Útsynningurinn ađ ná sér á strik

Útsynningur er orđ sem tekur bćđi til vindáttar og veđurlags. Á Suđur- og Vesturlandi stendur vindur ţá af hafi (útsuđri eđa ţar um bil) og hann gengur á međ skúrum eđa éljum. Suđvestanátt međ súld og regni er yfirleitt ekki kölluđ útsynningur. 

Útsynningur hefur ekki veriđ algengur í vetur og ţá sjaldan hann hefur sýnt sig stund og stund hefur hann ekki valdiđ vandrćđum af neinu tagi. Hann var hins vegar mjög ríkjandi í fyrravor og framan af sumri - og ekki vinsćll um ţćr mundir. 

Útsynningsveđurlag er kannski ađeins annađ - ţá leyfum viđ vind af öđrum áttum međ öđruvísi veđri stund og stund, en útsynningur er samt „ađal“. Ţađ má líka tala um útsynning norđaustan- og austanlands (og ţađ var gert) - en ţar er oftast úrkomulítiđ og stundum hiđ besta veđur. Útsynningur er stundum mjög hvass og sé snjór á jörđ getur skapast vandrćđaástand, jafnvel norđanlands - og eru útsynningsveđur sérlega skćđ á norđurleiđinni, svosem eins og á Holtavörđuheiđi og Öxnadalsheiđi - sé snjór á jörđ og sérstaklega ef vindáttin er vestlćg. 

En sá útsynningur sem nú gengur yfir er ekki alveg einfaldur í rođinu. Í dag (ţriđjudag) mátti t.d. sjá ađ éljaklakkarnir voru nokkuđ bćldir ofantil ţó ţeir vćru annars dćmigerđir. Ritstjórinn getur ekki hér og nú - án fyrirhafnar - greint hvađ olli ţví - kannski var loftiđ sem braust yfir Grćnlandsjökul ekki nógu kalt til ţess ađ komast undir ţađ loft sem ađ vestan kom - eđa var ţađ eitthvađ annađ? 

En svo virđist sem eitthvađ „hreinrćktađra“ taki viđ á morgun (miđvikudag) - ţó ekki lengi. Vindur virđist einkum munu plaga landiđ norđvestanvert - suđvesturhorniđ sleppur eitthvađ betur (segja spár). Reikningar segja vindhrađann verđa mestan á Vestfjörđum annađ kvöld og fram eftir ađfaranótt fimmtudags.

w-blogg200319s

Hér má sjá spá harmonie-líkansins sem gildir um miđnćtti annađ kvöld (miđvikudagskvöld 20.mars). Ţá er mikiđ illviđri á Grćnlandssundi og virđist ţađ snerta Vestfirđi norđanverđa - og e.t.v. hluta Norđurlands líka.

w-blogg200319b

Ritstjóri hungurdiska fylgist gjarnan međ ţessu spákorti ţegar von er á útsynningi - og lítur jafnvel á ţađ sem eins konar „útsynningsmćli“ - (sem er ţó ekki alveg réttlćtanlegt). Heildregnu línurnar sýna sjávarmálsţrýsting á miđnćtti annađ kvöld (úr líkani evrópureiknimiđstöđvarinnar), vindörvar sýna vindhrađa og vindátt (rétt eins og harmonie-spáin). Litirnir sýna hins vegar ţađ sem kallađ er ţykkt (eđa hćđ) jađarlagsins. Mćlieiningin er metrar.

Í ţekktri kennslubók eftir Ronald Stull er jađarlagiđ skilgreint sem svo (í lauslegri ţýđingu): Jađarlagiđ er sá hluti veđrahvolfsins sem er undir beinum áhrifum frá yfirborđi jarđar og bregst viđ álagi (mótun, enska: forcing) ţađan á klukkustund eđa styttri tíma.  

Ţar sem efra borđ jađarlagsins er ekki endilega vel skilgreint í raunveruleikanum hverju sinni fer leit ađ ţví í líkönum fram á reikningslegan hátt. Í raunveruleikanum getur veriđ allnokkur munur á reiknađri jađarlagshćđ og raunverulegri.

En ţađ sem skiptir máli er ađ jađarlagiđ reiknast mun ţykkara í útsynningnum fyrir vestan og norđvestan land heldur en annars stađar. Ţađ er ađallega tvennt sem veldur ţví: Í fyrsta lagi mikill munur á lofthita og yfirborđshita sjávar (mjög kalt loft hefur komiđ annađ hvort sunnan ađ kringum Hvarf á Grćnlandi - eđa yfir jökulinn (mun sjaldgćfara - en líklega ţó í ţetta sinn). Loftiđ er ţví mjög óstöđugt. Í öđru lagi mikill vindur - hann hjálpar til viđ blöndun - og gerir jađarlagiđ enn ţykkara en ella vćri.

Rauđi og fjólubláu litirnir birtast á jađarlagskortinu ţegar svona stendur á - algengastir eru ţeir yfir hafsvćđinu sunnan viđ land ţegar ískalt Kanadaloft streymir af ákafa til austurs yfir hlýjan sjó - en stöku sinnum líka í norđanátt - og svo auđvitađ líka í útsynningi viđ Vesturland eins og nú. Hćsta talan á ţessu korti er 3500 metrar. 

Evrópureiknimiđstöđin segir ađ meir en 14 stiga munur verđi á yfirborđshita sjávar og hita í 925 hPa-fletinum undan Vestfjörđum annađ kvöld. Ţá verđur flöturinn í um 550 metra hćđ. Góđ kynding - líkönin eru ekki alveg sammála um varmaflćđiđ - en nefna samt hátt í 1000 Wött á fermetra.  


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Um bloggiđ

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Höfundur er veđurfrćđingur og áhugamađur um veđur.

Fćrsluflokkar

Apríl 2024
S M Ţ M F F L
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30        

Nýjustu myndir

  • w-blogg120424c
  • w-blogg120424b
  • w-blogg120424a
  • w-blogg110424b
  • w-blogg110424b

Heimsóknir

Flettingar

  • Í dag (15.4.): 22
  • Sl. sólarhring: 147
  • Sl. viku: 1795
  • Frá upphafi: 2347429

Annađ

  • Innlit í dag: 22
  • Innlit sl. viku: 1552
  • Gestir í dag: 22
  • IP-tölur í dag: 22

Uppfćrt á 3 mín. fresti.
Skýringar

Eldri fćrslur

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband