Af dćgurmetauppskeru

Nokkuđ langt er síđan viđ litum síđast á breytingar dćgurhitameta á veđurstöđvum landsins - enda vćgast sagt nördalegt viđfangsefni. Dćgurhámarksmet er hćsti hiti (hámark) sem mćlst hefur á viđkomandi stöđ ákveđinn almanaksdag og dćgurlágmarksmet lćgsta lágmarkiđ. Nýgengi ţeirra fer bćđi eftir ţví hversu lengi stöđ hefur mćlt hita, en almenn tíđarfar hefur einnig nokkuđ ađ segja. Líkur eru á ađ fleiri dćgurhámarks falli í hlýju ári heldur en köldu og öfugt ţá í köldu. Vćri veđurlag stöđugt gćtum viđ búist viđ ţví ađ um 7 dćgurmet (hvors kyns) falli á hverju ári. 

Ţótt fréttir ađ utan geri oft mikiđ úr dćgurmetum (sérstaklega ţeim amerísku) segja einstök met samt harla lítiđ - ţó ţau geti faliđ í sér skemmtileg tíđindi. Hafi veriđ mćlt mjög lengi á stöđinni verđa ţessi tíđindi eftirtektarverđari. Svipađ má segja um mjög miklar metahrinur - daga ţegar dćgurmet falla um stóra hluta landsins.

Talning leiđir í ljós ađ alls féllu 3429 hámarksdćgurmet á almennu sjálfvirku stöđvunum hér á landi á árinu 2023 - séu ţćr stöđvar sem athugađ hafa í 5 ár eđa meira ađeins taldar međ. Lágmarksmetin urđu hins vegar 3858 - heldur fleiri en hámarksmetin. Hármarksmetafjöldinn er ekki fjarri međallagi, en lágmarksmetin hins vegar heldur fleiri en ađ međaltali undanfarinna ára. 

Hlutfall hámarks- og lágmarksmeta er mjög breytilegt frá ári til árs og hlýtur ađ segja okkur eitthvađ. Meir en 70 ţúsund dćgurmet hvorrar tegundar eru skráđ alls á tímabilinu frá 1996 til 2023.

Lítum nú á línurit sem sýnir hlutfall hámarksdćgurmeta af heildinni frá ári til árs.

w-blogg060124a

Ađeins ţarf ađ doka viđ til ađ skilja myndina - lárétti ásinn sýnir ár tímabilsins. Lóđrétti ásinn til hćgri sýnir landsmeđalhita, ţađ gerir rauđstrikađa línan einnig. Hlýjust eru árin 2003, 2014 og 2016, en 2015 var hins vegar ámóta kalt og árin fyrir aldamót. 

Lóđrétti ásinn til vinstri sýnir hlut hámarksdćgurmeta af summu útgildametanna (hámarks og lágmarks). Hlutur lágmarksmetanna fćst međ ţví ađ draga frá einum. Viđ sjáum ađ allgott samband er á milli hámarksmetahlutarins og landsmeđalhitans. Í hlýjum árum er hlutur hámarkshitameta yfir 0,5 (50 prósent). Í köldum árum, eins og t.d. 2015 verđa lágmarksmeti mun fleiri en hámarksmet, áriđ 2015 fór hámarksmetahluturinn niđur í 0,31, en áriđ eftir, 2016, fór hann hins vegar upp í 0,72 - og lágmarkshitahluturinn ţví ađeins 0,28. 

Eftir ţví sem árunum fjölgar verđur erfiđara ađ slá metin 70 ţúsund (ţeim fjölgar svo ţegar stöđvum fjölgar). Ţrátt fyrir ţađ er á ţennan hátt hćgt ađ fylgjast međ veđurfarsbreytingum. Skyndileg breyting á veđurlagi á hvorn veg sem er - nú eđa í átt til öfga á báđa bóga kćmi fram viđ samanburđ hegđunar metanna síđastliđin 28 ár. - En ţví nenna nú fáir nema útnörd - eins og ritstjóri hungurdiska - varla ađ slíkt eftirlit verđi í forgangi hjá ţví opinbera (ţrátt fyrir tal um veđurfarsbreytingar).

Viđ skulum nćst líta á línurit sem sýnir samband hámarksmetahlutarins og landsmeđalhitans.

w-blogg060124b

Lárétti ásinn markar hámarksmetahlutinn, en sá lóđrétti međalhitann. Punktadreifin rađast vel og reglulega í kringum beina línu - ţví fleiri sem hámarkshitametin eru miđađ viđ ţau köldu, ţví hlýrra er áriđ. Fylgnistuđull er 0,92, nánast hćgt ađ mćla landsmeđalhitann međ ţví ađ reikna hlutfalliđ. En viđ skulum ekki venja okkur á ađ líta alveg hugsunarlaust á dreifirit sem ţetta - athugum t.d. ađ hlutur hámarksmeta getur ekki orđiđ hćrri en 1,0. Skyldi áriđ ţegar landsmeđalhiti nćr 6,14 stigum verđa algjörlega lágmarksmetalaust? - eđa áriđ ţegar landsmeđalhitinn fellur niđur í 2,7 stig - skyldu ţá nákvćmlega engin hámarkshitamet verđa sett?

w-blogg060124c

Upplýsingar um dćgurmet mannađra stöđva ná lengra aftur - auđvelt ađ fara aftur til 1949. Ţćr sem ná enn lengra aftur verđur ađ međhöndla sérstaklega og ritstjórinn hefur ađeins gert ţađ fyrir tvćr stöđvar, Reykjavík og Akureyri. En af myndinni hér ađ ofan má sjá svipađ og fyrr. Hámarksmetahlutur mönnuđu stöđvanna 1949 til 2023 fellur vel ađ beinni línu. Fylgnistuđull 0,91, og halli línunnar er svipađur en skurđpunktarnir viđ jađarhlutföllin 0,0 og 1,0 eru ađrir. Kaldasta áriđ, 1979, á lćgsta hámarksmetahlutinn, 12 prósent meta ţađ ár voru hámarkshitamet, en 88 prósent lágmarksmet. 

w-blogg060124d

Hér hafa veriđ búnar til tímarađir hámarksmetahlutarins og landsmeđalhita (í byggđ) - og síđan reiknuđ 10-ára keđjumeđaltöl. Eins og sjá má fylgjast ferlarnir afskaplega vel ađ, kuldaskeiđiđ 1965 til 2000 kemur sérlega vel fram - og hlýindi ţessarar aldar sömuleiđis. Ţetta á viđ um báđa stika. 

Í fyrri pistlum um ţetta efni höfum viđ getiđ ţeirra daga sem skila flestum metum (miđađ viđ fjölda stöđva í rekstri) - en ađeins fyrir sjálfvirka kerfiđ. Í ljós kemur ađ bćđi hitabylgjur og kuldaköst ná frekar til landsins alls ađ vetri heldur en sumri. Ţetta kemur í sjálfu sér ekki á óvart. Sá dagur sem nú á mest metfall er 17. nóvember 2018. Ţá féllu hámarksdćgurmet á 88 prósent stöđva landsins. Ţessi dagur vakti hvađ mesta athygli á sínum tíma fyrir gríđarmikla úrkomu, t.d. varđ met í Reykjavík fyrir tveggja sólarhringa úrkomusummu. Sá er munur á „hitabylgjum“ ađ sumarlagi ađ ţćr ná mun síđur til landsins alls. Sá dagur sem nćr hćstu hlutfalli er sá eftirminnilegi 30.júlí 2008, dćgurmet féllu ţá á 68 prósent veđurstöđva. 

Á lágmarksmetahliđinni er ţađ enn 30.apríl 2013 sem á hćstu methlutfallstöluna, 95 prósent. Um ţann dag var ritađ á hungurdiskum á sínum tíma. Óvenjukaldur dagur.  


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Um bloggiđ

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Höfundur er veđurfrćđingur og áhugamađur um veđur.

Fćrsluflokkar

Apríl 2024
S M Ţ M F F L
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30        

Nýjustu myndir

  • w-blogg160424b
  • w-blogg160424a
  • w-blogg120424c
  • w-blogg120424b
  • w-blogg120424a

Heimsóknir

Flettingar

  • Í dag (17.4.): 440
  • Sl. sólarhring: 607
  • Sl. viku: 2533
  • Frá upphafi: 2348400

Annađ

  • Innlit í dag: 392
  • Innlit sl. viku: 2225
  • Gestir í dag: 376
  • IP-tölur í dag: 360

Uppfćrt á 3 mín. fresti.
Skýringar

Eldri fćrslur

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband