Laufskemmdaveri ma 1956

Trjgrur ltur n illa t va um landi vestanvert, svo illa a venjulegt verur a telja. Aspir og msar vitegundir hafa ori srlega illa ti. stuna m nr rugglega rekja til vestanillvira sem geri um og eftir 20. ma vor. au voru venjuhr mia vi vindtt og rstma, srstaklega a sem geri ann 23. Noranillviri eru talsvert algengari. Lklega hefur etta veri afskaplega heppilegur tmi vegna ess a laufgun var einmitt a eiga sr sta. kringum okkur er n harla torkennileg mynd - raunveruleg msa lund - laufltil tr, en vel roska grngresi undir.

En veur sem etta er e.t.v. ekki alveg ekkt fyrirbrigi. Seint ma 1956 geri mta veur, ea jafnvel heldur harara. Trjgrur var mta veg kominn og n, en annars var grurfar talsvert lkt v sem n gerist. Tr voru mun lgvaxnari, aspir far og erlendar vitegundirmun sjaldsarien n er. Lgvaxin tr taka sig mun minni vind heldur en hvaxin. Ritstjri hungurdiska er ekki alveg ngu gamall til a muna etta veur. Hann man hins vegar a miki var um a tala snum tma - og lengi eftir. tti venjulegt. Vi skulum n aeins rifja etta upp.

Svo vildi til a dagblin voru algjrlega kafi alingiskosningaumru og lti rm var fyrir veur innan um stjrnmlastryri og meting. etta voru venjulegar kosningar - og ttu srlega spennandi.

En vi byrjum greinarstf sem Inglfur Davsson skrifai Flkann 29.jn undir fyrirsgninni „veur skemmir grur“:

Trjgrur var va fyrir miklu falli vestanhryjuverinu 27. ma. Gekk me venju snrpum haglljum og sjvarlur gekk langt land upp. Hagli var strgert, a sri lauf trja og runna og gekk jafnvel gegnum laufi og ttti a af greinunum. Sjvarseltan olli einnig skemmdum. Rannskn tveim dgum eftir veri sndi, a meiri selta var trjlaufi inni miri Reykjavik, heldur en sjnum ti Faxafla. Vindurinn lamdi salti inn laufi. Srok gengur lengra inn land en flesta grunar i fljtu bragi. Upp um alla Mosfellssveit og Borgarfjr (t.d. Hvanneyri, Laufsklum og inn Hvtrsu) sst saltlag gluggarum og saltbrag fannst af grasi og laufi. Salti var einnig lofti yfir Reykjanesskaga og austur i rnessslu. hrif haglljanna og sjvarlursins uru au a vi sjvarsuna var allt svart vera i grum og skemmdir sust jafnvel grasi. Sama var sums staar noranlands, t.d. Hvammstanga og Vesturlandi. Skemmda gtti alllangt fr sj, Borgarfiri og var.

Barrtr stust veri miklu betur en lauftrn og runnarnir — og er a athyglisver reynsla. — Ekki er hgt a segja me vissu hvernig hinum skemmda trjgrri reiir af. Htt er vi a toppar og greinaendar visni og ngrursett tr eru via illa farin. M teljast vel sloppi ef tr og runnar laufgast a nju og geta bi sig nokkurn veginn undir nsta vetur, enda tt sumarvxturinn tapist a mestu og berjatekjan af ribsinu, sem vera st.

felli koma fyrir llum lndum, en hva m af essu lra? Fyrst af llu mikilvgi skjlsins okkar vindblsnalandi. Rktun skjlbelta og skjlgiringar eru akallandi verkefni. „Hiti er vi hlfa gjf“ er ortki fjrrktarmanna. Skjli er garagrri llum sst minna viri en ylurinn bfnu. skjli standa n reyniviirnir hvtir af blmum, tt sams konar tr su svrt og nakin vera nsta gari. Margir spyrja hvahgt s a gera hinum veurbara trjgrri til hjlpar n sumar. Helst a a sj honum fyrir ngilegum raka. Vkva ef urrkar ganga og jafnvel a me vatni ar sem ess er kostur. A ru leyti verur „nttran a hafa sinn gang“. Sem betur fer eru svona hr hagll og saltstormar fgt fyrirbrigi.

Blmskr er va ori miki i skjlgum grum, en veri lk blmin illa berangri. Lgvaxin blm, t.d. steinbrjtar og hnorar (Sedum), og af sumarblmum lgvaxin kornblm, hvtarea fjlublar garanlar (Alyssum), brarauga, vinablm, gullbra o. fl. Venusvagnar standast storma furanlega, en annars urfa hvaxin blm stuning i flestum grum. arf a binda r jurtir upp uren stormurinn fellir r. Inglfur Davsson.

Inglfur hnykkir essu stuttum pistli Alublainu 3.jl. S pistill er a mestu leyti samhlja, en segir lka (tlurnar eiga vi seltumlingu - frtt um hana hafi einnig birst Tmanum 1.jn):

Vi Atvinnudeild Hsklans var birkilauf aan r garinum rannsaka og reyndist 4,6% og birkirekkum3,5% tveim dgum eftir veri og er hvort tveggja mjg miki. Berst sjvarsalt sennilega sjaldan eins langt inn land og a essu sinni, hver svo sem orskin er. N lgust rj fl eitt til grurskemmda: Vindurinn, haglli og salti. Afleiingin var mikil ornun og visnun llum laufgrri. Barrtr stust miklu betur. Helst skemmdist lerkidlti og stku sta frist roi greninlar vera. Lauftrn voru ntsprungin og laufi meyrtog vikvmt. Sums staar jusu menn vatni trn strax eftir veri og virist a hafa veri mjg til bta. N eru allva a springa t n brum skemmdu trjnum og vonandi laufgast flest eirra nokkurn veginn sumar, ef au f ngan raka. Ef urrkarganga, er nausynlegt a vkva duglega sumar og jafnvel a me vatni.

Mamnuur 1956 var illvirasamur og kaldur, loftrstingur var venjulgur, lgir gengu mist austur og noraustur um landi ea fyrir sunnan a, sumar metdjpar. Oft var hvasst. ann 25. dr til sunnanttar og hlnai verulega.

Slide1

Sdegis ann 26. var vaxandi lg vestur vi Grnland og fr hn til austnorausturs. Austan vi hana var mikill strengur langt sunnan r hafi, en kalt loft vi Grnland kom r vestri. Mikil h er suur hafi. Korti snir h 1000 hPa-flatarins - jafnharlnur jafngilda rstilnum, 120 metra jafnharlnan er 1015 hPa.

Slide2

hloftakortinu er staan en hreinni. Mjg hlr hryggur liggur til norausturs fyrir sunnan og suaustan land, en mjg kalt loft er yfir Suur-Grnlandi. Grarlegur vindstrengur milli.

Slide3

slandskorti er fr v kl.18 sdegis laugardaginn 26.ma. er fari a hvessa talsvert. Rigning er um landi suvestan- og vestanvert, en bjartviri noraustan- og austanlands. ar er mjg hltt. Hiti um 20 stig Egilsstum og fr 22,3 Hallormssta og 24,1 Teigarhorni vi Berufjr. Va var mistur ea moldrok Norausturlandi.

En kuldaskil nlguust r vestri. au fru yfir Reykjavk skmmu eftir mintti. var vindtt vestlgari, hiti fll - og lofti var berandi urrara. Veri herti san egar daginn lei.

Slide4

Klukkan 18 var va hvassviri ea stormur. rstingur miju lgarinnar kominn niur um 975 hPa og hin suvestur hafi um 1036 hPa miju.

Slide5

Hloftalgin srlega flug og vindur sjaldan meiri yfir landinu essum rstma. Lauslegur samanburur nefnir aeins eitt anna tilvik ma og jn, vestanttina adraganda Jnsmessuhretsins 1992.

Slide6

Sdegis geri miklar haglhryjur um landi vestanvert - og nu sumar eirra allt austur Mvatnssveit (lti ). Vi sjum a verulega hefur klna. Sdegishiti aeins 2-4 stig Vesturlandi - harla lgt haftt sustu dagana ma. llu hlrra er landttinni austanlands.

Ekkert lt var verinu fyrr en undir kvld mnudaginn 28. Hafi a stai htt rj slarhringa - ef allt er tali.

Slide8

sasta kortinu sem vi ltum hr m sj a landi er umvafi urrki fr Grnlandi. Heiskrt er vestanttinni um mestallt landi vestanvert, en ar er miki smistur, salt af Grnlandshafi.

Fyrir utan grurskemmdirnar olli veri ru tjni, bi vegna leysinga og foks. Vi rennum yfir umsagnir nokkurra veurathugunarmanna - og san eru feinar blaafregnir.

Andaklsrvirkjun (skar Eggertsson): Dagana 27. til 29. var hvss vestlg tt hr. Me henni barst miki af seltu sem fr illa me grur og kannski sr lagi trjgrur. Gluggar hsum uru mattir af salti.

Sumli (Ingibjrg Gumundsdttir). A kvldi . 26. geri suvestan veur svo vont a menn segja a um langt rabil hafi ekki slkt veur komi um saubur, rok me rigningu og kafaldsslyddu svo a festi snj fjllum og lka lglendi, hlst veri ntt, nsta dag og fram nstu ntt. ttu v margir vkuntur vi a bjarga lmbum sem voru a fast. Og a einkennilega skei a bla- og gluggarur settist selta eins og oft sst rum vi sj. Gtti essa va hrainu, jafnvel fram til fjalla.

Hamraendar (Gumundur Baldvinsson): ann 26. geri suaustan storm og regn en strax ofan a, um nttina 27. suvestan storm me slyddu og sar hagli. Barst tluvert af salti me regninu ea haglinu og svei grur og blm. Sitthva mun hafa farist af unglmbum essi hrakviri.

Reykhlar (Sigurur Elasson): Grur strskemmdur, einkum trjgrur 26. til 29. af sjvarseltu. ykk h af salti rum langt inni landi.

Lambavatn (lafur Sveinsson): N sunnudaginn 27. var hr suvestan- og vestan rok me mjg miklum sj. Var aldan eins og mestu haust- ea vetrarverum sem er vanalegt a vorinu.

Suureyri (rur rarson): Strbrim geri hr 27. af vestri. Hi mesta er hr hefur komi um nokkurra ra skei a g tel. Geri engan skaa mannvirkjum.

Sandur (Frijn Gumundsson): ann 27. og 28. miki vestanveur me hlku byrjun og vatnavxtum.

Reykjahl vi Mvatn (Ptur Jnsson): Afarantt 26. gekk suvestan hvassviri og st rj slarhringa. Aeins eitt snjl kom hr. urrkur var mjg mikill svo a s uppblsturslandi og sand og mold af melum lagi sumstaar yfir grurlendi.

Gunnhildargeri (Anna lafsdttir): Rok, svo allt lauslegt fauk, ak af hlu og fjsi hr ngrenninu.

Skriuklaustur (Jnas Plsson): ... 26., a geri mikinn hita [21,6C] sem orsakai strvexti vtnum. Vestan ofsaveur 28. er olli tjni nsnum kartflugrum sumstaar. Verttan venjuleg vegna mikilla votvira fyrri hlutann og tveggja strvira, einkum ess sara sem var me eim lengstu og mestu er hr koma. [Fyrra veri var ann 16.].

Tminn segir fr 29.ma:

Akureyri gr. Miki ofsarok geri hr dag og hefir a valdi smvegis skemmdum. Rafmagnslnan til Dalvkur slitnai um hdegi. Akureyri var roki svo miki, a a skf yfir allan Akureyrarpoll. Heldur lgi hr, er la tk daginn.

Fr frttaritaraTmans Skagafiri. Sastliinn fstudag [25.ma] var mikill hiti, ea seytjn stig og uru mikil fl, einkum Hrasvtnum, af vldum hitans. Norurvegurinn tepptist vegna vatnavaxta vi Kot Norurrdal. Hrasvtn flddu yfir veginn hj Vllum Hlmi. frt var um Borgarsand vegna vatnagangs og vegurinn rofnai hj Vestari-Vatnabr og Gljfurreyrum Vivkursveit. egar fli var sem mest, var lglendi huli vatni milli brekkna. I gr, egar blai hafi samband vi frttaritara sna Skagafiri, var miki fari a draga r vatnsaganum lglendinu. Hrasvtn fru a fla yfir bakka sna laugardaginn og jkst vatnsmagni mjg hratt. Uru af eim skum nokkur hld um a hgt yri a bjarga llum fnai, en munu menn ekki hafa misst skepnur. Fli ni svo hmarki um sexleyti sunnudagsntt og fr aftur a fjara. norureylendinu hlt vatni fram a vaxa allt fram sunnudag. Hrasvtn byrjuu a fla yfir bakka sna svinu Stokkhlmi, Vallanes, Vellir og geru veginn milli Valla og Hrasvatnabrarbrlega fran bifreium. Jafnframt essu ruddi Kot Norurrdal burtu uppfyllingu vi veginn, svo a hann var fr bifreium. tlunarbifreiar komust ekki leiar sinnar og gistu um fimmtu manns Saurkrki og Varmahl sunnudagsntt. gr var svo unni a v a gera vegi fra a nju jafnum og vatn sjatnai.

Dalvk gr. — Kuldat hefir veri hr undanfari. Afarantt laugardags [26.] hlnai og var um 20 stiga hiti. laugardag var mikil leysing og hljp vxtur vatnsfll, svo a menn muna naumast slka. Svarfaardals flddi yfir veginn til Akureyrar hj Hrsum svo lngum kafla, a hann var fr. Ni fli heim a hsum Dalvk og kom vatn kjallara eirra er lgst standa. Lkur hj Grund Svarfaardal olli tluverum skemmdum. Reif hann strt skar veginn og verur a fara ar utan vegar, en aeins frt strri blum. Sand Svarfaardal grf undan brarstplum svo brin fll niur. Kindum, er voru lglendinu mefram Svarfaardals, var a bjarga, sumum bti svo r flddu ekki. sunnudagsntt [27.] klnai og sunnudag gekk me hvssum skrum og sar ljum og grnai niur sj. Fram til dala var meiri snjkoma og gr kveldi voru menn a n saman f er bi var a sleppa og koma v hs. dag var mjg hvasst af vestri, en urrt og bjart veur. N eru flin tekin a sjatna og vegurinn til Akureyrar fr. PJ

Morgunblai segir fr 29. ma:

Vestan ofsaveur gekk yfir landi um helgina og minnti frekar haustverttu en maveur. Kalt var veri og fr hitinn mjg va niur 2—3 stig. Slydda var va um landi og fjllum blindhr. Hr Reykjavk olli veri skemmdum skrgrum; eru sumir garanna mjg illa farnir, blmskr blt og broti. — snrpustu hryjunum sunnudaginn geri hr hagl- ea slyddul og komst hitinn fyrrintt niur 3 stig. Mrgum var hugsa til litlu lambanna essu venjulega hara veri, en ekki er blainu kunnugt um a lmb hafi krkna, en margir bndur munu hafa gert a, sem eirra valdi st, til ess a reka fnainn hs. Fyrir helgina voru kr va komnar beit hr sveitunum nst Reykjavk. gr var enn sama vestanroki, en hlrra veri og ekki svipa v eins kuldalegt. Allt innanlandsflug hefur legi niri fr v laugardagsmorgun. Veurstofan sagi Mbl. gr, a vestanveri myndi vera gengi niur a mestu dag.

Dalvk, 28 ma. Geysilegir vatnavextir voru hr Svarfaardal n um helgina. Hr hefir veri svo til samfellt suvestan rok n rija slarhring, en er n heldur teki a lgja dag. Hiti var mjg mikill fstudaginn og fram laugardag og hljp vxturinn rnar. Er etta veurfar mjg venjulegt essum tma rs. Elstu menn hr um slir telja etta mesta fl, sem eir munieftir a komi hafi Svarfaardals. er ekki kunnugtum a neinar alvarlegar skemmdir hafi hlotist af flumog eru allir vegir n frir ornir.

Um tma var vegurinn han og inn til Akureyrar fr vi rgerisbrna, sem er Svarfaardals hr skammt innan vi kauptni. urftu eir, sem han vildu fara inn Eyjafjrinn a fara upp Svarfaardal og yfir Skadalsbr og niur dalinn hinum megin. Trbr eyilagist yfir Sand sem venjulega er blfr. Eru tveir fremstu bir Svarfaardal, Atlastair og Kot, einangrair. A Dli Skadal fauk hey og minni skemmdir uru va. Frttaritari.

Frttaritari Mbl. Akureyri smai gr, a sastliinnlaugardag hafi gengi hitabylgja yfir Norurland. — Hljp mikill vxtur allar r og lki. Hitinn fr yfir 20 stig. Vatnavextirnir orskuu nokkrar skemmdir. Eyjafjarar flddi yfir lglendi fjararins. Fyrirhuga hafi veri a halda kappreiar vegum hestamannaflagsins Akureyri skeivelli flagsins, sem er Eyjafjararrbkkum, en eim var a aflsa skum ess a skeivllurinn fr kaf flinu.

Bardal 28. ma. Fr frttaritara Mbl. S.l. rj slarhringa hefur veri hr allhvasst af Suvestan. laugardaginn fylgdu storminum fyrst hlindi, en gr, sunnudag, var kalt og gekk me skrpu haglli. Munu margir bndur hafa teki f aftur hs. Annars hefur sauburur til essa gengi smilega, enda kominn gur saugrur.

Og Vsir saman dag (29.):

Fr frttaritara Vsis. Akureyri morgun. Frttir eru stugt a berast af mislegu tjni va noranlands ofvirinu um helgina. Hrsey sukku sex trillubtar. rskgsstrnd fauk ak af hlu og fleira tjn var ar. Svarfaardal fllu skriur, hey fuku og jrn tk af hsum. Grmsey var versta veur, sem nokkur maur man, vestantt og hafrt skaplegt. Uppskipunarbt, sem ar l, rak land og brotnai spn. fauk um koll str heyhlaa og er hn n hvolfi, gr var vart komandi t fyrir hssins dyr Akureyri einkum Oddeyri, skum moldroks og yrlaist sandurinn um gluggaog hurir. Va er ekki sjn a sj hsin. Byrja er a sl Eisvll Oddeyri, og var er bi a sl bletti, sums staar tvisvar.

ann 1.jn greinir Tminn fr grurskemmdum:

veri sunnudaginn 27. ma olli va skemmdum grri grum. Va var lauf trjnna alveg svart vera og blm eyilgust. Er ljtt a sj veurbitinn og sbarinn grurinn Reykjavk og var. Sumar blmarktarstvar uru fyrir miklu tjni er blmin eyilgust opnum grurreitum. Trn vera lengi a n sr, einkum au, sem nlega voru grursett. etta hvassa vestan ljaveur er bending um hve skjli er mikilvgt slenskum garagrri.

Frttaritari Tmans Mvatnssveit skrifar ann 28. ma - en brfi birtist ekki Tmanum fyrr en 7.jn:

Fr frttaritara Tmans Mvatnssveit, 28. ma. Fr v fstudagskvld 25. ma hefir veri hr sunnan og suvestan hvassviri me miklum urrki. Veurh var 9—11 vindstig. Sandur og mold hefir foki kaflega, kft grur og auki mjg uppblstur. Leir- og sandskaflar hafa gert veginn nr v fran Nmaskari, og verur a ryja eim af. Halldr bndi rnason Gari tti gott vlageymsluhs, sem hafi stai opi um tma, en egar tti a fara a loka v eftir a hvessa tk, kom ljs maruerluhreiur inn v. Vilduheimamenn ekki styggja fuglinn og ltu hsi vera opi, svo a hann gti flogi ar t og inn. einum. sviptibylnum gr tkst hsi loft heilu lagi og kom niur alilangt fr grunninum ar sem a brotnai rst. Allir veggir ess voru r asbesti. PJ

Sar um sumari var minnst veri blum. pistli um garfegurarverlaun sem birtist jviljanum 18.gst (og nr samhlja lka Vsi) segir stuttlega, greinilegt a grurinn hefur ekki fyllilega jafna sig:

Blmskr er va miki grum, en trjgrur ber hvarvetna greinileg merki strvirisins, 27. ma vor.

Morgunblainu 8. september er frttapistill r Vatnsdal Hnavatnssslu:

Tv felli hafa gengi yfir hr fyrir noran essu sumri sem hafa haft alvarleg hrif grur og uppskeru. Hi fyrra var 27. ma, en kom hr eitt hi mesta frviri sem kemur af su-vestri og hafi mjg mikil hrif grur allan, bi tn, gara og yfirleitt allan ngring. Til dmis m nefna sem afleiingu af ofsastormi essum sem gekk me krapahryjum, a trjgrur grum og grrarreitum hefur aldrei n sr essu sumri. Hvorki reynir n birki hafa n elilegu tliti sumar og frmyndun var mjg veruleg. — Berjaspretta er nlega engin.

Sara felli var mikil frostahrina seint gst. Vi minnumst vonandi hana sar hr hungurdiskum egar fjalla verur um veur og t rinu 1956.

Vonandi halda veur sem essi fram a vera sjaldgf. Ritstjrinn minnist skemmda trjgrri jnmnui, en hann var ekki eins langvinnur vegna ess a laufgun var nnast loki og hvert einstakt lauf gat noti skjls af rum. etta var suvestanverinu um 17. jn 1988 og noranverinu mikla 17. og 18. jn 2002. Noranveri 17. jn hefur byggilega valdi grurskemmdum lka - en slkt er fyrir minni ritstjrans. Alloft er um a geti heimildum a hvassviri jn hafi valdi miklu tjni matjurtagrum, en vi ltum slkt liggja milli hluta hr.


Sasta frsla | Nsta frsla

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Um bloggi

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Hfundur er veurfringur og hugamaur um veur.
Aprl 2024
S M M F F L
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30        

Njustu myndir

  • Slide10
  • Slide8
  • Slide6
  • Slide5
  • Slide4

Heimsknir

Flettingar

  • dag (22.4.): 222
  • Sl. slarhring: 463
  • Sl. viku: 1986
  • Fr upphafi: 2349499

Anna

  • Innlit dag: 207
  • Innlit sl. viku: 1799
  • Gestir dag: 205
  • IP-tlur dag: 201

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Eldri frslur

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband