.

Žjóšólfur segir žann 19.mars:

Tķšarfar hefur yfir höfuš veriš heldur óstillt sunnanlands, žar til fyrir skömmu, aš hęgvišri gjörši, en nś er aftur komin óstilling į vešriš. Hagar sunnanlands góšir. Svipaš tķšarfar aš frétta vķšast hvar af landinu. Hagar noršanlands góšir, nema fram til heiša og upp til fjalla vķša jaršlaust. Vestanlands sögš verri tķš og sums stašar haglķtiš eša haglaust, einkum ķ Dölum. Hey reynast yfir höfuš mjög slęm noršan- og vestanlands, og heybirgšir mjög litlar.

Fróši segir žann 19.:

Śr Kelduhverfi er oss skrifaš ķ žessum mįnuši: „ Žaš er eftirtektavert, aš Jökulsį ķ Axarfirši minnkaši um jólaleytiš ķ vetur; yfirborš hennar er hér um bil 3 kvartilum nešar en įšur. Hśn hefir breytti sér svona į mjög stuttum tķma og hefir ekkert vaxiš aftur.

Bréf śr Mišfirši dagsett 30.mars birtist ķ Ķsafold 13.aprķl:

Žrįtt fyrir ęskilegustu tķš, er var frį žvķ seint į žorra var almenningur ķ góulok kominn aš žrotum meš hey vķšast, žar sem ekki höfšu komiš upp nęgar jaršir snemma į góu, svo aš žrįtt fyrir batann og nęgar jaršir vķšast nś sem stendur eru menn žó ķ voša meš fénaš sinn, ef vor veršur óhagstętt. Heyin voru lķtil, og žaš sem śt yfir tók vķšast illa verkuš.  ... įstandiš ķ Strandasżslu er vošalega bįgboriš, og žvķ er mišur, aš žaš er naušavķša allt annaš en glęsilegt, enda hefir žaš ég man aldrei veriš annar eins Amerķkužytur ķ fólki og einmitt nś.

Og annaš bréf ķ sama blaši dagsett 28.mars ķ Įsum ķ Hśnavatnssżslu:

Undanfarna tvo daga hefir veriš žķša, tók žó eigi mjög mikiš upp; aftur frysti og snjóaši ķ nótt, og nś er sušaustan rosa-vešur.  Vķša er fariš aš bóla į heyleysi t. d. noršan til ķ Vindhęlishreppi, į Laxįrdal, ķ Engihlķšarhreppi, į nokkrum bęjum ķ Svķnavatnshreppi og Žverįrhreppi. žess utan hjį einstökum mönnum ķ hinum öšrum sveitum sżslunnar. Viša er ennžį jaršlaust og mjög jaršlķtiš.

Heldur skįrra var ķ Eyjafirši - (sama blaš):

Veturinn hefir mįtt heita fremur góšur, žegar į allt er litiš; en mjög hefir hann veriš skakvišrasamur, og ķ sumum sveitum voru algjöršar innistöšur frį žvķ meš jólaföstubyrjun og langt fram į žorra. Ég er hręddur um, aš margir hafi beitt sér til ógagns framan af vetrinum og fé sé žvķ fremur magurt. Sjaldan hefi ég heyrt meiri kvörtun um heybirgšir heldur en nś, einkum fyrir kżr; segja margir, aš žeir muni ekkert hafa handa žeim lengur en til sumarmįla. Mjög er og um žaš kvartaš, aš hey sé ill og létt, bęši taša og śthey, og kżr hafa mjólkaš mjög illa ķ vetur. Ekki veršur neitt vart viš hafķs ennžį, og vonum vér, aš hann sé langt ķ burtu, enda kemur žaš sér vel, aš skip komi nokkuš snemma, žvķ aš lķtiš er oršiš um żmsa hluti ķ kaupstašnum.

Aprķl: Ill tķš meš frostum og hrķšum meš köflum. Kalt.

Ķsafold greinir frį tķš žann 6.aprķl:

Góš tķš hér sunnanlands, nema nokkuš skakvišrasamt. Auš jörš nema fram til fjalla. Aš noršan sagši sendimašur śr Skagafirši hina mestu ótķš śr Hśnavatns- og Strandasżslum: hagleysur yfir allt af įkaflegum kafaldshrķšum af śtsušri, og žar meš heyžrot og bjargarneyš - heimili flosnuš upp ķ Laxįrdal ķ Hśnavatnssżslu. Ķ Skagafirši var žar į móti auš jörš, nema fram til dala, og sama aš frétta lengra aš noršan.

Ķsafold 13.aprķl:

Feršamenn, sem komu noršan śr Mišfirši ķ gęr į eftir pósti, og fóru yfir Holtavöršuheiši į  skķrdag [7.aprķl] ķ noršanbyl, lįta mjög illa af įstandi žar nyršra hvaš heybjörg snertir einkanlega, mjög vķša hey uppi algjörlega eša ekki nema örfįrra (2—3) daga forši til, og hafa menn žvķ ekki getaš afboriš hrķš žį, er žar hefir veriš nś um pįskana.— žaš eru žrjįr sżslurnar: Hśnavatns-, Stranda- og Dalasżsla, er veturinn hefir lagst žyngst į, enda undirbśningurinn mjög bįgur.

Austri birti 23.maķ bréf śr Hornafirši dagsett 20.aprķl:

Tķšin mįtti heita fremur góš fram til jóla. En frį jólum og fram ķ febrśar, var tķšarfariš mjög óstöšugt, hrakvišra- og stormasamt. Um žęr mundir var oft vont til haga hér ķ sżslunni, einkum ķ hįlfan mįnuš śt śr nżįrinu žvķ aš i įrsbyrjun lį nokkur snjór į jörš, sem aš smįbleytti ķ og frysti sķšan, svo aš öll jörš varš ķsi hulin; eru žaš einhver hin mestu svellalög sem menn muna eftir hér. Sķšan ķ mišžorra hefur tķšin mįtt kallast fremur góš, nema seinni partinn ķ mars dreif nišur nokkurn snjó i flestum sveitum, og gjörši haglaust sumstašar. En sį snjór lį skamma stund sem betur fór. Yfir höfuš, er ekki hęgt aš segja aš veturinn hafi veriš neitt tiltakanlega haršur. en žrįtt fyrir žaš, eru heybirgšir manna almennt į žrotum. Heyiš hefur reynst mjög létt og ónżtt til gjafar ķ vetur, eru žvķ skepnuhöld meš verra móti, svo aš mikil lķkindi eru til, ef aš voriš veršur hart, aš eitthvaš hrökkvi upp af, žar eš ekki er hey til aš gefa.

Eftir pįskana gerši stutt hlé į illvišrum - en sķšan uršu slęm umskipti. Jónas Jónassen segir frį ķ pistlum:

[20.] Vešurįtt hefur žessa vikuna veriš meš blķšasta móti, oftast viš sušurįtt og hlżindi talsverš, viš og viš meš regni; klaki mjög lķtill hér ķ jöršu. Ķ dag 19. hęg landnoršanįtt, bjart og fagurt vešur.

[27.] Fyrsta dag vikunnar var hęg landnoršanįtt, bjart vešur; um kveldiš féll snjór og gjörši alhvķta jörš; daginn eftir (21. - sumardaginn fyrsta) var hęg austanįtt snemma aš morgni en gekk fljótt til noršurs og hefir veriš bįlvišri dag og nótt sķšan og lķtiš śtlit fyrir breytingu. Efra hefir veriš blindbylur meš köflum. Frostharkan hefir veriš óvenjulega mikil um žetta leyti; žannig var frostiš um kl.7 um morguninn h.24 -12,5°. Hér er alveg auš jörš. Tjörnin hér hjį bęnum, sem var alauš, er nś aftur mannheld. 

Žann 4.maķ birti Ķsafold fréttir af sumarmįlagaršinum:

Noršanpóstur kom ķ gęrkveldi. Hafši veriš blindbylur nyršra ķ garšinum ķ fyrstu viku sumars, og engri skepnu var śthleypandi, en vķša hafšar hér um bil ķ svelti ķ hśsunum. Bśist viš almennum fjįrfelli į eftir. Skrifaš śr Hśnavatnssżslu austanveršri 16. [aprķl] „Mikil neyš er hér į milli hinna efnaminni bśenda og mesti fjöldi manna er farinn aš halda sér uppi į umferš“. Hafķs var śti fyrir öllu Noršurlandi, landfastur viš Horn, og komiš hrafl inn į Hrśtafjörš, er póstur fór um, og lķklega vķšar.

Blašiš birti žann 7.maķ illar fréttir aš vestan:

Hér hefir veriš meinlķtiš vešur sķšan sumarmįlagaršurinn gekk nišur. Vestanpóstur kom hingaš ekki fyrr en 4. ž.m. aš kvöldi. Hann hafši oršiš aš sitja um kyrrt allt sumarvikuhretiš į Laugarbóli viš Ķsafjörš. Var žar og annarstašar um Vestfirši moldvišrisbylur alla vikuna hér um bil. Fénašur mįlžola ķ hśsum mjög viša. Kśm haldiš viš meš hrķsgjöf og nytinni śr žeim sjįlfum. Tveir eša žrķr bęir ķ sveit sjįlfbjarga meš hey, en varla nokkur mašur aflögufęr. Įstandiš tališ einna verst ķ 3 sveitum: Geiradal, Laxįrdal og Haukadal. Falliš žar mikiš af hrossum og gemlingum. Į sumum bęjum fénašur fallinn til helminga. Bjargarvandręši mikil annars vegar. Mikiš hjįlpaš um matvöru ķ Stykkishólmi, en ķ Flatey aš sögn ekki öšru vķsi en gegn veši eša annarri góšri tryggingu. Į Boršeyri hér um bil matvörulaust.

Bréfkafli śr Dalasżslu (Saurbę) 25. aprķl: „Svo er hér slęmt śtlit, og žaš svo, aš aldrei ķ mķnu minni hefur žaš veriš eins, og ekki voriš 1882. Meir en 2/3 af bęndum hér ķ sveit eru alveg heylausir fyrir saušfé og hesta, og sumir lķka fyrir kżr (alveg uppi). Vķša eru žęr nęršar einu sinni į dag, żmist į deigi, eša mjólkinni er hellt ofan ķ žęr. ... Śr Strandasżslu eru aš heyra einstök vandręši, bęši heyleysi og bjargarskort".

Žjóšviljinn segir žann 9.maķ:

Į sumardaginn fyrsta, 21.f.m. gerši hér noršangarš meš 10 til 12 stiga frosti og kafaldsfjśki, er hélst til 26. sama mįnašar.

Maķ: Allgóš tķš framan af mįnušinum, en sķšan sérlega ill um tķma.

Austri birti 10.jśnķ bréf śr Hornafirši dagsett 17.maķ:

Tķšin var mjög köld frį 19. aprķl og fram ķ ženna mįnuš. Sķfelldir noršanstormar og grimmdarfrost. Žaš kuldakast hafši mjög vond įhrif į skepnur, og į stöku bęjum hafa drepist strjįlkindur. En stórfellir er ekki oršinn enn, og ég ķmynda mér aš verši ekki héšan af, ef tķšin veršur žolanleg. Sķšan 3. maķ hefur veriš allgóš tķš, en žó heldur žurrvišrasöm til žess aš gróšri geti fariš fram aš nokkrum mun. Samt er nś ašeins kominn gręnkulitur į tśn.

Jónas Jónassen segir žann 18.maķ:

Umlišna viku hefir oftast veriš sunnanįtt, meš hlżindum framan af vikunni en meš talsveršri śrkomu og dimmvišri, en žó oftast hęgur. Sķšustu dagana hefir heldur kólnaš ķ vešri og ķ dag 17. vestan-śtsynningur, allt fram til hįdegis krapaslettings-bylur, svo eigi varš séš hśsa į milli ķ morgun fyrir sorta, gjörši alhvķta jörš hér um tķma ķ morgun; eftir hįdegiš gekk hann til noršurs, rokhvass til djśpa; jörš er hér nś oršin algręn vķšast hvar į tśnum.

Žann 18. segir Ķsafold frį:

Ķ gęr gekk upp noršangaršur haršur meš miklu frosti og fjśki. Mašur kom noršan śr Skagafirši ķ gęr. Hann sagši bestu tķš noršanlands sķšan sumarmįlahretiš, en skepnufelli talsveršan allvķša, meš žvķ aš fénašur var oršinn svo langdreginn, en heyžrot almenn. Į einum bę ķ Hśnavatnssżslu austanveršri var engin sauškind eftir į lifi af 150, er sett hafši veriš į vetur i haust: hafši veriš skoriš af heyjum eša farist smįtt og smįtt; sķšustu 50 kindurnar kvöddu heiminn ķ sumarmįlahretinu. Skip ókomin į hafnirnar nyršra, nema eitt į Saušįrkrók um sķšustu mįnašamót, eitt af Grįnufélagsskipum, og ętlaši žašan til Siglufjaršar 2.maķ, en varš frį aš hverfa fyrir hafķs žar (į Siglufirši) og leita hafnar i Hagavķk. Žį var og hafķs kominn inn į Eyjafjörš, inn aš Skjaldarvķk, aš sagt var; en Skagafjöršur alaušur, og Hśnaflói sömuleišis 9. ž. mįn. žaš sem til sįst af Holtavöršuheiši, nema mulningsķs (hrafl) į Hrśtafirši fyrir innan Hrśtey. Annaš vissi žessi mašur ekki til iss.

Bjargarneyš talsverš nyršra aliviša, einkum į śtnesjum, og fariš aš brydda į haršréttist-veikindum sumstašar, skyrbjśg og žess hįttar. Póstarnir noršur og vestur tepptust viš Hvķtį i Borgarfirši og eru ef til vil! ókomnir yfir hana enn, af įkaflega miklum vexti ķ įnni, svo hśn var óferjandi, vegna leysinga, er lķtiš hefir veriš um įšur ķ vor fram til fjalla.

Žjóšviljinn segir af tķš og svo ķs žann 23.maķ:

16. ž.m. gerši hér noršangarš sem hélst til 20. ž.m. meš moldvišrisfjśki.

Hafķsinn. Ibsen, skipstjóri į „Courcer", sem hingaš kom 15. ž.m.. segir  Austfirši lokaša af ķs; Ibsen ętlaši noršur um land til Boršeyrar, en varš aš snśa aftur viš Langanes, žį var allt ein hafķshella. Spurst hefir śr Bolungarvķk. aš ķsinn sjįist žašan. Einstöku jaka hefir, rekiš hér inn į Skutulsfjörš nś i garšinum.

Fróši er einnig meš ķsfréttir og ręšir ķskyggilega tķš žann 25.:

Hinn 17. ž.m. kom skonnertan „Rósa" hingaš [til Akureyrar], fermd vörum til Grįnufélagsins. Ķ hrķšargaršinum um sumardaginn fyrsta varš hśn aš hleypa undan ķs inn į Lošmundarfjörš, og lį žar inni kreppt, žar til hann ķ sušvestanvešrunum, frį 8.-16. ž.m. lónaši litiš eitt frį, svo hśn meš naumindum gat sloppiš hingaš undan ķsnum. sem žį var aftur į uppreki og fyllti jafnskjótt Eyjafjörš; svo engar lķkur eru til aš meiri sigling komi hingaš brįšlega. Skip voru komin į Seyšisfjörš fyrir sumarmįl, en um žaš leyti er austanpóstur lagši af staš, nįši ķsinn sušur fyrir Seyšisfjörš svo žéttur, aš hvorki varš komist śt ešur inn, og „Miacca" skip capt. Watnes varš aš liggja fyrir utan. „Rósa" sagši ķsinn hafa legiš austanvert fyrir öllu Noršurlandi og nišur aš Skaga. Meš ķsnum hefir komiš mikiš af höfrungi hér inn į Eyjafjörš, sem bęši hefir veriš skotinn og eins skutlašur ķ vökum. Ólafur skipstjóri Ólafsson į Syšri-Bakka, hefir žannig i einni vök skutlaš um 40 og żmsir fleiri hafa fengiš talsvert.

Til margra įra hefir śtlit manna į mešal hér į Noršurlandi eigi veriš jafn ķskyggilegt og nś, bęši til lands og sjįvar. hįkarlsafli hefir meš öllu brugšist, sem aldrei fyrr, tvö žilskip hafa strandaš og til eins hefir ekki spurst meš vissu, frį žvķ ķ hrķšargaršinum į sumardaginn fyrsta, aš žaš hleypti vestur undir Strandir. Hér į firšinum er bęši fiskilaust og sķldarlaust, og hįkarlaskipin žau sem eftir eru liggja hér og hvar upp viš land, umgirt af ķs. Ķ Eyjafjaršar- Skagafjaršar- og Hśnvatnssżslu eru skepnuhöld afarill, aš sögu nokkru skįrri ķ Žingeyjarsżslu. Ķ öllum žessum sżslum mun fellir į fé vera oršinn til muna og eigi enn śtséš um hvenęr žaš mun stašar nema.

Frį 17. ž.m. og allt aš žessu hefir veriš meiri og minni hrķš og froststormar į noršaustan, žaš litla sem fariš var aš slį ķ jörš, hefir kulnaš mikiš śt og eigi örgrannt um, aš fé, sem allvķšast er mjög magurt, hafi hrokkiš upp af hér og žar. Menn nżkomnir śr Skagafirši sögšu, aš žar hefši komiš, frį 17.-21. ž.m., svo mikill snjór, aš mjög margt fé hefši fennt og į stöku stöšum einnig hestar. Žeir sögšu litt farandi meš hest bęja į milli śti ķ sveitinni. Žessi frétt er samt sem įšur of ógreinileg til žess aš sagt verši til hlķtar um afleišingarnar af hretinu ķ žessu blaši.

Žjóšólfur birtir žann 27.fréttir af ķs og fleira:

Strandferšaskipiš Thyra kom hingaš [til Reykjavķkur] ķ gęrkveldi; hafši komist aš Langanesi og lį žar ķ grenndinni (į Bakkafirši) 3 fyrstu dagana af kastinu ķ moldvišrisbyl, „sįu ķs, en sigldu burt", įšur en birti vel upp, fór svo austur og hringinn ķ kring allt vestur og noršur aš Horni į Hornströndum, en varš žar frį aš hverfa sakir ķss, fór sķšan inn į Ķsafjörš, žašan į komustašina vestanlands og hingaš.

Aš noršan kom mašur ķ morgun śr Vesturhópi ķ Hśnavatnssżslu ; fór žašan 22. ž.m.; sagši hann aš ķ kastinu seinasta hefši veriš 5 daga innistöšubylur nyršra, er skepnur hefšu sakir heyleysisins oršiš aš standa meira og minna mįlžola, og įr lögšu aftur.

Noršanpóstur ķ Hrśtafirši į noršur leiš 23. ž.m.; „Hśnaflói fullur af hafķs; skip eigi komin nema į Saušįrkrók, og bjargarskortur žvķ mikill ... “

Austri segir žann 3.jśnķ frį hafķs og fleiru:

Hafķshroši hefur aš öšru hverju veriš viš Austurland sķšan um sumarmįl, en samt eigi tįlmaš skipagöngum aš neinum mun. Engin höpp hafa fylgt honum svo spurst hafi, eins og stundum į sér žó staš. Fyrir rśmri viku brį til landįttar og eru žvķ góšar horfur į aš śr undanfarandi vorharšindum geti ręst, ef įframhald veršur af hinni góšu vešrįttu sem nś er byrjuš, žó er nokkuš žurrkasamt fyrir tśn og haršvelli.

19. [maķ] (uppstigningardag) var hér įkaflegt noršanrok, meš snjókafaldi og frosti. Hafši vešur žetta veriš engu minna viš Fęreyjar, aš sögn skipstjóra eins, er žar var žį staddur.

Jśnķ: Kalsa- og vętuvešrįtta.

Ķsafold lżsir skįrri tķš um tķma ķ pistli žann 8.jśnķ:

Hér hefir veriš hin mesta öndvegistķš frį žvķ viku fyrir hvķtasunnu [sem var 29.maķ], aš létti uppstigningardagshretinu, sem hefir oršiš mjög skašvęnt um Noršurland og fyrir vestan, eftir žvķ sem frést hefir, fé fennti eša hrakiš ķ vötn, auk mikils faraldurs śr megurš beinlķnis og lambadauša meiri eša minni vķša um land.

Jónas lżsir vešri - og segir m.a. frį alhvķtri jörš ķ Reykjavķk 14.jśnķ - en var žaš į snjólagsathugunartķma?

[15.] Žessa vikuna hefir eins og aš undanförnu veriš vešurhęgš, en oftast mikil śrkoma af sušri eša austri; nokkur kalsi hefir veriš ķ loftinu sķšustu dagana og snemma ķ morgun (h.14.) gjörši snöggvast alhvķtt hér. Ķ dag (14.) sušvestangola meš hryšjum, bjartur ķ milli, nokkuš hvass meš köflum.

[22.] Fyrri hluta vikunnar var hér śtsynningur oft rokhvass, einkum 16., žvķ žann dag var hér um og eftir hįdegi öskurok um tķma og gjörši talsvert brim; daginn eftir į sömu įtt, en vęgari meš hryšjuskśrum; sķšan hęgvišri af landsušri meš mikilli śrkomu. Ķ dag 21. rétt logn (af sušri), dimmur ķ lofti, og hefir rignt mikiš ķ allan morgun og fram yfir hįdegi.

Ķsafold segir frį tķš, ķs og hallęri ķ pistli žann 29.jśnķ:

Rigningatķš mikil hefir veriš hér um Sušurland nś ķ 3 vikur, til mikils baga fyrir fiskverkun, en hefir hleypt upp gróšri ķ betra lagi, žó ekki hafi veriš hlżtt ķ vešri. Noršanlands og vestan hefir veriš žurrvišrasamara og hlżindi meiri, žrįtt fyrir hafķsinn, sem enn mun vera ófarinn frį landinu, svo aš trśtt sé. Į helginni sķšustu (26. ž. m.) var enn mikill ķs į Hśnaflóa noršur af Vatnsnesi og śt meš eystra landinu. Austar betur var hann į reki żmist śt eša inn, eins og sjį mį feršalagi strandferšaskipanna, allt austur fyrir Eyjafjörš, en žar fyrir austan var hann kominn talsvert undan landi, svo aš skipum var enginn tįlmi aš. Hvali tvo vęna rak ķsinn į land ķ Hśsavķk, og mikiš af höfrungum žar um slóšir.

Skepnufellir hefir oršiš įkaflega mikill ķ Skagafjaršarsżslu og Hśnavatnssżslu, bęši śr hor, og einkanlega oršiš śti ķ uppstigningardagshretinu, sem var žar eins og hin grimmilegasta vetrarhrķš, en gerši varla grįtt ķ rót ķ Eyjafirši og žvķ sķšur austar betur. Eftir skżrslum žeim, er sżslunefndirnar höfšu lįtiš safna, hafa falliš ķ Skagafjaršarsżslu rśm 10.000 fjįr, 200 hross og 80 nautgripir, en ķ Hśnavatnssżslu um 11.000 fjįr, 350 hross og 70 nautgripir. Ķ Strandasżslu heyrist ekki getiš um mikinn fjįrfelli, nema noršan af Hornströndum (ķ Strandasżslu og Ķsafjaršarsżslu) er sagšur mikill skepnufellir og jafnvel manndauši af hungri eša haršrétti, t.d. ķ Ašalvķk og Grunnavķk. En manndaušasögur žęr eru ekki hafandi eftir aš svo stöddu, og mį telja vķst, aš hlutašeigandi yfirvöld finni sér skylt aš lįta rannsaka, hver fótur er fyrir žeim. Bjargarneyš hefir annars veriš mikil ķ vor allstašar noršanlands, žar sem ķsinn hefir teppt siglingar; fólk lifaš mikiš į horketi. Nś fyrir viku eša žar um bil kom loks sigling į Boršeyri og Skeljavik.

Bréf śr Djśpinu dagsett 18.jśnķ og birtist ķ Žjóšviljanum 27.jśnķ er ķ öllu meiri bjartsżnistón:

Nś ķ 3 hagstęšar vikur, eša sķšan hretinu linnti, hefir vešrįttan veriš hin blķšasta, aldrei komiš öšru hęrra; er gott śtlit meš grasvöxt, haldist žessi tķš framvegis. Annars mį vor žetta heita eitt hiš besta er komiš hefir hér nś um sķšustu 6 įr, žrįtt fyrir hiš stórkostlega hret ķ sķšastlišnum mįnuši. Almennur fellir į fénaši hefir enginn oršiš hér. 

Jślķ: Mjög kalt, tķš talin hagstęš syšra og eystra. Hrķšarvešur meš frosti į nóttum nyršra sķšasta žrišjung mįnašarins.

Ķsafold segir frį batnandi tķš žann 6.jślķ:

Eftir óvenjumikla rigningatķš allan jśnķmįnuš nema fyrstu vikuna brį loks til žurrvišra nś į helginni og hefir veriš įgętur žerrir sķšan. Žar meš er fiskinum borgiš aš mestu; - hann var farinn aš skemmast nokkuš. Grasvöxtur įgętur hvar sem til spyrst, eins noršanlands og austan, žótt žar hafi veriš žurrvišri mešan rigningarnar gengu hér. Žó mun ekki verša byrjaš į slętti almennt aš svo stöddu hér syšra, meš žvķ aš rigningarnar hafa heft żmsar įrķšandi vorannir, einkum ašdrętti; ekki heldur oršiš fęrt frį įm; ull óžurrkuš og eldivišur sömuleišis.

Žjóšviljinn segir frį jślķtķš ķ nokkrum pistlum. [13.] „Hér vestra mį heita sķfelld vešurblķša; žurrvišri og sólskin į degi hverjum“. [21.] „Slįttur byrjašur fyrir nokkru hér vestra; tśn fremur vel sprottin, en sumstašar kvartaš um, aš fariš sé aš brenna af žeim vegna hinna sķfelldu žurrka og hita, sem gengu samfleytt til 17. ž.m., er hann snerist til rigninga“. [30.] Vešrįttufar hefir veriš mjög kalsasamt; snjóaš ofan ķ mišjar hlišar og žykk hafķsžoka legiš į fjöllunum. — 28. ž.m. tók aš breytast til batnašar.

Austri segir af hafķs žann 19.jślķ: 

Hafķs. 15. ž.m. rak hér [į Seyšisfjörš] inn hafķs (ķ 2 sinn ķ mįnušinum, en 3 sinn į sumrinu), enda sagt talsvert af honum hér śti fyrir og į Hérašsflóanum. 

Fróši er birtir ķtarlegri ķsfréttir - fyrst žann 7.jślķ og sķšan žann 29.:

[7.] „Laura“ mętti ekki ķshroša fyrr enn į Vopnafirši, eigi var hann žó til hindrunar alla leiš hingaš til Eyjafjaršar. Tveim dögum įšur en hśn kom aš Langanesi lį hafķsinn fastur viš land fyrir öllu Noršurlandi, svo hefši hśn komiš degi fyrr, žį hefši hśn oršiš frį aš hverfa. Hér lį „Laura" tvo daga og fór svo til Siglufjaršar; var žį ekki is aš sjį į žessum fjöršum og svo langt śt sem sįst, en um nóttina hins 17. kom ķsinn aftur vestan meš landi, rak inn į Eyjafjörš og lokaši um leiš Siglufirši svo hśn varš aš liggja žar į žrišja sólarhring. 23. jśnķ lónaši ķsinn lķtiš eitt frį landi, svo hśn komst gegnum ķshroša til Saušįrkróks. Į leišinni mętti hśn gufuskipunum „Thyru“ og „Camoens", sem ętlušu aš komast į Eyjafjörš og svo austur fyrir land en žau uršu frį aš hverfa og hleypa inn į Saušįrkrók žann 23. Komust žau žį hvorki austur eša vestur og uršu öll žrjś aš liggja žar žegar sķšasta viss frétt kom žašan, sķšan hefir laus fregn borist aš žau hefšu lagt śt 25. s.m. og ekki sést koma aftur, er ekki ólķklegt aš žau hafi žį komist vestur fyrir land, žvķ fyrir stöšugt austurrek ķ ķsnum var hann farinn aš minnka žar.

Hįkarlaskipin frį Eyjafirši og Siglufirši, sem voru komin śt til veiša žį daga sem ķsinn lónaši sundur uršu jafnskjótt aš hleypa undan honum til lands, en nįšu fęst heim til sķn, 8 nįšu Fjöršum og 2 komust į Hśsavķk, eftir žeim fréttist aš „djśpķsinn" hafši veriš aš reka til hafs, en is sį, er nu fyllir alla landabuga hafši rekiš meš hrašri ferš vestan meš landi frį Hśnaflóa. — Ķ gęr kom mašur beina leiš frį Langanesi, hann sagši hafžök af ķs lagst aš landi og svo langt į haf śt sem sįst, alla leiš frį Langanesi til Eyjafjaršar, frétt hafši hann aš ķsinn vęri kominn sušur aš Vopnafirši. Žó žetta mikla ķsrek og ķsalög hafi veriš hér noršanlands, hefir mįtt heita blķšasta tķš frį 14. til 30. jśnķ, lengst af sušvestan- og vestanvindar meš gróšrarskśrum, og oft 12—17 gr. hita į R ķ skugganum; gróšur er žvķ allstašar oršinn i besta lagi, og lambahöld góš, žótt fé vķšast vęri magurt oršiš.

[29.] Ķ fréttagreininni ķ sķšasta tölublaši var skiliš viš 3 gufuskip į Saušįrkrók, en sķšar fréttist aš žau hefši öll komist 26. f.m. gegnum ķsinn vestur fyrir Strandir. „Thyra" og „Camoens" fóru lengst til Vopnafjaršar og svo til śtlanda, en „Laura“, fór, eins og til stóš til Reykjavķkur, og kom hingaš [til Akureyrar] 8. ž.m., hśn hafši af og til fariš gegnum ķshroša alla leiš hingaš frį Hornströndum, žéttastur var hann viš Skagann, svo illfęrt var aš fara ķ gegnum hann žar. Hśn fór héšan 10. ž.m. og hafši litla hindrun af ķs fyrri en viš Langanes, žar varš hśn aš snśa aftur, en žegar hśn kom aš Skaganum (viš Hśnaflóa) var lokaš žar af ķs, svo hśn varš aš hverfa žašan og snśa aftur til Langaness, hafši žį greitt žar svo til, aš hśn komst gegnum ķsinn og svo sušur meš landi til Seyšisfjaršar.

„Thyra" mętti ķsnum viš Vopnafjörš, en žó eigi til hindrunar fyrri en viš Sléttu. Samt komst hśn óskemmd gegnum hann. Frį Tjörnesi og hingaš var ķslaust į leiš hennar. Skipiš „Rósa" kom hingaš 21. ž.m. frį Skotlandi meš kol og vörur til Grįnufélagsverslunar į Oddeyri og Siglufirši, hśn hafši legiš 10 daga viš ķsinn sunnan viš Vopnafjörš. Ķsinn hefir žannig veriš mesti meinvęttur žetta sumar fyrir siglingar og hįkarlaveišara enn, en į landi hefir hann gjört minni skaša. Tķšarfar hefir lengst af veriš gott sķšan ķ mišjum jśnķ, suma daga blķšu vešur 14-17 gr. R ķ skugga, grasvöxtur er žvķ betri en ķ mešallagi og nżting góš į žvķ heyi sem ennžį er slegiš. Fyrir skömmu kólnaši vešriš meš noršan rigning og krapa, svo snjóaš hefir nišur fyrir miš fjöll.

Ķsafold segir frį tķš žann 3.įgśst:

Įgętistķš hefir veriš hér į Sušurlandi žaš sem af er slętti. Tśn vķšast bśin, og allt hirt jafnóšum af ljįnum. Grasvöxtur ķ mešallagi og žašan af betri, sumstašar afbragš. En aš noršan er aš frétta megna óžurrka allan mįnušinn sem leiš, nema fyrstu vikuna, en žį var ekki slįttur byrjašur. Alls einir 2 dagar nokkurn veginn žurrir (15. og 16.), en annars sķfelldar žokur meš miklum kulda og vętu; frost į nóttum og snjóaš į fjöll, um fyrri helgi (23.) jafnvel ofan ķ byggš ķ Eyjafirši t. d. (Öxnadal) og vķšar. Töšur žvķ óhirtar allstašar nyršra; aš eins lķtils hįttar komiš upp ķ sęti sumstašar.

Hrafl af hafķs var į Skagafirši fyrir viku, og landfastur var hann viš Horn 28. [jślķ] eša žar um bil. žį varš „Camoens“ aš snśa aftur žašan vestur fyrir viš illan leik, — var 7 stundir ķ ķsnum.

Žann 10.įgśst getur Ķsafold žess aš snjóaš hafi ofan ķ byggš ķ Žingeyjarsżslu 26.jślķ. 

Žjóšólfur birti 2.įgśst bréf śr Hśnavatnssżslu dagsett 26.jślķ:

Slįttur var almennt byrjašur um helgina i 12. vikunni, į einstöku staš fyrr; voru bestu žurrkar 1. vikuna, en um 17. ž.m. brį til votvišra, sem sķšan hafa haldist meš kulda og krapa-śrkomu stundum, og kvķša menn, ef sumariš veršur votvišrasamt ofan į žaš, sem į undan er gengiš.

Įgśst: Fremur hagstęš tķš, meš žurrara móti. Žokur og mjög kalt viš sjóinn fyrir noršan.

Fróši segir žann 6. (prentaš er 7.jślķ - en hlżtur aš vera įgśst):

Seinni hluta jślķ gengu hér noršanlands kuldar og óžurrkar, en meš byrjun ž.m. [įgśst] kom blķšasta vešur og bestu žurrkar ķ 3 daga, svo allir nįšu töšum sķnum óhröktum meš įgętri hiršingu og sumir nokkru af śtheyi, tśn hafa sprottiš almennt betur en ķ mešallagi, og engjar vķšast góšar einkum žurrlendi. — Śtlitiš meš heyskapinn er žvķ stórum betra en ķ fyrra, og von um, aš bśendur hafi nęsta vetur meira bjargręši en žį af kśm sķnum.

Žjóšviljinn greinir frį tķš žann 15. og 23. įgśst:

[15.] Óžurrkar ganga enn į degi hverjum hér vestra. Af Noršurlandi sögš enn meiri óžerratķš; taša lķtt hirt viš sķšustu mįnašamót. Syšra öndvegistķš og nżting į heyjum hin besta.

[23.] Undanfarna daga hefir veriš afbragšs žerrir; heyskapur meš betra lagi og nżting įgęt.

Žjóšólfur segir ķsfréttir žann 16.įgśst:

Strandferšaskipiš Laura kom hingaš ķ nótt, hafši komist inn į Eskifjörš gegnum mikinn ķs, sem žar lį, varš svo aš snśa aftur sakir ķss, og kom hingaš austan og sunnan um land; fór žegar ķ morgun til Vesturlandsins. Strandferšaskipiš Thyra, sem Laura hitti fyrir sunnan landiš, varš į leiš sinni noršur og vestur um landiš innilokuš ķ ķs viš Melrakkasléttu, og hafši legiš nokkra daga į Raufarhöfn, og oršiš sķšan aš snśa aftur sakir ķss.

September: Rigningatķš, hrķšarvešur ķ lok mįnašarins. 

Žjóšólfur lofar sumartķšina ķ pistli žann 9.september:

Tķšarfar sunnanlands ķ sumar eitthvert hiš besta sem menn muna. Žótt stöku sinnum, hafi komiš óžurrkar, sķšan slįttur byrjaši, hafa žeir eigi stašiš lengi. — Eftir sķšustu fréttum annars stašar af landinu hefur einnig veriš yfir höfuš hagstęš heyskapartķš, grasvöxtur góšur og heyskapur žvķ meš besta móti vķšast hvar. Ķ gęr kólnaši vešur; ķ nótt snjóaši i fjöll og ķ dag er noršvestan-stormur og kuldi.

Mįnušurinn byrjaši vel ķ Reykjavķk, Jónas segir frį žann 8.:

Enn helst sama blķšan og góšvišriš, logn į hverjum degi, jörš enn algręn eins og į hįsumardegi.

En snögglega haustaši og žann 14. segir Jónas:

Fyrsta dag vikunnar var austanįtt meš mikilli rigningu.en gekk svo til śtsušurs eftir mišjan dag; 8. var śtsynningur meš haglhryšjum og gekk ašfaranótt h.9. til noršurs, hvass og kaldur, og snjóaši žį ķ mišja Esju. Noršanvešriš gekk fljótt nišur aftur og bęši 11. og 12. var hér logn og besta veršur; aš kvöldi hins 13. fór hann aš dimma og gekk til landsušurs, og ķ dag 13. er hann kominn algjört ķ landsušriš, dimmur og lķtur śt fyrir vętu; žó haggast loftžyngdarmęlirinn mjög lķtiš enn sem komiš er.

Žjóšólfur segir žann 16. frį tjóni ķ illvišri og hafķs:

Ķ ofsavešrinu 9. ž.m., ... , uršu heyskašar austur i Laugardal; į einum bę fuku t.a.m. um 100 hestar af heyi og žakiš af bašstofunni. Ķ sama vešrinu slitnaši fiskiskśtan Vonin upp hér į höfninni og brotnaši. Hafķs. Skaftfellingar, sem komu hingaš ķ gęr, segja, aš hafķshroši hafi nżlega veriš kominn vestur į móts viš Öręfi i Skaftafellssżslu.

Noršurljósiš į Akureyri segir frį skipskaša sem varš ķ vešrinu žann 10.:

Skipstrand. Ķ ofsavešri 10. september strandaši į Berufirši kaupskipiš „Manna", eigu stórkaupmanns C. Höephners, lagši śt frį Kaupmannahöfn 16. aprķl og įtti aš fara hingaš į Eyjafjörš, en komst ekki ķ sumar sökum ķssins, er alltaf lį viš Noršur- og Austurlandiš. Skipiš rak undan vešrinu upp i klungur og brotnaši aš nešan svo aš žaš fylltist at sjó į hįlfum klukkutķma. Menn komust af og dįlitlu varš bjargaš af vörunum.

Tķšarfréttir eru einnig ķ Žjóšólfi žann 23. og 30.:

[23.] Framan af žessari viku įkafleg rigning hér sunnanlands, en ķ gęr žurrkur og blķtt vešur. — Aš noršan hefur frést, aš žar hafi komiš langur votvišrakafli um 17 vikur af sumri, en i slįttarlok komiš žurrkar, svo aš hey nįšust inn. Ķ žessum mįnuši snjókoma mikil nyršra. — Hafķs allur farinn frį Noršurlandi um mišjan žennan mįnuš. Heyskašar uršu vķša hér austur ķ sżslunum 9. ž.m, ķ Nśpakoti fuku t.a.m. um 300 hestar af heyi.

[30.] Frį žvķ į mįnudag [26.] til mišvikudagskvölds var hér haršur noršangaršur meš frosti og fannkomu til sveita. Ķ gęr gerši aftur sunnanįtt meš įkafri rigningu ķ dag.

Austri birti 17.nóvember bréf śr Austur-Skaftafellssżslu. Žar segir m.a.:

Fįtt er héšan aš frétta. Grasvöxtur mįtti heita ķ besta lagi. Tķš og nżting góš, žar til 24. įgśst žį komu miklar hafķsžokur og ķsinn meš, var žį mesta kulda ótķš ķ hįlfan mįnuš, žį fór ķsinn, enda hafši hann hér aldrei frišland fyrir stormi, svo kom viš og viš góš tķš aftur svo heyföng mega teljast ķ besta og mesta lagi nś i 6 įr og litlir heyskašar.

Grķšarlegir vatnavextir og skrišuföll uršu noršanlands ķ september og e.t.v. fyrstu daga októbermįnašar. Noršurljósiš segir frį žann 31.október:

Skrišuhlaup og vatnavextir, svo fįdęmum sętir, uršu ķ sumum sveitum hér nyršra 27. og 28. september ķ afskaplegri rigningu og snjóbleytu, er var um žį dagana. Įr flóšu vķša yfir bakka sina, brutu landiš og lögšu undir aur og sand. Smįlękir uršu miklir sem įr, og flęddu yfir tśn og engjar og fluttu meš sér stórgrżti, möl og leir. Skrišur hröpušu śr fjöllum og umhverfšu landinu, svo fagrar fjallahlķšar, grösugar grundir, mżrar og móar, engjar og tśn uršu sumstašar aš eyšimörku. Ķ Eyjafjaršarsżslu kvaš mest aš skemmdunum i Öxnadal og Svarfašardal. Öxnadalsį varš óvenjulega mikil og skemmdi allstašar ķ Öxnadal og öllum Hörgįrdal (žar heitir hśn Hörgį) žar sem lįgir og flatir bakkar eša grundir liggja aš henni. Misstu žvķ sumar jaršir i žessum sveitum mikiš af engjum sķnum. Skrišuhlaup uršu mikil og skašleg einkum innarlega ķ Öxnadal. Į Fagranesi eru eftir af tśninu smįskeklar, hér um bil ein dagslįtta, en engi hér um bil allt fariš; į Gloppu er tśn lķtiš skemmt en mikill hluti af engi og bithaga liggur undir skrišu. Hįlft tśniš į Gili er eyšilagt og allar bestu engjar; į Varmavatnshólum fullur žrišjungur af tśninu og mikiš af enginu. Į Bessahlöšum er tśn lķtiš skemmt en engjar mikiš. Kunnugir menn segja aš sumar žessar jaršir hljóti aš leggjast ķ eyši, aš minnsta kosti fyrst um sinn. Fleiri jaršir ķ žessari sveit uršu fyrir skemmdum.

Ķ Svarfašardal uršu žó skemmdirnar enn vošalegri aš sagt er. Į Hrķsum, Skįldalęk, Sökku, Völlum og Ytra-Hvarfi er mikiš af engi, sem lį aš įnni, lagt ķ aušn; Kóngstašir lagšir algjörlega ķ eyši af skrišum og eins tśn og engjar į Ytri- og Syšri Mįrstöšum. Allmikil skriša fór yfir tśniš į Ytri-Mįrstöšum. Žegar hśn féll var bóndinn žar, Žorkell Žorsteinsson, staddur skammt fyrir utan tśniš. Brį hann žegar viš og ętlaši aš komast heim til bęjarins, en nįši ekki nema aš fjįrhśsi, er var ķ leišinni. Hljóp hann žį upp į hśsiš, en skrišan tók žaš žegar; gat mašurinn samt bjargaš sér af hśsinu og upp į heyhlöšu, er var įföst viš žaš, og skrišan ekki tók. Var honum bjargaš žašan morguninn eftir. Skrišan tók fjósiš meš 4 kśm og fęrši žaš nišur į tśniš. Sagt er aš kśnum yrši bjargaš śr žvķ daginn eftir, öllum meš lķfi. Tungufell og Melar misstu mikiš af engjum sinum af skrišufalli; į Bśrfelli féll og nokkuš; Skeiš er sagt algjörlega lagt ķ eyši. Į Uršum tók bęjarlękurinn 8 dagslįttur af tśninu. Grundarengi, Tjarnarengi, og Trjónubakki, er liggur undir Velli, og Böggversstašaengi, er ónżtt aš miklu ešur öllu leyti af aur og sandi śr Svarfašardalsį. Žetta er feikimikiš flęmi og var įšur fagrar og grösugar engjar. Į Tjörn féll og skriša til stórskemmda; i henni fórst allmargt fé. Vķšar uršu og skrišur skepnum aš bana.

Ķ mišri Svarfašardalsį, undan Klaufabrekku, lį grasivaxinn hólmi, nefndur Tröllhólmi, žar sem fundur žeirra Klaufa og Hęrings varš foršum daga, sem kunnugt er af Svarfdęlu. Hólmi žessi hefir stašiš óhaggašur af nįttśrunnar völdum sķšan fornsögur vorar gjöršust žar til nś aš Svarfašardalsį tók hann ķ žessum vatnavöxtum. Og sagt er aš nś sjįist hans lķtil ešur engin merki.

Og Noršurljósiš bętir enn viš fréttum af skrišuöllum ķ pistli žann 25.nóvember - nś śr Skagafirši:

Skrišur og vatnavextir. Eins og vér gįtum um ķ seinasta blaši, voru engu minni brögš aš žeim ķ Skagafirši en hér viš Eyjafjörš. Seinast ķ september gjörši žar snjó allmikinn, vķša til fjalla varš slétt af öllu; en meš októberbyrjun snerist i asahlįku, svo snjóinn leysti ķ einu vetfangi og vatnavextir uršu svo afskaplegir, aš elstu menn muna ekki ašra slķka. Allar žverįr beljušu įfram kolmóraušar af aur og lešju og bįru skrišur į engjar og haga, sem aš žeim lįgu. Hérašsvötnin flóšu yfir allt undirlendiš. Ķ Hólminum sįst varla į annaš en bęjarhśsin upp śr flóšinu, og męlt er aš žessi blómlega sveit sé nś leirflag eitt, og hiš sama er aš segja um hin góšu og višįttumiklu engi fram meš vötnunum bįšum megin. Vķša féllu stórkostlegar skrišur śr fjöllum einkum ķ Noršurįrdal, svo póstleišin er illfęr, vķša ķ Blönduhliš meira og minna og ķ Kolbeinsdal féll skriša ķ Bjarnastašalandi og gjörši landspell allmikiš. Ķ Göngusköršum uršu stórskemmdir af jaršföllum, į Vešramóti skemmdist bęši engi og bithagi aš miklum raun, en mest uršu brögš aš žvķ ķ Heišardalnum. Žar féll fram į einum staš ķ Heišarlandi afarbreiš jaršspilda. Jaršfalliš tók sig upp hįtt upp ķ fjalli į mörgum stöšum meš litlum millibilum undir svonefndum Hróarsgötustalli og var žar vķša 20 og 30 feta djśpt. Öll hlķšin rótašist upp og féll yfir undirlendiš aš fjallinu hinum megin. Aš nešan er jaršfalliš 300 fašmar į breidd og tók af sjįlfsagt 3-400 hesta slęgjur og mikiš og gott beitiland. Bįšar žessar sķšasttöldu jaršir eru landseign og veršur sjįlfsagt aš setja eftirgjald žeirra nišur aš miklum mun, ef žęr eiga aš byggjast framvegis. - Austan til ķ Hśnavatnssżslu uršu og allmiklar skemmdir af skrišuhlaupum.

Október: Óróleg tķš framan af, en stilltist žegar į leiš.

Ķsafold segir žann 13.:

Sķšan létti rigningaókjörunum, er stóšu frį žvķ ķ mišjum fyrra mįnuši og til 4. ž.m., — aš frįteknu noršankastinu 25.-28. f.m., - hefir veriš hér góš vešrįtta, hęg og stillt, og ekki tiltakanlega kalt, žótt snjór sé į fjöllum. Ekki hafši oršiš minna af rigningunum fyrir noršan, eftir žvķ sem nżfrétt er žašan. Hérašiš ķ Skagafirši eins og fjöršur yfir aš sjį, og uršu stórmiklir heyskašar af žvķ. Žašan, śr Skagafirši, er sagt svo af sumrinu ķ bréfi seint ķ [september]:„Sumar žetta hefir mįtt heita allgott; žó hefir nżting į heyjum veriš vart ķ mešallagi: žokubręlur meš nokkru śrfelli. Hinn 9. ž.m. gerši noršanhrķš, alsnjóaši, kom nokkur fönn. Sķšan gerši góšan žurrk vikutķma, svo flest allir hafa nįš heyjum sķnum, sem žį voru śti, meš góšri verkun. Heymagn ķ tępu mešallagi, žó kannski nóg handa žeim fįu skepnum, sem almenningur į eša hefir til aš setja į vetur. Um mįlnytu hefir varla veriš aš tala ķ sumar, žar almenningur missti yfir helming af įm sķnum nęstlišiš vor, og sumir nęr žvķ allar. (grasvöxtur var heldur i betra lagi)".

Śr Vestur-Skaptafellssżslu er sagt svo af tķšarfari ķ sumar, ķ bréfi 1. ž.m. „Eftir aš brį til bata ķ vor. var um tķma žurrvišrasamt og stillt vešur. Menn nįšu žį eldiviš sęmilega žurrum. Eftir žaš voru hér rigningar um hįlfsmįnašar tķma, svo aldrei kom žurr stund, en oftara logn. En hér um bil 10 vikur af sumri brį aftur til žurrvišra, sem héldust til hundadagaenda, aš frįteknum nokkrum dögum um tśnaslįttinn, nįlęgt vikutķma, sem rigningasamt var. En um hundadagaenda brį aftur til rigninga og storma, sem héldust žar til 20 vikur af sumri eša žar um bil. Žį kom žerrir meš hvassvišri į noršan, sem feykti viša heyi til skaša, einkum til fjalla; varš hey eigi höndlaš mešan hvassvišriš stóš. Śt śr žvķ brį aftur til rigninga, žar til nś, meš žessari viku, aš aftur kom noršanstormur, meš žerrir og gaddi. Yfir höfuš er hér um sveitir vel heyjaš, žó aš śrkoma seinni part slįttar og eins noršanstormarnir hafi nokkuš dregiš śr heyskap“.

Žjóšviljinn segir žann 12: „Haustvešrįtta helst enn hin įkjósanlegasta į hverjum degi“, og žann 21.: „Ķ gęr snjóaši hér talsvert ķ byggš, annars hefir tķš ķ haust mįtt heita frįmunalega góš“.

Ekki var gott hljóš ķ Skagfiršingum og Hśnvetningum ķ bréfum sem birtust ķ Ķsafold žann 9.nóvember:

Skagafirši 23. okt. „Žetta nżlišna sumar hefir veriš oss Skagfiršingum affaraverst allra undanfarinna sumra ķ žessum haršindum. Stórhrķšarįfelli į žvķ fjögur: tvö ķ vor, um aprķlmįnašar og maķmįnašar lok; hiš žrišja 9. september, žegar allt śthey frį tśnaslętti aš kalla mįtti lį hér śti, og hiš fjórša 26. og 27. september. Auk žess įkafar haustrigningar, svo aš Hérašsvötn hafa flętt ógurlega, ónżtt mörg hundruš hesta af heyi eša flutt į sjó śt, en skrišur skemmt fjöll, einkum ķ Akrahreppi, svo aš enginn man slķk skrišuföll. — Grasvöxtur var hér vķšast ķ betra mešallagi, en nżting fremur vond og affaraslęm meš töšur; žvķ aš mešan hiti var i žeim, gengu allt af öšru hvoru rigningar miklar, svo aš žęr drįpu eflaust vķša, og mjög vķša eru žęr brunnar. Enginn veit, hversu haustrigningarnar kunna aš hafa skemmt saman komin hey. Žaš voru žau bżsn, sem rigndu, aš varla er hugsandi annaš en aš žau hafi drepiš meira eša minna".

Hśnavatnssżslu ķ mišjum október. „Hér hafa veriš annašhvort stórrigninga- eša stórkafaldshrķšar frį žvķ leitir byrjušu og žangaš til vika var af žessum mįnuši. Heyskašar uršu nokkrir aš sögn ķ žingi og Vatnsdal af vatnagangi, og sumstašar aš eru sagšar skemmdir į heyjum i hlöšum og tóftum. Žaš lķtur śt fyrir, aš haršindin eigi nś um stund ekkķ af okkur aš ganga Hśnvetningum, aš fį nś žetta įhlaupakast eftir öll stórhretin ķ vor, hafķsinn ķ allt sumar og óžurrkana; enda er oršinn mjög aumur bśskapur margra sem stendur og versnar žó sjįlfsagt hér eftir, einkum ķ vetur hvaš bjargręši snertir".

Žjóšviljinn segir frį tķš og slysförum žann 31.október:

Alla sķšustu viku hefir veriš hvassvišrasamt, og sjór žvķ lķtt sóttur; fremur aflatregt hjį žeim, sem róiš hafa, 20—30 ķ salt į skip. S1ys. Ķ Sśgandafirši varš bįtstapi 24. ž.m. Hjónin Gušmundur Gušmundsson į Laugum og Gušnż kona hans höfšu fariš tvö į bįt yfir aš Gilsbrekku aš sękja 1ömb, en į heimleišinni kom rokspilda, er hvolfdi bįtnum. Žau hjón komust į kjöl, en skömmu sķšar kom önnur spildan og venti bįtnum. Konan varš žį višskila viš bįtinn og drukknaši, en manninum skolaši ķ land. Skip var eigi aš fį žar nįlęgt, nema į Sušureyri, og var žį oršiš um seinan aš bjarga.

Žjóšólfur segir žann 4.nóvember frį jaršskjįlfta sem varš į Reykjanesi 28.október:

Jaršskjįlfta varš vart hér aš morgni 28. [október] kl.5. og 20 mķn., svo og į Eyrarbakka og einkum sušur į Reykjanesi, žar sem Valahnśkur er og Reykjanesvitinn stendur į, klofnaši, og talsveršar skemmdir uršu į steinolķuhśsi vitans og bę vitavaršarins, og 9 glös i vitanum brotnušu. - Tķšarfar. 31. [október] var hér talsverš fannkoma; annars gott tķšarfar.

Nóvember: Stillt tķš, en nokkuš frosthörš.

Ķsafold segir žann 9.:

Blķšvišri eru nś hér į degi hverjum. Frost lķtilshįttar, og snjór į jöršu lķtill sem enginn.

Žjóšviljinn lżsir vešri vestra stuttlega žann 26.:

Tķšarfar. 22. ž.m. var hér sunnanvešur meš stórrigningu, en snerist daginn eftir upp ķ noršangarš, sem hefir haldist sķšan meš 3-6 stiga frosti.

Ķsafold segir žann 1.desember:

Tķšarfar er aš frétta gott um allt land ķ haust eša žaš sem af er vetri. Frost lķtiš og fannkoma sömuleišis. Stillur meš langvinnasta móti, en stórvišri žegar hvessir.

Žjóšólfur birti žann 23.desember bréf śr Sušur-Žingeyjarsżslu ritaš 27.nóvember:

Frį 4.-17, nóvember var tķš mjög mild og jaršir góšar. Fyrir 17. höfšu margir hér ķ sżslu ekki gefiš fulloršnu fé og sumir ekki lömbum. Sķšan 17. ž.m. hefur tķš veriš slęm, sķfeldar hrķšar og kuldar, og viša er alveg tekiš fyrir jörš. 17. ž.m. brast ķ allsnöggvan byl og fórst žį bįtur meš 5 mönnum frį Hśsavķk, eign séra Finnboga R. Magnśssonar į Hśsavķk . . . . Afli mį heita góšur viš Eyjafjörš, en nś upp į sķškastiš mjög gęftalķtiš.

Desember: Snjóasamt nyršra framan af mįnušinum, annars fremur stillt en frostasöm tķš. Fyrsti žrišjungurinn var sérlega kaldur.

Žjóšólfur birti 30.desember bréf śr Strandasżslu, dagsett 9.desember:

Vešrįtta fremur óstöšug, frost mikil meš köflum, sķfeldar žokur til hafsins, og sjókuldi óvanalega mikill.

Žjóšólfur segir 23.desember frį ķs į Hśnaflóa, samkvęmt bréfi aš noršan 11.desember:

Hafķs er kominn inn į utanveršan Hśnaflóa; hefur rekiš inn ķ hrķšarkasti sem gjörši 6. ž.m. og stóš i nokkra daga.

Ķsafold segir žann 14.: „Frost hafa veriš mikil og stórvišri og fannkoma nokkur nś um nokkurn tķma“.

Žjóšviljinn segir žann 13.:

Noršangaršinum slotaši 7. ž.m. og sķšan hafa haldist stillvišri meš talsvert höršu frosti (9-13 stig į Reaumur). 

Jónas lżsir góšvišri ķ Reykjavķk um jólin žann 28.:

Alla vikuna hefir veriš blęjalogn og allan fyrri partinn žokumugga dag og nótt og viš og viš nokkur rigning; sķšustu dagana hefir veriš hiš fegursta og bjartasta vešur meš vęgu frosti. Hér er svo aš kalla auš jörš. Ķ dag, 27., blęjalogn og heišskķrt loft. Ķ sjónum talsverš harka.

Žjóšviljinn lofar tķšina 31.desember:

Sķšari hluta desembermįnašar hefir mįtt heita frįmunalega góš tķš, frostlinur og stillvišri. Hafķs sagšur sjįst af Ströndum. Noršurljós óvanalega mikil og fögur sįust 26. og einkum 27. ž.m.

Noršurljósiš segir žann 31.desember:

Vešrįttan hefir oft veriš įkaflega óstöšug hér nyršra žennan mįnuš, Fram um mišjan mįnuš voru oft snjókomur og grimmdarhörkur, stundum um 20°C. Sķšan hefir veriš mildara, og góš hlįka um jólin. Snjór er hér allmikill, en hjarn og góš fęrš višast hvar. Likt mun hafa višraš į Austurlandi. Ķ dag er hrķšarvešur.

Bréf, dagsett 3.janśar ķ Sušur-Žingeyjarsżslu birtist ķ Žjóšólfi 27.janśar 1888:

Sķšan 17. nóvember hefur tķš veriš hörš og jaršbönn vķša hér um slóšir. Gamla įriš kvaddi okkur og nżja įriš heilsaši meš stórhrķšum. Śtlitiš žykir ķsalegt, og sagt er, aš hafķshroši hafi sést śt af Skjįlfanda og Eyjafirši, og mun žaš satt vera, en žó eigi nema lķtill jakaslęšingur.

Noršurljósiš segir frį žvķ 2.febrśar 1888 aš tveir bįtar śr Keflavķk hafi farist į gamlįrsdag og meš žeim 11 menn. Ķ sama blaši er sagt frį žvķ aš meira hafi hruniš śr Valahnjśk žar sem sprakk fram ķ skjįlftanum fyrr um haustiš.

Ķsafold lżsir įrinu ķ heild ķ pistli 4.janśar 1888:

Įriš 1887 (eftirmęli). Žaš er fįgętt aš tķšarfari, eins og hįlflitur mašur: blķtt og fagurt į öšrum helming landsins, strķtt og ljótt į hinum, einkanlega um mišbik Noršurlands. Ķ vorhretum tveimur, um sumarmįl og uppstigningardag, hrundi mjög nišur fénašur manna, langdregin undir vegna fóšurskorts eftir illt sumar įšur, mest ķ Hśnavatns- og Skagafjaršarsżslum, talsvert lķkt į Vestfjöršum og ķ Mślasżslum. Hafķs lį fyrir Noršur- og Austurlandi frį sumarmįlum og nokkuš fram yfir höfušdag, teppti samgöngur į sjó, spillti sjįvarafla į Austfjöršum einkanlega og heyskap sömuleišis noršanlands, žó grasvöxtur vęri žar allgóšur. Haustiš žar įkaflega rigningasamt, meš vatnsflóšum og skemmdum į heyjum. Um Sušurland var aftur į móti mikil įrgęska til lands og sjįvar, mestallt įriš aš kalla mįtti, einkanlega afbragšs-sjįvarafli ķ helstu veišistöšunum, ekki sķst į haustvertķšinni, sem annars er mjög fįgętt. 

Lżkur hér aš sinni frįsögn hungurdiska af įrinu 1887. 


Skrįr tengdar žessari bloggfęrslu:

Smįvegis af hitametum

Hitabylgja gęrdagsins (sunnudag 29.jślķ) skildi eftir sig nokkurn metaslóša. Aš sjįlfsögšu féll fjöldi dęgurhįmarkshitameta į einstökum stöšvum - hįtt ķ 50 į žeim stöšvum sem athugaš hafa ķ 10 įr eša meira - žar į mešal ķ Reykjavķk en hįmarkshiti dagsins žar var 23,5 stig į žeim męli sem nś er notašur. Kvikasilfursmęlirinn sżndi 22,7 stig. Svokölluš bśvešurstöš į sama staš sżndi mest 22,9 stig. Sį skynjari er ķ skżli af gömlu geršinni - rétt eins og kvikasilfursmęlirinn. Um žessar mundir er einnig męlt į fjóršu stöšinni ķ reitnum - nefnist „tilraunarstöš“ - sjįlfvirk stöš annarrar geršar en hinar - og meš heldur stęrri hólk (skżli) utan um skynjarann. Hśn sżndi mest 23,1 stig. Af žessu mį glögglega sjį hversu erfitt er aš įkvarša hįmarkshitamet nįkvęmlega. Į Reykjavķkurflugvelli var hįmark gęrdagsins 23,2 stig - žaš er ekki dęgurmet žar. 

Į landsvķsu var dagurinn sį hlżjasti į įrinu, mešalhiti ķ byggš reiknast 13,5 stig. Žaš er ašeins tvisvar sem 29.jślķ hefur veriš hlżrri, įriš 2008 og 2004, 2004 reyndar ómarktękt hlżrri en nś. Mešalhįmarkshiti dagsins ķ byggš reiknast 19,6 stig og hefur ašeins einu sinni veriš hęrri 29.jślķ. Žaš var 2008. Žetta var lķka hlżjasti dagur įrsins į fjölmörgum vešurstöšvum - enda samkeppnin ķ sumar ekki mjög hörš um landiš sunnan- og vestanvert.

Hįmarkshiti į Patreksfirši męldist 24,7 stig og er žaš hęsta hįmark įrsins til žessa į landinu. Žaš er óvenjulegt aš hęsta hįmark įrsins sitji į Vestfjöršum og meš nokkrum ólķkindum verši žaš endanleg nišurstaša. En enn er langt til loka sumars - og talan ekki mjög hį - žannig aš góšir möguleikar eru enn į aš hęrra landshįmark sjįist. Sé tekiš mark į óhreinsušum listum hefur žaš tvisvar gerst aš hęsti hiti įrsins hefur męlst į Vestfjöršum, 1943 og 1962. Tilvikiš frį 1943 (Lambavatn) er nęr örugglega rangt, og hitt (1962 į Žórustöšum ķ Önundarfirši) er tališ vafasamt - en ekki alveg śtilokaš. 

Mįnašarhįmarksmet fyrir jślķ féllu į nokkrum stöšvum, en flestar žeirra hafa žó athugaš ķ minna en 10 įr og hittu žvķ ekki hitabylgjuna miklu ķ jślķ 2008 fyrir. Įrshitamet voru sett į fjórum sjįlfvirkum stöšvum sem athugaš hafa ķ meira en 10 įr, į Reykhólum (22,5 stig), į Bjargtöngum (21,6 stig), į Lambavatni (24,1 stig) og ķ Sśšavķk (22,4 stig). Talsvert hęrri hiti męldist žó į mönnušu stöšinni į Lambavatni ķ hitabylgjunni miklu ķ įgśst 2004 (28,4 stig) - en žį var ekki komin sjįlfvirk stöš žar. Hęsti hiti į mönnušu stöšinni į Reykhólum var 22,7 stig, męldist ķ jślķ 1976 - engar męlingar voru žar ķ hitabylgjunni ķ įgśst 2004 - sjįlfvirka stöšin hóf athuganir um haustiš.

Ķ gęr féll 21 daggarmarkshįmarksmet į sjįlfvirku stöšvunum. Daggarmark segir til um žaš hversu mikil vatnsgufa er ķ lofti. Nįkvęmar rakamęlingar eru aš vķsu erfišar og gęši žeirra rakamęla sem notašir eru hér į landi eru mjög misjöfn. Marktęknin er žvķ įlitamįl frį einni stöš til annarrar og ekki rétt aš gera allt of mikiš śr metum af žessu tagi. 

Žvķ er žó ekki aš neita aš 21 stöš er žó nokkuš - og sżnir aš ķ raun og veru var loftiš sem viš sögu kom sérlega rakt. Óvenjuhlżtt var framan af degi, en sķšan fór aš rigna. Ķ upphafi rigningarinnar gufaši hśn upp į leiš til jaršar og hękkaši daggarmarkiš ört mešan į žvķ stóš - rakinn féll beinlķnis af himnum ofan. Hęst varš daggarmarkiš ķ Grindavķk, 17,1 stig - nżtt met į žeim staš. Viš vitum af fįeinum trśveršugum tilvikum hér į landi meš enn hęrra daggarmarki. 

Mikiš męldist af eldingum viš landiš ķ gęr - aš sögn į fimmta hundraš. Mun žaš vera meš mesta móti. Ekki męlast allar eldingar. Flestar eldingarnar uršu yfir sjó og er žaš lķka óvenjulegt į žessum įrstķma. 

Įhugasömum er bent į pistil um hitabylgjuna sem nimbus ritar į blogg sitt ķ dag.


Af žrumuvešrum

Hér fylgir alllangur texti um žrumuvešur - žrekmiklir komast e.t.v. ķ gengum hann. 

Žrumuvešur eru ekki algeng į Ķslandi (žó annaš mętti halda af tķšni žeirra ķ hérlendum kvikmyndum). Žau fįu žrumuvešur sem hér koma eru langflest minnihįttar. Eldingar valda žó alloft tjóni, t.d. hafa hśs brunniš aš jafnaši į 10 til 15 įra fresti af žeirra völdum, kvikfénašur hefur farist og nokkrir menn lįtist. Varasamt er aš vanmeta eldingar. 

Žrumuvešur verša til žegar vešrahvolfiš fer aš velta sér, žį er hitafall um 1°C/100 m ķ žvķ öllu og loft óstöšugt.

(i) Žvķ óstöšugra sem loftiš er 

(ii) žvķ hęrra sem veltingurinn nęr 

(iii) žvķ meiri raki sem er ķ loftinu,

- žvķ öflugri eru vešrin.

Af žessu mį sjį hvers vegna žrumuvešur eru sjaldgęf į Ķslandi. Loft hér į landi er lengst af stöšugt og oft mjög stöšugt žvķ nešsti hluti lofthjśpsins į noršurslóšum bżr viš mikinn hallarekstur į varmabśskapnum auk žess sem yfirborš jaršar og sjįvar kęlir allt loft sem aš sunnan kemur. Til aš bśa til meirihįttar žrumuvešur žarf allt vešrahvolfiš aš taka žįtt ķ veltingnum, žaš gerist vissulega hér į landi en vešrahvörfin eru miklu lęgri hér en yfir sušlęgari slóšum. Žau leggjast į allt frekara uppstreymi og žvķ getur žaš ekki nįš eins hįtt hér og sunnar. Kuldinn sér til žess aš uppgufun og raki er hér mun minni en į sušlęgari breiddarstigum.

Į žessu įstandi eru žó fįeinar undantekningar, hver um sig į žó viš ašeins fįeina daga og dagparta į įri hverju. Fjöll hjįlpa mjög til viš uppstreymi, rekist óstöšugt loft į žau og žvķ eru žrumur algengastar hérlendis nęrri hįum fjöllum į sunnan- og vestanveršu landinu.

Žrumuvešur myndast ķ stórum skśra- eša éljaklökkum sem oft eru žį kallašir žrumuklakkar eša žrumuskż. Langoftast eru fleiri en ein upp- og nišurstreymiseining (eša veltieiningar) virkar į sama tķma. Hver žeirra lifir ekki mjög lengi en nżjar taka gjarnan viš af žeim sem deyja. Į sušlęgari slóšum geta tugir eša hundruš eininga hafa veriš virkar ķ einu žrumuvešri sem stašiš hefur ķ nokkra klukkutķma.

Myndun žrumuvešra į Ķslandi
Nokkur myndunarferli koma viš sögu viš framleišslu žrumuvešra:

(i) Loft veršur óstöšugt vegna hitunar aš nešan. Žessi upphitun er ekki sama ešlis sumar og vetur.

(a) Sumar
Žrumuvešur verša stöku sinnum sķšdegis į sumrin žegar sólin fęr aš skķna og gera loft nęgilega óstöšugt til žess aš žaš geti leitaš hįtt upp eftir vešrahvolfinu. En žį veršur aš standa žannig į sama tķma sé tiltölulega kalt ķ efri lögum. Miklir skśraklakkar geta žį byggst upp yfir landinu og séu žeir nógu hįir fylgja žeim žrumur. Įstand sem žetta stendur ekki nema mjög stuttan tķma af heildarlengd sumarsins. Sumaržrumuvešur af žessari gerš myndast ekki yfir sjó.

Algengustu sumaržrumuvešrin mynda ekki vešrakerfi, heldur eru uppstreymiseiningarnar fįar og dreifast tiltölulega óreglulega. Oftast eru žrumur ķ hverju vešri mjög fįar. „Vęg” sumaržrumuvešur stafa oftast af žvķ aš yfir landinu situr mjög kalt loft sem ber ekki upphitun landsins žann tķma dags žegar sól er hęst į lofti. Žau verša žvķ til ķ tiltölulega einföldum uppstreymiseiningum sem vegna kalda loftsins fį aš berast mun hęrra en venjulega. Upphitunin er fyrst aš nį sér į strik yfir fjallahlķšum į móti sušri, auk žess sem yfirborš gróšurlķtilla dökkra fjalla hitnar gjarnan meir en rakt yfirborš graslendisins. Fyrstu skśrir dagsins eru žvķ oft réttnefndar fjallaskśrir.

Sé loftiš mjög óstöšugt getur uppstreymiš myndast nįnast hvar sem er innan viš ströndina, žaš rekst fyrr eša sķšar į annaš hvort mjög hįstęš hitahvörf eša žį vešrahvörfin sjįlf en žau eru hiš endanlega žak uppstreymisins. Skżin sem fyrst voru ašeins venjulegir bólstrar eru nś oršin aš risastórum klökkum meš flatneskjulegt efra borš. Frį hliš sést aš efri śtjašrar klakkanna eru žrįšlaga og brśnir lošnar (merki um ķskristalla).

Séu klakkarnir margir tengjast efri hlutar žeirra saman ķ samfellda skżjabreišu sem getur žakiš allan himininn talsvert śt fyrir skśrasvęšiš. En aš loft sé į uppleiš žżšir einnig aš annars stašar er loft į nišurleiš. Nįi klakkurinn góšum žroska getur oršiš nišurstreymi ķ honum sjįlfum (meir žar um nešar), en oftast leystir nišurstreymiš ķ sundur skż utan viš skśrasvęšiš. Žvķ er algengt aš žegar skśrir eru ķ Grķmsnesinu er bjart vešur śti ķ Vestmannaeyjum eša į Reykjanesskaganum utanveršum.

Žó žetta tiltölulega einfalda ferli geti valdiš vęnum skśradembum, jafnvel hagli og fįeinum žrumum brennir uppstreymiš sér fljótlega upp žvķ skżin loka fyrir inngeislun frį sól, hśn lękkar einnig į lofti sķšdegis. Auk žess er Ķsland žaš lķtiš aš talsveršar lķkur eru į žvķ aš loftiš sem dregst inn aš mišju uppstreymisins sé fremur kalt, jafnvel komiš utan af sjó. Sķšdegisskśraįstand sem žetta getur žó endurtekiš sig dag eftir dag žó daglegar žrumur séu ekki algengar hér į landi.

Sķšdegisžrumurnar verša vegna upphitunar sólar į yfirborši jaršar undir köldu vešrahvolfi. Sś upphitun stendur ešli mįlsins samkvęmt ekki nema žann hluta sólarhringsins žegar sól er hęst į lofti og reyndar ekki allan žann tķma žvķ žaš tekur nokkra stund aš vinna nęturkęlinguna upp. Ef loft er ekki žvķ óstöšugra mį žvķ tala um „glugga” ķ žeim mśr stöšugleika sem vinnur gegn uppstreyminu.

(b) Vetur
Žrumuvešur koma einnig į vetrum, en žį hagar öšruvķsi til en į sumrin. Žį er stöšugleiki yfir meginlöndunum mikill vegna mikillar śtgeislunarkęlingar, en Atlantshafiš sér hins vegar um aš verma loft aš nešan sem berst śt yfir žaš frį meginlöndunum. Upphitunin er žvķ įkafari eftir žvķ sem loftiš sem śt yfir hafiš kemur er kaldara og žrumuvešratķšnin nęr žvķ hįmarki į žeim tķma vetrarins žegar mestur hitamunur er į milli Atlantshafsins annars vegar og meginlandanna til beggja handa hins vegar.

Stöku sinnum gerist žaš aš loftiš sem frį meginlöndunum kemur nęr langleišina frį sjó og upp undir vešrahvörf. Žegar svo djśpt lag fer śt yfir kaldan sjó er ekki aš sökum aš spyrja, veltan fer af staš og skilyrši myndast fyrir žrumuvešur. Um leiš og loftiš kemur aftur inn yfir land deyr uppstreymiš mjög fljótlega. Langoftast er kalda loftiš upprunniš ķ Kanada og berst hingaš fyrir sunnan Gręnland en dęmi eru til žess aš kalt loft komiš aš noršan hafi valdiš vetraržrumuvešri į Noršurlandi. Til žess aš žaš geti gerst veršur sjór noršan viš land aš vera hlżr og hafķsinn veršur lķka aš vera meš minna móti svo kalda loftiš geti aflaš nęgs raka į leiš til landsins.

Loft sem komiš er beint vestan eša noršvestan frį Gręnlandi er langoftast of stöšugt til aš geta valdiš žrumuvešri. Įstęšan er nišurstreymiš austan fjallgaršanna į austurströndinni. Žrumuvešur eru sjaldgęf į vetrum į meginlandi Evrópu nema helst ķ V-Noregi og V-Skotlandi žar sem kalda loftiš frį Kanada veldur žrumuvešrum lķkt og hér į landi.

Mešan greinileg dęgursveifla er ķ tķšni sumaržrumuvešra gegnir öšru mįli meš vetrarvešrin. Sumarvešrin eru žręlar sólgeislunar, en vetrarvešrin njóta hlżsjįvar allan sólarhringinn. En komi uppstreymiseiningin yfir land (sem er alltaf kalt į vetrum) deyr hśn fljótt. Loft sem upprunniš er yfir heimsskautaaušnum Kanada og lendir śti yfir hlżju Atlantshafinu kemst reyndar sjaldnast til Ķslands en žegar žaš gerist hefur žaš gjarnan veriš aš minnsta kosti 2 sólarhringa į leišinni.

Žegar hingaš er komiš er žaš oršiš mun hlżrra (um eša rétt nešan frostmarks) en žaš var ķ upphafi (-20°C til –40°C) en samt er žaš ennžį kaldara en hafsvęšin hér sušvestur undan. Uppstreymiš er žvķ bśiš aš standa miklu lengri tķma en uppstreymi į sumrin getur gert. Į móti kemur aš loftiš sem tekur žįtt ķ sumaruppstreyminu er hlżrra (daggarmark lęgsta loftsins gjarnan um 12°C) og getur žvķ innihaldiš meiri raka en vetrarloftiš (daggarmark nęrri frostmarki). Vešrahvörfin eru einnig lęgri į vetrum og žar meš getur dżpt uppstreymiseiningarinnar ekki oršiš jafn mikil į žeim tķma įrs og er į sumrin. Žrumur eru žvķ ekki heldur margar ķ venjulegu vetraržrumuvešri. En sį langi tķmi sem vetraruppstreymiš hefur (1 til 2 sólarhringar eša meir) gefur žvķ tķma til aš hagręša loftstraumum ķ kringum sig og žaš getur myndaš mjög reglulega klasa og jafnvel oršiš aš sjįlfstęšum kerfum sem hafa įhrif į mun stęrra svęši en sumaruppstreymiš eins og žaš var kynnt aš ofan.

Vindsniši og žrumuvešur
(ii) Önnur žrumuvešragerš myndast ašeins ef lóšréttur vindsniši er mikill.

Ķ litlu sumaržrumuvešrunum hér į landi er hann aš jafnaši mjög lķtill. Žetta žżšir aš uppstreymiseiningarnar brenna fljótt upp, žęr vinna sitt verk, blanda žvķ lofti sem tekur žįtt ķ hringrįsinni og uppstreymiš hęttir. Sé hęfileg vindaukning meš hęš fęrist skżiš (uppstreymiskerfiš allt) meš vindinum og getur žį gleypt nżjar og „ferskar” uppstreymiseiningar žannig aš žaš endurnżjast sķfellt. Klasi sem žessi er mun lķfvęnlegri en eitt stórt skż.

Breyti vindur bęši um stefnu og hraša meš hęš geta viš įkvešin skilyrši myndast mun öflugri žrumuvešur en nefnd voru aš ofan. Žaš er žegar tiltölulega hlżtt rakt loft stingst inn undir žurrt (ekki endilega alveg nešst, nišur undir yfirborši). En eins og viš vitum er rakt loft léttara en žurrt og žvķ geta ašstęšur af žessu tagi valdiš meirihįttar óstöšugleika į miklu stęrra svęši en sólarhitun veldur ein og sér. Svo viršist sem stęrstu žrumuvešur sem koma aš sumarlagi hér į landi séu af žessari tegund, rétt eins og vķšast erlendis.

Um žessa gerš žrumuvešra var fjallaš lķtillega ķ hungurdiskapistli 22.maķ 2013

Til aš skżra mįliš mį taka tvö dęmi. Ķ öšru tilvikinu (jślķ 1960) kom rakt og hlżtt loft upp aš sušurströndinni śr sušaustri og gekk inn į land, undir hęga og žurra noršaustanįtt yfir landinu. Sólarhitun um hįdegisbil hjįlpaši sķšan til aš koma uppstreymi af staš, žrumur gerši um allt sušvestanvert landiš og hagl féll og jörš grįnaši žar sem śrkoman var mest. Ķ hinu tilvikinu (jślķ 1976) kom žykkt lag af hlżju lofti frį Evrópu, žaš ruddist yfir kalt sjįvarloft fyrir austan land. Svo viršist sem nešsti hluti hlżja loftsins hafi fariš ašeins hrašar yfir en žaš sem ofar var, žegar nešstu lögin loftsins rįkust į Austfjaršafjöllin gerši žar mikiš žrumuvešur sem sķšan barst vestur yfir stóran hluta landsins. Žetta geršist aš nęturlagi žannig aš sólarupphitun kom lķtiš sem ekkert viš sögu. Žess mį geta aš hiti hefur sjaldan oršiš hęrri ķ Reykjavķk en ķ žessu hlżja lofti nokkrum dögum eftir žrumuvešriš. Mjög svipaš žrumuvešur gerši aš nóttu til um sunnanvert landiš žegar hlżja loftiš ķ hitabylgjunni miklu ķ įgśst 2004 ruddist til landsins. Sömuleišis ķ hitabylgjunni ķ jślķlok 2008, en žį voru žrumur viš sušausturströndina og śti fyrir henni og sķšar śti fyrir Vestfjöršum.

Fleiri geršir žrumuvešra
Hér aš ofan voru tvęr įstęšur žrumuvešra taldar:

(i) óstöšugt loft hitaš nešanfrį (meš inngeislun eša upphitun frį hlżju hafi.

(ii) rakt hlżtt loft stingst inn undir žurrt og fremur svalt.

Viš nefnum nś žrjįr įstęšur til višbótar.

(iii) Žegar óstöšugt loft berst aš fjallshlķš og vindur żtir į eftir veršur ķ žvķ meiri rakažétting en óstöšugleikinn einn hefši getaš framkallaš. Aukalosun dulvarma kallar žį į enn aukinn óstöšugleika og žar meš nęr uppstreymiseiningin ofar en ella hefši oršiš og ef hśn nęr nęgilega hįtt aukast lķkur į žrumum. Takiš eftir žvķ aš hér veršur uppstreymiš aš verša ķ einni einingu ef žrumuvešur į aš myndast žannig aš rakinn sem er nešarlega berist nęgilega hįtt upp. Algengast er hins vegar aš loft sé stöšugt žegar žaš er žvingaš upp eftir fjalli. Žį żtir žaš loftinu fyrir ofan upp į viš og svo koll af kolli upp ķ vešrahvörfin, en lagskipting helst og žó uppstreymi sé žį ķ öllu vešrahvolfinu, er žó ekki samgangur milli nešri og efri laga eins og er žegar loftiš er mjög óstöšugt. Ķ slķkri lagskiptingu verša engar žrumur.

(iv) Skilažrumuvešur. Žrumuvešur eru nokkuš algeng žegar kuldaskil fara hjį aš vetrarlagi, žau eru žį svipašs ešlis og flest önnur vetraržrumuvešur og lżst var aš ofan. Uppstreymiš er žó oftast ķ samfelldum, mjóum skżjagöršum. Sumardęmiš frį 1976 sem tilfęrt var aš ofan mętti kalla žrumuvešur viš framsókn hitaskila og eru žau algengari aš sumar- en vetrarlagi.

(v) Ókyrršaržrumuvešur (alltaf ķ mjög miklu hvassvišri). Žessi skilyrši koma ašeins upp ķ miklum śtsynningsillvišrum aš vetrarlagi og skila ašeins einstökum žrumum (skruggum), oft er vešurgnżr mikill og žruman greinist žvķ illa en sé dimmt lżsir eldingin upp stór svęši (rosaljós).

Innvišir žrumuskżs
Žrumubólstrar nį undantekningalķtiš upp ķ vešrahvörfin. Žaš žżšir aš efsti hluti žeirra er flatur og oft kembir klósigabreišu fram af žeim. Til hlišanna mį sjį (blómkįlslaga) bólstra sem enn hafa ekki nįš fullri hęš žeirrar uppstreymiseiningar sem virkust er. Nešan śr skżinu hanga śrkomuslęšur, dekkstar nęst žvķ og er žar oftast um snjóflygsur eša hagl aš ręša, sé śrkoman mikil mį sjį slęšurnar nį alveg til jaršar. Inni ķ skżinu eru dropar, ķskristallar og hagl. Stęrstu droparnir eru žaš stórir aš uppstreymiš er ekki nęgilegt til aš halda žeim į lofti og žvķ falla žeir ķ įtt til jaršar.

Séu žeir nęgilega margir draga žeir loft meš sér nišur į viš ķ skżinu. Loftiš ętti aš hitna ķ nišurstreyminu, en droparnir taka žį aš gufa upp og uppgufunin kęlir loftiš jafnharšan svo lengi sem nęgilegt dropamagn er til stašar, loft sem blandast inn ķ skżiš aš utan aušveldar uppgufunina. Loftiš getur sķšan kólnaš žaš mikiš aš žaš missir flot og fellur til jaršar ķ svonefndum fallsveip. Ef žyngdarafliš fęr aš njóta sķn getur žaš myndaš mjög öflugan vind nišri viš jörš. Viš finnum oft vindsveipi af žessu tagi ryšjast hjį ķ skśravešrum, jafnvel žó žeim fylgi ekki žrumur.

Sé kalda loftiš aš ofan nęgilega umfangsmikiš getur žaš borist śt undan skżinu og jafnvel myndaš žar sérstök hjįskż af flįkaskżjaflokki, stratocumulus arcus, bogflóka. Ķ draumalandi žrumukerfanna, Bandarķkjunum, kalla menn žessi skż hillur eša hilluskż sem skapa óhug vegna žess aš žau geta bošaš tilurš skżstrokka ķ žrumukerfinu. Nišurstreymiš sem bogskżin sżna mynda stundum hįlfgerš vešraskil eša hvišuskil eins og žau nefnast. Fallsveipir eru sérlega hęttulegir flugvélum nęrri flugtaki og lendingu.

Nišurstreymi ķ hluta skżsins aušveldar uppstreymi annars stašar ķ žvķ. Ķ hįum skżjum getur lóšréttur vindhraši oršiš meiri en 30m/s. Śrkoman er upphaflega mynduš į ķskristöllum, žeir mynda snjó sem brįšnar og veršur aš vatnsdropum žegar hann fellur nešar ķ skżiš. Lendi droparnir sķšan ķ uppstreymi frjósa žeir aftur, ķ žetta sinn sem kślulaga dropar (oftast ógagnsętt frauš) į leišinni upp. Vatnsdropi eša haglkorn geta žį fariš nokkrar umferšir upp og nišur skżiš įšur en žau loks nį aš falla til jaršar.

Eldingar og žrumur
Elding veršur žegar losnar um stöšurafmagn žegar spenna er oršin nęgileg til aš yfirvinna lįga rafleišni lofts. Śr veršur risavaxinn neisti į milli staša žar sem rafhlešsla er jįkvęš og žar sem hśn er neikvęš. Oft skapast spennan milli skżs annars vegar og jaršar hins vegar (10-20% tilvika), en oftast milli svęša innan sama skżs (yfir 80% tilvika). Rafspenna er venjulega mjög mikil milli jaršar (sem er neikvętt hlašin) og lofts (sem er jįkvętt hlašiš) męttisspennan er venjulega um 300 žśsund V (volt). Ķ žrumuvešrum rišlast jafnspennufletirnir mjög vegna žess mikla lóšrétta streymis sem žar į sér staš og auk žess framleiša žrumuskż stöšurafmagn eins og er nįnar sagt frį hér aš nešan. Hluti skżsins veršur neikvętt hlašinn en hluti žess jįkvętt. Spennan sem ašskilnašurinn skapar getur oršiš allt aš 4 milljón V/m.

Raforkan veršur aš sjįlfsögšu ekki til śr engu, heldur er śrkoman sem fellur ķ skżinu og śr žvķ aš skila til baka hluta af žeirri stašorku sem byggšist upp ķ rķsandi vatnsgufu uppstreymiseiningarinnar. Orka uppstreymisins fęst żmist meš upphitun yfirboršs eša meš losun dulvarma viš rakažéttingu.

Ķ flestum žrumuvešrum er rafhlešslu žannig hįttaš aš ķ mišjunni er mjög öflug neikvęš hlešsla sem liggur milli jįkvęšra hlešsla ofan og nešan viš. Neikvęša hlešsluhįmarkiš er oftast ekki fjarri –15°C jafnhitafletinum. Įstęša žessarar hlešsluskiljunar tengist rafeiginleikum ķskristalla og hagls annars vegar og lóšréttu streymi innan skżsins hins vegar.

Meš tilraunum hefur veriš sżnt fram į aš hlešsluskiljun į sér staš ķ ķs (t.d. hagli) ef hitamunur er til stašar milli mismunandi hluta ķsagnarinnar. Kaldasti hluti hennar veršur jįkvętt hlašin er jįkvęšar jónir leita žangaš. Žegar undirkęldur vatnsdropi frżs (og veršur sķšan aš hagli) veršur hann kaldari aš utan en innan. Inni ķ skżinu eru stöšugir įrekstrar milli haglkorna. Viš įrekstrana brotna litlar flķsar utan af žeim, žetta ytra byrši (kaldasti hluti kornsins) geymir jįkvęša hlešslu, en innri kjarni (hlżrri hluti) situr eftir meš neikvęša. Flķsarnar eru léttari en kjarnarnir og uppstreymi ķ skżinu į léttara meš aš lyfta žeim en kjörnunum sem falla nęr jöršu. Žannig ašskiljast jįkvęšar og neikvęšar hlešslur į furšuhrašvirkan hįtt. Hlešsluskiljun žessi er įhrifamest į hitabilinu –5°C til –30°C mest viš um -15°C.

Elding er meira en einn neisti, rafstraumur rennur nokkrum sinnum fram og til baka ķ gegnum rįsina sem fyrsti leišineistinn bżr til. Leišineistinn er ķviš hęgari en žeir sem į eftir fara vegna žess aš hann veršur aš ryšja brautina. Aušveldasta leišin liggur sjaldnast beint ķ įtt til žess stašar žar sem eldingunni lżstur nišur, heldur eftir nokkrum krįkustķgum, stundum leitar leišineistinn aš fleiri en einni leiš samtķmis og getur eldingin žį haft margar greinar.

Venjulega slęr henni žó nišur ašeins į einum staš, ein rįs myndast frį skżi ķ jörš og rafstraumur hleypur į milli. Örskotsstund sķšar fer straumur til baka upp eftir rįsinni, sį straumur er meiri en hinn fyrsti og hitar rįsina enn meira og eldingin veršur bjartari og žetta andartak markast į sjónhimnur okkar sem horfum į. Loftiš ķ rįsinni jónast og fer nś rafstraumur um rįsina gjarnan 2 – 3 sinnum hvora leiš, en męlingar hafa sżnt allt aš 24 sinnum samtals. Rįsin nęr gjarnan ofar og ofar ķ skżiš ķ seinni skiptin, en allt žetta gerist į nokkrum hundrušustu hlutum śr sekśndu. Rįsin var upphaflega ašeins nokkrir mm ķ žvermįl en viš fullan hita er žvermįl eldingar nokkrir cm. Loftiš į stęrra svęši kringum kjarnann glóir žį lķka žó žaš sé ekki fulljónaš.

Žruma er brestur sem fylgir eldingu. Įstęšan er snögg hitun lofts ķ eldingunni, sprengihitun, žvķ hitinn getur nįš allt aš 30 žśsund °C og hitunin gerist į fįeinum mķkrósekśndum. Ljós eldingarinnar sést samtķmis žvķ sem eldingunni lżstur nišur, en žruman berst meš hraša hljóšsins (332m/s viš 0°C). Žvķ mį nota tķmamun milli eldingar og žrumu til aš įętla fjarlęgšina, sé hann 3 s er fjarlęgšin um 1 km. Sé mašur staddur nęrri eldingunni heyrist mikill brestur, en lengra ķ burtu veršur žruman meir eins og mikill undirgangur sem tekur nokkurn tķma aš lķša hjį. Hljóšiš kemur frį mismunandi hlutum eldingarinnar og eru žeir mislangt ķ burtu frį hlustandanum, bergmįl er einnig algengt. Žrumur heyrast yfirleitt ekki lengra en um 10 km, en bjarmi frį eldingu getur sést mun lengra aš eša tugi km viš heppileg skilyrši.

Hagl
Greint er į milli žess sem viš venjulega köllum hagl eša snęhagl annars vegar og svo ķshagls hins vegar. Ķshagl er mjög sjaldgęft hér į landi en hefur žó sést ķ mestu žrumuskśrum aš sumarlagi. Munurinn felst bęši ķ stęrš og innri gerš, smįhagliš veršur sjaldan meir en 1 cm ķ žvermįl (oftast minna, um 2 til 5 mm), en ķshagliš er aš jafnaši stęrra, langoftast 1 til 2 cm og alloft 4 til 7 cm. Stęrra hagl er sjaldgęfara en stęrsta hagl sem vitaš er um var um 20 cm ķ žvermįl, sį įsinn sem lengstur var.

Aš jafnaši veršur mikiš tjón žegar ķshagl fellur, žaš stórskašar gróšur og stęrri höglin brjóta rśšur og beygla bķla. Svo mikiš getur falliš af hagli um hįsumar aš alhvķtt verši jafnvel žó hiti sé yfir 10°C eša enn hęrri. Žetta gerist alloft hér į landi, en žessi „snjór” brįšnar mjög fljótt. Ķ Bandarķkjunum eru dęmi um allt aš 45 cm „snjódżpt” eftir haglél sem stóš ķ um eina klukkustund og žrjįtķu mķnśtur. Geta mį nęrri aš uppskera undir žvķ hefur fariš algjörlega forgöršum. Sé ķshagl skoriš ķ sundur kemur ķ ljós aš žaš er į vķxl samsett śr glęrum ķs og ķsfrauši.

Smįhagl er eingöngu śr frauši (oft er reyndar žunnt, glęrt ķslag yst). Lagskiptingin bendir į upprunann, fraušiš veršur til viš hraša žéttingu ofarlega ķ skżinu ķ miklu frosti, glęri ķsinn er vitnisburšur um hęgari ķsmyndun nešar ķ skżinu og jafnvel brįšnun ķ žeim hluta žess žar sem hiti er yfir frostmarki. Hvert fraušlag žżšir eina ferš upp skżiš, hagliš er gripiš af uppstreymi, berst meš žvķ hįtt ķ skżiš, fellur žašan nišur aftur og er aftur gripiš af uppstreymi og žannig koll af kolli. Tališ er aš vindhraši ķ uppstreymi žurfi aš vera aš minnsta kosti 80 m/s ef hagliš į aš nį 10 cm žvermįli. Ķshagl sem er 3 cm ķ žvermįl žarf um 30 m/s uppstreymi.

Af stęrš ķslenskra haglkorna mį rįša aš uppstreymi ķ ķslenskum žrumuvešrum er trślega minna en žetta nema ķ algjörum undantekningartilvikum og aš höglin fari hér aš jafnaši ekki nema eina ferš upp. Auk žess er rakainnihald loftsins sem upphaflega lyftist lķtiš og dulvarmi sem ķslenskt skż hefur til rįšstöfunar žvķ lķtill mišaš viš žaš sem algengt er erlendis.


Flķs af hlżju lofti

Flķs af hlżju lofti er nś į leiš til landsins - en fer hratt hjį og ekki enn ljóst hversu mikiš hennar gętir ķ mannheimum. Von er žó til žess.

w-blogg280718a

Viš lķtum hér į fremur sjaldséš vešurkort. Žaš gildir um hįdegi į morgun, laugardag 28.jślķ. Heildregnu, grįu lķnurnar eru sjįvarmįlsžrżstingur - rétt eins og į venjulegu vešurkorti. Dżpkandi lęgš er viš Bretland į leiš til noršvesturs. Žykktin er sżnd meš raušum strikalķnum. Žykktin męlir sem kunnugt er hita ķ nešri hluta vešrahvolfs, žvķ meiri sem hśn er žvķ hlżrra er loftiš. Žaš er 5600 metra jafnžykktarlķnan sem er hér yfir Austurlandi į leiš til vesturs. Meira en 5600 metrar er ekki algengt hér į landi - kemur ekki fyrir į hverju įri yfir landinu. 

Litafletir sżna svonefnt veltimętti. Ekki alveg einfalt hugtak en hefur žó veriš getiš įšur į hungurdiskum - meš tilraun til skżringa - sjį t.d. pistil 22.jśnķ 2014. En viš skulum bara segja hér aš žaš sé einfaldur vķsir į žrumuvešur.

Žaš er furšualgengt aš žrumuvešur geri žegar hlżtt loft frį Evrópu ryšst til landsins meš lįtum - um žaš mį nefna mörg dęmi. Gerist žaš nś? Žaš er spurningin. Reyndar hefur henni žegar veriš svaraš aš nokkru žvķ nokkrar eldingar męldust nś fyrr ķ kvöld undan Sušausturlandi eins og kortiš hér aš nešan sżnir (af vef Vešurstofunnar).

w-blogg280718b

Ekki er žetta nś mikiš - en samt. 

w-blogg280718c

Žetta kort sżnir stöšuna um hįdegi į sunnudag. Žį er žykktin yfir mestöllu landinu meiri en 5600 metrar - en kaldara loft sękir žegar aš aftur śr sušaustri. Allmikiš veltimęttishįmark er yfir landinu sušvestanveršu - žetta hlżja loft er sum sé mjög óstöšugt (nįi žaš aš lyftast og raki žess aš žéttast). 

Žessi hlżja flķs er žvķ girt į bįša vegu af miklu veltimętti - spurning hvort žaš skilar žrumuvešri/žrumuvešrum - og śrhelli. 

Svo er spurning hvort hiti nęr sér į strik. - Margs konar įlitamįl fyrir vešurnördin. 


Viš mišsumar (ķ skyndingu)

Nś eru lišnar 14 vikur af ķslenska sumrinu. Sumarmisseriš er venjulega 26 vikna langt, en aš žessu sinni er sumarauki žannig aš ein vika bętist viš. Sumaraukavikan hefur ekkert meš vešur aš gera (žó ekki veitti af um landiš sunnan- og vestanvert aš žessu sinni) heldur er hlutverk hennar žaš sama og hlaupįrsdagsins - sér til žess aš misręmi safnist ekki upp milli tķmatals og sólargangs. - Tęknilega er sumaraukavikan ekki sś sķšasta ķ sumri, heldur er henni skotiš inn nęrri mišsumri. Nślķšandi vika er sumarauki. Ķ įr er mišsumar samkvęmt tķmatalinu žann 29.jślķ. Frį mišsumri fóru menn aš telja nišur til veturs - 13 vikur (bśnir meš sumaraukann og svonefndar aukanętur - (sumardagurinn fyrsti er į fimmtudegi, en fyrsti vetrardagur į laugardegi)).    

En 15. vika sumars hefst į morgun, fimmtudaginn 26.jślķ. Mikil umskipti uršu ķ tķš skömmu eftir sumardaginn fyrsta - og hefur haldist svipuš sķšan aš žvķ leyti til aš óvenjulegt sólarleysi hefur veriš rķkjandi um landiš sušvestanvert meš miklum śrkomum og nokkuš svölu vešri, en hlżindi hafa gengiš noršaustan- og austanlands. Śrkoma hefur žar žó veriš mjög mismikil - sums stašar furšumikil, en annars stašar minni. 

Į Austfjöršum verša hlżindin aš teljast óvenjuleg. Mešalhiti fyrstu 14 vikur sumars į Dalatanga er 7,5 stig, 0,5 stigum ofar en žaš hlżjasta til žessa žar um slóšir aš minnsta kosti frį 1949 aš telja. (Ritstjórinn hefur enn ekki reiknaš daglegan mešalhita į Dalatanga 1939 til 1948 - enda liggur hitinn žar óskrįšur į stafręnt form). Žaš sem af er jślķ hefur žó heldur slegiš į hitavikin jįkvęšu eystra - enda įttin oršin ķviš sušlęgari og jafnvel sušaustlęgari en var fram aš žvķ.

Ķ Reykjavķk hefur aftur į móti veriš heldur svalt, mešalhiti žar fyrstu 14 vikur sumars er ašeins 7.7 stig. Ómarktękt kaldara (7,6 stig) var į sama tķma 2015, en sķšan žarf aš fara aftur til 1993 til aš finna jafnlįgan mešalhita fyrstu 14 sumarvikurnar - į eldri tķš er slęšingur af lęgri tölum.

Śrkoman hefur hins vegar veriš óvenjulegri, męlst hafa rśmlega 300 mm ķ Reykjavķk vikurnar fjórtįn, žaš mesta sem vitaš er um sömu vikur - nęstu tölur eru um 250 mm, 2014 og 1887. 

Svipaš er aš segja um sólarleysiš. Ašeins męldust 343,7 sólskinsstundir ķ Reykjavķk, žaš minnsta sem vitaš er um fyrstu 14 vikur sumars - en ómarktękt minna en į sama tķma 1913,  1914 og 1984. 

Góšu tķšindin eru žau aš svo viršist sem heldur hlżrri dagar séu framundan (žó varla žurrir) - hvaš sem hlżjan svo endist er annaš mįl. Langtķmareikningar sżna engar marktękar breytingar į vešurlagi į nęstunni - og žó lengri framtķš sé aušvitaš fullkomlega frjįls er žaš samt žannig aš jślķ og įgśst spyrša sig oftar saman hvaš vešurlag varšar heldur en ašrir almanaksmįnušir - žeir einu reyndar sem sżna einhvern marktękan samvinnuvott. 


Ķ kringum hvor ašra

Tvęr lęgšir stefna nś til landsins. Spįkort evrópureiknimišstöšvarinnar hér aš nešan gildir kl.6 ķ fyrramįliš (mišvikudag 25.jślķ).

w-blogg240718a

Lęgšin viš Sušur-Gręnland er mjög djśp, lķkaniš segir hér 978 hPa ķ mišju. Allt undir 980 hPa telst ķ dżpra lagi į žessum įrstķma og žrżstingur undir 975 hPa er óvenjulegur. Žessi lęgš er meš kalt loft ķ bakiš og stefnir til austsušausturs - veršur aš hįloftalęgš. Önnur lęgš er sķšan langt sušur ķ hafi. Hśn veršur aš taka sveig framhjį žeirri fyrri - umferšarreglum veršur aš hlķta - hįloftalęgšir hafa forgang. Sennilega fylgir töluverš śrkoma sunnanlęgšinni - og nokkur hlżindi žar sem ekki rignir žvķ meira. 

Sunnanlęgšin veršur vęntanlega bśin aš ljśka sér af aš mestu į föstudaginn - en žį er hin enn į lķfi og veldur austanįtt hér į landi. - En žaš er lķtill frišur žvķ vestast į kortinu er lęgšakerfi sem ekki er alveg ljóst hvaš veršur śr - en žvķ liggur į. Til aš komast hingaš veršur žaš aš fara sušur fyrir - rétt eins og sś fyrri - enn er fariš eftir umferšarreglum hįloftanna. 

Ekki vitum viš hvort sunnudagurinn veršur fyrir valinu til samkomu hér į landi - en žaš skiptir svosem litlu - žaš rignir flesta daga hvort eš er - og lķtiš lįt į. 


« Fyrri sķša | Nęsta sķša »

Um bloggiš

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Höfundur er vešurfręšingur og įhugamašur um vešur.

Fęrsluflokkar

Įgśst 2018
S M Ž M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Nżjustu myndir

  • thvera 1876-08 klippt
  • jadar_1983
  • akureyri_1978
  • hvanneyri 1996k
  • t1779-1997_08

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (21.8.): 469
  • Sl. sólarhring: 480
  • Sl. viku: 2718
  • Frį upphafi: 1674331

Annaš

  • Innlit ķ dag: 415
  • Innlit sl. viku: 2377
  • Gestir ķ dag: 393
  • IP-tölur ķ dag: 373

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband