Hlýindaspá

Spár gera ráð fyrir hlýindum á landinu næstu vikuna eða svo. Þess er þó varla að vænta að markverð landsmet verði sett, þó eitt núverandi dægurhitamet liggi vel við höggi því það er áberandi lægra heldur en þau sem eru dæmigerð. Dagana 4. til 15. apríl eru öll landsdægurmet yfir 16 stigum, nema þann 7., það er ekki nema 14,4 stig sett á Kollaleiru í Reyðarfirði árið 2011. Hæsta hitatala fyrri hluta aprílmánaðar er hins vegar 21,2 stig sett í Neskaupstað þann 3. árið 2007 og hiti fór líka yfir 20 stig á Skjaldþingsstöðum þann 9. árið 2011. Staðan er þannig núna að svo gríðarháar tölur kæmu nokkuð á óvart - en miði er möguleiki. Spár dagsins gera ráð fyrir hámarksþykkt, meiri en 5520 metrum yfir austanverðu landinu í næstu viku - of langt er í það nú til að við getum treyst slíkum spám. 

w-blogg030425i

Við getum hins vegar verið sæmilega viss um að þykktin verður vel yfir meðallagi næstu tíu daga eins og spákort evrópureiknimiðstöðvarinnar hér að ofan sýnir. Myndarlegt, hlýtt háþrýstisvæði er við norðanverðar Bretlandseyjar og beinir hingað mjög hlýju lofti langt úr suðri. Hámarksþykktarvikið á kortinu er um 150 metrar, hiti í neðri hluta veðrahvolfs meir en 7 stig ofan meðallags. 

Þótt varla sé búist við hrinu landsdægurmeta eru metahrinur líklegri á einstökum veðurstöðvum. Við skulum til gamans líta á hámarkshitadægurmet Reykjavíkur. 

w-blogg030425a

Rauðu súlurnar á myndinni sýna hámarksdægurmet Reykjavíkur alla daga ársins. Þau eru flest kringum 9 stig, eða rétt rúmlega það í janúar til mars, en fara síðan ört hækkandi, sérstaklega undir lok aprílmánaðar. Enn vantar talsvert upp á að allir dagar júlí og ágústmánaðar hafi nokkru sinni náð 20 stigum. Strikalínan ofan við sýnir hins vegar landsdægurmetin, talsvert hærri en þau í Reykjavík.

Til að sjá betur þann árstíma sem nú stendur yfir er hér önnur mynd.

w-blogg030425b

Við lítum nánár á hluta línuritsins að ofan. Það er 25.janúar sem á 10,1 stig alveg lengst til vinstri á línuritinu. Síðasti dagur lengst til hægri er 22.júní. Lægsta hámarksdægurmetið er 8,0 stig. Það á reyndar hlaupársdagurinn 29.febrúar, hann er verr settur en aðrir dagar í keppni sem þessari, fær aðeins að taka þátt fjórða hvert ár - en það kemur væntanlega að því að hann hittir í einhverja hærri tölu en hann hefur enn nælt sér í. Í mars hækka tölurnar smátt og smátt, sól hækkar á lofti. Fáeinir dagar skera sig úr fjöldanum og eru sérmerktir á myndinni, 27. mars 1948 er dæmi. Stendur sig miklu betur heldur en vænta mætti - enda var þetta mjög óvenjulegur dagur víða um land. Fyrri hluti apríl er frekar snautlegur miðað við þessa fínu daga um mánaðamótin. Dægurmetin liggja á bilinu 10,3 stig og upp í 12,5 stig. Það er ekki fyrr en þann 16. að 13 stigin fara að ná sér á strik, og enginn dagur kemst upp fyrir 27.mars fyrr en 25. apríl 2019. Þá fór hámarkið í 14,7 stig. Tveir aðrir dagar (26. og 30.apríl) árið 2019 settu líka ný met - og sá síðarnefndi á enn mánaðarmet apríl í Reykjavík, 17,1 stig. 

Fyrstu 20 stig vorsins í Reykjavík eru frá 14.maí 1960. Sá dagur er einnig sérstakur fyrir það að vera sá eini á árinu þar sem Reykjavík á líka landsdægurmetið. Annars eru metin síðari hluta maí flest á bilinu 17 til 18 stig. 

Nú er það svo að spár reiknimiðstöðvarinnar fyrir næstu daga gera ekki ráð fyrir nýjum dægurhitametum í Reykjavík. Ástæðan er þó ekki skortur á hlýju lofti heldur fremur að það sjáist full lítið til sólar og að vindátt verði ekki nægilega austlæg. En staðan er samt þannig að rétt er að gefa málinu gaum og reyna að grípa góðviðrisgæsina ef hún gefst. 

Við notum tækifærið og lítum á eina mynd til viðbótar. 

w-blogg030425c

Hún sýnir mismun á hámarkshitadægurmetum landsins alls og Reykjavíkur. Einn dag ársins er munurinn núll, 14.maí eins og áður er nefnt. Mestur er munurinn 11.nóvember, 11,5 stig. Ekki er um marktæka árstíðasveiflu að ræða - heldur tilviljanakennt allt saman, meðalmunur í kringum 6 stig allt árið. 

Eins og sjá mátti á fyrstu myndinni, þeirri sem sýndi þykktarvik á Atlantshafi er ástæðu hlýindanna að leita í kryppu á hringrás vestanvindabeltisins. Hin miklu hlýindi einskorðast við tiltölulega afmarkað svæði. Kaldara er bæði austan og vestan við. Köldu vikin eru þó minni en þau hlýju, bendir kannski til þess að þeir kuldapollar sem þar verða á ferð séu ekki mjög fyrirferðarmiklir eða fastir fyrir. En það þarf samt að fylgjast vel með þeim næstu vikurnar. 


Smávegis af mars 2025

Mars var hlýr hér á landi, en eins og í febrúar vantaði þó upp á methlýindi. Taflan sýnir hvernig hiti á spásvæðunum raðast. Hún nær til 25 ára - í marspistli Veðurstofunnar má finna meðaltal og röðun á einstökum stöðvum. 

w-blogg020425a

Að tiltölu var hlýjast við á Vestfjörðum þar sem þetta var næsthlýjasti mars á öldinni, en ívið hlýrra var í mars 2004. Á öðrum spásvæðum er algengast að hitinn raðist í 3. til 5. hlýjasta sæti aldarinnar, á Suðurlandi þó í sjöunda sæti og það sjötta á Miðhálendinu. 

w-blogg020425b

Kort evrópureiknimiðstöðvarinnar sýnir meðalhæð 500 hPa-flatarins (heildregnar línur), meðalþykkt (daufar strikalínur) og þykktarvik (litir). Hér á landi var þykktin 65 til 70 metrum yfir meðallagi, hiti var því 3,0 til 3,5 stig ofan meðallags í neðri hluta veðrahvolfs. 

Vestanáttin í háloftunum var vel yfir meðallagi, en sunnanáttin í meðallagi - eins og kortið sýnir. Svipuð vindastaða var uppi í mars 2021, en þá var þó kaldara en nú - hlýindin voru mest um landið austanvert. Hlýindi eru um mestallt svæðið sem kortið sýnir, mest á norðvestanverðu Grænlandi. Kuldapollurinn Stóri-Boli fjarri sínum venjulegu beitarhögum. Eins og sjá má á kortinu var aftur á móti kuldapollur yfir Pýrenneaskaga, enda var þar úrkomusamara og kaldara heldur en venjulega í marsmánuði.

Við þökkum BP fyrir kortagerðina - að vanda. 


Öflug lægð

Nú stefnir nokkuð öflug lægð til landsins - eftir alllangan kafla þar sem vindur hefur lengst af verið hægur. Lægðin á að fara til norðurs fyrir vestan land á morgun (sunnudag) og þótt hún verði aðeins farin að linast áður en hingað kemur verðum við samt að gefa henni gaum - sérstaklega vegna þess að það er stórstreymt og vindur stendur á land þegar háflóð er á mánudagsmorgunn. Sjór er þó ekki jafn ókyrr fyrir eins og var fyrir um það bil mánuði síðan þegar áhrifin urðu í frekara lagi við vesturströnd Reykjaness og á innanverðum Faxaflóa. 

w-blogg300325a

Kortið sýnir stöðuna eins og evrópureiknimiðstöðin geri ráð fyrir að hún verði kl.9 í fyrramálið. Lægðin er þá enn um 1200 km suðvestur í hafi en er á mikilli ferð, líklega um 80 km/klst - eða meira. Litirnir sýna þrýstibrigði, breytingu sjávarmálsþrýstings á 3 klst. Loftvog hríðfellur á undan lægðinni, allt að 13 hPa, en rís hér enn hraðar 20 hPa á 3 klst. Það er orðið býsna mikið. Hér á lægðin að vera um það bil í hámarksafli. Síðan dregur heldur úr. Þó er gul viðvörun Veðurstofu í gildi, einkum vegna hríðar- eða krapabyls á fjallvegum - hugsanlega stutta stund líka í byggð.

Þegar lægðin fer hjá snýst í suðvestanátt og þótt lægðin - og þar með vindur - verði eitthvað farin að linast virðist hún hitta nokkuð „vel“ í morgunflóðið á mánudagsmorgunn.

Það er óþægilegt að fá lægðir sem þessa ofan í langvinna blíðu á Suðvesturlandi - útivistarfólk ætti að hafa það í huga. 

En eins og venjulega vísar ritstjóri hungurdiska alfarið á Veðurstofuna varðandi spár - hér er aðeins hugleiðingar að finna. 


Hlaupið yfir árið 2008

Veðurfar á árinu 2008 var lengst af hagstætt. Flestir veðurviðburðir eru þó fallnir í gleymskunnar dá. Helst að sumir muni hina óvenjulegu hitabylgju í júlílok. Af öðrum viðburðum í náttúrunni er Ölfussjarðskjálftinn mikli langminnisstæðastur. Tryggt tjón varð hátt á þriðja tug milljarða króna. Tjónið í efnahagshruninu um haustið varð þó miklu meira - en það er ekki veðurtengt.

Sumarhelmingur ársins, frá maí til og með september var óvenjuhlýr um landið sunnan- og vestanvert og sömuleiðis var þá þar bæði þurrt og sólríkt. 

Veðurlag í janúar þótti nærri meðallagi á landinu. Umhleypingasamt var og þó hvergi væri mikill snjór var hann samt til trafala við samgöngur. Tíð í febrúar var víðast talin óhagstæð og jafnvel mjög óhagstæð til sjávarins. Illviðri voru tíð, einkum fyrir miðjan mánuð, og víða var talsverður snjór á jörðu. Mjög kalt var í upphafi mánaðarins. Mars var aftur á móti ekki fjarri meðallagi um stóran hluta landsins en úrkomusamt var sums staðar norðan- og austanlands. Apríl var lengst af hagstæður mánuður og fremur úrkomulítill. Hlýtt og góðviðrasamt var í maí, mjög ólíkt því sem var næstu ár á undan. Í júní var hlýtt var um sunnan- og vestanvert landið. Mjög þurrt var vestanlands og einnig víða um sunnanvert landið og tafði þar sprettu. Óvenjusólríkt var sunnanlands. Sláttur hófst óvenju snemma norðaustanlands, jafnvel í fyrstu viku mánaðarins. Mjög hlýtt var í júlímánuði, sérstaklega síðustu 10 dagana, og voru þá hitamet slegin víða um land. Góðviðrasamt var í mánuðinum. Í ágúst var tíð hlý og hagstæð um land allt. September var einnig hlýr, en þá var mjög úrkomusamt á Suður- og Vesturlandi. Metúrkoma við Breiðafjörð. Í október var hlýtt var í veðri í annarri viku mánaðarins, en annars var mánuðurinn kaldur og snjór heldur meiri og þrálátari en venjulegt er á þessum tíma árs. Sunnanlands snjóaði í fyrstu viku mánaðarins. Tíð var lengst af hagstæð í nóvember og desember, þótt snjór væri meiri á jörðu í desember en á sama tíma næstu ár á undan.

Í textanum hér að neðan er leitast við að rifja upp helstu veðurviðburði ársins, oft með beinum tilvitnunum í texta frétta- og dagblaða. Í fáeinum tilvikum hafa augljósar prentvillur verið leiðréttar og stafsetningu í stöku tilviki hnikað til - vonandi að meinalausu. Árið 2008 voru blaðamenn Morgunblaðsins og fréttaritarar drýgstir við að segja frá veðri, er þeim þakkað. 

Fyrstu tveir mánuðir ársins rúmir voru mjög umhleypingasamir og veðurlag til vandræða. Tjón varð töluvert, en átti sér stað í mörgum veðrum og varla hægt að segja að hvert þeirra skeri sig sérstaklega úr. Desember 2007 hafði einnig verið illviðrasamur. Nokkur illviðri gengu yfir landið í janúar, verstu veðrin gerði á nýársnótt (af suðri) og síðan 22., 27. og 31. Minniháttar tjón varð í þessum veðrum en töluverðar samgöngutruflanir.

Morgunblaðið segir frá vandræðum 2.janúar:

Fyrsta beiðni ársins eftir aðstoð frá björgunarsveitum Landsbjargar var ekki lengi að berast. Björgunarsveitin Tindar í Hnífsdal var kölluð út þremur mínútum eftir miðnættið á nýársnótt. Þá höfðu sterkir svipti- eða hvirfilvindar, svonefnd Gjögraveður, gert vart við sig í Hnífsdal og valdið töluverðu eignatjóni. Þetta er fremur sjaldgæft en verður helst í sunnanátt þegar vindum slær fyrir svonefnt Leiti í fjallinu fyrir ofan þorpið. Múrhúð flettist af veggjum Að sögn Kristjáns Ívars Sigurðssonar, umsjónarmanns gömlu rækjuverksmiðjunnar á Bakka, sem nú er geymsluhúsnæði, fór vindur að aukast um hálftólf. „Ég verð fljótt var við að húsið hjá mér nötrar og skelfur. Þá hafði losnað múrhúð utan af húsinu hjá mér. Maður gapir bara yfir þessu, það eru nokkrir fermetrar farnir af húsinu,“ segir Kristján. Þegar hann varð var við þakplötur og fleira lauslegt sem fauk til og frá ákvað hann að huga að húsunum á Bakka. „Um tólfleytið fer ég yfir ásamt 15 ára gömlum syni mínum, þetta eru varla nema 150 metrar þarna á milli. Á miðri leið kemur vindstrókur og feykir okkur um það bil þrjátíu metra. Við kýldumst í jörðina og fukum eftir henni á fleygiferð út í snjóruðning. Maður réði ekki neitt við neitt.“ Þeir feðgar sluppu til allrar lukku við meiðsli. Í rækjuverksmiðjunni hafði bílskúrshurð fokið inn í húsið og hafnað ofan á vélsleða. Við þetta stóð vindurinn inn í húsið og járnplötur þeyttust af stórum hluta þaksins. Einangrun í lofti 150 fermetra kæliklefa hrundi einnig niður, og ljóst þykir að milljónatjón hefur orðið á húsinu. Þó hefði getað farið verr, enda bílar, fellihýsi, bátar og fleira verðmætt í geymslu þar innandyra.

200 metrum innar í Hnífsdal var Torfi Einarsson að fagna áramótunum. Þar var hæglætisveður og brenna í gangi. „Ég stóð úti í blankalogni og var að skjóta upp flugeldum með krökkunum mínum. Þá heyrði ég þennan rosalega hávaða og sá hvar bárujárnsplötur þeyttust hátt upp í loftið.“ Torfi, sem búið hefur í Hnífsdal í 30 ár, segist líklega hafa upplifað þetta veðurfyrirbrigði þrisvar til fjórum sinnum áður. Töluverðar skemmdir urðu einnig á öðru íbúðarhúsi þar sem þakplötur losnuðu og mikið rigningarvatn flæddi inn í stofu og svefnherbergi. Veðrinu slotaði fljótt og var orðið skaplegt klukkan þrjú um nóttina.

Morgunblaðið segir 5.janúar frá vandræðaveðri rétt fyrir áramótin:

Mikið brim gekk yfir bryggjurnar á Hólmavík í sjóveðri sem skall á sl. sunnudag [30.desember]. Skemmdir urðu einkum á malbiki á bryggjum en vindur var að sunnan og fór í 33 metra á sekúndu í hviðum á Hólmavík. Einnig urðu skemmdir á frárennslisrörum og varnargörðum auk þess sem brim skall á hjólhýsi á gámasvæðinu og gjöreyðilagði það. Þá eyðilagðist dekk á stórskipabryggjunni endanlega og þar kom gat í gegnum enda bryggjunnar. Kristín Einarsdóttir fréttaritari

Aðalillviðrasyrpan hófst þann 22. Þá kom mjög djúp lægð hratt hefðbundna leið suðvestan úr hafi og fór síðan norðvestur í Grænlandshaf. Mjög hvasst varð víða um land. Morgunblaðið segir frá 23.janúar:

Bátur sökk í Keflavíkurhöfn í gærmorgun [22.] vegna óveðurs og annar losnaði frá bryggju í Njarðvíkurhöfn og rak upp í fjöru. Tjón var auk þess víða um land og fólk var varað við að vera á ferðinni á vegum landsins. Víðir Reynisson, deildarstjóri almannavarnadeildar ríkislögreglustjóra, segir að spáð hafi verið suðaustanátt en veðrið hafi verið austlægara og það hafi breytt miklu, tjónið hafi ekki verið eins mikið. Talið er að mesta tjónið hafi verið í Reykjanesbæ í morgunsárið, þegar báturinn Tjaldanes, sem er um 180 tonn, losnaði frá bryggju í Njarðvíkurhöfn og rúmlega 11 tonna báturinn Sunna Líf sökk í Keflavíkurhöfn. Víðir segir að þegar veðrið hafi verið sem verst hafi verið um 40 til 50 sm sjór yfir bryggjunum. Víða var tilkynnt um tjón vegna foks. Til dæmis í Vestmannaeyjum, í Mýrdal, upp með Vesturlandi og á Ísafirði. Víðir segir að þó margar tilkynningar hafi borist hafi ekkert meiriháttar tjón orðið.Hins vegar hafi björgunarsveitir staðið í erfiðum verkefnum við erfið skilyrði í marga klukkutíma.

Mjög hvasst var víða um land. Á Stórhöfða í Vestmannaeyjum mældist vindhraði til dæmis 38 metrar á sekúndu klukkan sex í gærmorgun. Vegagerðin varaði við stórhríð og óveðri víðs vegar um landið. Auk þess var varað við flughálku, snjóþekju og skafrenningi. Skólahald í uppsveitum Borgarfjarðar og Árnessýslu féll niður eða var frestað. Ferðum Herjólfs var aflýst. Röskun varð á innanlandsflugi og mikið var um umferðaróhöpp en engin alvarleg slys, að sögn Víðis. Byrjað var að kalla út björgunarsveitir um klukkan þrjú í fyrrinótt og mikil læti voru í veðrinu næstu klukkutíma, en um hádegi var samhæfingarstöðinni í björgunarmiðstöðinni Skógarhlíð í Reykjavík lokað.

Slide2

Þann 24.fór kröpp lægð mjög hratt til austurs fyrir sunnan land (sjá kortið). Í kjölfar hennar gengu miklir éljabakkar úr suðvestri inn yfir suðvestavert landið. Mikla ófærð gerði þá suðvestanlands.

Slide1

Hitamyndin hér að ofan er tekin þegar lægðin hraðfara var komin alla leið til Noregs, en éljaflókar ganga inn á vesturland að kvöldi 25.janúar. Morgunblaðið segir frá 26.janúar:

Suðvestanhríð og skafrenningur ollu því að samgöngur fóru úr skorðum sunnanlands í gær og var annríki hjá björgunarsveitum í gærmorgun vegna ófærðar. Ökumenn lentu víða í vandræðum og þurfti að ganga svo langt að loka Reykjanesbraut um tíma. Björgunarsveitir frá Borgarnesi og Akranesi voru einnig kallaðar út til aðstoðar ökumönnum undir Hafnarfjalli og í Melasveit. Í Árnessýslu voru björgunarsveitir einnig kallaðar út vegna ófærðar á Selfossi, í Þrengslunum og á Hellisheiði. Að sögn lögreglunnar á Selfossi var lögð áhersla á að halda Suðurlandsvegi opnum á láglendinu, þ.e. í Þrengslunum, en Hellisheiðin höfð lokuð. Fjölmargir ökumenn voru þar fastir á bílum sínum og þáðu aðstoð björgunarsveitarmanna á sérútbúnum ökutækjum við að komast niður af heiðinni. Ekki var mikið um að menn þyrftu að skilja bíla sína eftir á heiðinni. Erfitt færi við Þingvallaafleggjarann Þá sinntu björgunarsveitir á höfuðborgarsvæðinu hjálparbeiðnum, mest í Mosfellsbæ og á Vesturlandsvegi við vegamót Þingvallaafleggjara þar sem töluverð snjóþyngsli voru.

Mesta álagið var þó hjá björgunarsveitum á Suðurnesjum en í Sandgerðishöfn losnaði skip frá bryggju og vandræðaástand skapaðist á Reykjanesbrautinni þegar mikill fjöldi bíla festist þar á kaflanum frá Grindavíkurafleggjara, sem einnig var lokaður, að Keflavík. Var Reykjanesbrautinni lokað fram að hádegi. Að sögn Gunnars Stefánssonar hjá björgunarsveitinni Suðurnesjum skapaðist versta ástandið í kringum vinnusvæðin þar sem unnið er að breikkun Reykjanesbrautarinnar. Segir hann að björgunarsveitarmenn hafi vart orðið vitni að eins mikilli snjósöfnun á vegum eins og þarna var. Allt að 100 bílar voru fastir þvers og kruss á veginum og kom að litlu haldi að vera jeppum nema þeir væru mikið breyttir. Mjög blint var á veginum og þegar fólksbílar óku fyrirvaralaust út í snjóskafla, skóf samstundis að þeim og þannig hertist hnúturinn sífellt. Urðu að skapa pláss fyrir ruðningstækin. Um 50 björgunarsveitamenn voru að aðstoða ökumenn og notuðu til þess 15 björgunarsveitabíla. Lauk aðgerðum ekki fyrr en um kl.16. „Aðgerðir snerust aðallega um að losa bíla af brautinni til að skapa pláss fyrir snjóruðningstæki,“ segir Gunnar Stefánsson. „Stærsta vandamálið snerist um staðina þar sem unnið er að breikkun brautarinnar. Við þrengingar, þar sem skipt er yfir á einfaldan veg, eru snjógildrur og ef þær hefðu ekki verið, þá hefði vandinn ekki verið nærri eins mikill og raunin var í [gær]morgun. Það skóf að hindrunum við skiptingarnar og um leið og einn bíll stöðvast í skafli þar skefur að honum og fleiri skaflar myndast.“ Hann tekur þó fram að þetta verði úr sögunni þegar vegavinnumannvirki verða fjarlægð.

Veðrið setti ekki síður strik í reikninginn í flugsamgöngum og neyddust flugvélar í millilandaflugi til að lenda á Reykjavíkurflugvelli og Egilsstaðaflugvelli vegna óveðursins. Tveim Boeing 757-þotum á leið frá Bandaríkjunum var snúið til Reykjavíkur og lenti sú fyrri kl. 6:42 og sú seinni kl. 6:48 í gærmorgun. Slæm bremsuskilyrði voru á Keflavíkurflugvelli auk óhagstæðra hliðarvinda en á Reykjavíkurflugvelli voru hins vegar mun hagstæðari skilyrði og tókust lendingar flugvélanna án vandkvæða. Þriðju vélinni sem einnig var af sömu gerð og á leið frá Bandaríkjunum var hins vegar snúið til Egilsstaða og komst til Keflavíkur eftir hádegið. Vegfarendur á höfuðborgarsvæðinu fóru heldur ekki varhluta af ástandinu þegar morgunumferðin hófst og urðu miklar tafir á umferð. Sögur gengu af því ofan úr Borgarfirði að 10 mínútna akstur frá Borg niður í Borgarnes hefði tekið hátt í klukkutíma á stórum og breyttum jeppum. Flugfarþegar á leið til Keflavíkurflugvallar urðu margir hverjir veðurtepptir á Reykjanesbrautinni. Björgunarsveitarmenn á jeppum voru margar klukkustundir að greiða úr flækjunni við mjög erfiðar aðstæður.

Þann 27. fór kröpp og djúp lægð hratt norðaustur skammt fyrir vestan land og olli illviðri um mikinn hluta landsins. Morgunblaðið segir frá 28.janúar:

Þótt hver lægðin annarri krappari hafi gengið yfir landið þennan vetur, með tilheyrandi viðvörunum um óveður, virðist sem Íslendingum sé ekki tamt að binda niður lausamuni.
Í hvert skipti hefur þurft að kalla út hundruð björgunarsveitarmanna til að elta uppi ruslafötur og útigrill en aðallega lausamuni af nýbyggingarsvæðum. Um 170 björgunarsveitarmenn glímdu í gær við á milli sjötíu og áttatíu miserfið verkefni og segir upplýsinga- og kynningarfulltrúi Landsbjargar gagnrýnivert að verktakar hugi ekki að lausum munum. Engin stórtjón hlutust af í óveðrinu í gær og engin meiðsl á fólki sem vitað er um. Fremur lítið var um útköll á höfuðborgarsvæðinu en þó þurftu björgunarsveitarmenn nánast að vera með vakt í Vallahverfi í Hafnarfirði þar sem byggingarefni, flekamót og fleiri hlutir fuku til. Af því hlutust skemmdir á nýbyggingum. „Þetta gerist í hvert einasta skipti að hlutir fara af stað og það er einfaldlega vegna þess að ekki er nægilega gengið frá,“ segir Ólöf Snæhólm Baldursdóttir, upplýsinga- og kynningarfulltrúi Landsbjargar, og bætir við að mildi sé að enginn hafi slasast alvarlega. „Það skapast mikil hætta af þessu foki, meiri en margan grunar. Fjúkandi þakplata t.a.m. getur þess vegna klippt mann í sundur.“ Þrátt fyrir að hægt sé að koma í veg fyrir mörg útköll er það ekki ávallt tilfellið. Á Suðurnesjum voru útköllin í gær flest – hátt í þrjátíu – og fuku m.a. tengivagnar, gámar og þakplötur til. Á Keflavíkurflugvelli mældist vindur um þrjátíu metrar á sekúndu um hádegisbil og fór yfir fjörutíu m/s í hviðum. Þar fauk m.a. fjörutíu feta gámur í gegnum girðingu og mátti litlu muna að hann færi á röð af bílaleigubílum.

Veðrið náði hámarki á Suðurlandi upp úr hádegi og gekk yfir Vesturland. Á Akranesi losnuðu klæðningar og þakkantar af húsum og unnu björgunarsveitir að því að festa niður. Þegar líða tók á dag færðist óveðrið yfir Vestfirði og skemmdist m.a. krani við höfnina á Ísafirði þegar flutningaskipi var siglt á hafnarbakkann. Afar hvasst var í höfninni og bar skipstjóri við að af þeim sökum hefði ekki tekist að stýra skipinu sem skyldi. Þegar degi hallaði fór að hvessa á Norðurlandi og Norðausturlandi en lítið var um skemmdir á þeim slóðum. Veðrið átti svo að ganga niður í nótt og samkvæmt spá Veðurstofu Íslands verður það hið skaplegasta í dag.

Fjöldi fólks beið lengi vel á flugvöllum um land allt í gærdag en innanlandsflugi var framan af degi frestað og síðdegis fellt niður vegna óveðurs. Töluverðar tafir urðu einnig á millilandaflugi. Mikill vindur var á Suðurnesjum framan af degi og þurfti Boeing 757 farþegaþota að hætta við lendingu á Keflavíkurflugvelli. Henni var þess í stað lent á Reykjavíkurflugvelli þar sem veður var töluert skaplegra. Lendingin gekk vel. Veðrið hafði ekki aðeins áhrif á samgöngur í lofti því Herjólfur lét aldrei úr höfn í gær, né Breiðafjarðarferjan Baldur. Innanlandsflug fellt niður. Veðurofsinn í gær hafði töluverð áhrif á raforkukerfi Landsnets. Á ellefta tímanum í gærmorgun varð bilun í 220 kV tengivirkinu í Sigöldu með þeim afleiðingum að allir aflrofar leystu út. Bilunin hafði m.a. áhrif á stóriðju á Suðvesturlandi sem fór út með álag. Tengivirkið var komið í rekstur að nýju eftir 20 mínútur, en stóriðjan komst ekki í eðlilegan rekstur fyrr en um miðjan dag. Jafnframt leysti út hjá Alcoa Fjarðaáli og fór kerskáli út með álag. Töluverðar truflanir urðu þá í afhendingu rafmagns á Vestfjörðum og Vesturlandi fram eftir degi og síðdegis leysti Norðurálslína 2 út í tengivirki Norðuráls. Í kjölfarið leysti út þéttir á Brennimel.

Hellisheiði var lokað með valdi um stund í gærdag eftir að bílar fuku út af veginum. Mælir Vegagerðarinnar sýndi þá vindhraða á milli 25 og 29 m/s og gaf til kynna að heiðin væri lokuð. Engu að síður héldu ökumenn áfram. Þurfti lögregla því að halda úti vakt til að koma í veg fyrir að lokunarskiltið yrði virt að vettugi. Þá höfðu í það minnsta þrír bílar fokið út af, og einn þeirra m.a. hafnað á hliðinni. Engin alvarleg meiðsli urðu á fólki. Upp úr hádegi í gær var vindhraði á milli 30 og 35 m/s á Holtavörðuheiði en eftir því sem næst verður komist fóru þó engir bílar út af veginum. Í gærkvöldi voru vegir víða um land enn flughálir og búast má við áframhaldandi hálku í dag.

Þann 30. dýpkaði lægð fyrir sunnan land og fór austur. Vindur snerist þá til norðurs og það kólnaði verulega - enda var norðanloftið með kaldasta móti. 

Slide3

Kortið sýnir mikinn kuldapoll sem kom úr norðri og fór til suðurs skammt fyrir austan land.  Þykktin í honum miðjum var minni en 4920 metrar (fjólublár litur á kortinu). Það er ekki mjög algengt að aá litur snerti landið - og þá ekki lengi. Kortið gildir síðdegis þann 1.febrúar. Morgunblaðið segir frá þann dag:

Brunagaddi er spáð víða á landinu um helgina [2. og 3.]. Mest verður frostið í dag og á morgun, allt að fimmtán stig á Suðvesturlandi, en að líkindum mun kaldara inn til landsins. Þessu fylgir mikil tjónahætta og því ástæða til að vara fólk við. Um tíu vatnstjónstilfelli urðu vegna frosts hér á landi í janúarmánuði, að sögn Einars Guðmundssonar, framkvæmdastjóra Forvarnahúss Sjóvár, mörg hver ansi slæm. Því er ástæða til að taka aðvaranir alvarlega, enda fyrsti alvöru kuldakaflinn að hefjast.

Morgunblaðið heldur áfram 2.febrúar:

Hann stendur undir nafni þorrinn um þessar mundir, þótt blóðið frjósi reyndar ekki í æðum eins og segir í alþekktu kvæði Kristjáns Fjallaskálds. Engu að síður er frost á Fróni nú í fyrstu viku þorra og sáust ýmis nýstárleg merki þess í nútímasamfélagi í gær. Einna mest vakti athygli sú staðreynd að met var sett í heitavatnsnotkun á höfuðborgarsvæðinu, en í gærmorgun fór rennsli á heitu vatni eftir dreifikerfi Orkuveitu Reykjavíkur í 15.200 tonn á klukkustund. Hefur rennslið aldrei verið meira og má rekja þetta til mikillar uppbyggingar og frostsins sem fór í 13 stig í Reykjavík. Samkvæmt upplýsingum OR svara 15.200 tonn af vatni á klukkustund til liðlega fjögurra rúmmetra á sekúndu. Þá er straumurinn um heitavatnsleiðslurnar farinn að slaga upp í rennsli Elliðaánna, en meðalrennsli þeirra er um 4,7 rúmmetrar á sekúndu. Gera má fastlega ráð fyrir því að kuldinn hefði orðið margfalt meiri ef vind hefði hreyft að ráði í gær, en til þess var tekið hversu stillt var í veðri og minnti veðrið á það sem gengur og gerist að vetri til í löndum með meginlandsloftslag. En það var ekki alls staðar fallegt vetrarveður í gær.

Norðanlands var hvorki stillt né bjart og fóru Akureyringar síst varhluta af norðanáttinni. Átta árekstrar urðu í umdæmi lögreglunnar og fór dagurinn hjá lögregluþjónunum í að sinna þeim. Ekki urðu slys á fólki en slæm færð var í bænum, mikil ofankoma og slæmt skyggni. Nokkru vestar, í Skagafirðinum, var síst betra veður, þreifandi dimmur éljagangur og 8-10 stiga frost. Lögreglan sagði að milli élja hefði þó verið bjart. Húsvíkingar sáu vart eitt einasta snjókorn falla í gær en fengu samt rækilegan skammt af skafrenningi svo æði dimmt varð á meðan. Í Húnavatnssýslu var svolítill éljagangur og hálka á vegum. Ísfirðingar voru í 10-11 stiga frosti og skafrenningi en ekki var samt neinni ofankomu fyrir að fara. Á Höfn í Hornafirði sagði lögreglan að veður hefði verið stillt og fallegt og frostið um níu stig. Sérstaka athygli vakti stórt og mikið glitský í vestri. Þótt ýmsum gæti þótt um og yfir 10 stiga frost mikið telst það saklaust miðað við kuldann á hálendinu í gær. Í Sandbúðum á Sprengisandi mældist frostið 21 stig og sömu sögu var að segja af Hágöngum. Þá var 20 stiga frost í Veiðivatnahrauni. Sjaldan gerist það að eitt helsta aðalsmerki og sérkenni Íslands, þ.e. heitar og notalegar sundlaugarnar hérlendis, mæti ofurefli Frosta gamla. Það gerðist samt í gær þegar laugunum á Akranesi og Borgarnesi var lokað vegna heitavatnsskorts. Sömu sögu var að segja um Sundhöll Selfoss og Sundlaug Stokkseyrar. Það voru því nokkrar áhyggjur sem sóttu að heimildamanni Morgunblaðsins er hann brá sér í Árbæjarlaug í Reykjavík, vitandi af heitavatnsskorti í nágrannabyggðunum. En skortur var ekki á heitu vatni þar, enda heitir vatnið ekki heitavatnið fyrir neitt, vatnið. Spáð er minnkandi frosti frá og með morgundeginum.

Sundlaugarnar á Akranesi og Borgarnesi eru lokaðar og verða ekki opnaðar fyrr en eftir helgi þegar kuldakastinu er lokið. Ákvörðun um að loka var tekin í öryggisskyni eftir að vatnsborð í heitavatnsgeymum hafði lækkað mjög í kjölfar rekstrartruflana um síðustu helgi. Ekki er útilokað að til frekari skerðinga komi næstu daga.

Morgunblaðið segir enn af frostum 4.febrúar. Einnig er sagt af fannkomu eystra, en lægð fór  þá til norðvesturs skammt fyrir austan og norðaustan land. 

Ekki virðist hafa orðið mikið tjón vegna frostskemmda á leiðslum sumarbústaða eða annarra húsa í frostinu um helgina. Í Grímsnesi stíflaðist afrennsli þriggja til fjögurra bústaða en það tókst að laga áður en verulegt tjón varð. Hugsanlegt er að það fari að leka úr frosnum leiðslum nú þegar frostið minnkar og mun það koma í ljós næstu daga. Mikið álag var á kerfi hitaveitna þegar frostið var sem mest en þau virðast hafa staðist álagið. Frostið fór í 22 til 24 stig í stórum sumarhúsabyggðum á Suður- og Vesturlandi á föstudagskvöldið.

Morgunblaðið segir 5.febrúar frá krapaflóði í Elliðaám - afleiðingum frostanna:

Loka þurfti Rafstöðvarvegi í Elliðaárdal um tíma í gærmorgun [4.] vegna krapaflóða í Elliðaám. Töluvert af vatni flæddi yfir veginn og tók lögreglan á höfuðborgarsvæðinu ákvörðun um lokun af þeim sökum. Kallaðir voru til starfsmenn Orkuveitu Reykjavíkur og tók um eina og hálfa klukkustund að opna veginn að nýju.

Nokkuð hefur borið á því í kuldanum að undanförnu að neysluvatnslagnir, hvort heldur fyrir heitt eða kalt, hafi frosið.

Vetur konungur sýndi Austfirðingum í tvo heimana í gærdag. Færð var víða erfið og fjallvegir ófærir. Vegfarendur í á fjórða tug bíla sátu m.a. fastir á Fagradal, milli Fljótsdalshéraðs og Reyðarfjarðar um miðbik dagsins, í lausamjöll og 20 m/sek. vindi. Snjóflóð féllu á vegi og ökutæki. Snjóflóð féll í Mjósundum, á veginn milli Fáskrúðsfjarðar og Stöðvarfjarðar, um hádegisbilið. Var snjóflóðið um 60 m breitt og lenti á 20 tonna vörubíl með snjótönn og henti honum þversum á veginn. Þykir mildi að flóðið hreif hann ekki tugi metra ofan í stórgrýtta fjöru neðan vegarins. Ökumann sakaði ekki en vörubíllinn skemmdist nokkuð. Þá féll snjóflóð á svipuðum tíma úr Grænafelli ofan þjóðvegarins í Reyðarfirði en það var minni háttar. Snjóflóð á þessum stað eru fremur tíð.

Enn ein lægðin kom sunnan úr hafi þann 7. og fór til norðurs rétt austan við land. Lægðin var kröpp og í kjölfar hennar gekk enn í suðvestanátt með snjókomu suðvestanlands. 

Slide4

Strax daginn eftir [8.] kom önnur lægð sunnan úr hafi. Lægðin varð sérlega djúp, innan við 930 hPa í miðju. Landsynningsveðrið á undan lægðinni varð ákafast, því fylgdi rigning og leysingar ofan í talsverðan snjó. Síðan snerist vindur í útsuður og varð einnig mjög hvasst af þeirri átt, en skaðar urðu þó minni. Sjór ókyrrðist mjög og gekk sums staðar á land, enda var nýtt tungl þann 6.

Morgunblaðið segir frá 8.febrúar:

Það er vetur og fékkst það rækilega staðfest í gær er ófært var víða um land vegna mikilla snjóa. Síðdegis bætti í vind og á skall mikill skafrenningur svo varla sást út úr augum. Vegum var lokað, snjóflóð féllu og flug lá niðri fram eftir degi. Hálka, éljagangur og snjókoma varð til þess að víða var alls ekkert ferðaveður, m.a. á Vestfjörðum, en þrjú snjóflóð féllu í Súðavíkurhlíð í gærmorgun. Jóhanna Ólöf Rúnarsdóttir, sem búsett er í Súðavík, slapp ómeidd er hún keyrði utan í fyrsta snjóflóðið um kl.10:30 í gærmorgun. Hún var á leið í skólann á Ísafirði er hún sá í gegnum hríðina að snjóflóð hafði fallið á veginn. „Ég sá snjóflóðið svo seint að ég náði ekki að stoppa bílinn nógu snemma og rann inn í það,“ segir Jóhanna. Hún segist ekki hafa óttast að annað flóð félli, enda langt síðan færðin var svona slæm. „Ég var bara ofboðslega róleg, hafði ekki miklar áhyggjur. Hringdi á hjálp við að losa bílinn. Fannst þetta ekki alvarlegra en það.“ Innan skamms kom sjúkrabíll á staðinn og fékk Jóhanna far með honum inn á Ísafjörð. „Ég gerði mér ekki grein fyrir að það væri svona mikið að koma niður,“ segir hún en tvö önnur snjóflóð féllu á veginn skömmu síðar. „Það er eins með mig og marga aðra, ég mun bara halda áfram að fara í mína vinnu. Þetta stoppar mig ekkert af. Hins vegar myndi þetta kannski horfa öðruvísi við ef flóðið hefði lent á bílnum, þá hefði þetta haft meiri áhrif á mig.“ Hún segist hins vegar ætla að kanna færð betur í framtíðinni áður en hún ekur Súðavíkurhlíðina. „Ég hefði samt ekkert á móti því að það kæmu þarna göng,“ segir Jóhanna. „Það er þessi vegur sem stoppar af allar eðlilegar samgöngur. Það hlýtur að verða næsta forgangsmál að gera jarðgöng þarna á milli.“

Færð var slæm jafnt innanbæjar sem utan í gær. Fram eftir degi voru margir þjóðvegir lokaðir og lenti fólk m.a. í vandræðum á Hellisheiði og í Þrengslum. Þurfti fólk að bíða fast í bílum sínum, sumt í marga klukkutíma, þar til björgunarsveitarmenn komu því til aðstoðar. Þó nokkuð margir ökumenn ákváðu að hundsa lokun Vegagerðarinnar á Hellisheiði, sem tilkynnt var á ljósaskiltum við heiðina snemma í gærmorgun, og sátu síðan pikkfastir í Kömbunum þar til aðstoð barst. Þá sátu á annað hundrað bílar fastir á Reykjanesi en ökumenn nutu aðstoðar björgunarsveitarmanna við að komast leiðar sinnar. Björgunarsveitir á Suðurlandi tóku daginn snemma og voru komnar á Hellisheiðina og í Þrengslin á áttunda tímanum í gærmorgun. Höfðu sveitirnar yfir tólf sérútbúnum jeppum að ráða og á þriðja tug björgunarsveitarmanna. Byrjað var á því að ferja fólk ofan af heiðinni en síðdegis tók við að losa fasta bíla til að hægt væri að ryðja heiðina. Losa þurfti fleiri tugi bíla úr snjósköflum. Hefur hann áhyggjur af ákveðnu athæfi þegar færðin er slæm líkt og í gær. „Það sem er verst er að þó að það hafi staðið „lokað“ á upplýsingaskiltum Vegagerðarinnar snemma virti fólk það ekki.“ Segir hann slíka hegðun reglu frekar en undantekningu. „Það er okkar stóra vandamál í dag að fólk virðir ekki lokanir.“ Ekki dugi einu sinni að leggja björgunarsveitarbílum þvert yfir vegi, bílstjórar troði sér bara framhjá. „Fólk virðist halda að það sé bara vitleysa í okkur að það sé ófært, en kemst svo yfirleitt að raun um annað.“ Á Holtavörðuheiði lenti sementsflutningabíll útaf kl. 19:30 en ekki urðu slys á fólki. Þá ók vörubíll aftan á jeppa og urðu minniháttar meiðsl. Þá var Grindavíkurafleggjara lokað í gær.

DV segir 11.febrúar frá atviki sem varð eystra í kjölfar þessarar kröppu lægðar þann 7.:

„Það er fyrir mestu að engin slys urðu á fólki," segir Jónas Jónasson, bifvélavirki frá Egilsstöðum, er veðurofsi splundraði sumarhúsi hans við Bakkavör í Borgafirði eystra í
síðustu viku. Veðrahamurinn var slíkur á fimmtudaginn [7.] að vindurinn feykti sumarhúsi Jónasar í næstu fjöru. Það eina sem var heillegt eftir veðrið var eitt klósett. Jónas segir missinn þó nokkurn. Aðallega vegna þess að hann hafði hug á að dvelja meira í Borgarfirðinum. Hann vill þó ekki gefast upp, heldur stefnir á að reisa nýtt sumarhús. Sjálfur segist Jónas ekki gráta missinn enda lítið hægt að gera. Það var í veðurhamnum á fimmtudaginn sem sumarhús Jónasar fauk. Upp úr hádeginu virðist vindurinn hafa komist inn í húsið. Ein vindhviðan splundraði húsinu og feykti brakinu ofan í fjöru þar nálægt. Inni í húsinu voru persónulegar eigur fjölskyldu Jónasar sem lágu eins og hráviði. Mönnum til nokkurrar furðu, varð klósettið eitt eftir. Svo virðist sem það hafi verið fest á traustum grunni. Húsið hafði þá staðið á sama stað í tæpt ár. Fjölskylda Jónasar dvaldi þar síðasta sumar og hafði gaman af, enda fallegt um að litast í Borgarfirðinum.

Versta veðrið gerði þann 8. Sérlega djúp lægð fór norður Grænlandshaf. Það hlýnaði um stund og rigndi mikið. Sömuleiðis varð mjög hvasst. Morgunblaðið segir frá 9.febrúar:

Stórtjón varð í aðstöðu sjö listamanna á Korpúlfsstöðum í gærkvöldi [8.] vegna vatnsleka og skemmdust þar tugir listaverka af ólíkum toga. Mittisdjúpt vatn komst inn í kjallarann þar sem auk listaverkanna eru brennsluofnar, rennibekkir og óunnið efni til listmunagerðar. Óveðrið setti allar samgöngur úr skorðum í gær. Flugsamgöngur innanlands og milli landa lömuðust. Þjóðvegum á Vestfjörðum, undir Hafnarfjalli og um Kjalarnes var lokað sem og Hvalfjarðargöngum og þá urðu rafmagnstruflanir víða um land.

Björgunarsveitir voru kallaðar út vegna óveðursins í Vestmannaeyjum, Hnífsdal, Hveragerði, Þorlákshöfn, Grímsnesi, á Ísafirði, Hellissandi, Holtavörðuheiði, Hvanneyri, Blönduósi, Seyðisfirði, Eyrarbakka og Hvolsvelli, auk þeirra sem voru að störfum á suðvesturhorninu. Samkvæmt upplýsingum frá Slysavarnafélaginu Landsbjörg voru um 300 félagar björgunarsveita að störfum víða um land í gærkvöldi. Þá voru liðsmenn slökkviliða og lögreglu og starfsmenn sveitarfélaga við störf. Mest hafði þá verið að gera á höfuðborgarsvæðinu. Foktjón af ýmsu tagi varð: Tré rifnuðu upp með rótum, fjögur strætóskýli fuku, rúður brotnuðu, hurðir fuku upp og klæðning og þakplötur losnuðu af húsum. Þá urðu rafmagnstruflanir víða um landið. Samgöngur á landi fóru víða úr skorðum. Í gærkvöldi varaði lögreglan á Suðurnesjum við miklu hvassviðri á Reykjanesbraut og sagði litla flutningabíla eiga þar í miklum vandræðum. Þeir voru við það að takast á loft og gekk umferðin því mjög hægt. Mörgum áætlunarferðum á landi var frestað til morguns.

Slökkviliðið á höfuðborgarsvæðinu annaði engan veginn mikilli hrinu vatnsleka á starfssvæði sínu í gærkvöldi og höfðu um 40 slík útköll borist á aðeins örfáum klukkustundum Sjö dælubílar voru í notkun og fóru bæði í útköll í íbúðarhús og atvinnuhús, m.a. í Egilshöll þar sem mikill leki varð. Að sögn varðstjóra hjá SHS voru íbúðir við sjávarsíðuna nokkuð berskjaldaðar fyrir vatnsleka, ekki síst vegna hárrar sjávarstöðu, sem átti sér skýringar í því að sjór stöðvaði útfall frá íbúðum og flæddi því upp úr klósettum og niðurföllum.

Að sögn Víðis Reynissonar í Samhæfingarmiðstöð almannavarna hafði aðallega orðið vatnstjón á höfuðborgarsvæðinu en einnig talsvert foktjón bæði þar og á Suðurnesjum. „Við fáum tilkynningar um kjallaraíbúðir þar sem komið er hnédjúpt vatn,“ sagði Víðir.

Enginn meiddist þegar rúta, sem í voru sextán liðsmenn 3. flokks karla í Knattspyrnufélagi Fjarðabyggðar, auk þjálfara og bílstjóra, fauk út af veginum um kl.14 í gær. Atvikið átti sér stað á Jökuldal við bæinn Hvanná, um 36 km frá Egilsstöðum. Lögregla og sjúkralið komu á staðinn og voru piltarnir sextán fluttir til skoðunar á Heilbrigðisstofnun Austurlands á Egilsstöðum. Samkvæmt upplýsingum lögreglunnar á Egilsstöðum var mikil hálka og hvass hliðarvindur þar sem óhappið varð.

Morgunblaðið segir af sama veðri 10.febrúar:

Dælubílar Slökkviliðs höfuðborgarsvæðisins (SHS) fóru í 51 útkall á föstudag og aðfaranótt laugardags. Útköllin voru langflest vegna leysingavatns sem flæddi inn í hús, að sögn aðstoðarvarðstjóra hjá SHS. Dagvaktin, sem var frá klukkan 7:30 til kl. 19:30 á föstudag, fór í 21 slíkt útkall og næturvaktin sem stóð til kl. 7:30 á laugardagsmorgun sinnti 30 útköllum dælubíla. Langstærstu verkefnin voru að dæla burt vatni sem flætt hafði inn í Egilshöll og Korpúlfsstaði. Samkvæmt upplýsingum Almannavarna höfðu myndast stíflur í frárennsliskerfi Egilshallar. Þar safnaðist mikið vatn sem flæddi inn í húsið. Slökkvilið og björgunarsveitir lögðu áherslu á að finna og losa stíflurnar, auk þess sem dælubílar voru notaðir við að koma vatninu úr húsinu. Slökkviliðið fór aftur í Egilshöll og á Korpúlfsstaði í gærmorgun til að kanna ástandið og sækja ýmsan búnað sem skilinn var eftir aðfaranótt laugardags.

Óveðrið olli engu meiri háttar tjóni á Akranesi en þar þurfti að hefta svolítið fok á nokkrum stöðum. Samkvæmt upplýsingum lögreglunnar þar fékk björgunarsveitin 22 útköll og lögreglan 16 útköll vegna óveðursins. Fólksbíll sem skilinn hafði verið eftir síðdegis á föstudag undir Hafnarfjalli fauk niður fyrir veg og valt á föstudagskvöld. Hann skemmdist nokkuð mikið, að sögn lögreglunnar í Borgarnesi. Að öðru leyti var nóttin róleg, enda fáir á ferli. Mjög hvasst var í Húnavatnssýslum fram eftir nóttu. Lítilsháttar foktjón varð á stóru verksmiðjuhúsi á Blönduósi þar sem járnplötur fuku af eldvarnarvegg. Lögreglan á Akureyri fékk fá út köll vegna óveðursins í fyrrinótt. Aðstoða þurfti fólk sem hafði farið útaf veginum á bíl undir miðnætti og var veðrið þá mjög vont, að sögn lögreglu. Á Húsavík var mjög hvasst og fuku vörubretti við höfnina hjá afgreiðslu Eimskips. Þau ollu talsverðu tjóni á tveimur flutningabílum sem stóðu þar. Þá flæddi vatn inn í geymslu í Hvalasafninu en þar tókst að koma í veg fyrir alvarlegt tjón. Í Vestmannaeyjum var mikið hvassviðri en aðeins lítils háttar foktjón á nokkrum stöðum. Björgunarfélag Vestmannaeyja sinnti útköllum fram eftir nóttu ásamt lögreglunni. Ekki varð þar [á Suðurnesjum] umtalsvert tjón vegna óveðursins að sögn lögreglunnar.

Morgunblaðið segir frá atviki á Keflavíkurflugvelli í pistli 11.febrúar - og heldur áfram að lýsa tjóni í veðrinu dagana áður, þar á meðal ágangi sjávar í Reykjavík:

BOEING-737 flugvél snerist fjórðung úr hring í snarpri vindhviðu þar sem hún stóð á stæði upp við Flugstöð Leifs Eiríkssonar í fyrrakvöld [9]. Vélin er í eigu flugfélagsins JetX og var nýkomin frá Salzburg fyrir Primera Air um kl.18:45 er hún snerist, þegar aka átti landgöngubrú upp að henni en hálka hafði myndast á flugvélastæðinu. Samkvæmt vefsíðu Flugmálastjórnar á Keflavíkurflugvelli var óskað eftir aðstoð þar sem afgreiðsluaðili treysti sér ekki til þess að snúa vélinni aftur vegna vinds. Flugvallarþjónustudeild Keflavíkurflugvallar hreinsaði snjó og bar sand á flughlaðið svo að hægt væri að ná farþegum frá borði. Slökkvilið myndaði skjól með slökkvibifreiðum upp við vélina og farþegar voru leiddir inn í flugstöðina um farangursflokkunarsal á fyrstu hæð. Samkvæmt Flugmálastjórn gekk landgangan vel og voru allir 169 farþegarnir og 7 manna áhöfn komin frá borði um kl.20.

Um helmingur af þaki kaldavatnstanksins á Blönduósi fauk af í veðurofsanum á föstudagskvöldið. Að sögn er hér um nokkurra milljóna króna tjón að ræða. Vatnstankurinn stendur rétt við veðurmæli Vegagerðarinnar, skammt austan við Blönduós, en þar fór vindur í 43 metra á sekúndu í hviðum þannig að mikið hefur gengið á. Brakið af tankinum, sem er úr trefjaplasti, dreifðist um nágrennið en ekki er vitað til að það hafi valdið tjóni. Starfsmenn frá Krák á Blönduósi hófu viðgerð á þakinu á laugardagsmorgun því mikilvægt var að loka tankinum fyrir veðri og vindum. Viðgerðarmenn höfðu allan vara á við viðgerðina og höfðu björgunarhring til taks því vatnsdýptin er um 4 metrar. Ekki er vitað um annað meiri háttar tjón á Blönduósi í óveðrinu á föstudag.

Gífurlega mikil stífla myndaðist á mótum Eiðsgranda og Hringbrautar í gærmorgun [10.] eftir að sjór hafði gengið linnulaust yfir grjótgarðinn í fyrrinótt og bæði skemmt malbik á göngustíg og þeytt þara og grjóti út á miðjar götur. Hættuástand skapaðist á meðan lætin gengu yfir og voru starfsmenn Reykjavíkurborgar kallaðir út til að losa stífluna og moka burt þara og grjóti. Stórstraumsflóð var á laugardagskvöld og hafði það sitt að segja um hvernig fór, að ógleymdum hvössum vindinum. Loka þurfti Eiðsgranda og hringtorginu við JL húsið á meðan þriggja manna vinnuhópur tæmdi hnédjúpt lónið og tók verkið á fjórðu klukkustund. Borgarstarfsmenn voru í viðbragðsstöðu í gærkvöldi gagnvart frekari flóði. Grjótgarðurinn við Eiðsgranda hefur í áranna rás margoft fengið yfir sig holskeflur með óskemmtilegum afleiðingum en hann stenst ekki mikinn ágang og var því fyrir nokkrum misserum tekin ákvörðun um að hækka hann. Þari og grjót hafa margsinnis þeyst út á göngustíginn meðfram sjávarsíðunni og skemmt stíginn.

Morgunblaðið segir 12.febrúar fréttir af tryggingum og tjóni:

Tjón sem orðið hefur á eignum af völdum óveðurs frá því í desember í fyrra hleypur á mörgum hundruðum milljóna króna. Samkvæmt upplýsingum frá Sjóvá og Vátryggingafélagi Íslands (VÍS) munu bótagreiðslur vegna tjónanna væntanlega nema um 250 milljónum króna. Ef miðað er við að samanlögð markaðshlutdeild félaganna tveggja sé 70% má ætla að alls nemi bætur tryggingafélaga tæplega 360 milljónum. Þá er ótalinn annar kostnaður vegna ótíðarinnar, s.s. hjá opinberum aðilum sem oft eru ekki tryggðir fyrir tjónum af völdum óveðurs auk þess sem fjölmörg tjón hjá einstaklingum eru óbótaskyld. Samkvæmt upplýsingum frá Sjóvá mun félagið greiða um 100 milljónir í bætur vegna tjóna sem orðið hafa á þessu ári vegna veðurs. Bótagreiðslur VÍS verða væntanlega upp undir 150 milljónir vegna óveðurs í desember og fram í febrúar. Ekki verra frá því í febrúar 1991 „Þetta er miklu verra en hefur verið undanfarna vetur. Svona mikið ofsaveðurstjón hefur eiginlega ekki orðið síðan 1991,“ segir Pétur Már Jónsson, forstöðumaður tjónaþjónustu VÍS. Tjón eftir hverja einstaka hrotu sé ekki jafnmikið og varð í fárviðrinu sem reið yfir 3. febrúar 1991 en þegar allt sé tekið saman gæti tjónið í vetur slagað upp í að vera meira en þá. Að sögn Auðar Daníelsdóttur, deildarstjóra tjónadeildar Sjóvár, var algengasta ástæðan fyrir tjónum í desember og janúar sú að hlutir fuku á vinnusvæðum, þakplötur sviptust af og lausir munir fóru á flug. Frá áramótum hafa alls verið skráð 60 tilfelli tjóns af völdum asahláku.

Nú tók við mildara veður í nokkra daga. Úrkoma var mjög mikil þann 18. og 19. þegar snörp skil voru við Vesturland og gengu síðar austur um. Þann 20. fór allkröpp lægð norðaustur yfir landið. 

Morgunblaðið segir frá 18.febrúar:

Gífurlegt flóð varð við bæinn Kvíar í Þverárhlíð í Borgarfirði þegar Litla-Þverá ruddist í gær yfir bakka sína og lágu klakastykkin eftir á túnum og girðingar meira eða minna ónýtar. „Fyrir fjórum til fimm vikum hafði myndast þykk klakastífla í ánni hér rétt fyrir neðan húsið. Með öllum þeim hlýindum og vætu sem hafa verið undanfarna daga hefur vaxið í ánni, en Litla-Þverá er bara lítil á,“ segir Gunnar Ingimundarson, sem var viðstaddur og náði myndum af flóðinu. Gunnar, sem stundar helgarbúskap í Kvíum, segir þannig hafa hlaðist upp mikið vatnsmagn sem ekki komst burt fyrir klakanum. „Vatnið stoppaði á klakafyrirstöðu við bæinn og vegna hennar flæddi til beggja átta, bæði yfir nytjaland öðrum megin og hins vegar yfir heimatún.“ Flóðið hafi tekið með sér girðingar við túnið og ýmislegt fleira Erfitt sé þó að meta tjónið, hvort heldur er á girðingum og túnum eða á vegunum, að svo stöddu þar sem enn er allt á floti. Það hljóti þó að hlaupa á hundruðum þúsunda króna. „Þetta er ekkert venjulegt og það þarf stórvirkar vinnuvélar til að koma og taka til hendinni.“ Sjálfur er Gunnar, sem búsettur er á höfuðborgarsvæðinu, nú fastur í Kvíum, en vonast til að heyra frá Vegagerðinni ekki síðar en á morgun. Þótt iðulega flæði eitthvað í ánni skilst Gunnari að svona hafi ekki átt sér stað í slíku magni í nokkra áratugi.

Skessuhorn segir af sama flóði 20.febrúar:

Aðfararnótt síðastliðins mánudags [18.] olli vatnsflaumur því að skarð myndaðist í hringveginn við Svignaskarð [Skarðslæk] og lokaðist vegurinn af þeim sökum. Lögreglan vaktaði svæðið og var umferð beint um Borgarfjarðarbraut, um Kleppjárnsreyki og inn á hringveginn aftur við Bauluna á meðan. Engin óhöpp urðu af þessum völdum. Viðgerð hófst um morguninn og upphaflegar áætlanir gerðu ráð fyrir að henni lyki um kvöldið. Skemmdirnar reyndust þó það miklar að ekki var unnt að ljúka viðgerð fyrr en í gærkvöldi. Í vatnavöxtunum flæddu fleiri ár yfir bakka sína og skemmdu vegi, meðal annars við Hvítárvelli. Þá flæddi Litla-Þverá í Þverárhlíð yfir bakka sína við bæinn Kvía og olli talsverðum skemmdum á girðingum. Strax á mánudagskvöld kom í ljós að vegurinn sem umferðinni var beint um meðan Svignaskarðið lokaðist þoldi engan veginn þessa miklu og þungu umferð sem um hann fór. Vegkantar fóru að gefa sig m.a. í Litla-Kroppsflóa og við Hamra í Reykholtsdal þar sem malbik gaf sig og skvompur komu í veginn. Bjarni Johansen, þjónustustjóri hjá Vegagerðinni sagði í samtali við Skessuhorn í gær að ljóst væri að tjón á Borgarfjarðarbraut væri nokkuð. „Vegirnir eru gegnblautir eftir miklar leysingar og þola illa þá þungaflutninga sem um þá fara. Borgarfjarðarbrautin er þar að auki mjór vegur sem til stendur að breikka og bæta og til þess hefur nú fengist fjárveiting. Engu að síður hefur orðið tjón á veginum vegna þessarar skyndilegu viðbótarumferð sem um hann fór,“ sagði Bjarni. mm

Morgunblaðið segir frá sama atviki og fleiru 19.febrúar:

Skarð myndaðist í þjóðveg 1 við Svignaskarð í Borgarfirði í fyrrinótt og lokaðist vegurinn af þeim sökum. Umferð var beint um Borgarfjarðarbraut á meðan. Viðgerð hófst strax í gærmorgun en ekki tókst að ljúka henni í gær. Samkvæmt upplýsingum Vegagerðarinnar grófst vegurinn í sundur við ræsi nálægt Daníelslundi. Ræsið var talið hafa stíflast af klaka og safnaðist mikið leysingavatn norðan við veginn og flæddi alveg upp að fjögurra metra hárri vegarbrúninni. Um 200 til 300 m3 af fyllingarefni runnu úr veginum og myndaðist nærri tveggja metra djúp geil í veginn. Samkvæmt upplýsingum Vegagerðarinnar í Borgarnesi átti að setja stærra ræsi í stað þess sem stíflaðist og fylla aftur í vegarstæðið. Tjónið var talið hlaupa á nokkrum milljónum króna. Víðar um Borgarfjarðarhérað urðu vatnavextir en flestar ár höfðu rutt sig með miklum látum. Þannig stíflaðist brúin á Litlafljótinu neðan við Fljótstungu vegna íss og fór að flæða þar yfir veginn. Þá hækkaði mikið í Hvítá og fór að renna yfir tún og engjar við Hvítárvelli.

Eysteinn Bergþórsson, bóndi á Högnastöðum, fór að bænum Kvíum í Þverárhlíð í gær til að ryðja íshröngli af heimreiðinni. Litla-Þverá ruddi sig með miklum látum á sunnudaginn var og fóru klakastykkin yfir tún og veg og eyðilögðu girðingar. Einnig hafði flætt yfir túnin á Högnastöðum en Eysteinn gerði lítið úr því, sagði það alvanalegt og það hefði oft verið verra en þetta. Jakarnir bera með sér grjót sem verður eftir á túnunum. Eysteinn sagðist vera vanur því. Hann sagði að allt væri farið að sjatna eftir flóðið á sunnudag. Hann taldi þetta hlaup lítið miðað við þau sem gætu orðið og hefðu orðið í gegnum tíðina. Þorsteinn Eggertsson, bóndi í Kvíum II, sagði í gær að áin væri að sjatna og farin að renna í farvegi sínum. Hann sagði hlaupið einkum hafa valdið skemmdum á girðingum. Hann sagði að það yrði ekki vitað fyrr en færi að vora hvort túnin hefðu beðið varanlegan skaða. Íshrönnin gæti enst fram eftir vetri. Þorsteinn sagði að síðast hefði áin farið svona líklega árið 1968. Það sem gerðist var að Litla-Þverá ruddi sig að hluta á milli jóla og nýárs og stíflaðist rétt við bæinn. Sú stífla er búin að frjósa vel saman. Á sunnudag kom flóð í ána í tveimur gusum. Sú fyrri stoppaði í gömlu stíflunni en sú seinni æddi yfir allt þar til gamla stíflan brast.

Mars var ívið kaldari og snjóasamari en marsmánuðir síðustu ára. Snarpt en skammvinnt norðanskot gerði á skírdag (þann 20.) en að öðru leyti var veður meinlítið lengst af.

Þann 1. og 2. mars gekk sérkennileg, köld lægð til austurs fyrir sunnan land. Mjór úrkomubakki lá meðfram suðurströndinni meðan lægðin fór framhjá. Óvenjumikið snjóaði í Vestmannaeyjum, talið minna á snjókomuna miklu í mars 1968 (en um hana má lesa nokkuð ítarlega í pistli hungurdiska um það ár). Alla nóttina var blindhríð á Stórhöfða og skyggni innan við 100 metrar. Svipað var á Vatnsskarðshólum.

Slide5

Kortið sýnir lægðakerfið að morgni þess 2, en upp úr því fór að draga úr snjókomunni. Kuldapollur, með lægð í miðju er við Hvarf og fer austur. Ívið hlýrra loft barst úr austri meðfram suðurströndinni og varð þar að hægfara snjókomubakka. Morgunblaðið segir frá 3.mars:

Stórhríð gekk yfir Vestmannaeyjar í fyrrinótt og í gær [2.] og hefur ekki verið meiri snjór í Eyjum í áratugi. Flestar götur voru ófærar og var fólki ráðlagt að halda sig heima við. Lögregla og Björgunarfélag Vestmannaeyja höfðu í nógu að snúast við að koma fólki úr og í vinnu og í Herjólf. Tíðindum sætir að dæmi voru um að fólk sem ætlaði með Herjólfi komst hvergi því ekki var hægt að koma bílunum um borð. Undantekning var að sjá bíla á ferðinni og þeir sem hættu sér út óðu snjóinn í geirvörtur þar sem ófærðin var mest. Ekki var lögreglu kunnugt um slys á fólki en bíll lenti út af í ófærðinni án þess að nokkur meiddist.

„Þetta er mesti snjór sem ég man eftir frá því ég byrjaði í lögreglunni fyrir 25 árum,“ sagði Jóhannes Ólafsson, yfirlögregluþjónn í Vestmannaeyjum, þegar Morgunblaðið ræddi við hann í gær. Þá var hann nýkominn til vinnu. „Þeir sem lengst muna segja að ekki hafi jafnmikill snjór komið hér síðan í lok mars 1968, eða fyrir sléttum 40 árum. Þá féll hér einhver mesti snjór sem menn muna eftir,“ bætti hann við. „Ég þurfti aðstoð Björgunarfélagsins til að komast til vinnu og tók ferðin um 40 mínútur,“ sagði Jóhannes, sem býr í um kílómetra fjarlægð frá lögreglustöðinni. Stendur hún við Faxastíg og er neðarlega í bænum. „Þetta er ótrúlega mikill snjór og skaflar sem eru vel á fjórða metra. Björgunarfélagið og við höfum verið að aðstoða fólk við að komast í og úr vinnu enda ekki fært nema fyrir öflugustu bíla að fara um bæinn. Höfum við ráðlagt fólki að vera ekki á ferðinni. Ljóst að ekki komast allir með Herjólfi sem ætluðu sér að fara í dag. Þeir komast einfaldlega ekki um borð með bíla sína. Okkur er ekki kunnugt um slys en einn bíll fór út af klukkan átta í morgun án þess að nokkur meiddist.“ Guðmundur Þ.B. Ólafsson, forstöðumaður Þjónustumiðstöðvar Vestmannaeyjabæjar, sagði að öll tiltæk snjóruðningstæki hefðu verið kölluð út í gærmorgun en fljótlega hefði verið hætt. „Við höfðum hreinlega ekki undan og fennti jafnóðum í slóðina. Við höfum reynt að halda Strandveginum opnum þannig að hægt sé að koma loðnu milli húsa. Nú bíðum við bara eftir að það stytti upp og lægi. Fyrr er ekkert hægt að gera,“ sagði Guðmundur. Guðjón Sigtryggson hjá Björgunarfélaginu sagði að þeir hefðu verið kallaðir út um klukkan þrjú í fyrrinótt og fyrsta verkefnið var að koma fólki heim af skemmtistöðum. „Við erum tíu og með tvo bíla. Þetta hefur gengið vel fyrir sig og núna erum við að skutla fólki um borð í Herjólf sem fer klukkan fjögur. Við vitum dæmi þess að fólk hefur ekki komist heiman að frá sér. Fréttum við af einum sem braust í gegnum snjóinn til að koma mat heim til vinar síns,“ sagði Guðjón að lokum. Enn gekk á með éljum í Vestmannaeyjum síðdegis í gær. Ekki er útlit fyrir að snjórinn fari alveg á næstunni þó spáð sé þíðu á miðvikudaginn. Á morgun er spáð áframhaldandi frosti og á miðvikudaginn er gert ráð fyrir meiri snjókomu.

Vonska var frá Jökulsá á Sólheimasandi austur að Mýrdalssandi í gær og var Suðurlandsvegi lokað frá Vík vestur að Skógum vegna veðurs auk þess sem ekkert ferðaveður var frá Eyjafjöllum austur að Kirkjubæjarklaustri. Margir ökumenn virtu lokunina að vettugi og höfðu björgunarmenn og lögregla nóg að gera við að koma fólki í öruggt skjól. Bryndís F. Harðardóttir, formaður svæðisstjórnar Landsbjargar á svæði 16, sem er í umdæmi lögreglunnar á Hvolsvelli, segir að gengið hafi á með miklu hvassviðri og ofankomu. Lögregla og björgunarsveitarmenn hafi verið á fimm bílum, þremur frá Hvolsvelli og tveimur frá Vík, við að bjarga fólki og koma því til byggða. Umferð hafi verið mikil og fólk hafi ekki látið sér segjast fyrr en lögreglan hafi komið sér fyrir á veginum og sagt hingað og ekki lengra. Enginn hafi samt verið hætt kominn, en ekkert hafi þýtt að ryðja því fannfergið hafi verið það mikið. Einhverja bíla hafi þurft að skilja eftir en reynt hafi verið að draga sem flesta til byggða. Að sögn Bryndísar var allt kolófært í Vík enda þorpið á kafi í snjó. „Veðrið hefur verið alveg glórulaust. Ég hef oft verið í byl en sjaldan séð það jafn svart. Maður sá ekki húddið á bílnum. það var bara veggur.“ Hún bætir við að í stuttu máli sagt hafi ekki verið neitt ferðaveður og fólk ætti að taka mark á því. 

Á árinu var nokkuð fjallað um merkilega jarðskjálftahrinu við Upptyppinga. Fréttin sem hér fylgir er ein af mörgum. Morgunblaðið 4.mars (einnig segir af tíðarfari í Meðallandi):

Jarðskjálftahrinan sem hófst á sunnudag [2.] austnorðaustur af Upptyppingum sýnir að jarðskjálftavirkni sem hófst á þessum slóðum fyrir um ári er í fullum gangi og sennilega frekar að aukast en hitt, að mati Páls Einarssonar, jarðeðlisfræðings við Háskóla Íslands. Páll sagði að virknin hefði smám saman færst austar og væri nú undir Álftadalsdyngju, um 8 km ANA af Upptyppingum. Þá hafa upptök jarðskjálftanna færst ofar í jarðskorpunni. Virknin byrjaði á 15-20 km dýpi undir Upptyppingum en meginþungi jarðskjálftanna nú hefur átt upptök á 12-14 km dýpi. Páll sagði ekki hægt segja fyrir hvert framhaldið yrði. Næsta víst þykir að þessir skjálftar stafi af kvikuhreyfingum í neðri hluta jarðskorpunnar. Leiti hún upp á yfirborðið verður eldgos, en hins vegar er vitað að mikill hluti af jarðskorpunni verður til úr kviku sem ekki nær til yfirborðs. Taldi Páll um helmingslíkur á því að þessi atburðarás nú leiddi til eldgoss. Það gæti þá orðið svonefnt dyngjugos sem ekki hefði orðið hér á landi frá því skömmu eftir síðustu ísöld.

Hnausar í Meðallandi. Þessi vetur hefur verið nokkuð illviðrasamur og þetta er fyrsti slæmi veturinn síðan aldamótaveturinn að það hafa ekki verið miklir snjóar. En það hafa verið vond veður og frost komst niður undir 20 gráður.

Veður batnaði nú og þurrkar og sólskin tóku við um landið sunnan- og vestanvert. Tíð þótti einnig hagstæð í öðrum landshlutum. Aprílmánuður var lengst af hagstæður. Hann var fremur úrkomulítill og vindáttin var yfirleitt austan- eða norðaustanstæð. Hlýtt og góðviðrasamt var í maí, mjög ólíkt því sem verið hefur á undanförnum árum. Vorkoman varð óvenjusnögg að þessu sinni.

Í apríl, maí og júní birti fréttablaðið Skessuhorn allmargar fréttir af sinubrunum við rennum lauslega yfir þær. Fyrsta fréttin var 23.apríl:

Slökkviliðið í Búðardal var kallað út vegna mikils sinubruna sem kviknaði hafði hjá bænum Krossi á Skarðsströnd í liðinni viku. Þar var mikill eldsmatur, en ekki hefur verið beitt á landið í tugi ára. Slökkviliðinu tókst þó að slökkva eldinn og lauk störfum rétt um miðnætti. Samkvæmt upplýsingum frá slökkviliðinu voru engin hús í hættu. Þó var á tímabili óttast um mikla trjárækt sem er í næsta nágrenni. Þónokkuð svæði brann í gær þótt betur hafi farið en á horfðist um tíma. Miklir sinubrunar hafa einnig verið víða í Borgarfirði undanfarna daga og hefur oft stigið upp reykjarmökkur af nokkrum stöðum samtímis. Í fæstum tilfellum hefur þó orðið að kalla slökkvilið til aðstoðar við að slökkva eldana, enda ekki verið hætta á ferðum.

[30.apríl] Slökkvilið Akraness og Hvalfjarðarsveitar var kallað út tuttugu mínútum fyrir ellefu í gærmorgun vegna sinuelds rétt við skógræktina Garðalund, Þjóðbrautarmegin. Eldurinn var á mjög afmörkuðu svæði á rima meðfram þjóðveginum og tók skamma stund að ráða niðurlögum hans. Þráinn Ólafsson slökkviliðsstjóri segir heppilegt að sinueldurinn hafi ekki náð að komast yfir skurð þarna meðfram og í skógræktina sjálfa þar sem enn meiri eldsmatur er til staðar. Sina meðfram vegum er nú skraufþurr í þurrkatíð. Talið er að eldsupptök hafi verið vindlingsstubbur sem hent hafi verið út um bílglugga. þá

[25.júní] Glóð úr vindilsstubbi varð til þess að eldur kviknaði í gróðri við gönguleið upp að Glymi í Botnsdal síðdegis á þjóðhátíðardaginn. Slökkvilið Akraness og Hvalfjarðarsveitar var kallað út rétt fyrir klukkan fimm og fóru tíu slökkviliðsmenn á staðinn. Þeir þurftu að ganga með allan búnað nokkurra kílómetra leið upp bratta hlíðina en þar logaði í mosa og öðrum gróðri. Þráinn Ólafsson slökkviliðsstjóri segir að eina sem dugað hafi á eldinn hafi verið skóflur og klöppur. „Það gekk nokkuð vel að slökkva þrátt fyrir erfiðar aðstæður.

Lítil sem engin úrkoma hefur verið í uppsveitum Borgarfjarðar það sem af er mánuðinum. Jafnvel eru dæmi um að áburður, sem dreift var á tún í efstu sveitum héraðsins í maí, sé enn óuppleystur. Þá er verulega farið að minnka í vatnsbólum og er þegar farið að gæta neysluvatnsskorts á bæjum, eins og t.d. í Reykholti. Samhliða hlýju veðri og miklum norðan blæstri undanfarna daga er jörð því orðin afar þurr. Meðfylgjandi mynd [ekki sýnd hér] sýnir eina afleiðingu þurrkanna. Myndin var tekin á melnum vestan við Kleppjárnsreyki sl. miðvikudag og horft til austurs inn dalinn. Mikið sandrok barst þá yfir hálsinn innan við Reykholt þannig að ekki sást til sólar. Þessi mökkur á upptök sín á Refsstöðum í Hálsasveit. Þar voru melar unnir í stórum stíl í vor og í þá sáð. Sökum hvassviðrisins er jarðvegur nú að fjúka úr opnum flögum á sendnu landi Refsstaðamelanna sem nú eru á hraðferð yfir í næstu sveit, ef marka má þessa mynd. mm/Ljósm. kg. [Ritstjóri hungurdiska furðaði sig einnig á þessu moldroki á þessum slóðum þegar hann átti leið um þessa sömu daga]. 

[2.júlí] Eldur kviknaði í mó á Akranesi í gær, þriðjudag. Var slökkviliðið kallað til, enda erfitt að eiga við slíkan eld. „Það er svo ofsalega þurrt að það þarf ekkert til að kveikja bál,“ sagði slökkviliðsstjórinn á Akranesi, Þráinn Ólafsson í samtali við Skessuhorn. hög

Í Skessuhorni 2. júlí segir einnig frá atviki við Hvanneyri, þegar elding kveikti sinueld. Þetta mun vera óvenjulegt hér á landi, en erlendis eru slíkir viðburðir algeng orsök mikilla skógarelda:

Það er ekki á hverjum degi sem eldingu lýstur niður í Borgarfirði, enda náttúrufyrirbrigðið fremur sjaldgæft á svæðinu. Á þriðjudag í liðinni viku átti þetta sér þó stað um kvöldmatarleytið þegar eldingu laust niður í Prestsengið neðan við Báreksstaði rétt innan við Hvanneyri. Þar sem einmuna þurrkatíð hefur verið undanfarið blossaði upp eldur í sinu vegna leiftursins. Þó vildi til að þrumuveðrinu fylgdi mikil hitaskúr sem slökkti eldinn fljótlega eftir að hans varð vart. Slökkviliðsmenn Borgarbyggðar komu á staðinn fljótlega eftir að eldurinn kviknaði og voru tilbúnir að slökkva hann ef regnið sæi ekki um það. ... Þeir stikuðu blettinn sinubrunna og áætluðu að hann hefði verið um 400 fermetrar. hög

Þann 29.maí varð feykilega harður jarðskjálfti í Ölfusi og olli hann gríðarlegu tjóni. Hér er aðeins gripið niður í miklu lengri og ítarlegri fréttir af skjálftum, rétt til að minna á atburðinn - innan um allar veðurfregnirnar. 

Morgunblaðið segir frá 30.maí:

Ekkert manntjón varð en mikið eignatjón í jarðhræringum sem áttu upptök sín undir Ingólfsfjalli vestanverðu og þar vestur af kl. 15:46 í gær. Talið er að samliggjandi skjálftarnir hafi verið allt að 6,3 á Richterkvarða. Margir eftirskjálftar fylgdu og færðist virknin í vesturátt. „Þetta voru einhverjar ógurlegustu hamfarir sem ég hef upplifað,“ sagði Guðjón Kristinsson í Árbæ í Ölfusi. Hann sagði að skjálftinn hefði verið eins og metrahá alda sem gekk í bylgju eftir jörðinni. Ingólfsfjall hvarf í rykmekki og hávaðinn var ógurlegur. Alls slösuðust 28 í jarðskjálftunum, þar af 21 með minniháttar meiðsl. Sjö leituðu aðstoðar á slysadeild og fjöldi fólks leitaði í fjöldahjálparstöðvar Rauða krossins. Mikið tjón varð á innbúi víða og á húsum. Útihús hrundu og þurfti m.a. að lóga fé á Krossi í Ölfusi af þeim sökum. Nokkrar skemmdir urðu á Ölfusárbrú og Óseyrarbrú og einnig á vegum. Þær skemmdir ollu ekki verulegum samgöngutöfum. Samhæfingarstöð Almannavarna var virkjuð og lýst hæsta viðbúnaðarstigi á Selfossi og í Hveragerði. Á fjórða hundrað björgunarmanna auk lögreglu og slökkviliðs var við störf. Settar voru upp fjöldahjálparstöðvar í Hveragerði, Selfossi, Þorlákshöfn og Hellu. Þá var slegið upp tjöldum í Þorlákshöfn, Eyrarbakka, Stokkseyri og Hveragerði þar sem aðstoð var í boði. Í jarðskjálftanum myndaðist nýr leirhver rétt norður af Garðyrkjuskólanum í Hveragerði. Gosið í leirhvernum fór vaxandi í gær og urðu gosin allt að 10-12 metrar að hæð.

Mælingar Icearray netsins í Hveragerði sýndu að lárétt yfirborðshröðun af völdum jarðskjálftans í gær fór allt því upp í 60% af þyngdarhröðun jarðar og lóðrétt yfirborðshröðun var um 40–50%. Í jarðskjálftaverkfræði er miðað við að þegar lárétt yfirborðshröðun nær 25% af þyngdarhröðun jarðar fari að sjást sprungur í húsum. „Það er alveg ljóst að þegar hröðun yfirborðsins verður þetta mikil, 50–60%, má búast við umtalsverðum skemmdum á mannvirkjum. Hversu miklum er erfitt að segja. Það fer eftir gerð bygginga, styrkleika þeirra og staðbundnum aðstæðum,“ sagði dr. Benedikt Halldórsson jarðskjálftaverkfræðingur og verkefnisstjóri hjá Rannsóknarmiðstöð Háskóla Íslands í jarðskjálftaverkfræði á Selfossi. Hann sagði að í ljósi þess hve Hveragerði og Selfoss liggja nálægt upptakasvæði skjálftans komi ekki á óvart að áhrifin hafi verið þessi, miðað við stærð skjálftans.

Jarðskjálftinn í gær olli ekki einungis titringi á jörðu niðri heldur skiluðu bylgjurnar frá skjálftanum sér hátt í loft upp eins og tveir menn sem voru á svifvængjum í um 500 metra hæð við vesturhlíð Ingólfsfjalls þegar skjálftinn reið yfir fengu að kynnast. Ekki var nóg með að bylgjurnar fyndust í loftinu heldur jókst einnig vindur strax í kjölfar skjálftans. Hans Kristján Guðmundsson varð fyrst var við titring í loftinu sem hann segir ólíkan nokkru sem hann hafi áður upplifað. Það var ekki fyrr en honum varð litið niður og sá stóreflis björg falla úr hlíðinni sem hann áttaði sig á því að meiriháttar jarðskjálfti hafði riðið yfir. „Ég skildi ekki hvað var að gerast, hann hristist og titraði og nötraði vængurinn. Síðan sé ég að hlíðin fyrir neðan mig er að hrynja og þá reif ég upp myndavélina og smellti af myndum,“ segir Hans Kristján. Loftbylgjurnar sem mynduðu þennan titring voru mjög tíðar og Hans Kristján kveðst nánast hafa getað talið slögin í skjálftanum. „Þetta byrjaði rólega en svo byrjaði vængurinn að titra ótt og títt,“ segir hann. Sá sem flýgur svifvæng hangir í línum sem eru tengdar við vænginn og því finnur hann betur fyrir loftstraumum, að sögn Hans Kristjáns. Flugmenn á flugvélum hefðu því ekki fundið eins mikið fyrir skjálftanum enda ekki eins beintengdir við náttúruöflin.

Morgunblaðið heldur áfram að segja frá skjálftunum í fréttum 2.júní:

Heldur hefur dregið úr eftirskjálftum í Ölfusi og nágrenni og í gær virtist virknin fara hægt dvínandi, að sögn Steinunnar S. Jakobsdóttur, sviðsstjóra eðlisfræðisviðs Veðurstofu Íslands. Komið hafa litlar hrinur inn á milli með jarðskjálftum um tvö stig og mest uppundir þrjú stig. Nú þykir nær fullvíst að atburðarásin s.l. fimmtudag hafi byrjað með jarðskjálfta undir Ingólfsfjalli um kl.15:45. Samkvæmt korti Veðurstofunnar voru upptök hans fremur grunnt eða á um 1–2 km dýpi. Ekki er hægt að fullyrða um stærð þess skjálfta en Steinunn taldi ekki ósennilegt að hann hefði verið af stærðargráðunni fimm á Richter eða þar um bil. Af verksummerkjum að dæma hefði greinilega verið þó nokkuð mikil hreyfing undir Ingólfsfjalli. Nánast samtímis, aðeins sekúndubrotum eða fáeinum sekúndum síðar, brast á stóri jarðskjálftinn upp á 6,3 á Richter. Upptök hans voru nokkrum kílómetrum vestar og nær Hveragerði. Steinunn sagði ekki vitað hvort S-bylgjur frá jarðskjálftanum undir Ingólfsfjalli hefðu hleypt þeim stóra af stað. Áætlað er að brotalengd meginjarðskjálftans, sem var 6,3 á Richter, sé 14 kílómetrar. Af korti Veðurstofunnar að dæma náðu jarðhræringarnar mun dýpra á misgenginu þar sem stóri skjálftinn varð en þar sem upphafsskjálftinn varð undir Ingólfsfjalli. Steinunn sagði að eftir fljótlega athugun sýndist sér að tilfærslan á upptakastað skjálftans niðri í jarðskorpunni, þar sem mesta færslan varð, hefði verið um hálfur metri.

Norðaustlæg átt var ríkjandi í júní og veðurlag eftir því. Hlýtt var um sunnan- og vestanvert landið. Mjög þurrt var vestanlands og einnig víða um sunnanvert landið og vatnsskortur sums staðar til ama. Óvenjusólríkt var sunnanlands.

Mjög hlýtt var í júlí, sérstaklega síðustu 10 dagana, og voru þá hitamet slegin víða um land. Góðviðrasamt var í mánuðinum að undanteknu óvenjusnörpu illviðri um landið sunnanvert þann 1.

Þann 1. júlí nálgaðist lægð úr suðri. Lægðin var djúp miðað við árstíma og þegar skil hennar nálguðust hvessti af norðaustri og síðar austri um landið sunnanvert. 

Slide7

Kortið sýnir stöðuna kl.18. Þá eru skilin að nálgast úr suðaustri og farið að hvessa. Óvenjuhvasst varð í þessari stöðu - og það af norðaustri þar sem hvassast varð. Langmest óþægindi urðu á Hellu á Rangárvöllum þar sem landsmót hestamanna var að hefjast. Verst varð verðrið um kl.21 þegar vindhraði komst í 23,3 m/s og hviður á í 29,3 m/s. Stormur var um stóran hluta Suðurlands, á hálendinu sunnanverðu og á stöku stað vestanlands. Vindhviða mældist 56,9 m/s á Steinum undir Eyjafjöllum. Trúum við þeirri mælingu er þetta mesta hviða sem mælst hefur á landinu í júlímánuði. Það hefur verið eitthvað sérstakt við þetta veður og mætti e.t.v. athuga það nánar. 

Morgunblaðið segir frá 2.júlí:

Snarpar vindhviður voru á Landsmóti hestamanna á Hellu í gærkvöldi með þeim afleiðingum að fresta varð kynbótasýningum til morguns og tjöld losnuðu og fuku. Björgunarlið var ræst út til að aðstoða tjaldbúa og fólk í tjaldvögnum auk þess sem hópur flutningabílstjóra myndaði skjólveggi með bílum sínum. Veðurstofan sendi út viðvörun og sagði að búast mætti við stormi á Suðausturlandi og á miðhálendinu en síðan myndi lægja með kvöldinu og upp úr miðnætti. Það gekk eftir. Mjög hvassar hviður voru sunnan við Vatnajökul og við Sandfell í Öræfum fóru hviðurnar yfir 40 m/s. Að sögn lögreglunnar á Hvolsvelli fóru hviðurnar á Hellu í 22-24 m/s. Lögreglan segir að björgunarsveitir frá Hellu, Hvolsvelli og Selfossi hafi aðstoðað við að fella tjöld og koma þannig í veg fyrir tjón. Sumir hafi pakkað saman og farið en aðrir komið sér fyrir eftir að lægði á ný. Hins vegar hafi ekki borist neinar upplýsingar um tjón vegna veðursins.

Fréttablaðið segir frá því sama 2.júlí:

Landsmót „Veðrið er svakalegt. Hér er allt gjörsamlega á tjá og tundri,“ segir Daníel Ben Þorgeirsson, ritstjóri hestafrétta. „Það er töluvert af fólki að yfirgefa svæðið enda varla stætt fyrir vindi. Ég hef farið á landsmót í fjórtán ár og aldrei kynnst öðru eins. Það sést varla á milli tjalda fyrir sandi og moldarroki. Stóra veitingatjaldið á svæðinu, sem er fjögur til fimm þúsund fermetrar var í stórhættu en slapp eins og reyndar öll sölutjöldin. Hópurinn er samheldinn og allir lögðust á eitt við að bjarga þessu.“ Daníel segir það vekja undrun sína að mótshaldarar skuli ekki hafa stöðvað keppnishald. „Það er verið að keyra knapana áfram í óveðri á rándýrum hestum fyrir framan tómar stúkur. Þetta finnst mér vera til skammar.“ Árni Kristjánsson hjá Flugbjörgunarsveitinni Hellu tók í sama streng. „Þetta var náttúrlega skelfilegt ástand um tíma. Við fórum í að reyna að bjarga tjöldum en þau fuku hægri vinstri og rifnuðu. Þarna voru tjaldvagnar sem höfðu rifnað í tvennt.“ Hann segir björgunarsveitirnar hafa verið fljótar á staðinn þegar veður tók að versna. Spáð var stormi á hálendinu og suðaustan til fram eftir nóttu í gær. - ges

Skessuhorn sagði 30.júlí frá heyskap á Vesturlandi:

Núna þegar komið er mitt sumar og á gamla dagatalinu er skráð að heyannir byrji, er ekki að fregna annað en heyskapur gangi vel á Vesturlandi, enda byrjaði hann víðast hvar hálfum mánuði fyrr en í meðalári. Fyrri sláttur er yfirleitt langt kominn eða búinn og sums staðar byrjað að slá hána. Þrátt fyrir góða sprettu framan af virðast langvarandi þurrkar og ónóg túnrekja vera annað árið í röð að stríða bændum víða um Vesturland, en samt lítur mun betur út með heyöflun en á síðasta sumri þegar uppskerubrestur varð vegna þurrka, einkum í seinni slætti.

Síðustu daga júlímánaðar og um mánaðamótin gerði óvenjulega hitabylgju. Áköfust var hún um landið suðvestanvert og hitamet féllu á fjölmörgum stöðvum og standa mörg þeirra enn (2025). 

Slide9

Kortið sýnir stöðuna þann 30. Mjög hlý austanátt berst vestur og norður yfir landið, trúlega er þar líka lítilsháttar niðurstreymi. Þykktin hefur áður verið meiri en er þó hér við 5600 metra en vindurinn sér til þess að halda sjávarlofti frá Suður- og Vesturlandi.

Slide8

Alskýjað var við Húnaflóa og hiti talsvert lægri þar en annars staðar. Fleiri svöl svæði eru á útnesjum í öðrum landshlutum. 

Eins og áður sagði standa enn allmörg hitamet, þau voru flest sett þennan hlýjasta dag syrpunnar, þann 30. Meðal annars mældist hiti á Þingvöllum 29,7 stig. Það er hæsti hiti sem mælst hefur á staðlaðri sjálfvirkri stöð hér á landi frá upphafi slíkra mælinga. Ný met voru einnig sett í Reykjavík sama dag þegar hitinn á mönnuðu stöðinni fór í 25,7 stig og 26,4 stig á þeirri sjálfvirku. Hvoru tveggja er hærri hiti en mest hefur mælst áður og síðan. Mönnuð stöð hefur verið í Reykjavík samfellt frá 1870, en hámarksmælingar eru ekki til frá öllum þeim tíma. Líklegt er þó að nýja talan sé hærri en annars hefur orðið á öllu þessu tímabili. 

w-2008-hitabylgja-rvk-linurit

Línuritið sýnir hámarkshita hverrar klukkustundar í Reykjavík frá 27.júlí til 3.ágúst. Hiti fór yfir 20 stig þrjá daga og vantaði lítið upp á það þann fjórða (27.júlí). 

tx_rvk_300708_arason_i08m_afrit

Hámarksmetið á hámarksmælinum við aflestur þ.30.júlí 2008 kl.18. 25,7°C. Myndina tók Þórður Arason. Met sem sett voru í þessari syrpu standa enn á tæplega 50 veðurstöðvum á landinu, þar á meðal í Hjarðarlandi þar sem hitinn komst í 28,8 stig og á Skrauthólum á Kjalarnesi þar sem hann fór í 28,4 stig. Mun það vera hæsti hiti sem mælst hefur á Höfuðborgarsvæðinu. 

Morgunblaðið sagði frá hitanum í pistli 31.júlí:

Hvert hitametið á fætur öðru var slegið á landinu í gær. Hitinn mældist mestur á Þingvöllum en ekki bar á öðru en fólk hvarvetna á landinu kynni vel að meta þessi óvenjumiklu hlýindi. Ströndin í Nauthólsvík og flestar sundlaugarnar voru þétt setnar. Fólk spókaði sig jafnt á grænum svæðum sem í miðbæjum og ruku köldu svaladrykkirnir og íspinnarnir út. Útiborð kaffihúsanna voru þétt setin sem og nálægir grasbalar þar sem fólk mætti með sínar eigin veitingar. Hvert sem litið var mátti sjá fólk í sínum sumarlegustu fötum, með sólgleraugu og bros á vör enda ekki nógu oft sem landsmenn fá að upplifa daga sem þennan.

Veðrátta í ágúst var hagstæð um land allt. Nokkuð hvasst var þó þann 29. Hlýtt var í september. Mjög úrkomusamt var um allt sunnan- og vestanvert landið og var um metúrkomu að ræða á fáeinum stöðvum, en mjög mikil úrkoma var einnig í september 2007. Aldrei hefur jafnmikil úrkoma mælst í september í Stykkishólmi frá því að úrkomumælingar hófust þar haustið 1856. Úrkoman varð áköfust 16. til 17., en þá gerði einnig skammvinnt hvassviðri.

Þann 29. ágúst kom lægð (í dýpra lagi miðað við árstíma) upp að landinu suðvestanverðu. Lentu tvö skip í vandræðum í vindi í Hvalfirði. Annað skipið rakst á bryggju á Grundartanga. Hitt skipið var í hlutverki hvalveiðibáts í kvikmynd og lá við að strandaði við Hvammsvík (Morgunblaðið 30.ágúst). Þá losnaði af húsi í Grafarholti og þak losnaði af húsi í Vogahverfi í Reykjavík, lausamunir fuku. Gámur fauk við Klébergsskóla á Kjalarnesi. Bílar skemmdust af áfoki í Bolungarvík.

Þann 16.september gerði nokkuð sérkennilegt veður, gríðarlegt úrfelli sem tengja mátti leifum fellibylsins Ike. Meginúrkoman virðist þó hafa borist úr kerfi sem var alveg austan leifanna, en barst til landsins samhliða eða alveg í kjölfarið. Um þetta ritaði ritstjóri hungurdiska pistil á vef Veðurstofunnar strax eftir að veðrið var liðið hjá. Verða þau skrif ekki endurtekin hér, en þó má geta þess að úrkoma mældist meiri en 140 mm á fimm veðurstöðvum (Ölkelduhálsi (201 mm), Ólafsvík (165 mm), Bláfjöllum (161 mm), Andakílsárvirkjun (155 mm) (mönnuð stöð) og Grundarfirði (144 mm)). Í áðurnefndum pistli segir: „Þetta úrkomumagn er ekki met á neinni stöðinni en hvergi vantar þó mikið upp á það. Athyglisverðast er að þriðjungur úrkomunnar virðist hafa fallið á um eða innan við 3 klst., seint um kvöldið 16. september og þá var úrkomuákefðin á stöðvunum milli 15 og 20 mm á klukkustund. Það er ekki fjarri því mesta sem búast má við hér á landi í fjallastuddu uppstreymi í miklu hvassviðri. Stöðvarnar í Ólafsvík, Andakílsárvirkjun og Grundarfirði eru allar handan þeirra fjallshryggja sem valda uppstreyminu og Bláfjallastöðin líka, þó nær sé hún háhryggnum. Þessi hegðan úrkomuhámarks er kennd við fokhrif, úrkoman fýkur langa leið frá því að hún myndast þar til hún fellur“.  

Morgunblaðið segir frá illviðrinu í pistli 17.september:

Björgunarsveitir sinntu víða útköllum í gærkvöldi vegna óveðurs sem gekk yfir sunnan- og vestanvert landið. Því fylgdi mikill vindur og úrkoma. Slökkvilið höfuðborgarsvæðisins veitti í gærkvöldi aðstoð vegna vatnsleka og foks. Þá fauk óbundin lítil flugvél á girðingu á Reykjavíkurflugvelli. Veðrið hafði ekki truflandi áhrif á millilandaflug í gær. Snarvitlaus veður var komið í Ólafsvík í gærkvöldi, rok og úrhellisrigning. Þar var vindhraðinn talinn ná a.m.k. 30 m/s í verstu hviðunum. Á Hellissandi var beðið um aðstoð björgunarsveitar vegna þakplatna sem voru að fjúka. Þar var sunnanstormur og fóru vindhviðurnar í 31 m/s. Nokkrar beiðnir um aðstoð bárust á Suðurnesjum vegna foks á þakplötum og lausum munum. Á höfuðborgarsvæðinu bárust björgunarsveitum hjálparbeiðnir úr Hafnarfirði, Reykjavík og Kópavogi. Þar voru að fjúka m.a. þakplötur, vinnupallur, laust dót og tjald fornleifafræðinga í Aðalstræti, samkvæmt upplýsingum  slysavarnafélagsins Landsbjargar. Veðurfræðingur á Veðurstofu Íslands sagði að veðrið yrði harðast til að byrja með vestan til á landinu. Vindstrengurinn átti síðan að færast austur yfir landið. Lægðin sem olli óveðrinu var djúp og fylgdi henni mjög mikil úrkoma. Leifar fellibylsins Ike, sem gerði mikinn óskunda vestanhafs á dögunum, slógu sér saman við lægðina. Veðurfræðingurinn sagði viðbúið að meðalvindhraði næði 20-25 m/s nokkuð víða meðan versta veðrið gengi yfir. Þá mætti búast við úrhellisrigningu á Suður- og Vesturlandi. Vindur átti að snúast í SV 13-18 m/s með skúrum í dag vestan til. Austanlands átti að verða heldur hægara.

Morgunblaðið segir enn frá 18.september:

Miklar vegaskemmdir urðu víða á Vestfjörðum í vatnsveðrinu í fyrrinótt. Unnið var að viðgerð í gær og lögðu starfsmenn Vegagerðarinnar kapp á að opna vegina á ný fyrir umferð. Þorskafjarðarheiði var eini vegurinn sem ekki tókst að opna en aðrar leiðir sem skemmdust voru að minnsta kosti orðnar færar jeppum og stærri bílum í gærkvöldi. „Þetta er með því verra sem komið hefur í fleiri, fleiri ár,“ sagði Eiður B. Thoroddsen rekstrarstjóri Vegagerðarinnar á Patreksfirði. Hann sagði að mörg hundruð rúmmetrar af vegfyllingu hefðu sópast úr nýjum vegi sem liggur upp á Kleifaheiði, í botni Patreksfjarðar. „Við erum að reyna að gera fært fyrir vörubíla svo þeir komist í Baldur,“ sagði Eiður síðdegis í gær. Hann kvaðst ekki hafa átt von á að þessi vegur færi nær því í sundur. Þarna hvarf 6-7 metra há vegfylling undir bundnu slitlagi á löngum köflum. Eiður áætlaði að það tæki tvo til þrjá daga að laga veginn. Víða féllu skriður á vegina Mikil skriða féll í Patreksfirði, á veginn sem liggur út í Örlygshöfn við fjörðinn sunnanverðan. Skriðan var um 50 metra breið og allt að sjö metra þykk. Í Fossfirði, einum af innfjörðum Arnarfjarðar, rann vegfyllingin frá báðum endum brúarinnar við Foss og vöruflutningabíll fór á hliðina í Þernudal í firðinum. Þá féllu þrjár nokkuð stórar aurskriður á Hrafnskagahlíð í Fossfirði og að minnsta kosti aðrar þrjár á á Sunnhlíðinni, á leiðinni í Trostansfjörð. Unnið var að því að ryðja skriðunum burt í gærkvöldi. Einnig grófst vegurinn í sundur í Trostansfirði og tókst að gera hann jeppafæran í gærkvöldi. Á Dynjandisheiði fór vegurinn í sundur við Dynjandisá. Þar varð jeppafært í gærkvöldi. Vegurinn yfir Þorskafjarðarheiði fór í sundur og varð hún ófær. Vatnselgur rauf veginn á um 10 metra kafla og ruddi burt þremur metersvíðum hólkum undir veginum. Enn er lokað þar og verður ekki reynt að gera við skemmdirnar fyrr en elgurinn sjatnar, að sögn Jóns Harðar Elíassonar, rekstrarstjóra Vegagerðarinnar á Hólmavík.

Í Mjóafirði í Ísafjarðardjúpi urðu rof og skemmdir víða á þjóðveginum í fyrrinótt. Eins höfðu ræsi undir veginum í Ísafirði í Djúpinu ekki undan vatnsflaumnum og þar urðu töluverðar vegarskemmdir á um hálfs kílómetra kafla, að sögn Geirs Sigurðssonar, rekstrarstjóra Vegagerðarinnar á Ísafirði. Vegurinn um Djúp var opnaður í gær og bráðabirgðaviðgerðum lýkur í dag. Töluvert var kallað til af tækjum og mannskap til að laga þjóðveginn á þessum stöðum. „Þetta virðist hafa verið óhemju vatnsmagn í nótt og ummerki um að það hafi gengið gríðarlega mikið á,“ sagði Geir síðdegis í gær.

„Tjónið nemur hundruðum þúsunda,“ segir Sveinbjörn Guðjohnsen hjá Bílabúð H. Jónssonar á Smiðjuvegi í Kópavogi. Mikið vatn lak meðfram lofti bílabúðarinnar og skemmdust vörur, innréttingar, tölvur o.fl. Bílabúðin er á jarðhæð í tveggja hæða húsi. Á efri hæð er verkstæði en gengt er í það af götu hinum megin við innganginn í bílabúðina. Stórt bílaplan er þar sem og við húsið hinum megin við götuna frá verkstæðinu. „Vatnið af þakinu þar rann niður á götuna, yfir hana og inn á planið hjá verkstæðinu á hæðinni fyrir ofan mig. Vatn rann af fleiri hundruð fermetrum af planinu hér fyrir ofan og inn í húsið, yfir gólfin á efri hæðinni og lak niður loftið.“ Settar voru upp viftur og annar búnaður til að þurrka upp mesta vatnið og rakann og var staðan seinnipartinn í gær „flott“ að mati Sveinbjörns. Tjónið verður bætt af Sjóvá sem Sveinbjörn segir hafa brugðið skjótt við og staðið sig vel.

Tryggingafélögin höfðu í nógu að snúast í gær við að svara fyrirspurnum og skoða tjón hjá viðskiptavinum sínum. Afar hvasst var seint í fyrrakvöld og aðfaranótt miðvikudagsins og fylgdi óveðrinu mikil úrkoma. Hjá VÍS og Sjóvá fengust þær upplýsingar að tilkynningarnar vörðuðu allt frá brotnum rúðum og skemmdum á bílum til vatnstjóns á innbúi. Fæst síðastnefndu tjónanna fást hins vegar bætt, eða innan við 5% að mati Sjóvár. Vatnstjón algengust Þá höfðu nokkrir tugir tilkynninga borist Sjóvá en enn fleiri fyrirspurnir verið lagðar fram. Tilkynnt var um fá foktjón en engar skemmdir á húsum. Flest vörðuðu tjónin vatnsflóð þar sem niðurföll eða þakrennur voru stíflaðar en þau tjón þurfa húseigendur að bera sjálfir. Hjá Sjóvá fengust þær upplýsingar að innan við 5% þeirra húseigenda sem urðu fyrir vatnstjóni mættu eiga von á bótum þar sem í um 95% tilvika mætti rekja tjónið til vanhirðu. Síðla í gær höfðu yfir 100 símtöl borist VÍS. Yfirleitt var um fyrirspurnir að ræða en tilkynnt var um nálægt 40 tjón á höfuðborgarsvæðinu. Engar tilkynningar bárust um skaða á skipum eða öðru tengdu sjónum eða höfnum en talsvert var um tilkynningar vegna vatnsleka gegnum veggi og þök sem enginn bótaréttur er fyrir. Þak og gluggar haldi vatni Í tryggingarskilmálum VÍS og Sjóvá segir að félögin bæti tjón vegna vatns sem skyndilega og óvænt streymi úr leiðslum húsa og eigi upptök innan veggja þeirra. Félögin bæti hins vegar ekki tjón vegna úrkomu nema hún sé svo mikil að frárennslisleiðir hafi ekki undan og vatn flæði inn í húsnæði hins vátryggða eða það þrýstist upp um frárennslisleiðslur. Tjón vegna vatns frá þökum, þakrennum eða svölum er aldrei bætt. Þau svör fengust að reiknað væri með því að þak, veggir og gluggar héldu vatni og vindum. Gæta þarf að niðurföllum Í ofsaveðri líkt og því sem skall á í fyrrakvöld eru íbúðir á jarðhæð og í kjallara í mestri hættu á vatnstjóni. Leki inn í þær íbúðir þarf að meta hvort tjónið stafi af því að holræsi hafi ekki haft undan vatnsflaumnum eða illa hafi verið hirt um að hreinsa niðurföll. Í fyrrnefnda tilfellinu eiga húsráðendur rétt á bótum en ekki í því síðarnefnda. Sé sjálft húsið óþétt, drenlagnir lélegar eða stíflaðar sem og þak-, svala- og kjallaraniðurföll, situr fólk sjálft uppi með tjónið.

Fréttablaðið segir af foki í pistli 18.september:

Veður „Við sáum þetta ekki fyrr en í morgun,“ segir Sandra Sveinsdóttir Nielsen, íbúi í Furugerði í Reykjavík, um tvö reynitré sem féllu í garðinum við hús hennar í óveðrinu sem gekk yfir landið í fyrrinótt. Hún segir mikið áfall að sjá stór og falleg tré fara með þessum hætti. Það sé þó mikil mildi að trén féllu inn í garðinn en ekki út á götu eða á bíla nágranna þeirra. Hún segir tryggingar ekki bæta tjónið. „Þannig að þessi fallegu tré eru ekki metin til fjár en við eigum þá allavega nóg í arininn í vetur,“ segir Sandra. Nokkuð sá á gróðri á höfuðborgarsvæðinu eftir veðrið í fyrrinótt. Mest var um að greinar brotnuðu af trjám en eitthvað var um að tré rifnuðu upp með rótum.

Skessuhorn segir af fjárskaða í flóði og öðrum sköðum sem veðrið olli í pistli þann 24.:

Um hálft hundrað fullorðinna kinda og lamba drukknaði síðastliðinn miðvikudagsmorgun [17,] þegar Miðá í Dölum flæddi yfir bakka sína í kjölfar úrhellisrigningar. Féð, sem er frá  Harrastöðum, lenti í sjálfheldu í girðingu við ána. Síðdegis á miðvikudag var búið að finna á fimmta tug dauðra kinda að sögn Sigríðar Skarphéðinsdóttur, húsfreyju á Harrastöðum. Hún segir að ekki sé vitað nákvæmlega hversu margar kindur voru í girðingunni sem flæddi yfir. Í vikunni áður hafi þær verið um 70, en túnhliðið stóð opið. Því er ekki hægt að slá föstu hversu margar kindur hafi drukknað, en hugsanlega eigi eftir að finnast fleiri hræ niður með ánni. „Það er hræðilegt að horfa upp á svona skaða og engum datt í hug daginn áður að svona hratt myndi vaxa í ánni,“ sagði Sigríður. mm/ljósm. bae.

Hvassviðri og úrhellisrigning gekk yfir vestanvert landið á þriðjudagskvöld [16.] í liðinni viku og þá um nóttina. Vindur fór víða í yfir 30 m/s í hviðum. Töluvert var um smáskaða í þessari fyrstu alvöru haustlægð, en ekki stórtjón, eins og búast hefði mátt við. Mesta tjón sem vitað er um varð á varnargarði sem er í byggingu vegna snjóflóðavarna í Ólafsvík. Eitthvað var um vegaskemmdir vegna vatnsflaums. Þá losnuðu þakplötur af gömlum skúr á Hellissandi. Hið sama gerðist við heimili í Borgarnesi. Þá losnuðu tré upp með rótum við Borgarbraut í Borgarnesi. Þakefni úr pappa fauk af nokkrum nýlega byggðum sumarhúsum í Hafnarskógi. Björgunarsveitir veittu víða um Vesturland aðstoð við að fergja lausa hluti. Að sögn lögreglunnar í Borgarfirði og Dölum voru frameftir vikunni að berast tilkynningar um lítilsháttar foktjón. Segja má að hið mikla vatnsveður sem fylgdi þessari lægð hafi valdið meiri skaða en sjálft rokið. Á öðrum stað í blaðinu er til dæmis greint frá því þegar Miðá í Dölum flæddi yfir bakka sína og fé frá bænum Harrastöðum lenti í sjálfheldu og drukknaði. Þá skemmdist parket í einu af fjórum nýbyggðum sumarhúsum í Hafnarskógi þar sem þakefni fauk af og vatn flæddi inn í einangrun og niður á gólf. mm

Eitt mesta stórstreymi ársins var síðastliðinn fimmtudag [18.]. Samhliða því og miklum vindi færðu brimskaflar grjót yfir veginn austan við Ólafsvík þannig að ófært var um morguninn og þurfti gröfu til að hreinsa veginn og gera akfæran á ný. Víðar á Vesturlandi gekk sjór yfir varnargarða. Má þar nefna Faxabraut á Akranesi og á Borgarfjarðarbrúnni var töluverð ágjöf um morguninn. mm

Í kjölfar þessa illviðris kom stroka af köldu lofti vestan frá Kanada yfir landið og olli útsynningshryðjum og þrumuveðri. Skessuhorn segir frá 24.september:

Á laugardaginn síðasta [20.] var réttað í Vörðufellsrétt á Skógarströnd. Þegar verið var að reka safnið til réttar hófust þrumur og eldingar og síðan skiptist á sól, skúrir og haglél. Lætin voru þvílík að fólk mundi vart annað eins en meðan á þessu stóð voru leitarmenn í Eyjahreppi á fjalli og sögðu þeir við fréttaritara að það hefði verið mesta furða hvað hrossin hefðu haldið ró sinni þegar þrumurnar voru sem mestar og högl á stærð við jarðarber dundu á þeim.

Síðastliðin laugardag [20.] urðu bændur í Hallkelsstaðahlíð í Kolbeinstaðahreppi að hringja í björgunarsveitina Elliða og fá þaðan bát til að bjarga kindum í Hlíðarvatni. Þar voru sex kindur í tveimur hólmum komnar í hættu og var annar hólminn komin á kaf. Það voru þeir Ólafur á Brúarhrauni og Skúli í Hlíð sem fóru út á bát og tókst þeim björgunin vel. Að sögn Sigrúnar Ólafsdóttir í Hlíð er vatnið nú álíka vatnsmikið og í mestu vorleysingum. Vitað er að a.m.k. fjórar kindur frá bænum hafa drukknað í vatnavöxtunum. þsk

Í október varð hlaup í Skaftá. Fréttablaðið segir frá 13.október:

Hlaupið í Skaftá náði hámarki í gærkvöldi og er nú í rénun. Hlaupið er með þeim stærstu sem orðið hafa í ánni. Bændur í Skaftártungu búast við að gróðurskemmdir komi í ljós þegar sjatnar í ánni. Samkvæmt upplýsingum lögreglu lenti hvorki fólk né búfénaður í hættu eða vandræðum vegna hlaupsins í ánni.

„Þetta skilur eftir sig heilmikla eyðileggingu. Menn tala oft um að það sé ekkert tjón en það er svo mikið land sem fer undir vatn. Áin flæðir upp úr öllum farvegum, brýtur bakka og göslast yfir gróið land og setur það í svartan sand. Þegar fjarar eru sandhaugarnir eftir og þeir fjúka um allt,“ útskýrir Gísli. Hann skoðaði aðstæður svolítið í gær og sagði greinilegt að vatnsmagnið væri meira en í hlaupinu 2006. „Hér ofan við Ásavatnsbrúna hefur alltaf verið gróinn hólmi úti í vatni en nú er hann farinn. Hann hefur staðið af sér mörg hlaupin til þessa. Það hefur líka brotnað úr bökkum og hrunið úr berginu og varnargarðar eru víða farnir eða komnir á kaf.“

Oddur Sigurðsson jarðfræðingur hjá Vatnamælingum flaug yfir svæðið í gær. „Um hádegisbilið var minni kraftur á vatninu sem kom undan jökli og þar stóðu jakar á þurru,“ sagði Oddur. Samkvæmt mælingum á hálendinu fór rennslið upp í 1350 rúmmetra á sekúndu en Oddur taldi víst að rennslið hefði verið meira, jafnvel 1500 rúmmetrar á sekúndu þegar mest lét, þar sem nokkrar kvíslar runnu fram hjá mælinum. „Þetta er með stærri hlaupum sem við höfum séð en þó ekki það stærsta. Það virðist takmarkast við Skaftá en oft hefur hlaupið í öðrum ám samtímis,“ segir Oddur sem býst við að rennsli í Skaftá verði áfram mikið fram eftir vikunni. Heimreiðin að Skaftárdal fór undir vatn í gær sem og hluti af Fjallabaksleið líkt og venja er í flóðum sem þessu. Samkvæmt upplýsingum frá lögreglunni á Hvolsvelli lenti enginn í vandræðum eða hættu vegna hlaupsins. thorgunnur@frettabladid.is

Bændablaðið gerir upp kornuppskeru sumarsins í pistli 21.október (mikið stytt hér):

Eins og fram kom í síðasta tölublaði Bændablaðsins þá voru þó horfur allvíða býsna slæmar í kornræktarlöndum um miðjan september vegna linnulausra rigninga, sérstaklega á Suður- og Vesturlandi. Var korn víða tekið að láta undan síga vegna hins mikla votviðris og bændur áttu sumir hverjir í erfiðleikum með að koma þreskivélum sínum út á akrana. Á Norðurlandi glímdu kornbændur hins vegar við mikið rok og varð þó nokkuð tjón af þeim sökum; ekki síst í Skagafirði þar sem talið er að um 100 tonn hafi tapast en einnig á Norðausturlandi. „Sumarið nýliðna var öðrum sumrum betra og korn spratt með allra besta móti. En haustveðrin voru harðari, en við eigum að venjast,“ segir Jónatan Hermannsson, jarðræktarfræðingur hjá Landbúnaðarháskóla Íslands. Jónatan hefur unnið að kynbótum á byggi undanfarin ár. „Foktjón varð mjög mikið á Norður- og Austurlandi, þar sem fyrst og fremst er ræktað sexraðabygg frá Skandinavíu. Sunnanlands og vestan er aðallega treyst á tvíraðabygg og það þolir hvassviðri nokkuð, en leggst og klessist í endalausum slagviðrum,“ segir Jónatan. ... Ingvar Björnsson, jarðræktarráðunautur hjá Búgarði, segir um kornræktina í Eyjafirði og Þingeyjarsýslum að hún hafi víðast gengið vel og uppskera verið með mesta móti. „Þó seint væri sáð var sumarið mjög hagstætt, sólríkt og þurrt. Á bestu ökrum mældust yfir sex tonn af þurru korni og meðaltalið er jafngott á öllu Norðausturlandi. Eitthvað ódrýgðist vegna þurrka í sumar og síðan tapaðist nokkuð af korni í hvassviðrinu sem gerði upp úr miðjum september.

Rétt eins og vorið kom snögglega bar haustið einnig brátt að. Hlýtt var í veðri í annarri viku október, en annars var mánuðurinn kaldur og snjór heldur meiri og þrálátari en venjulegt er á þessum tíma árs. Meðal annars varð alhvítt víða sunnanlands í fyrstu vikunni. Seint í mánuðinum gerði mikið brim við norðurströndina.

Snemma í október varð bankahrun, einn eftirminnilegasti viðburður Íslandssögu síðari tíma. Veðrið þá dagana varð einnig nokkuð eftirminnilegt, því óvenjumikið snjóaði suðvestanlands. Hungurdiskar fjölluðu um það veður í sérstökum pistli á 10 ára afmæli hrunsins

Upp úr þeim 20. gerði mikla illviðrasyrpu þegar sérlega djúpar lægðir komu að landinu norðanverðu. Segja má að betur hafi farið en á horfðist. 

Slide12 

Fyrri lægðin kom úr suðaustri, fór vestur með Norðurlandi og dýpkaði, en gekk síðan til suðvesturs yfir landið vestanvert. Aðalvindstrengurinn var vestan lægðarmiðjunnar og slapp meginhluti landsins við hann. Kortið sýnir stöðuna síðdegis þann 23. október.

Slide11

Á Íslandskortinu á sama tíma má sjá lægðarmiðjuna við Hornstrandir. Hið sæmilegasta veður er um mikinn hluta landsins en norðanhríð á Vestfjörðum. Þrýstingur á Gjögri fór niður í 945,9 hPa. 

Slide13

Síðari lægðin fór aðeins fjær landi og náði hámarki áður en hún sveigði inn á það. Greiningin segir að lægsti þrýstingur í miðju hennar hefi verið um 937 hPa en það er afskaplega óvenjulegt á þessum árstíma - og á þessum slóðum. Kortið gildir um hádegi þann 24.

Slide14

Um kvöldið var lægðarmiðjan komin nær og má sjá hana á hitamyndinni hér að ofan, en hún er tekin um kl.22 um kvöldið. Allvíða urðu vandræði vegna brims og hárrar sjávartöðu, en svo vel vildi þó til að smástreymt var (tungl var hálft þann 21. og ekki nýtt fyrr en 28.). Má sannarlega segja að hurð hafi skollið nærri hælum í þessari veðrasyrpu. En þó varð töluvert tjón. 

Morgunblaðið segir frá 24.október:

Seint í gærkvöldi hafði veðrinu slotað nokkuð á Vestfjörðum og var reyndar ekki um það ofsaveður að ræða sem spáð hafði verið samkvæmt lögreglunni á Ísafirði. Hins vegar var farið að hvessa töluvert á suðvesturhorninu og á Suðurnesjum. Fjórum flugvélum Icelandair og Iceland Express á leið til Keflavíkur var í gærkvöldi snúið frá Keflavíkurflugvelli vegna veðurofsa og þess í stað lent á flugvellinum á Akureyri og á Egilsstöðum. Reynt var að útvega öllum 450 farþegunum gistingu á Akureyri og Egilsstöðum og var stefnt að því að fljúga vélunum til Keflavíkur nú í morgun eða um leið og veðrinu slotaði. Kl. 21 í gærkvöldi var meðalvindhraði í Keflavík 22 m/s. Lögreglan á Suðurnesjum hafði ásamt björgunarsveitum Slysavarnafélagsins Landsbjargar í nógu að snúast í gærkvöldi en þó nokkur útköll bárust vegna fjúkandi trampólína, grindverka, lausra þakkanta og bílskúrshurðar sem fauk upp. Þá voru björgunarsveitir kallaðar til aðstoðar á Snæfellsnesi, Hellisheiði, Skagaströnd og í Súðavík vegna báta sem voru að losna frá bryggju. Engin snjóflóð höfðu fallið í gær á Vestfjörðum svo vitað væri en nokkrum vegum var lokað vegna snjóflóðahættu. Samkvæmt snjóflóðafræðingi Veðurstofunnar mun koma í ljós þegar um hægist hvort snjóflóð hefur fallið á þá vegi. Þeim tilmælum var í gær beint til íbúa Vestfjarða að halda sig inni við nema brýna nauðsyn bæri til og samkvæmt lögreglunni á Ísafirði var þeim tilmælum að mestu leyti fylgt. Þar hafi eflaust spilað inn í rafmagnsleysið sem var á gjörvöllum Vestfjörðum en rafmagnið datt nokkrum sinnum út milli kl.17:50 og 20:21. Samkvæmt Orkubúi Vestfjarða má að öllum líkindum rekja rafmagnsleysið til seltu og ísingar á rafmagnslínum.

Morgunblaðið heldur áfram 25.október:

Vel gekk að bjarga togaranum Lómi II af strandstað við smábátahöfnina í Kópavogi í gær eftir að skipið hafði slitnað frá bryggju við Kópavogshöfn í veðurofsanum í fyrrinótt. Starfsmenn Köfunarþjónustunnar ehf voru kallaðir til bjargar og sagði Alexander Stefánsson, framkvæmdastjóri fyrirtækisins, að fyrri tilraun til að ná skipinu á flot á flóðinu aðfaranótt föstudags hefði ekki rúmast innan þess tímaramma sem árdegisflóðið gaf. Þá þegar hafði hann vaktað skipið drjúga stund og metið aðstæður frá fyrsta útkalli. „Vindstrengurinn var þvert á skipið og bryggjuna með þeim afleiðingum að skipið sleit af sér alla spotta að aftan og hékk í tveimur að framan þegar hringt var í okkur,“ sagði hann. Þegar Alexander mætti á staðinn slitnuðu festarnar svo að framan og skipið fór á rek. Stöðvaðist það við smábátahöfnina í leðjubotni. „Það var gengið strax í að koma taugum um borð og snúa stefni skipsins upp í vindinn, jafnvel að toga það aðeins af stað en það reyndist ekki tími til þess á flóðinu í [fyrri-]nótt.“ Reynt var aftur á síðdegisflóðinu í gær og þá gekk allt upp eins til var ætlast. Var sver kaðall tengdur úr skipinu í 50 tonna gröfu og 35 tonna jarðýtu klukkan 14:30. Losnaði skipið þá og var dregið að bryggju. Að sögn Alexanders tóku um 10 manns þátt í björguninni. Hugsanlega þarf að kafa niður með skipinu til að athuga með skemmdir. Alexander segir að menn hafi óttast aðeins að skipið færi á hliðina á strandstað á fjörunni. Þess vegna var settur spotti á stjórnborðssíðu skipsins til öryggis. „Við hjá Köfunarþjónustunni þekkjum þessa höfn mjög vel og vissum að skipið sæti í leðju. Við vissum að það myndi ekki nást upp nema með rétta búnaðinum.“

Fréttablaðið segir af sjávargangi mánudaginn 26.október:

Norðlendingar máttu þola flóð bæði úr fjalli og fjöru um helgina. Um klukkan hálffjögur keyrðu tveir bílar með stuttu millibili í snjóflóð sem fallið hafði á veginn við Sauðanes milli Dalvíkur og Ólafsfjarðar. Blindbylur var svo mikill að ökumenn sáu ekki flóðið. Bílarnir voru svo kirfilega fastir að björgunarsveitarbíll dugði ekki til að losa þá svo þeir urðu ekki lausir fyrr en snjóblásari hafi farið í gegnum flóðið. Ekki urðu slys á fólki. Í fyrrinótt [aðfaranótt 25.] var sjávarstaða svo há að sjór flæddi yfir bryggjur í miklu rokviðri á Siglufirði og Húsavík. Að sögn Þóris Kristins Þórissonar, bæjarstjóra Fjallabyggðar, flæddi að minnsta kosti inn í eitt íbúðarhús á Siglufirði en þar sem og á Húsavík flæddi inn í atvinnuhúsnæði við höfnina. Sjálfur komst bæjarstjórinn í hann krappan um klukkan hálfátta í fyrrakvöld. „Ég var niðri á höfn að athuga með skemmdir á hafnarvoginni og lagði bílnum rétt hjá meðan ég skaust út þeirra erinda,“ segir hann. „Augnabliki síðar sé ég að sjórinn nær upp að hurðum bílsins. Mér leist náttúrlega ekkert á blikuna því konan og hundurinn voru inni í bílnum. Þetta er Land Cruiser-jeppi svo það þarf dánokkurn sjó svo hann fari upp að hurðum. Eftir að snjóflóðin féllu við Sauðanes var veginum milli Ólafsfjarðar og Dalvíkur lokað vegna hættu á fleiri flóðum.

Morgunblaðið segir af ófærð og sjávargangi í pistlum 27.október:

Mikill snjór er víða á Norður- og Austurlandi eftir stórhríðina sem þar gekk yfir um helgina. Enn snjóaði á Austurlandi í gær. Akureyringar voru að moka frá húsum sínum og bílum en þar hafði víða skafið að. Sérfræðingar Siglingastofnunar munu í dag meta skemmdir í höfnum. Björgunarsveitarmenn björguðu sama manninum tvisvar af ófærum fjallvegum á Austurlandi í gær, fyrst af Öxi og síðan af Hellisheiði, á leið til Vopnafjarðar. Maðurinn var á fólksbíl. Víkurskarð var opnað síðdegis í gær en þar hefur vegurinn verið lokaður mestalla helgina vegna veðurs og ófærðar. Björgunarsveitin Garðar á Húsavík var kölluð til aðstoðar í gærmorgun þegar koma þurfti tveimur sjúklingum frá Húsavík á Fjórðungssjúkrahúsið á Akureyri. Komust þeir yfir Víkurskarð með aðstoð snjóruðningstækja. Þungfært var á Grenivíkurvegi undir kvöld í gær og ófært um Hólasand. Á Austurlandi var þungfært og stórhríð í Vatnsskarði og snjór, hálka og skafrenningur á öðrum vegum á Norðausturlandi. Ófært var um Öxi. Áfram er spáð norðlægri átt í dag, 5 til 13 metrum á sekúndu og hvassast verður við austurströndina, allt að 18 metrar. Él verður á stöku stað norðaustan til, annars víða bjart.

Skemmdir urðu í nokkrum höfnum á norðanverðu landinu í sjógangi í norðanáttinni um helgina. „Þetta er mesta öldurót sem ég hef séð síðan ég byrjaði í þessu starfi, eiginlegt hafrót,“ sagði Stefán Stefánsson, hafnarvörður við Húsavíkurhöfn í sextán ár. Aldan gekk yfir nýlegan sjóvarnargarð, Bökugarð, og gróf upp grjót og möl innan við. Stefán segir að grjót hafi hreyfst til ofarlega í grjótvarnargarðinum sem sýni hvað öldurnar hafi verið miklar. Akstursleiðin fram á garðinn grófst í sundur og vatnsleiðsla og grjót var um allt hafnarsvæðið. Ekki er fært út á viðlegukantinn við Bökugarð en Stefán telur það ekki koma að sök í bili þar sem ekki sé von á flutningaskipum. Von er á sérfræðingum frá Siglingastofnun til Húsavíkur í dag til að meta tjónið og athuga hvað sé til úrbóta. Skemmdir urðu einnig í höfnum á Kópaskeri, í Fjallabyggð og á Gjögri.

Bæjarins besta segir einnig af skemmdum 30.október:

Viðgerð á veginum um Óshlíð gengur vel að sögn Geirs Sigurðssonar, rekstrarstjóra Vegagerðarinnar á Ísafirði. Vegagerðin hefur keyrt efni í skarðið sem myndaðist í hlíðina undir Óshlíðarveg á föstudag [24.] vegna mikils öldugangs en umtalsvert magn þarf til að fylla upp í skarðið og áætlar Vegagerðin að uppfyllingarvinnan standi út þessa viku. Geir segir veginn sjálfan hafa verið í hættu vegna öldugangsins. „Vegbrúnin sjálf rofnaði ekki en það mátti ekki tæpara standa og tel ég að þarna hafi farið betur en áhorfðist,“ segir Geir. Töluverðar skemmdir urðu á rafmagnskerfi vegarins er ljósastaur hrundi niður í fjöru en ljósleiðari sem liggur með veginum slapp óskemmdur eftir hamfarirnar. Að sögn Geirs voru töluverðar varnir undir veginum sem öldurnar brutu burt og kemur Vegagerðin til með að lagfæra þær varnir. birgir@bb.is

Nóvember var nokkuð umhleypingasamur en tíð þó lengst af hagstæð. Norðanillviðri gerði þann 27. Veður voru lengst af meinlítil í desember, þó gerði snarpt landsynningsveður þann 11. Víða var talsverður snjór, meiri en á sama árstíma um nokkurra ára skeið. Skömmu fyrir jól gerði mikla hláku og í henni tók snjó upp að mestu og var hlýtt til ársloka.

Talsvert illviðri gerði þann 11.desember. Morgunblaðið segir frá 12.desember:

Mikið flóð gerði í gær þegar Skaftá ruddi sig eftir óvenjulega mikið vatnsveður. Myndaðist stífla vestan við Systrastapa en þegar hún lét undan fyllti flóðið farveginn og meira til. Bíll og kerra sjást hálf á kafi í vatninu, sem gjálfraði við heyrúllur og nærliggjandi hesthús. Í gærkvöldi var Skaftá aftur í venjulegum ham.

Í þessu sama veðri urðu nokkrir fokskaðar urðu á Suðvestur- og Vesturlandi, járnplötur og lausamunir fuku og fáein hjólhýsi skemmdust. 

Á Þorláksmessu og aðfangadag jóla gerði mikla sunnanátt með hlýindum. Víða varð hvasst, en tjóns er ekki getið. 

Lýkur hér samantekt hungurdiska um tíðarfar og veður á árinu 2008. Ýmsar tölulegar upplýsingar má finna í viðhenginu. 


Skrár tengdar þessari bloggfærslu:

Sumarhiti á Akureyri - (það er alla vega fyrirsögnin hér)

Myndin sem sjá má hér að neðan sýnir sumarhita (júní til september) á Akureyri 1808 til 2024. Eins og sjá má eru ýmsar eyður í gögnunum. Samfelldar mælingar á vegum dönsku veðurstofunnar hófust haustið 1881 og síðan tók Veðurstofa Íslands við mælingunum 1920. Margt er þó óljóst í sögu stöðvarinnar. Það er einlæg ósk ritstjóra hungurdiska að einhver honum yngri taki að sér að rannsaka þessa sögu - og gera síðan tilraun til að laga mæliröðina og jafnvel fylla upp í eyður - eins og frekast er unnt. Ritstjórinn hefur - (kannski ekki með allrabestu samvisku) reynt að fylla eitthvað í, en ekki treyst sér til þess að ganga svo langt að gefa röðina út.

w-blogg230325a

Dagbækur um veðurfar í Eyjafirði eru til frá degi til dags aftur á miðja 18. öld, lengra heldur en í nokkru öðru héraði landsins. Framan af eru mælingar þó engar svo vitað sé. Það varð ekki fyrr en danskir landmælingamenn settu upp höfuðstöðvar á Akureyri síðsumars 1807 að það gerðist - og var mælt þar samfellt til síðsumars 1813. Eyða er í mælingar á svæðinu þar til 1826 en þá byrjaði Grímur Jónsson amtmaður að mæla á Möðruvöllum. Dagbækur voru enn haldnar - og jafnvel fleiri en á einum stað samtímis - en án mælinga. Eyður eru í athuganir Gríms, sem lögðust síðan alveg af um það leyti sem hann hvarf á braut 1833. Ljóst er að eftirmaður hans, Bjarni Thorarensen hafði yfir hitamæli að ráða, en ekki liggur fyrir hvort hann gerði reglulegar mælingar. Bjarni var mikill áhugamaður um veður en ekki er víst að hann hafi ritað reglulega hjá sér. Hafi svo verið hefur það ekki komið fram. 

En Bjarni varð bráðkvaddur (1841) og ekki er vitað um mæli þar í grennd næstu árin. En 1846 tók Eggert Jónsson (Johnsen) læknir og fékk tæki frá Vísindafélaginu danska. Hann gerði nokkuð ítarlegar athuganir næstu árin eða til ársins 1854. Líklega var hann hættur athugunum þegar hann lést af slysförum skömmu síðar - eða kannski komust síðustu athuganir hans ekki til skila. Árið 1854 hóf Séra Björn Halldórsson í Laufási athuganir, en af einhverjum óþekktum ástæðum voru það aðeins loftþrýstimælingar sem komust í veðurbók hans. Þó virðist hitamælir hafa verið á staðnum - en Björn hefur e.t.v. ekki treyst honum(?). 

Mikil eyða er í hitamælingar á Akureyri frá 1854 þar til 1881. Þó er vitað um mæla á svæðinu, og e.t.v. er hægt að tína þær saman úr dagbókum - og nota reglubundnar mælingar frá öðrum stöðum til eftirlits og inníbætinga. 

Árið 1873 tók Hendrik Schiöth að sér athuganir fyrir dönsku veðurstofuna. En las þó aðeins af loftvog (og þar með hita í stofu sinni). Á sama tíma var sett upp stöð í Grímsey, en þar var ekki loftvog. Loftþrýstiathuganir á Akureyri voru þá birtar í sömu töflu og athuganir úr Grímsey - eins og Akureyrarstöðin væri hluti hennar. 

Þessu einkennilega fyrirkomulagi lauk svo haustið 1881 að Schiöth fór líka að mæla hita og gera aðrar athuganir fyrir dönsku Veðurstofuna. Því hélt hann síðan áfram til ársins 1918. Að auki var sett upp stöð á Möðruvöllum 1889 þar sem Stefán skólameistari athugaði þar til 1905. Síðan tóku aðrir við þar og var athugað nær samfellt til ársins 1927. 

Síminn kom til Akureyrar haustið 1906 og var þá sett upp önnur stöð, skeytastöð á Akureyri. Það er hún sem hefur verið starfrækt síðan. Hún var lengst af við símstöðina, en nú skortir ritstjóra hungurdiska mjög staðkunnáttu til að fylgja hreyfingum stöðvarinnar allt fram til þess að lögreglan tók hana (höndum) 1943 og fór að athuga við Smáragötu. Mikið ólag var á athugunum símstöðvarinnar og óvissa er í hitamælingum, þótt þær hafi aldrei fallið niður á þeim tíma. Um tíma var reynt að athuga við Gróðrarstöðina, en það gekk ekki upp - hvað sem veldur. Báðar tilraunir (önnur um 1910 og hin um 1925) mistókust. 

Athugað var við Smáragötu til 1968. Þá var flutt í Þórunnarstræti. Þar hefur reyndar gengið á ýmsu í nágrenni stöðvarinnar. Að lokum var síðan farið að athuga samhliða með sjálfvirkum mælum við Krossanesbraut. Sólskinsmælingarnar hafa verið gerðar á víð og dreif um bæinn, á stöðum þar sem vel sést til sólar og nærumhverfi skyggir ekki á. 

Afskaplega ánægjulegt væri ef einhver áhugamaður um veður og veðurfar tæki nú að sér það mikla verk að fara í gagn um sögu veðurathugana á Akureyri og komast fyrir vafamál og villur. 

Ástæða þess að sumarhiti var valinn á línuritið er sú að aðeins fleiri sumur eru í gögnunum heldur en heil ár. Tölurnar eru í samræmi við aðrar mælingar, sýna nokkuð ákveðna hlýnun yfir allt tímabilið, en köld og hlý skeið skiptast á á óreglulegan hátt. 


Fyrstu þrjár vikur marsmánaðar

Fyrstu þrjár vikur marsmánaðar 2025 voru hlýjar á landinu. Meðalhiti í Reykjavík var +3,1 stig, +2,3 stigum ofan meðallags sömu daga 1991 til 2020 og +1,9 stigum ofan meðallags síðustu tíu ára. Raðast hitinn í 6. hlýjasta sæti (af 25) á öldinni. Hlýjastir voru sömu dagar árið 2004, meðalhiti þá +4,8 stig, en kaldastir voru þeir 2023, meðalhiti -2,8 stig. Á langa listanum raðast hiti nú í 17. hlýjasta sæti (af 153). Hlýjast var 1929, meðalhiti þá +6,3 stig, en kaldast var 1891, meðalhiti -5,4 stig.
 
Á Akureyri er meðalhiti nú +2,6 stig, +3,0 stigum ofan meðallags 1991 til 2020 og +2,7 stigum ofan meðallags síðustu tíu ára.
 
Að tiltölu hefur verið hlýjast á Vestfjörðum og á Ströndum og Norðurlandi vestra, þar eru þessir dagar þeir næsthlýjustu á öldinni. Kaldast að tiltölu hefur verið á Suðurlandi þar sem hitinn raðast í sjöundahlýjasta sæti aldarinnar.
 
Á einstökum veðurstöðvum hefur jákvætt vik miðað við síðustu tíu ár verið mest á Fljótsheiði, þar hefur hiti verð +3,7 stig ofan meðallags síðustu tíu ára, en kaldast hefur verið í Árnesi, hiti þar +0,1 stig ofan meðallags síðustu tíu ára.
 
Úrkoma í Reykjavík hefur mælst 70,5 mm og er það um fjórðung umfram meðallag. Á Akureyri hefur úrkoman mælst 52,1 mm, og er það um 50 prósent umfram meðallag. Á Dalatanga hefur úrkoman mælst aðeins 14,8 mm sem er innan við fimmtungur meðalúrkomu og hefur ekki mjög oft mælst jafnlítil sömu almanaksdaga. Enn minni úrkoma hefur mælst sumstaðar á Norðaustur- og Austurlandi, en þær lágu tölur eru óstaðfestar.
 
Sólskinsstundir hafa mælst 64,8 í Reykjavík og er það nærri meðallagi. Á Akureyri hafa sólskinsstundirnar mælst 78,5 eða 32,9 umfram meðallag.

Hlaupið yfir árið 1997

Tíð var yfirleitt hagstæð á árinu 1997. Janúar byrjaði vel, en síðan var vinda- og umhleypingasamt. Snjór var ekki mikill, en nokkur svellalög. Tíð var rysjótt í febrúar og víða var mikill snjór, einkum í lok mánaðarins. Í mars var sæmileg tíð, allmikill snjór var framan af mánuðinum og færð þá erfið. Svell voru á túnum. Nokkuð góð tíð  var í apríl, jörð auð í mánaðarlok og gróður farinn að lifna um landið sunnanvert. Í maí var óhagstæð til fram yfir miðjan mánuð, frostnætur tíðar og gróðri fór lítið fram. Eftir 20. tók gróður vel við sér. Sauðburður gekk vel. Kal var í túnum norðaustanlands. Í júní gerði óvenju snarpt hret snemma í mánuðinum sem var í heild fremur kaldur og tíð stirð. Í júlí var tíð úrkomusöm og erfið til heyskapar um landið sunnanvert, verst þó suðaustanlands. Spretta var góð. Hlýtt var í veðri nema á annesjum á Austfjörðum. Þar var kalt og þokusælt. Ágúst var úrkomusamur um meginhluta landsins og gekk heyskapur treglega á Suðaustur- og Austurlandi. Berjaspretta var undir meðallagi. Vætusöm tíð var í september, en hlý. Uppskera úr görðum var misjöfn eftir frostskemmdir um miðjan mánuð. Berjaspretta var léleg. Í október var milt og vindar hægir. Vætusamt norðaustanlands. Góð tíð var í nóvember. Mikil hlýindi síðari hluta mánaðarins og lítið var um stórviðri. Búfénaður var á beit allan mánuðinn og gæftir voru góðar. Sama má segja um desember. Mikil hlýindi voru um land allt og snjólaust að mestu. Tún voru sums staðar græn fram yfir áramót.

Í textanum hér að neðan er leitast við að rifja upp helstu veðurviðburði ársins. Mun ítarlegri lýsingu á vindáttum, gangi veðurkerfa og þess háttar er auðvitað að finna í Veðráttunni, tímariti Veðurstofu Íslands sem aðgengilegt er á timarit.is. Hér er mjög byggt á fréttum dagblaðanna, Morgunblaðið var drýgst á þessu ári og er aðstandendum þess og annarra blaða þakkað að vanda. Í fáeinum tilvikum hafa augljósar prentvillur verið leiðréttar og stafsetningu í stöku tilviki hnikað til - vonandi að meinalausu.  

Þrýstingur var hár fyrstu viku janúar og vindur hægur. Kalt loft laumaðist að úr norðri þann 8. og næstu daga gerði ákveðna austan- og norðaustanátt, hvassast varð þann 11. DV segir frá illviðrinu í pistli 13.janúar:

Í hvassviðri sem gekk yfir Mýrdalinn síðastliðinn laugardag [11.] brotnaði 25 metra hátt fjarskiptamastur Pósts og síma sem er á Reynisfjalli. Í mastrinu voru endurvarpar fyrir Ríkisútvarpið, rás 1 og 2, Sjónvarpið og bæði farsímakerfin. Þegar mastrið féll datt því endurvarp allra þessara miðla út, en það náði til Víkur og hluta sveitarinnar í kring.

Slide1

Þann 19. skipti aftur yfir í sunnan- og suðvestanátt sem urðu nokkuð ákafar um skeið. Langverst varð veðrið þann 23., sjá kortið að ofan. Þá var djúp lægð á leið norðaustur með austurströnd Grænlands. Óvenjuleg hlýindi voru í hvassri sunnanáttinni, en seint um kvöldið og um nóttina gengu mjög skörp skil yfir - vind lægði um stund og það kólnaði að mun, en síðan gerði allsnarpan útsynning. Tjón varð nokkuð í þessu veðri. Morgunblaðið segir frá 24.janúar:

Björgunarsveitir voru í viðbragðsstöðu vegna hvassviðrisins en ekki urðu verulegar skemmdir á eignum, samkvæmt upplýsingum frá lögreglu. Hjálparsveitir aðstoðuðu lögreglu við Möðrufell í Reykjavík í gærkvöldi en þar hafði þakefni losnað af húsi í viðgerð og þá fuku bílar til við Engihjalla. Jafnframt fór sendibifreið út af veginum við Aratún í Hafnarfirði og lenti á tveimur ljósastaurum. Slökkviliðið í Reykjavík var kallað út til þess að taka niður umferðarljós á mótum Suðurlands- og Vesturlandsvegar sem höfðu losnað. Á landsbyggðinni fauk bíll út af veginum við Ós i gærdag, að sögn lögreglu á Akranesi, og þá brotnaði rúða í íbúðarhúsi í Borgarhreppi. Á Ísafirði skemmdist flotbryggja í gærkvöldi og ökumenn lentu í erfiðleikum. Vart varð við rafmagnstruflanir á Hvolsvelli.

Ísafjörður. Morgunblaðið. „Bíllinn fór eina eða tvær veltur og stöðvaðist á hvolfi. Ég hef aldrei lent í neinu slíku áður og er þó búinn að aka um veginn í 33 ár. Ég held að beltin og Guð hafi bjargað mér,“ sagði Valdimar Lúðvík Gíslason, sérleyfishafi á leiðinni milli Ísafjarðar og Bolungarvíkur. Hann lenti í þeirri óhugnanlegu lífsreynslu rétt eftir kl.13 í gærdag, að bifreið hans fauk út af veginum um Óshlíð og stöðvaðist í fjöruborðinu, um 40-50 metrum fyrir neðan veginn. Bifreið Valdimars Lúðvíks, Toyota HiAce, er gjörónýt, en hann slapp með skrámur og mar. „Ég var í Seljadalnum, á svipuðum slóðum og vindurinn hafði feykt tveimur öðrum bifreiðum stuttu áður. Það var fljúgandi hálka og miklir sviptivindar og því sneri ég við og ætlaði aftur inn á Ísafjörð. Ég mætti bíl og þurfti því að fara aðeins utar á veginn. Ég náði ekki bílnum á réttan vegarhelming og á sama augnabliki kom mikil vindhviða og nánast feykti bílnum fram af veginum," sagði Valdimar Lúðvík.

DV segir af sama veðri 24.janúar:

Upp úr klukkan níu í gærmorgun fauk strætisvagn í mikilli hálku í svokölluðum Hreggnasa í Hnífsdal með þeim afleiðingum að hann fauk fram af háum vegkanti og hafnaði á stóru timburhúsi sem stendur þar fyrir neðan. Strætisvagninn var að koma frá Ísafirði í mikilli hálku og sterkum sviptivindum. Skipti engum togum er komið var í brekkuna í Hreggnasanum að vagninn fauk til og lenti út af veginum en þarna er nokkuð hár bakki fram af veginum. Rann vagninn nokkra tugi metra niður brekkuna og hafnaði með framendann inni i eldhúsi á Húsinu Hreggnasa 3, sem margir þekkja undir nafninu Græni Dalur. Enginn farþegi var þó í bílnum er óhappið átti sér stað og ekki urðu heldur slys á bílstjóranum. Í húsinu búa þau Ásgeir Bjarni Ingólfsson og María Dröfn Erlendsdóttir ásamt börnum sínum tveim. María var ásamt öðru barna sinna uppi í rúmi á annarri hæð þegar mikil vindhviða kom og skömmu seinna skall strætisvagninn á húsinu með miklum látum. Húsið er mikið skemmt en þau Ásgeir og María höfðu verið að vinna að endurnýjun á eldhúsinu þar sem strætisvagninn lenti. Er eldhúsið mikið brotið sem og gólf og einnig em skemmdir á annarri hæð hússins. Ásgeir Ingólfsson sagðist í samtali við blaðið vera búinn að búa í húsinu í fimm ár. Sagði hann húsið óíbúðarhæft eftir óhappið. Aðeins er um eitt ár síðan sami strætisvagn ók á hús í Sundstrætinu á Ísafirði í mikilli hálku. Það var þann 15. janúar 1996. Það hús skemmdist mikið og er húseigandinn nú langt kominn með að byggja nýtt hús við hlið þess gamla. -HK

Ökumaður flutningabíls missti stjórn á bíl sínum í vindhviðu á Hafnarfjarðarvegi skammt sunnan við Arnarnes í gær. Bíllinn lenti á tveimur ljósastaurum og klippti annan þeirra í sundur. Ökumaður slapp ómeiddur en flutningabíllinn skemmdist nokkuð. -RR

Febrúar var mjög órólegur. Þann 5. gekk allkröpp, en ekki stór lægð til norðurs um landið vestanvert. Hún olli snjókomu og ófærð, - og óvæntu foki í Ólafsfirði. DV segir frá 6.febrúar:

DV, Akureyri: „Við erum vön því að það komi svona hnútar í austanáttinni sem kemur hérna einu sinni til tvisvar á ári. Hnútarnir koma úr fjallaskörðunum og eru alveg hábölvaðir, þeir geta tekið heilu húsin,“ segir Andrés Kristinsson, bóndi á Kvíabekk í Ólafsfirði, en þak fauk af fjárhúsi hjá honum í mikilli vindhviðu í gærmorgun. Andrés segir að nokkrir slíkir hnútar hafi komið í gærmorgun [5.] og einn þeirra hafi verið svo öflugur að hann hristi og skók íbúðarhúsið þar sem heimilisfólkið var. Mikill hávaði fylgdi í hviðunum og varð Andrés sem var inni í bæ ekki var við þegar þakið fauk af fjárhúsinu og það uppgötvaðist ekki fyrr en síðar. „Þetta gat farið verr því það voru engar skepnur i húsinu, þær voru allar úti og sakaði ekki. Þakið á fjárhúsinu er hins vegar handónýtt enda mölhrotið fram um alla sveit,“ sagði Andrés. Einn hestur fannst dauður við háspennustaur í túninu skammt frá bænum. Lögreglan á Ólafsfirði segir að annaðhvort hafi þakplata lent á hestinum eða hann hafi hreinlega fokið á staurinn og drepist þannig. -gk

Morgunblaðið segir frá áhrifum lægðarinnar 6.febrúar (við styttum pistilinn):

Samgöngur fóru úr skorðum á Suðvesturlandi þegar kröpp lægð gekk yfir landið með mikilli snjókomu aðfaranótt miðvikudags [5.] og fram eftir degi í gær. Innanlandsflug lá að langmestu leyti niðri og truflanir urðu á millilandaflugi en margir nýttu sér almenningssamgöngur og skildu bíla sína eftir heima. Þó var nokkuð um að lögregla þyrfti að fjarlægja vanbúna bíla þar sem þeir lokuðu vegum eða hindruðu starf snjómokstursmanna sem eru í stöðugri vinnu við að opna götur og vegi. Um 40 björgunarsveitarmenn á höfuðborgarsvæðinu tóku þátt í að aðstoða bíleigendur og við að koma skólabörnum heim úr skóla og sett var upp sérstök aðgerðarstjórn í lögreglustöðinni í Reykjavík til þess að sinna þeim málum. ... Vilberg Ágústsson, yfirverkstjóri í snjómokstursdeild Gatnamálastjóra, segir að versta veðrið hafi skollið á rétt upp úr miðnætti aðfaranótt miðvikudags en upp úr kl. 4 hafi dregið úr mesta vindinum og tekið að snjóa mikið frameftir morgni. „Það er eiginlega ekki hægt að taka neinn einn stað út úr, það hefur verið jafnt fannfergi um alla borgina. Það hefur verið lítið verra í úthverfunum en í vesturbænum,“ sagði Vilberg.

Slide2

Lægðir gerðust nú mjög djúpar. Kortið sýnir stöðuna að kvöldi þess 9. en á morguninn eftir varð mesta flóðhæð um langt skeið í Reykjavík. Tjón varð þó minna en vænta mætti. Morgunblaðið segir frá 11.febrúar:

Engin stórvægileg óhöpp urðu í gærmorgun [10.] á Suður- og Suðvesturlandi í mestu flóðhæð sem þar hefur orðið frá því reglulegar mælingar hófust. Vatn flæddi víða yfir bryggjur í höfnum á Suðvesturlandi án þess að tjón hlytist af, en um miðnætti í fyrrinótt sökk smábátur í Reykjavíkurhöfn, þar sem flóðhæðin var mest og fór hún í 5,09 metra. Að sögn hafnsögumanna hafði báturinn verið fullur af snjó og illa frá honum gengið. Alls skemmdust fjórir bátar til viðbótar í Reykjavíkurhöfn um og eftir hádegi í gær og voru þeir allir bundnir við flotbryggjuna, en vindur stóð beint á hana. Gat kom á skrokk tveggja smábáta og einn bátur slitnaði frá bryggjunni og rak upp í fjöru og skemmdist nokkuð, og sá fimmti skemmdist vegna núnings við bryggjuna. Að sögn Hilmars Helgasonar, forstöðumanns Sjómælinga Íslands, er þetta mest flóðhæð sem mælst hefur í Reykjavík frá því reglulegar mælingar hófust árið 1951. Flóðhæðin hefur nokkrum sinnum mælst 4,9 metrar og 1991 komst flóðhæðin í 4,97 metra. Hilmar sagði að flóðhæð yrði mikil fram eftir vikunni og menn ættu því að hafa varann á sér og fylgjast með veðurspá.

Talsverður viðbúnaður var síðdegis í fyrradag og í fyrrinótt af hálfu gatnamálastjórans í Reykjavík vegna flóðahættu og var hreinsað frá niðurföllum á lægstu stöðum í borginni. Úrkoma varð hins vegar mun minni en búist hafði verið við og vindur lítill þannig að hvergi varð teljandi tjón af völdum flóða. Vatn flæddi þó upp um niðurföll á húsi við Skeljagranda snemma í gærmorgun og aðstoðaði slökkviliðið við að dæla vatni þaðan í burt og um hádegisbilið aðstoðaði slökkviliðið við að dæla vatni sem lekið hafði inn í hús við Granaskjól. Í fyrrinótt mældist mesti vindhraði sem mælst hefur í Vestmannaeyjum í vetur eða 82 hnútar [42,2 m/s] að meðaltali, en að sögn Óskars Sigurðssonar vitavarðar fór vindhraðinn upp í 111 hnúta [57,1 m/s] í verstu hviðunum. Engar skemmdir urðu í Vestmannaeyjum af völdum veðursins sjór stóð mjög hátt og flæddi m.a. yfir Bæjarbryggjuna.

Lögreglan í Reykjavík þurfti að aðstoða borgarbúa um hádegi í gær, þegar vindur rauk upp. Algengt var að fólk óskaði aðstoðar í norðurhluta borgarinnar, þar sem gluggar fuku upp í verstu hviðunum. Þá losnaði þakplata af húsi og hafnaði á Sæbrautinni, þar sem hún teppti umferð. Þakplötur losnuðu einnig af húsi við Bauganes, en þær voru festar snarlega áður en þær fóru á flug. Á Patreksfirði fuku þakplötur af hluta þaksins á Félagsheimilinu. Að sögn lögreglu hurfu þær út í sjó.

Slæmt veður var á Hellisheiði í gær og lentu margir ökumenn í vandræðum af þeim sökum. Verst var veðrið fyrir hádegi og segist Stefán Þormar, veitingamaður á Litlu kaffistofunni, sjaldan hafa séð það blindara. Hjá honum leitaði fjöldi vegfarenda skjóls meðan versta veðrið gekk yfir. Tveir flutningabílar lentu þversum á veginum og lokuðu honum í svokölluðum Skerðingum fyrir neðan Litlu kaffistofuna. Veðrið skall á á tíunda tímanum í gærmorgun og var að sögn Stefáns snarvitlaust fram til klukkan hálfeitt. „Það sá hreinlega ekki út úr augum. Það voru 30-40 bílar stopp hérna rétt fyrir ofan en sumir komust við illan leik inn á planið hér hjá kaffistofunni, þannig að fólk sat ýmist fast hér inni eða í bílunum. Þegar Vegagerðin loksins komst á staðinn og fór að greiða úr flækjunni datt veðrið fljótlega niður,“ sagði Stefán.

Skriða féll í Mýrdal, Morgunblaðið segir frá 13.febrúar:

Mikil skriða féll úr fjallinu Pétursey í Mýrdal í gær [12.] og stöðvuðust mannhæðarhá björg aðeins um 100 metra frá íbúðarhúsinu á bænum Eystri-Pétursey, sem stendur undir fjallinu. „Mér fannst ég heyra þrumu, leit út um gluggann og sá þá björgin koma veltandi niður hlíðina," segir Sigurjón Eyjólfsson, bóndi á Eystri-Pétursey. Hann segir að hrunið hafi úr klettabelti ofarlega í fjallinu, sem er úr móbergi, um 275 metra hátt. „Það er grasi gróin hlíð alveg upp að hömrunum, en björgin hafa rifið grasþekjuna upp á 30-40 metra breiðum kafla og sums staðar stungist djúpt niður í jörðina," segir Sigurjón. Að hans sögn kom minni skriða úr fjallinu fyrir tveimur árum, en hún féll vestar og grjótið var ekki í líkingu við björgin, sem nú komu niður. Skriðan skemmdi ekki tún fyrir Sigurjóni og bæði fólk og fénaður sluppu með skrekkinn.

Ekki er ljóst hvort veður átti beinan þátt í óhappi því sem Morgunblaðið segir frá þann 14.febrúar:

Talið er að tjón sem varð þegar slippkanturinn í höfninni á Akureyri féll niður á nokkurra tuga metra kafla í gærmorgun [13.] nemi tugum milljóna króna. Líklegt er að fylling hafi grafist undan stálþili og fylling innan þess farið út fyrir þilið með þeim afleiðingum að steypt þekja bryggjunnar féll niður. Ekki er vitað hvað olli þessu.

Slide3

Þann 17. fór sérlega djúp lægð til norðurs fyrir austan land. Kortið sýnir stöðuna kl.6 að morgni þess 18., en þá var miðja hennar komin norður fyrir. Næstu daga fór lægðin síðan til vesturs og suðvesturs að strönd Grænlands vestast á Grænlandshafi, en lægðin sem á kortinu suðaustur af Nýfundnalandi fór svipaða leið og sú fyrri, dýpkaði mjög fyrir suðaustan og austan land og kom síðan upp að Norðausturlandi. 

Slide4

Kortið sýnir stöðuna seint að kvöldi þess 19. febrúar. Þá er eldri lægðin vestast á Grænlandshafi, en sú yngri á norðvesturleið fyrir austan land. Norðanlands og á Vestfjörðum gerði mikla hríð. Lægðin grynntist síðan á svipuðum slóðum, en hríðin hélt áfram. Vindátt var þá lengst af vestan við norður - og sló jafnvel í vestur. Ekki algengt, en reynslan sýnir að snjóflóðahætta er þá viðvarandi á norðanverðum Vestfjörðum og á Tröllaskaga utanverðum. Enda féllu óvenjuleg snjóflóð í Bolungarvík og sömuleiðis varð skæð snjóflóðahrina í Siglufirði, þótt flóðin á síðarnefnda staðnum væru minni heldur en vestra.  

Morgunblaðið segir frá 22.febrúar:

Tvö snjóflóð féllu í Bolungarvík og þrjú á Siglufjarðarveg með stuttu millibili í gærkvöldi. Veðurstofa íslands lýsti yfir viðbúnaðarstigi í Bolungarvík og á Siglufirði og mælti fyrir um að hús skyldu rýmd á hættusvæðum. Einnig var lýst yfir viðbúnaðarstigi á Ísafirði, Flateyri og Súðavík. Um sextíu hús voru rýmd í Bolungarvík og yfir fimmtíu á Siglufirði. A Veðurstofu var í nótt ennfremur fylgst grannt með stöðu mála annars staðar á norðanverðum Vestfjörðum.

Tvö snjóflóð féllu úr hlíðum Traðarhyrnu í Bolungarvík í gærkvöldi á tvö hús efst í byggðinni við Dísarland. Fyrra flóðið féll um áttaleytið á efsta hús götunnar en olli engu tjóni. Seinna flóðið féll á tíunda tímanum á hús við sömu götu, braut glugga og fyllti stofuna. íbúar voru að heiman þegar þetta gerðist. Almannavarnanefnd í Bolungarvík rýmdi um sextíu hús í efri bænum ofan Völusteinsstrætis og meðfram hlíðinni. Björgunarsveitin Ernir í Bolungarvík fylgdist með hættusvæðinu í nótt. Á Siglufirði féllu þrjú misstór snjóflóð á Siglufjarðarveg á milli Selgils og Strákaganga um kvöldmatarleytið í gærkvöldi. Af þessum sökum var vegurinn lokaður um óákveðinn tíma. Almannavarnanefnd Siglufjarðar vann hörðum höndum að því seint í gærkvöldi að skipuleggja rýmingu húsa á stóru svæði efst í bænum eftir að Veðurstofan hafði tekið ákvörðun um rýmingu. Fyrstu aðgerðir nefndarinnar miðuðu að því að beina þeim tilmælum til 140 íbúa í 56 húsum að rýma húsin. Íbúum stóð m.a. til boða að
gista í hótelinu og á gistiheimilum.

Morgunblaðið heldur áfram 23.febrúar:

Morgunblaðið. Siglufirði Viðvarandi snjóflóðahætta var enn ríkjandi á Siglufirði um miðjan dag í gær. Mörg smærri flóð og spýjur höfðu fallið í hlíðinni fyrir ofan bæinn, á Ströndinni sunnan við Strákagöng og í svo kölluðum skriðum. Ekki hafði hlotist tjón af. Samkvæmt upplýsingum frá Veðurstofu Íslands var veðurútlit skömmu eftir hádegi í gær svipað og verið hefur undanfarinn sólarhring á Siglufirði og á Vestfjörðum og engar frekari rýmingar fyrirhugaðar, að óbreyttu. Rúta með nemendum úr Fjölbrautaskólanum á Sauðárkróki, sem voru á leið í skíðaferðalag, slapp naumlega þegar snjóflóð féll á veginn fyrir framan hana á Ströndinni á föstudagskvöld. Flóðið reyndist um 3 metra hátt og um 30 metra breitt og var mjög hart í því. Rútan náði að bakka inní Strákagöng og bíða þar uns flóðinu var rutt burt. Veginum frá Siglufirði var lokað, þar sem mörg flóð féllu þar og mikil hreyfing virtist vera í fjöllunum. Fimmtíu og sex hús við Háveg, Hólaveg, Fossveg, Norðurtún, Laugaveg og Suðurgötu með 144 íbúum voru rýmd í fyrrakvöld og gekk sú rýming hratt og vel fyrir sig. Fólkið dvaldi á Hótel Læk og Gistiheimilinu Hvanneyri, þrjár fjölskyldur hafast við í togara við bryggjuna og aðrir voru hjá vinum og ættingjum. Fólki var meinað að fara í hús sín nema í fylgd björgunarsveitarmanna og með snjóflóðaýlur og allar ferðir inn og út af hættusvæðinu voru skráðar hjá lögreglu. Að sögn Guðna Sveinssonar, lögregluvarðstjóra á Siglufirði, höfðu margir orð á því að nú þætti þeim virkileg ástæða til að yfirgefa heimili sín. Sagði hann að um tvö leytið í fyrrinótt hefðu fallið fjögur smáflóð úr Gimbraklettum og námu þau staðar 100 til 150 metrum fyrir ofan byggð. Ennfremur féllu sjö til átta smá spýjur úr fjalli norðan við Hvanneyrará en þau náðu ekki að byggð. Morgunblaðið/Þorkell

Umtalsverðar skemmdir á húsum á Bolungarvík eftir að snjóflóð féllu í fyrrakvöld. Sigurgeir Jóhannsson sem býr í efsta húsinu kom hlaupandi og sagði snjóflóð hafa fallið á húsið sitt og rúður brotnað. Við hringdum í nágrannana til að aðvara þá og í bæjarstjórann, en strax að því loknu fórum við út og skömmu síðar féll flóðið á húsið okkar. Sem betur fer lést enginn eða meiddist, en eignartjónið er gríðarlegt," segir Stefanía Birgisdóttir, sem flúði heimili sitt í Dísarlandi 10 í Bolungarvík í fyrrakvöld ásamt eiginmanni sínum, Olgeiri  Hávarðarsyni, og þremur börnum á aldrinum 9 til 16 ára. Um 150-180 manns var gert að yfirgefa heimili sín á Bolungarvík í fyrrakvöld, í samræmi við rýmingaráætlun. Einnig voru hús í Hnífsdal rýmd svo og við Grænagarð og Seljaland á Ísafirði, ellefu íbúar þurftu að yfirgefa hús sín í eldri hluta Súðavíkur og fjörutíu og níu íbúar neyddust til að fara úr húsum sínum á Flateyri.

Snjóflóðið féll á hús Sigurgeirs Jóhannssonar gröfustjóra í Dísarlandi 14 og hús nágranna hans númer 13 um klukkan 19:30. Hann var að moka snjó niðri í bæ þegar Guðlaug Elíasdóttir kona hans hringdi og lét vita. Sigurgeir sagði fréttaritara að það hefði verið sitt fyrsta verk, þegar hann kom upp í Dísarland og sá hvers kyns var, að hafa samband við nágranna sína í húsum nr. 10 og 12 og almannavarnanefnd. Síðar um kvöldið, eða um klukkan 21.30, fór Sigurgeir ásamt syni sínum að heimili þeirra til að sækja bíl og búnað. Voru þeir í húsinu um stund og var Sigurgeir í símasambandi við bæjarverkstjórann er seinna flóðið féll og varð af því mikill hvellur. Það mikill að viðmælandi hans á hinum enda símalínunnar heyrði hann greinilega. Það flóð náði ekki til húss Sigurgeirs en hreif hins vegar bíl sem stóð á hlaðinu og þeytti honum upp að húsinu, um 2 metra. Olgeir Hávarðsson kannaði skemmdir lauslega í gærmorgun ásamt bæjarstjóra, og kom þá í ljós að svefnherbergisálma húss hans er mjög illa farin, að sögn Ólafs Kristjánssonar bæjarstjóra. „Svo virðist sem loftþrýstingurinn á undan flóðinu hafi mölvað rúðurnar þannig að snjórinn átti greiða leið inn. Svefnherbergin þrjú eru nánast full af snjó og milliveggir hafa látið undan,“ segir Ólafur. Einnig sprakk langur skjólveggur fyrir ofan húsið.

Snjór fór jafnframt inn í einingahús við hlið þeirra, í Dísarlandi 8, og er um sjötíu sentimetra þykkt lag af snjó í stofunni þar, auk þess sem flóðið ruddi til húsgögnum og braut glerið í svalahurð. „Ég held að fólk eigi almennt erfitt með að gera sér grein fyrir kraftinum,“ segir Stefanía. Þau hjónin hafa búið í húsinu á sautjánda ár og hefur aldrei staðið nein ógn af snjóflóðahættu til þessa. „Við þurftum að rýma húsið þegar snjóflóðin féllu á Súðavík og í Tungudal, en annars aldrei, og höfum ekki leitt hugann mikið að þessari hættu. Miðað við það sem við höfum heyrt gæti flóðið nú verið af því tagi sem fellur á þúsund ára fresti." „Við þökkum bara fyrir að þessi spýja kom um áttaleytið á efsta húsið og veitti okkur viðvörun, þannig að við höfðum vit á að flýja húsið. Snjóflóðaeftirlitsmaður og fulltrúar almannavarna voru þarna um tveimur tímum áður og töldu enga hætta á ferð,“ segir hún.

Í sama blaði er einnig frétt af ráðstefnu um Gjálpargosið haustið 1996:

Ráðstefna um gosið í Vatnajökli. Jarðfræðafélag Íslands gekkst í gær fyrir ráðstefnu um eldgosið í Vatnajökli síðastliðið haust og var á ráðstefnunni kynnt sitthvað af rannsóknum jarðvísindamanna á eldsumbrotunum og afleiðingum þeirra. Flutt voru 25 erindi um skjálfta, eldgos, hlaup, jarðefnafræði, landmótun og samgöngur og sýnd veggspjöld til skýringar. Meðal þess sem fram kom á ráðstefnunni í gærmorgun er að vísindamenn telja talsverðar líkur á því að á umbrotasvæðinu í Vatnajökli verði næstu áratugir viðburðaríkari en þeir sem nýliðnir eru. Þá kom fram að efnasamsetning ísúrs gjóskulagsins úr gosinu 1996 er svipuð og á tímabilinu 1885-1889 og hugsanlega 1938, en önnur en ísúrra gjóskulaga sem talin eru ættuð frá Grímsvatnakerfinu. Því sé umhugsunarefni hvort nýr kafli í gossögu Vatnajökuls hafi byrjað með ísúra gosinu milli 1885 og 1889 og hvort eldstöðvakerfi milli þeirra tveggja sem virkust hafa verið sé að vakna af dvala.

Fyrstu daga marsmánaðar urðu mikil sjóslys, mannskaði varð, en þó minni en á horfðist vegna vasklegrar framgöngu þyrlusveitar Landhelgisgæslunnar. Fyrst strandaði flutningaskipið Vikartindur, síðan fórst Dísarfell og að lokum fiskiskipið Þorsteinn GK. Pistlarnir hér að neðan eru mjög styttir - en mikil illviðri gengu þessa daga en þau ollu ekki miklu tjóni á landi.  

Morgunblaðið segir frá 6.mars:

Nítján manna áhöfn þýska flutningaskipsins Vikartinds var bjargað af þyrlu Landhelgisgæslunnar, TF-LÍF, í gærkvöldi [5.mars], þegar skipið strandaði í fjörunni fyrir neðan Þykkvabæ laust fyrir klukkan 20:30. Skipið hafði þá verið í nauðum um hálfa aðra sjómílu frá landi síðan í gærmorgun. Varðskipið Ægir fékk á sig brot þegar reynt var að koma dráttartaug á milli skipanna, og skemmdist mikið, og er eins skipverja saknað. Fjörur voru gengnar í gærkvöldi og í nótt í leit að manninum. ... Skömmu eftir hádegi í gær barst Landhelgisgæslunni tilkynning frá Vikartindi, sem er 9.200 tonn að stærð og hefur verið í leigu hjá Eimskip frá lokum júlí í fyrra. Þá var skipið um sex sjómílur frá landi útaf Þjórsárósum, í suð-vestan hvassviðri, eða um 8-9 vindstigum, og náði ölduhæð þá allt að tólf metrum. Skipið rak að landi með tveggja og hálfrar sjómílu hraða þegar tilkynningin barst.

Slide5

Mikill órói var í veðri þessa daga og sjólag afleitt. Kortið sýnir dýpstu lægðina í syrpunni. Hún gekk yfir austanvert landið þann 6. mars og olli töluverðri snjókomu vestanlands, en ofan í hana gerði síðan mikla hláku þegar önnur lægð fór til norðausturs fyrir vestan land aðeins tveimur dögum síðar.

Slide6

Kortið sýnir síðari lægðina. Morgunblaðið segir af illviðrum 9.mars:

Þungfært var víða um land í gærdag [8.] og lá allt innanlandsflug niðri vegna ókyrrðar og ísingar í lofti. Í gærmorgun var sunnanátt og níu til tíu vindstig, rigning og hlýnandi veður víða um land, en eftir hádegi dró úr vindi. Á norðanverðu Snæfellsnesi og um Kerlingaskarð og Fróðárheiði voru vegir ófærir. Einnig var ófært um Holtavörðuheiði. Á sunnanverðum Vestfjörðum var ófært um Kleifaheiði, Mikladal og Hálfdán, en á norðanverðum Vestfjörðum var ófært um Óshlíð vegna snjóflóða og beðið átekta með mokstur þar. Þá var þungfært um Ísafjarðardjúp og Steingrímsfjarðarheiði og suður frá Hólmavík í Hrútafjörð. Að öðru leyti voru aðalvegir landsins færir, þó víða væri hálka. Fólksbíll fauk út af veginum á móts við Hvammsvík um sjöleytið í gærmorgun og endaði á hvolfi um þrjátíu metra utan vegar, að sögn lögreglunnar í Reykjavík. Ökumaður bílsins slapp svo til ómeiddur.

Mikill vatnselgur myndaðist á götum Reykjavíkur í gær og unnu borgarstarfsmenn að því fram eftir degi að hreinsa snjó og rusl úr niðurföllum. Slökkviliði Reykjavíkur barst tilkynning um vatnsleka í tvö hús í Kópavoginum í gær vegna vatnselgsins. Skemmdir voru óverulegar. Töluvert stórt snjóflóð og nokkur lítil féllu á Óshlíðarveg milli Ísafjarðar og Bolungarvíkur í fyrrinótt og gærmorgun. Talið er að fyrsta og stærsta flóðið hafi fallið skömmu eftir miðnætti, eða um eittleytið. Samkvæmt upplýsingum lögreglunnar í Bolungarvík er harla ólíklegt að nokkur umferð hafi verið á veginum þar sem veður hafi verið mjög slæmt og færð miður góð. Vegurinn var ruddur snemma í gærmorgun en þegar ruðningsmenn voru á leið aftur til Bolungarvíkur hafði nýtt snjóflóð fallið. Samkvæmt upplýsingum Vegagerðarinnar í hádeginu í gær var óvíst hvenær tækist að opna veginn. Í dag er útlit fyrir suðvestanátt og slydduél um sunnan- og vestanvert landið en léttskýjað á Norðausturlandi.

DV segir frá Dísarfellsslysinu 10 mars (mikið stytt hér):

Skömmu fyrir klukkan fjögur í fyrrinótt kom tilkynning til Landhelgisgæslunnar frá Reykjavikurradíói um að slagsiða væri komin á Dísarfellið, 20-30 gráða halli og 15 gámar hefðu losnað og farið í sjóinn. Skipið var statt nánast miðja vegu á milli Íslands og Færeyja, 100 sjómílur suðsuðaustur af Hornafirði. Klukkan 4:51 kom tilkynning um að hallinn á skipinu væri orðinn 60 gráður, fjórir gámar til viðbótar höfðu þá farið í sjóinn, svo og annar tveggja björgunarbáta skipsins. Þá kallaði stjórnstöð Landhelgisgæslunnar út áhöfn þyrlunnar. ...

Og daginn eftir, 11.mars segir DV frá óförum Þorsteins GK:

Það var um klukkan 14:46 í gær að haft var samband við stjórnstöð Landhelgisgæslunnar úr Þorsteini GK, 178 tonna stálskipi úr Grindavík, og tilkynnt að báturinn hefði fengið veiðarfæri í skrúfuna tæpa sjómílu undan Krísuvíkurbergi. Veður var vont og rak bátinn með landinu. Akkeri voru látin falla til öryggis og áhöfn þyrlunnar, TF-LÍF, var beðin að vera í viðbragðsstöðu. Þegar í ljós kom að báturinn ætti í vandræðum með akkerin var þyrlan send strax á staðinn. Um klukkan 16:40 rak Þorstein að landi án þess að bátar, sem þá vora komnir á staðinn, næðu til hans og eftir að hafa fylgst með bátnum berjast í briminu er óhætt að fullyrða að næsta lítið standi eftir af honum eftir nóttina. Með hverjum hálftímanum sem leið fylgdust menn með því hvernig skipið brotnaði meir og meir undan þunga sjávarins. TF-LÍF, þyrla Landhelgigæslunnar, hefur nú á tæpri viku bjargað 39 mönnum úr sjávarháska. -sv

Flutningabíll með tengivagn fór út af veginum í Kollafirði í Strandasýslu í nótt. Ökumaður missti stjórn á bílnum í vonskuveðri með þeim afleiðingum að hann valt út fyrir veginn en ökumaður slapp ómeiddur. Í tengivagninum voru um 20 tonn af rækju og fór hún öll út úr vagninum. Björgunarsveitin Dagrenning á Hólmavík var kölluð að slysstað vegna blindbyls og ófærðar. Ekki vildi betur til en að snjóflóð féll á bíl björgunarsveitarinnar í svokölluðum Grindarkrók á Hvalsárhöfða og stöðvaðist bíllinn á vegarbrúninni. Ekki urðu slys á fólki. RR

Eftir þetta róaðist veður nokkuð, en talsverður snjór var þó í byggðum landsins. Morgunblaðið segir 18.mars frá vandræðum við Þjórsá:

Selfossi. Morgunblaðið. Þjórsá flæðir nú yfir bakka sína í Villingaholtshreppi og virðist sem klakastífla hafi myndast í ánni með þeim afleiðingum að áin rennur úr farvegi sínum og flæðir inn á land. Þjórsá hefur rofið skarð í veginn fyrir neðan Egilsstaðakot og er hann nú í sundur á þremur stuttum köflum. Áin flæðir inn á lönd kartöflubænda og í gegnum varnargarða sem reistir voru til þess að verjast flóðum sem þessum. Að sögn Guðsteins Hermundssonar, bónda á Egilsstöðum, er ekki um stórflóð að ræða en upphlaup sem þessi eru samt óvenjuleg við þær aðstæður sem eru núna, ekki mikið um leysingar og ennþá kalt í veðri. „Svo virðist sem mikil klakamyndun sé orsök þess að áin hafi breytt um farveg. Áin er einnig óvenju vatnsmikil og kann að vera að samspil þessara þátta orsaki þessi flóð,“ sagði Guðsteinn. Hann taldi jafnvel mögulegt að um væri að kenna miklu streymi frá virkjanasvæði Landsvirkjunar og það er ekki gott ef rétt er,“ segir Guðsteinn.

Áin flæðir nú yfir landið í Syðri-Gróf, sem er töluvert neðar en Egilsstaðir. Þar eru engir varnargarðar og umlykur vatnið bæinn og kartöflugeymslur eru í hættu vegna vatnsins. „Þetta er mjög slæmt mál, þeir hjá Landsvirkjun hafa aukið vatnsrennslið í Þjórsá og það er ástæðan fyrir þessum flóðum. Menn verða að vita hvað þeir eru að gera, það þýðir ekki að dæla vatninu endalaust af hálendinu, það verður að skila sér rétta leið til sjávar," segir Bjarni Jónsson, bóndi í Syðri-Gróf. Þjórsá flæddi síðast á svipuðum slóðum árið 1977 og þá vora reistir varnargarðar til þess að stöðva framrás árinnar. Þeir gera sitt gagn svo langt sem þeir ná en ekki halda þeir þó öllu vatninu í skefjum. Að sögn Valgerðar Gestsdóttur, húsfreyju í Mjósyndi, var flóðið 1977 mjög mikið og vatnið rann heim að bæjum. Það olli tjóni og nú virðist sem sagan sé að endurtaka sig. Þorsteinn Hilmarsson, upplýsingafulltrúi Landsvirkjunar, sagði aðspurður um fullyrðingar Guðsteins að síðustu daga og vikur hefðu engar sveiflur orðið á vatnsrennsli í Þjórsá. „Þessar fullyrðingar koma okkur á óvart. Rennsli í ánni ræðst af framleiðslu í Búrfellsvirkjun og hún er stöðug. Staðreyndin er sú að miðlun vatns veldur stöðugu rennsli en dregur jafnframt úr hættu á ísstíflu og þrepahlaupum," sagði hann. Þorsteinn sagði að hugsanlega mætti rekja tildrög flóðsins til frosthörku síðustu daga en það kynni að leiða til þess að áin bólgnaði út.

En fljótt dró úr flóðinu. Morgunblaðið 19.mars:

Mikið hafði dregið úr vatnselgnum við bæi í Villingaholtshreppi í gær en Þjórsá flóði yfir bakka sína þar í fyrradag. Bjarni Pálsson, bóndi í Syðri-Gróf, segir að mun meira vatnsrennsli sé í Þjórsá en náttúran geri ráð fyrir vegna virkjanaframkvæmda en ekkert hafi verið gert til þess að breyta farvegi árinnar. Vatnið fór yfir lönd Forsætis, Syðri-Grófar og Mjósunds. Bjarni segir að vetrarrennsli Þjórsár hafi aukist mjög mikið. „Það þarf að hanna virkjanir með það fyrir augum að vatnið komist alla leið til sjávar. Tuttugu ár eru síðan síðasta flóð kom sem var mjög svipað að um fangi og núna. Í kjölfar þess voru byggðir varnargarðar hjá Mjósundi, næsta bæ fyrir neðan Syðri-Gróf, og hann hefur bjargað mjög miklu núna,“ sagði Bjarni. Bjarni segir að flóðið í fyrradag sé þó í raun aðeins brot af öllu vatnsmagninu sem er í Þjórsá. Við verstu hugsanlegu aðstæður gæti allt það vatnsmagn farið yfir lönd bænda og út í það þyrðu menn ekki að hugsa. Bjarni sagði að hugsanlega gæti flóðið nú valdið kalskemmdum á túnum ef langvarandi frost fylgdu á eftir og auk þess verða skemmdir á girðingum.

Í apríl og maí var lítið um tíðindi í veðri. Lýsingu má finna í Veðráttunni. Næst dró til verulegra tíðinda snemma í júní þegar óvenjulegt hret gerði. Frá hretinu er greint í sérstökum bloggpistli hungurdiska. Júníhretið 1997. Fróðlegur lestur. 

Í hretinu, sem stóð 4. til 8. - og var viðloðandi lengur, sá víða á gróðri. Óvenjumikill munur var á hita þ.3. og 4., víða vel yfir 20 stig norðanlands fyrri daginn, en frost þann síðari. Mjög víða snjóaði og snjó festi um mestallt norðan- og austanvert landið. Ekki hefur mælst meira frost í Vestmannaeyjum í júní, en mælingar hófust þar 1877. Að morgni þess 8. var alhvít jörð á Eyrarbakka og Lækjarbakka. Þann 15. var alhvít jörð í Skagafirði, snjódýpt mældist 15 cm í Litlu-Hlíð og 4 cm á Nautabúi.

Júlí þótti votviðrasamur sunnanlands og heyskapartíð erfið. Þann 11. júlí gerði mikið þrumuveður í Hornafirði. DV segir frá því 14.júlí:

DV.Höfn: „Það var alveg óskaplegur hávaði hér í þrumuveðrinu og ljósagangurinn eftir því. Það nötraði allt þegar mest var og ein eldingin kom í túnið hér skammt framan við bæinn,“ sagði Svanhvít Kristjánsdóttir í Árnanesi. Holan sem kom í túnið þegar eldingunni laust niður er einn og hálfur metri á dýpt og átta minni holur eru í kringum hana. Svanhvít sagði að börnin hefðu verið skelfilega hrædd meðan þrumuveðrið gekk yfir enda hefðu þau aldrei kynnst nokkru þessu líku. Þrumuveðrið sem gekk yfir Hornafjörð á föstudagskvöldið stóð yfir í tæpa klukkustund og muna menn ekki eftir slíku óveðri sem hefur staðið svo lengi með sífelldum þrumum og ljósagangi allan tímann. Rafmagnslaust varð í sveitunum allt suður í Öræfi þegar 5 dreifispennar skemmdust. Nokkra klukkutíma tók að koma rafmagninu á, einkum í Öræfum, Suðursveit og Mýrum. Öræfingar urðu símasambandslausir og erfitt reyndist að fá varahluti á staðinn vegna þess að ekki var hægt að fljúga til Hornafjarðar og þá var vænlegast að fá þá til Egilsstaða og með bíl þaðan. Áætlað tjón RARIK af völdum þrumuveðursins er áætlað 1,5-2 milljónir króna. Heyrst hefur að mörg rafmagnstæki á heimilum hafi skemmst. JI

Fyrri hluti ágústmánaðar bauð upp á ólíka stöðu veðurkerfa, með afskaplega ólíku veðri. 

Slide7

Kortið sýnir 500 hPa hæð og þykkt um hádegi miðvikudaginn 6. ágúst. Í háloftunum er óvenju köld suðvestanátt yfir landinu. Þessa daga var ritstjóri hungurdiska á lítilli ráðstefnu veðursagnfræðinga í Reykjavík. Þann 7. var haldið á Þingvöll í sérlega hryssingslegu, en eftirminnilegu veðri. Þykktin er stöku sinnum minni en þetta fyrri hluta ágústmánaðar, en nær eingöngu í norðlægum áttum. 

Slide8

Vindur snerist síðan um stund til norðurs og það kólnaði enn frekar á landinu. Kortið hér að ofan gildir að morgni þess 9. Þá snjóaði á Grímsstöðum á Fjöllum í hita nærri frostmarki og hiti var ekki nema 4 til 5 stig á láglendi um mikinn hluta Norðurlands. En á aðeins örfáum dögum skipti rækilega um. 

Slide9

Þann 12. ágúst var mikið háþrýstisvæði yfir landinu og hlýtt loft allt um kring. Vandinn var sá að vindur var svo hægur að illa gekk að hreinsa leifar kalda loftsins burt. Hlýjast varð því inn til landsins og á heiðum uppi. Á Hvanneyri í Borgarfirði fór hiti í 30 stig, en viðurkennist ekki sem met. Rökstuðning með og á móti má lesa í pistli hungurdiska um hæsta hita á Íslandi - smáflettingar þarf áður en komið er að atvikinu 11. ágúst 1997. Á kortinu má sjá að þykktin norðan við land er meiri en 5640 metrar, óvenjulega hátt. Í sumum greiningum þess tíma mátti meira að segja sjá 5700 metra þykkt í niðurstreyminu við austurströnd Grænlands. Hvort þeirri ævintýralegu tölu hefur verið náð í raun og veru vitum við ekki. 

Slide10

Á landinu í heild náði hitabylgjan hámarki þann 13. Þá komst hiti í 27,0 stig á Grímsstöðum á Fjöllum (sjá kortið að ofan) og mjög hlýtt var um nær allt land. Hiti á mestöllu hálendinu yfir 20 stig og komst meira að segja í meir en 25 stig á Holtavörðuheiði. 

Morgunblaðið segir af heyskaparhorfum 13. ágúst:

Þrálátir óþurrkar á Suður- og Vesturlandi hafa valdið bændum miklum erfiðleikum við heyskap. Jón Vilmundarson, ráðunautur hjá Búnaðarsambandi Suðurlands, sagði að allmargir bændur á Suðurlandi hefðu verið skammt á veg komnir um síðustu helgi þegar þriggja vikna óþurrkakafla lauk. Það sem af er þessari viku hefur verið mjög góð heyskapartíð um allt land og bændur hafa því keppst við. Jón sagði að bændur sem væru vel tækjum búnir, með rúlluvélar eða öfluga súrþurrkun, væru að verða búnir með fyrri slátt. Aðrir væru mjög stutt á veg komnir. Bændur sem byggju eingöngu með sauðfé eða hross hefðu ekki sömu þörf fyrir að slá grasið í snemma og kúabændur og þeir væru því almennt styttra komnir með sinn heyskap. „Kúabændur sem ekki hafa annaðhvort rúlluvélar eða heita súrþurrkun eru í vondri stöðu,“ sagði Jón. Jón sagði að hey hefðu víða hrakist mikið í sumar og væru því léleg að gæðum. Gras væri einnig úr sér sprottið eftir óhemju góða sprettutíð í júlí, en þá fóru saman miklar rigningar og hátt hitastig. Jón sagði að bændur kepptust við í heyskap þessa dagana. Allar horfur væru á að staðan myndi því batna verulega ef þurrt yrði í veðri út þessa viku.

En þrátt fyrir rýra þurrka mátti samt segja að það slyppi til með heyskapinn. Tíð var bærileg síðari hluta ágústmánaðar og fram í september. Mest var kvartað suðaustanlands. Næturfrost um miðjan september spilltu garðauppskeru nokkuð. 

Morgunblaðið segir þann 10.september af sandstormi á Mýrdalssandi, alldjúp lægð fór hratt til austurs fyrir norðan land og fylgdi henni hvöss vestlæg átt:

Fagradal - Mikill sandstormur var á Mýrdalssandi allan síðastliðinn mánudag [8.], af þeim sökum var vegurinn yfir sandinn lokaður þar til vindinn lægði á mánudagskvöld. Einar Sveinbjörnsson hjá Veðurstofu íslands segir orsökina vera hvassa vestnorðvestanátt og mjög þurrt loft ættað frá Grænlandi. Hann sagði loftrakann á Norðurhjáleigu í Álftaveri hafa verið 23%, sem er óvenju þurrt loft. Bændur á Suðurlandi hafa átt í erfiðleikum með heyskap vegna stöðugra óþurrka og áttu margir því töluvert aflausu heyi á túnum vegna þess að það spáði þurrki sem reyndar stóðst en rokið olli því að heymagnið ódrýgðist töluvert því að um leið og heyið þornaði fór það að fjúka. Girðingar og skurðir fylltust af heyi og bændur áttu í mesta basli með að ná því sem eftir var af heyi úr girðingum og skurðum í gærmorgun.

Óvenjulega hlýtt varð á Norður- og Austurlandi þann 23. Hiti mældist þá 21,5 stig á Akureyri, sá hæsti svo seint í mánuðinum. Síðan þá hefur hiti tvisvar náð 20 stigum sléttum á Akureyri síðar, þann 24. árið 2019 og 25. árið 2022. 

Slide11

Undir lok september kom sérlega djúp lægð að landinu, ein sú dýpsta sem vitað er um í þeim mánuði. Kortið sýnir stöðuna seint að kvöldi þess 28. Þó lægðin kæmi þá sömu slóð og gamlir fellibyljir sem til Íslands koma fara hefur ekki tekist að tengja hana slíku - vel má þó vera að einhver „hvarfbaugshroði“ (eins og ritstjóri hungurdiska kallar þessi suðrænu kerfi) hafi verið á ferð. Nokkurt tjón varð í þessu veðri.

Morgunblaðið segir frá 30.september:

Mikil röskun varð í óveðrinu á innanlandsflugi, rafmagnsstaurar brotnuðu í Hjaltastaðaþinghá og í Jökulsárhlíð, hlaða sprakk á Borgarfirði eystra og plötumar fuku um allt, bílar skemmdust þegar vinnupallar hrundu ofan á þá við flugturninn á Reykjavíkurflugvelli og kanadísk herflugvél fór út af brautinni á Keflavíkurflugvelli. Einar segir að lægðin, sem var mjög djúp og vatnsþrungin, hafi komið upp að landinu á sunnudag með suðaustan- og austanátt. Lægðarmiðjan hafi svo farið norður með fyrir vestan landið í fyrrinótt og vindur snúist til vestanáttar, fyrst sunnanlands. Síðan hafi vind hert af alvöru í gærmorgun um land allt, og víða farið í 9-10 vindstig og sumstaðar jafnvel 11, einkum til fjalla. „Þar sem þessi vestanátt slær sér niður hlémegin fjalla verður vindur oft mjög byljóttur, eins og í Skagafirði, víða á Austfjörðum og í Jökulsárhlíð," segir hann. Lægðarmiðjan fyrir norðan landið fór að grynnast síðdegis í gær og dró þá kaldara loft inn á Vestfirði, þar sem fór að snjóa um hádegisbilið og var víða hált á vegum.

Víða á hálendinu var mikið moldrok og sandfok. Af þeim sökum var til dæmis ekki nema um 500 metra skyggni á Grímsstöðum á Fjöllum um miðjan dag í gær. Einar gerði ráð fyrir að veðrið myndi ganga niður í nótt og í morgun, og verða skaplegt víðast hvar á landinu í dag en þó rigning allra syðst. Í kvöld myndi svo ganga í norðanátt með kólnandi veðri. Næstu daga er útlit fyrir nokkuð rysjótt veður. Mikil röskun varð á flugi innanlands í gær. Snemma í gærmorgun flugu þó vélar frá Íslandsflugi til Akureyrar, Sauðárkróks, Ísafjarðar og Bíldudals en önnur vél sem lagði af stað á Ísafjörð eftir hádegið varð að snúa við og lenda í Reykjavík. Undir kvöld var flogið á Sauðárkrók og frá Vestmannaeyjum og til baka en öðru flugi var aflýst. Flugfélag Íslands fór eina ferð til Akureyrar í gærmorgun og aðra á Ísafjörð um hádegið en úr því var ekkert hægt að fljúga fyrr en undir kvöld. Þá stóð til að fara til Vestmannaeyja og á Sauðárkrók og jafnvel á Húsavík og Hornafjörð.

Í gærmorgun varð ófært yfir Mýrdalssand vegna sandfoks en um miðjan dag var aftur orðið fært. Þá var ófært yfir Möðrudalsöræfi vegna mikils sandroks og þar voru jafnvel steinar á flugi í 9-10 vindstigum, að sögn Pálma Jónssonar, vegaeftirlitsmanns hjá Vegagerð ríkisins. Á Holtavörðuheiði var einnig verulega hvasst um miðjan dag í gær, eða 10-11 vindstig. Staurastæða í stofnlínunni frá Lagarfossvirkjun til Vopnafjarðar, nánar tiltekið í Jökulsárhlíð, brotnaði um tíuleytið í gærmorgun í norðvestanhvassviðri. Erfitt var að vinna að viðgerð í gær vegna veðurs en að sögn Sigurðar Eymundssonar, umdæmisstjóra RARIK á Austurlandi, var Vopnafjarðarsvæðinu séð fyrir rafmagni með díselvélum. Unnið var að því að flytja efni á staðinn í gær og undirbúa viðgerð, sem ráðgert var að hefja snemma í morgun. Sigurður sagði vonir standa til að viðgerð yrði lokið um hádegi í dag. Á sunnudag féll einnig staur um koll í Hjaltastaðaþinghá og orsakaði straumleysi þar í sveit í á þriðju klukkustund. 

Á bænum Bakka í Borgarfirði eystra sprakk hlaða bókstaflega í loft upp í gær og dreifðust járnplötumar um allt þorp og jafnvel út á sjó. Ekkert hey var í hlöðunni. Guðmundur Sveinsson, bóndi á Bakka, telur að plata hafi losnað af hlöðunni rokmegin og þar sem hlaðan hafi verið þétt hinumegin hafi eitthvað orðið að láta undan. „Þannig að hún hreinlega sprakk og steyptur sjö metra hár stafn lagðist út af, rétt eins og maður leggur aftur Morgunblaðið,“ sagði Guðmundur. Hann tók fram að veggurinn hefði verið rammlega járnbentur og hefði átt að standast jarðskjálfta en hlaðan hefði ekki staðist allt þetta loft, sem blés inn í hana af miklum krafti en komst hvergi út. Þá lenti danskur ferðamaður í hremmingum á Skeiðarársandi í hávaðaroki um hádegi á sunnudag þegar rör úr ræsi kom fjúkandi á fleygiferð á eftir honum. Að sögn Önnu Maríu Ragnarsdóttur, hótelstjóra á Hótel Skaftafelli, gaf maðurinn í en það dugði ekki til, rörið náði honum, klippti afturbrettið af bílnum og skemmdi hann mikið.

Flugmenn kanadískrar herþotu lentu í erfiðleikum eftir lendingu í suðvestanrokinu í gærmorgun. Þegar verið var að aka vélinni inn á flughlað eftir lendingu misstu flugmennirnir stjórn á henni með þeim afleiðingum að vélin hafnaði úti í móa og sat þar föst. Slökkviliðsmenn voru fljótir til og lögðu bílum sínum áveðurs til að verja hana frá því að fjúka aftur auk þess sem þeir settu loftpúða undir vængina. Að sögn Haralds Stefánssonar slökkviliðsstjóra má telja fullvíst að með því móti hafi tekist að verja vélina frá verulegum skemmdum. Vélin, sem er af tegundinni CL-60, var að koma frá Kanada og millilenti á Keflavíkurflugvelli. Í henni voru 5 manns og sakaði engan. Mjög hvasst var af suðvestan þegar óhappið varð. Vélin lenti á braut 29 sem liggur frá austri til vesturs. Henni var síðan ekið eftir akstursbraut flugvéla sem liggur meðfram norður-suður flugbrautinni. Þar misstu flugmennirnir vélina út af til hægri og þegar þeir keyrðu hana inn á akstursbrautina aftur flaug hún nánast út af hinum megin. Slökkviliðið náði vélinni upp síðdegis með því að lyfta henni upp með loftpúðum og síðan var hún dregin upp á brautina aftur. Talið er að litlar sem engar skemmdir hafi orðið á vélinni.

„Ég hef aldrei séð svona áður, en hef þó orðið vitni af mörgum veðrabrigðum," sagði Snæþór Vernharðsson vélstjóranemi við Verkmennaskólann á Akureyri, en hann var ásamt skólabræðrum sínum um borð í Sólbak EA við Fiskihöfnina á Akureyri þegar þeir urðu vitni að því að hvirfilbylur gekk yfir frá Tryggvabraut og austur yfir Eyjafjörð síðdegis í gær. Á leið sinni austur yfir olli hvirfilbylurinn nokkrum skemmdum á þaki íþróttaskemmunnar, lausamunir á skrifstofu aðstoðarslökkviliðsstjóra fóru af stað og tvær rúður í bíl Siglingastofnunar Íslands brotnuðu. Þá tókust 6 smábátar sem stóðu upp á bakka við Skipatanga á loft og skemmdust mismikið. Einn hafnaði í sjónum, annar á hvolfi, tveir fóru á hliðina og aðrir tveir færðust úr stað. Plötur á þaki verbúða þeyttust af og lentu úti í sjó. Ingi Björnsson framkvæmdastjóri Slippstöðvarinnar var úti í glugga og sá þegar ósköpin gengu yfir og bátarnir tókust á loft. „Það var hreint ótrúlegt að sjá þetta, strókurinn hélt svo áfram austur yfir fjörðinn og sjórinn hreinlega lyftist upp undan honum,“ sagði Ingi. Vélstjóranemarnir stóðu aftan við brúna á Sólbak og um tíma fannst þeim bylurinn stefna á sig, en Snæþór sagði að engin hræðsla hefði gripið um sig í hópnum. „Þetta var ekki stór hvirfilbylur, en greinilega aflmikill. Það var skrýtið að horfa á þetta. Bátarnir lyftust upp og plötumar af húsunum rifnuðu af og fylgdu bylnum og lentu út í sjó. Þetta var eiginlega bara eins og maður sér í bíó eða sjónvarpinu," sagði Snæþór.

Lægðin sem gekk yfir landið á sunnudag og í gær er sú dýpsta sem hingað hefur komið í september síðan árið 1900, samkvæmt upplýsingum Veðurstofunnar. Hún olli mikilli röskun á samgöngum í lofti, láði og á legi og víða um land varð tjón á eignum.

Október varð meinlaus að mestu. Morgunblaðið segir 6.nóvember frá aurskriðum sem féllu í Hrunamannahreppi þann 31. í kjölfar mikillar úrkomu á Suðurlandi:

Nokkrar aurskriður féllu í hlíðum Kotlaugafjalls aðfaranótt föstudagsins sl. Aðfaranótt föstudagsins 31.október féllu margar aurskriður hér í hreppnum [Hrunamannahrepp]. Langflestar féllu úr Kotlaugafjalli eða nær 20 ef allar smáspýjur eru taldar með. Sú stærsta fór aðeins tvo metra frá vatnsbólinu við bæinn Kotlaugar. Þá hafa fallið 9 skriður í Kópsvatnsásum við bæinn Kópsvatn, einnig má sjá að minni skriður hafa fallið víðar svo sem í Berghylsfjalli. Þessar skriður, sem eru eðlilega mismunandi stórar, hafa valdið allnokkru tjóni á gróðri og eftir þær eru ljót sár í hlíðum. Mikið vatnsveður gekk yfir daginn á undan og þessa umræddu nótt. Þetta er ekki óalgengt fyrirbrigði að slíkar aurskriður komi þegar jarðvegur hefur safnað miklu vatni í fremur grunnan gróður ofan á bergi. Elstu menn muna þó ekki eftir að svo margar og stórar skriður hafi fallið hér um slóðir. Morgunblaðið/Sigurður Sigmundsson

Slide12

Þann 2.nóvember gerði fjárskaðahríð í Vestur-Skaftafellssýslu. Hana bar nokkuð óvænt að og Veðurstofan gagnrýnd. Kortið að ofan sýnir stöðuna síðdegis daginn áður, 1.nóvember. Sumarlegt ástand myndu margir segja. Afskaplega grunnar lægðir fyrir sunnan land, greiningin finnur þrjár, engin þeirra er dýpri en 1020 hPa. Fyrir 70 árum hefði verið mjög erfitt að átta sig á hættunni í þessari stöðu, en árið 1997 hafði tölvuspám farið svo fram að þær sýndu töluverða dýpkun á þessu lægðakerfi, á háloftakortum er staðan talsvert ákveðnari, allsnarpt lægðardrag undan Grænlandi suðaustanverðu á leið austur. Á þessu korti gætir þessa lægðardrags ekki - það er barmafullt af köldu lofti, en hlýtt loft sækir á móti sunnan úr hafi. Örin sýnir hreyfingu þeirrar miðju sem varð að aðallægðinni. Hún dýpkaði næsta sólarhringinn um hátt í 30 hPa, það köllum við óðadýpkun. Þrýstispönn yfir landið fór upp fyrir 25 hPa, eins og í (næst-) verstu veðrum. Nú man ritstjórinn auðvitað ekki glöggt hversu mikilli dýpkun spár gerðu ráð fyrir, en örugglega var hún ekki fjarri sanni. Annar vandi var líka á ferð, til þess að gera hafði farið vel með veður og það var ekki sérlega kuldalegt. Nú fór - eins og stundum. Hin mikla úrkoma - öll mynduð sem snjór - var nægilega mikil til þess að loftið sem hún féll niður í kólnaði fljótt niður að frostmarki eða rétt niður fyrir það - og úr varð mikil hríð.

Slide13

Kortið að ofan sýnir stöðuna síðdegis 2.nóvember. Hiti er vel ofan frostmarks á Vestfjörðum, við Breiðafjörð og suður á Faxaflóa, en úrkoma er í Reykjavík og hiti þar um 1. stig. Slydduhríð eða jafnvel snjókoma er um mestallt Suðurland. Eins og áður sagði olli veðrið miklum fjársköðum, staðbundið. Morgunblaðið segir frá 5.nóvember:

Menn úr þremur björgunarsveitum og bændur í Skaftártungu í Vestur-Skaftafellssýslu leituðu í gær að fé, sem talið er að hafi drepist þegar fennti yfir það á sunnudagskvöld [2.]. Ekki er vitað hvað margar kindur hafa drepist, en í gær höfðu um 120 kindur fundist dauðar og talið er að margar séu enn ófundnar. Kindurnar fennti í kaf í roki og snjókomu, sem gerði á sunnudagskvöld. Bændur fundu dautt fé á mánudag og í gær voru björgunarsveitir kvaddar á vettvang til að hjálpa til við leitina. Sigurður Pétursson, bóndi á Búlandi í Skaftártungu, sagði í gær að leit gengi ágætlega, en hægt vegna þess hvað giljótt væri og seinlegt að athafna sig. „Snjórinn er allur í giljunum því að þetta var svo sterkt veður“ sagði Sigurður. „Það hafa sennilega 14 kindur fundist dauðar af mínum bæ og það er eitthvað á nánast öllum bæjum.“ Hann sagði að verið væri að reyna að smala fyrir myrkur og kvaðst ekkert geta sagt til um það hvað margar myndu ekki skila sér, féð væri það dreift. „Það fé, sem við höfum fundið lifandi, er ekki mjög hrakið,“ sagði hann. „Við fundum eina lifandi í skafli og þrjár dauðar." Kvaðst hann telja að sú, sem fannst lifandi, myndi ná sér. Hann sagði að kindurnar hefðu sennilega hrakist ofan í vatnselg því að allir lækir væru uppblásnir og bólgnir af snjó og krapa. Hann sagði að bændurnir í Skaftártungu hefðu gert sér grein fyrir því hvað málið var alvarlegt þegar á mánudag og þá hefðu þeir þegar verið farnir að finna dautt fé, en þeir hefðu viljað kanna aðstæður áður en gripið yrði til stóraðgerða. Hann taldi hins vegar að það hefði ekki verið hægt að ná fleiri kindum lifandi þótt farið hefði verið fyrr af stað.

Oddsteinn Sæmundsson, bóndi á bænum Múla, kvaðst ekki vita hvað hann hefði orðið fyrir miklu tjóni, en í gær hafði hann grafið milli 50 og 60 kindur úr fónn og þar af væru 14 dauðar. Hann sagði að snjórinn hefði verið mjög blautur og kindurnar hefðu kafnað: „Þær drepast á skömmum tíma þegar snjórinn er þungur og sígur skart.“ Erfitt er að átta sig á því hvað fjárskaðinn er mikill og það kemur í fyrsta lagi fram í dag. „Það vantar mikið í þessari sveit,“ sagði Oddsteinn. „Það eru fleiri hundruð fjár sem eru farin það er alveg vitað. Það er hálfu verra hér innar í sveitinni." Hann sagði að leitin gengi hægt: „Þetta er svo sem enginn snjór en það eru nógu stórir skaflar þar sem þeir eru. Þetta var slíkt hvassviðri að féð hraktist ofan í lautir og læki. Það voru milli 30 og 40 í einum haug í sama skaflinum hjá mér [á mánudag] og það var á þriðja metra niður á sumt af því.“ Oddsteinn sagði að þetta hefði verið á litlum bletti og hefðu kindurnar fundist með því að notaðar voru stangir. „Það sást í eina kind út úr skaflinum,“ sagði hann. ,Af því vissi maður að þarna voru kindur enda hafði fennt áður í þessari laut.“ Oddsteinn kvaðst muna eftir öðru eins rétt eftir 1960, en það hefði verið mánuði síðar: „Þá gerði grenjandi byl með miklu meiri snjó og þá urðu miklir fjárskaðar hér um allt.“

Talið var að nautgripir hefðu einnig drepist í veðrinu, en síðdegis í gær fundust geldneytin á lífi. Að sögn Harðar tóku menn úr björgunarsveitunum Kyndli á Kirkjubæjarklaustri og Víkverja úr Vík í Mýrdal þátt í leitinni auk a.m.k. eins manns úr Álftaveri. Einnig tóku bændur þátt í henni og taldi Davíð að orðið hefði skaði á hverjum einasta bæ í Skaftártungu. Veðrið brast á að kvöldi sunnudags og virtist að sögn Harðar sakleysislegt. Klukkan tíu í gærmorgun var haft samband við hjálparsveitina Kyndil. Sagði hann að smala ætti þar til dimma tæki í gærkvöldi, en ekki væri hægt að leita eftir myrkur.

Ásgeir Sigurðsson, bóndi á Ljótarstöðum, var búinn að finna 31 kind dauða í gær, en hann átti rúmlega 300 kindur. Hann sagðist ekki gera sér grein fyrir hvað hann hefði misst margar kindur í veðrinu, en þær væru mun fleiri en þessar sem þegar hefðu fundist. Líkurnar á því að bjarga fleiri kindum úr fönninni færu minnkandi vegna þess að það hefði rignt á mánudag og frosið í kjölfarið. Skaflarnir væru því afar harðir og lítið loft kæmist niður í fönnina. Skömmu áður en veðrið skall á setti Ásgeir lömbin inn í fjárhús og sagði hann að það hefði bjargað miklu því búast mætti við að þau væru flest dauð ef þau hefðu verið úti. Hann sagði að stór hópur kinda hefði hrakist undan veðrinu ofan í krapatjörn og drepist þar. Flestar kindur sem hefðu náðst lifandi úr sköflunum myndu hafa það af. Ein kind hefði þó drepist eftir að hún kom í hús. Ásgeir sagðist ekki vera allskostar ánægður með frammistöðu Veðurstofunnar. Hún hefði spáð súld eða rigningu og síðan vaxandi suðaustanátt og rigningu um kvöldið. Bændur hefðu því ekki talið ástæðu til að smala.

Daginn eftir voru frekari fréttir. Morgunblaðið 6.nóvember:

Svo virðist sem bærinn Ljótarstaðir hafi farið verst út úr óveðrinu, sem brast á að kvöldi sunnudags með þeim afleiðingum að sennilega drápust að minnsta kosti 224 kindur á átta bæjum í Skaftártungu í Vestur-Skaftafellssýslu. 31 kind hefur fundist dauð á bænum og 43 er saknað, en í gær gerðust þau óvæntu tíðindi að tvær fundust lifandi í djúpum skafli.

[Valur Oddsteinsson í Úthlíð] sagði að áhlaup á auða jörð væri það versta, sem gæti gerst. Hann hafði fundið 10 kindur dauðar í gær, en saknaði sjö. Hann sagði að eftir mikið óveður árið 1961, þegar varð nokkur fjárskaði, þótt ekki hefði verið jafn mikill og nú, hefði hann heitið því að láta slíkt ekki koma fyrir aftur. Síðan hefði hann ávallt haft varann á og oft smalað í fjárhús án þess að þess hefði verið þörf. Á sunnudag hefði verið kraparigning og gránað í rót, en hann hefði metið stöðuna þannig að ekki bæri að aðhafast, enda hefði því verið spáð að frekar myndi hlýna. Um kvöldið hefði hins vegar gert öskubyl. Veðurspá gaf ekki tilefni til aðgerða Ásgeir á Ljótarstöðum gagnrýndi veðurspána. Spáð hefði verið hlýnandi veðri, en síðan gert slíkt bál að fé fennti á túninu við bæinn. Hann sagði að skyggni hefði ekki verið nema nokkrir metrar. Benti því til staðfestingar á heyrúllur rétt fyrir utan eldhúsglugga sinn og sagði að vart hefði mátt greina þær.

Eftir þetta áfall var tíð lengst af góð í nóvember, hlýindi og gróður jafnvel í sprettu. Desember var einnig hlýr og óvenju snjóléttur. Veður voru lengst af góð. 

Slide14

Hlýindin náðu hámarki um miðjan mánuð. Morgunblaðið segir frá 16.desember:

Hlýindi hafa staðið um allt land síðustu daga, sjaldgæf en ekki einstök að sögn Unnar Ólafsdóttur veðurfræðings hjá Veðurstofu Íslands. Hún sagði suðaustlægar áttir ríkja áfram, heldur hægari þó, og að veður færi heldur kólnandi þegar liði á vikuna. Unnur sagði hlýindakafla sem þessa sjaldgæfa en ekki einstaka, þeir kæmu stöku sinnum að vetrarlagi. Opinbert hitamet var þó slegið í Vopnafirði á sunnudag þar sem mældist 18,2 stiga hiti á Skjaldþingsstöðum. Árið 1988 mældist 18 stiga hiti á Seyðisfirði sem er einn mesti hiti í desember. Í Reykjavík mældist mest 10 stiga hiti í gær og víða á Austurlandi hefur verið 12-14 eða jafnvel 16 stiga hiti síðustu daga. Unnur sagði hæð austan við landið og lægð vestan við valda þessum hlýindum og suðlægum vindum sem kæmu lengst sunnan úr höfum. Hún sagði suðaustlægar áttir ríkja næstu daga, úrkoman færi minnkandi og hitinn myndi einnig lækka og jafnvel gæti orðið frost í vikulokin.

Skriður féllu á vegi á nokkrum stöðum á Austfjörðum og Vestfjörðum í hlýindum og vatnagangi um helgina. Þegar frost fór úr fjallshlíðum í skyndilegri þíðunni undanfarna daga losnaði um aur og grjót og sigu skriður niður á vegi. Hvergi mun hafa orðið alvarlegt tjón né heldur verulegar tafir. Á Austurlandi féllu grjótskriður á þjóðveginn í Þvottár- og Hvalnesskriðum, svo og lítils háttar í Kambanesskriðum. Páll Elísson, rekstrarstjóri Vegagerðarinnar á Austurlandi, sagði að umferð hefði lítið truflast þar sem skriðurnar hefðu fallið aðfaranætur sunnudags og mánudags og fljótlegt hefði verið að ryðja grjótinu burt. Ekki sagði hann að teljandi skemmdir hefðu orðið á vegunum. Páll sagði að í blíðunni undanfarið hefðu starfsmenn Vegagerðarinnar unnið dæmigerð vorverk, m.a. farið yfir stikur, lagfært þær og sett upp nýjar þar sem vantaði. Þægilegt væri að vinna slík verk í 14-15 stiga hita.

Akureyri: Fólksbíll skemmdist nokkuð er þak af vinnuskúr í Giljahverfi fauk á bílinn í hvassviðri skömmu eftir hádegi í gær. Einnig fuku tunnur af flutningabíl og skemmdu fólksbíl. Töluvert hvassviðri var á Akureyri í gær og á sunnudag og fór ýmislegt lauslegt af stað, auk þess sem jólatré og skreytingar skemmdust. Lögreglan á Akureyri hafði þó ekki haft spurnir af miklu tjóni né meiðslum á fólki seinni partinn í gær. Jólatré við Akureyrarkirkju fauk í gær. Þá brotnaði toppurinn af hinu stóra jólatré Akureyringa á Ráðhústorgi á sunnudag.

Slide15

Hlýindin ríktu allt fram yfir jól, en nokkuð kólnaði milli jóla og nýárs. Þá fór mjög djúp lægð til norðurs vestur af landinu, en tjón varð lítið í hvassviðrinu sem fylgdi lægðinni. Morgunblaðið segir frá sjávarflóði 31.desember:

Sjór flæddi inn í hús í Vík í Mýrdal á háflóði í gærkvöldi [30.], en sjávarhæð var óvenju mikil. Að sögn Reynis Ragnarssonar lögregluvarðstjóra flæddi inn í kjallara Víkurprjóns og að Víkurskála. Sjór hefði einnig náð inn á syðstu götuna í bænum. Mjög vont veður var fram eftir degi í gær, en það hafði gengið niður á háflóði og því varð ekki verulegt tjón í flóðinu.

Lýkur hér frásögn hungurdiska um veður og tíðarfar á árinu 1997. Ýmsar tölulegar upplýsingar eru í viðhenginu. 


Skrár tengdar þessari bloggfærslu:

Vendipunktar

Við lítum nú á skrýtið línurit ritstjóra hungurdiska - eingöngu til gamans. Einhverjir skilja það sjálfsagt ekki (beðist er velvirðingar á því) - en aðrir skilja það kannski of vel - og fara að draga ályktanir sem svo ekki standast. 

w-blogg170325a

Lárétti ásinn sýnir ártöl, frá 1821 til loka árs 2024. Lóðrétti ásinn er torskiljanlegri en við hann stendur „vikasumma - afrétt“. Hvað skyldi það vera? Grunnurinn er reiknaður mánaðarmeðalhiti í byggðum landsins allt frá því í desember 1821 þar til í desember 2024. Meðalhiti og staðalvik hvers almanaksmánaðar (janúar til desember) er síðan reiknaður fyrir tímabilið 1931 til 2010 (80 ár). Hitavik hvers mánaðar frá þessu meðaltali er nú reiknað og sömuleiðis staðalvik. Staðalvikin eru nú lögð saman frá upphafi til enda, mánuði fyrir mánuð bætt við. Vegna þess að við höfum valið tiltölulega hlýtt tímabil sem grunn (1931 til 2010) skilar 19. öldin lengst af neikvæðum gildum (þá var kalt miðað við síðari tíma). Þegar kom fram á 20.öld fór jákvæðum gildum fjölgandi (en á árabilinu 1931 til 2010 voru þau auðvitað um það bil jafnmörg og þau neikvæðu). Lokasumman varð mjög neikvæð. 

Til að myndin yrði lesanlegri var ákveðið að rétta ferilinn af, hann byrjar og endar í núlli. Tilgangurinn er eingöngu sá að leita að vendipunktum, mánuðum eða árum þar sem hneigðin hefur breyst. Við hefðum getað valið einhver önnur tímabil til viðmiðunar, sömuleiðis hefðum við rétt eins getað notað hitavikin sjálf, en ekki staðalvikin. Séu staðalvikin valin eins og hér er gert vega sumarmánuðir jafnþungt og aðrir mánuðir - jafnvel þótt hitavik séu þá mun minni heldur en að vetri. Á öðrum myndum væru aðrar tölur á lóðrétta ásnum, en útlit ferilsins er nærri því sá sami - vendipunktar nærri því þeir sömu. 

Á köldum tímabilum hrapar ferillinn, en á hlýjum rís hann mjög ört, á skeiðum þegar hiti er svipaður og hann var að meðaltali 1931 til 2010 er hann flatari. Við eigum ekki ágiskanir um hita á landsvísu lengra aftur (og óvissa í tölunum er reyndar mjög mikil fyrir 1875). Ágiskaðar eldri tölur sýna þó kaldara skeið heldur en fyrstu árin sem ná inn á línuritið. 

Við sjáum allgóð merki um hlýskeið 19. aldar á myndinni. Við getum látið sem að því hafi lokið í mars 1858 (sem er auðvitað allt of nákvæm dagsetning, nema í veðurfarskemmtanabransanum - þar sem við slökum á skynseminni). Eftir það hrapar ferillinn í hinu mikla kuldaskeiði sjöunda áratugar 19.aldar. Stjórnlaust hrap heldur áfram allt þar til í mars 1893 - nema hvað smáhik er í kringum 1870 - líklega raunverulegt. 

Frá og með 1893 er hallinn á ferlinum ekki eins mikill og áður - en niðurleiðin heldur samt áfram. Sú skoðun kom fram á sínum tíma að verstu harðindunum hefi lokið með árinu ofurkalda 1892, veðurfar hafi eftir það orðið mildara - en samt ekki eins milt og var á hlýskeiðinu næst á undan, þegar ferillinn varð nánast flatur um skeið. 

Mesti viðsnúningur á línuritinu öllu varð í febrúar 1925. Kuldaskeiðinu langa var lokið. Ferillinn tekur á stökk upp á við. Minniháttar hik varð í kringum 1950, en síðan hélt leiðin upp á við áfram eins og ekkert hefði í skorist, þar til í júní 1964. Þá varð enn vending. Næstu áratugir urðu ströggl. Vendipunkturinn í lokin er ekki alveg hreinn. Viðsnúningur varð eftir janúar 1984, en strögglið hélt áfram, kannski allt fram til júní 1997. Eftir það hefur leiðin legið upp á við. 

Þessi síðasta brekka hefur verið samfelld hlýnun, ekkert hik að sjá - enn sem komið er að minnsta kosti - aldrei nema rétt einn og einn stakan mánuð eða tvo. Hér sést vonandi vel að tal um að hægt hafi á hlýnun síðustu 10-12 árin er einfaldlega ekki rétt - slíkt myndi hafa komið skýrt fram sem hik á ferlinum, þá svipað og við sjáum greinilega í kringum 1950 - það hefði ekki leynt sér. 

Hvort slíkt hik er svo yfirvofandi vitum við auðvitað ekki - framtíðin er frjáls sem fyrr - en það hefur ekki látið sjá sig. 

Hugsanlegt er að við lítum á fleiri línurit af þessu tagi síðar - hafi ritstjórinn þrek til þess. 


Heldur óvenjulegt

Þegar litið er á 500 hPa norðurhvelsþykktarkort dagsins í dag, 16.mars 2025 er þar engan fjólubláan lit að finna. 

w-blogg160325a

Þetta er heldur óvenjulegt fyrir jafndægur að vori. Varla þó einstakt, en hefur ekki sést síðan farið var að framleiða kort reglulega með þessum litakvarða á Veðurstofunni fyrir 13 árum. Mörkin milli fjólubláu og bláu litanna var sett við 4920 metra þykkt, en hver litur þekur 60 metra. Oft eru tveir, þrír eða jafnvel fjórir fjólubláir litir á kortum á þessum tíma vetrar. 

Þykktin mælir hita í neðri hluta veðrahvolfs, fjarlægðin milli 1000 og 500 hPa-flatanna er notuð sem hitamælir, loftið þenst út við vaxandi hita og er ekki fjarri að 20 metra bil jafngildi einu stigi. Allgott samband er á milli þessa hita sem þykktin er vísir um og hita í mannheimum. Þó ber við að talsvert kaldara getur verið í neðstu lögum heldur en þykktin segir til um - þá liggja hitahvörf yfir, hlýrra loft er ofan á köldu. Samband hita í mannheimum og þykktar er best hér á landi yfir háveturinn. Þá er mestur munur á hita lofts og sjávar og sjávarylurinn leitast við að eyða hitahvörfum, nema í þeim tilvikum sem loftið berst mjög langt sunnan að, eða hefur lent í áköfu niðurstreymi austan Grænlands. Þegar á heildina er litið eru slík tilvik þó ekki mörg og spilla langtímasambandi hita og þykktar ekki svo mjög. 

Sambandið er verra inni í sveitum heldur en við sjávarsíðuna. Til að blanda hitahvörfum þar er vindur að jafnaði nauðsynlegur. Hið almenna samband er því verra í hægum vindi heldur en miklum.

Hér við land er sjávarhiti hærri en lofthiti meginhluta ársins. Við Suður- og Vesturland er sjór að meðaltali kaldari en loft aðeins fáeinar vikur yfir hásumarið - einmitt þá getur svalur vindur af hafi kælt neðstu lög loftsins yfir landinu og lækkað hita umtalsvert frá því sem þykktin segir að hann ætti að vera, sérlega algengt í júní, júlí og framan af ágúst. Við Austurland er tíminn þegar sjór er kaldari en loftið heldur lengri en annars staðar - austfjarðaþokan er þekktari heldur en aðrar þokur - þótt hennar gæti ekki svo mjög inni á fjörðum eins og nafnið gæti gefið tilefni til að ætla. 

Á kortinu að ofan eru jafnhæðarlínur heildregnar að vanda. Af þeim má ráða vindstyrk og stefnu. Sunnanátt er nú ríkjandi yfir landinu. Hlý hæð er fyrir sunnan og suðaustan land og beinir hingað lofti langt sunnan úr höfum. Þykktin er meiri en 5400 metrar. Meðalþykkt í mars er um 5240 metrar, við sjáum af því að hiti í neðri hluta veðrahvolfs er um 8 stigum yfir meðallagi við landið - ekki mjög fjarri hitavikum á veðurstöðvum. Hitavik sólarhringsins nær þó varla svo háum tölum yfirleitt - ýmsir þættir svo sem bráðnun snævar og uppgufun lækkar hita - auk þess sem einhver varmi fer í að hækka yfirborðshita jarðar - bræða jarðklakann sem er ábyggilega nokkur eftir kalda mánuði fyrr í vetur.

Þessi staða á ekki að breytast mikið næstu daga, einhverjir svalari dagar þó innan um. Svo fylgjumst við með því hvort norðurslóðakuldapollarnir taka sig eitthvað saman í andlitinu og verða fjólubláir að nýju. Þeir gætu það vel því ef ekki kemur loft að sunnan til að hræra upp í þeim er sól enn það lágt á lofti að töluvert svigrúm er til frekari kólnunar gefist friður til þess. Taki kuldapollar sig upp eru þeir til alls vísir - þótt líkur á að einstök svæði á okkar breiddarstigi verði fyrir þeim séu greinilega minni nú heldur en stundum áður. Það eru heldur færri kaldir miðar í vorlotteríinu heldur en venjulega kringum jafndægrin.  


Fyrri hluti marsmánaðar 2025

Fyrri hluti marsmánaðar hefur verið mildur. Meðalhiti í Reykjavík fyrstu 15 dagana er +2,0 stig, +1,5 stigum ofan meðallags 1991-2020 og +1,2 stig ofan meðallag síðustu tíu ára. Hitinn raðast í 9. hlýjasta sæti aldarinnar (af 25). Hlýjastir voru þessir sömu dagar árið 2004, meðalhiti þá +6,0 stig, en kaldastir voru þeir 2023, meðalhiti -3,2 stig. Á langa listanum raðast hitinn í 38. hlýjasta sæti (af 153), Hlýjast var 1964, meðalhiti sömu daga þá +6,6 stig. Kaldastir voru þeir 1891, meðalhiti -7,7 stig.
 
Á Akureyri er meðalhiti nú +1,2 stig, +1,8 stigum ofan meðallags 1991-2020 og +1,9 stigi ofan meðallags síðustu tíu ára.
 
Hlýindum er nokkuð misskipt (að tiltölu). Hlýjast hefur verið við Breiðafjörð, á Vestfjörðum og Ströndum og Norðurlandi vestra, þar er fyrri hluti mars nú sá þriðjihlýjasti á öldinni, en á Suðurlandi er hann aftur á móti í 13. hlýjasta sæti.
 
Á einstökum veðurstöðvum hefur verið hlýjast að tiltölu við Upptyppinga, hiti þar +3,3 stig ofan meðallags, en kaldast hefur verið í Árnesi þar sem hiti hefur verið -1,0 stig neðan meðallags síðustu tíu ára.
 
Úrkoma í Reykjavík hefur mælst 52 mm og er það um 20 prósent umfram meðallag. Á Akureyri hefur úrkoman mælst 47 mm og er það um 80 prósent umfram meðallag. Á Dalatanga hafa mælst aðeins 10 mm og er það um 6. hluti meðalúrkomu sömu daga.
 
Sólskinsstundir hafa mælst 52,6 í Reykjavík og er það í meðallagi. Á Akureyri hafa sólskinsstundirnar mælst 58,2 og er það 29 stundum umfram meðallag.

Næsta síða »

Um bloggið

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Höfundur er veðurfræðingur og áhugamaður um veður.

Færsluflokkar

Apríl 2025
S M Þ M F F L
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30      

Nýjustu myndir

  • w-blogg030425c
  • w-blogg030425b
  • w-blogg030425a
  • w-blogg030425i
  • w-blogg020425b

Heimsóknir

Flettingar

  • Í dag (4.4.): 20
  • Sl. sólarhring: 391
  • Sl. viku: 1942
  • Frá upphafi: 2457927

Annað

  • Innlit í dag: 20
  • Innlit sl. viku: 1764
  • Gestir í dag: 20
  • IP-tölur í dag: 20

Uppfært á 3 mín. fresti.
Skýringar

Eldri færslur

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikið á Javascript til að hefja innskráningu.

Hafðu samband