15.5.2024 | 20:49
Samhengi
Oftast er hollt að líta á tölur í einhverju samhengi. Jú, það var fremur kalt í apríl, en fyrst og fremst miðað við það sem algengast hefur verið að undanförnu. Þótt hiti fyrri hluta maímánaðar sé rétt ofan við meðallag er hafa umræður samt verið þannig að allt hafi verið með kaldara móti (á Austfjörðum er staðan þó þannig að fyrstu 14 dagar mánaðarins eru þeir næsthlýjustu á öldinni).
Þetta kort sýnir þykktarspá evrópureiknimiðstöðvarinnar (heildregnar línur) og spá um hita í 850 hPa-fletinum (litir) sem gildir á hádegi á morgun, fimmtudag 16.maí. Þykktin mælir hita í neðri hluta veðrahvolfs, því meiri sem hún er því hlýrra er loftið. Hér eru tölur í metrum, þykkt yfir landinu miðju 5340 metrar. Við Skotland er hún meiri en 5540 metrar, en innan við 5180 metrar við austurströnd Grænlands - munar um 18 stigum (sem er býsna mikið), en Ísland svona mitt á milli.
Til að lesa úr korti sem þessu þarf helst að vita hvað er venjulegt og hvað ekki. Þykktin (og hiti) hækka ört í maímánuði - við lítum á þykktargreiningu evrópureiknimiðstöðvarinnar (era5-endurgreininguna) dagana 11. til 20.maí 1940 til 2022 og teljum tilvik. Til að gera lárétta ásinn (sem sýnir þykktina) skýrari notum við dekametra sem einingu, 530 dekametrar eru 5300 metrar. Tölurnar á lóðrétta ásnum sýna fjölda tilvika á hverju þykktarbili.
Algengasta þykktin er 530 dekametrar (5300 metrar). Þykktin sem spáð er á morgun er aðeins meiri, en í flokki algengustu mælinga. Í um 75 prósent allra tilvika er þykktin á milli 5240 og 5420 metra. Um 12 prósent eru neðan við 5240 metra og um 13 prósent ofan við 5420 metra. Mjög kaldir og mjög hlýir dagar.
Við skulum taka sérstaklega eftir tvennu. Annars vegar virðist teygjast meira úr kalda halanum heldur en þeim hlýja. Sennilega er kuldinn snarpari heldur en hlýindin. Hitt atriðið - mjög mikilvægt - er að viðburðirnir sem er verið að telja eru ekki alveg óháðir hver öðrum - talið er á 6 klukkustunda fresti, en bæði einstök kuldaköst og hitabylgjur standa lengur við - þannig að hverju miklu kuldakasti fylgir slatti af lágum tölum - og öfugt. Helmingur þeirra talna sem eru 5100 metrar og lægri eru úr sama kuldakastinu, því sem einhvern tíma var kennt við Krossmessuna 1955 (og ritað var um í tímaritið Veðrið).
Lítum nú aftur á tölurnar á kortinu. Talan yfir Skotlandi er hærri heldur en þykkt hefur nokkru sinni orðið yfir Íslandi dagana 11. til 20. maí - og við sjáum að allar tölur nærri 5500 og þar ofan við þessa daga yrðu að teljast mjög óvenjulegar. Lægsta talan 5180 væri líka óvenjuleg, en höfum séð slíkt hér yfir landinu í 70 tilvikum (ekki þó óháðum) á undanförnum 80 árum rúmum. Við föllumst á að telja það óvenjulegt líka.
Eins og sagði í upphafi hækkar hiti mjög ört í maí. Algengasta þykkt yfir landinu 21. til 30.maí er 5410 metrar - (aðeins minna munar þó á meðalþykkt þessara tímabila). Hæsta þykkt er þá 5550 metrar.
Svo má rifja upp að lítil þykkt er miskunnarlítil, hún sýnir sig sem kuldi í flestum landshlutum og mestallan sólarhringinn. Mikil þykkt getur hins vegar svikið, sjávarloft - eða úrkoma getur mjög spillt fyrir áhrifum hennar. Í hverjum landshluta fyrir sig þarf hún á ákveðnum vindaskilyrðum að halda - vindur þarf helst að standa af landi - best er að ský þá sem minnst að þvælast fyrir - að auki tefur hún ekki fyrir útgeislun - heiðrík nótt getur orðið furðuköld undir mikilli þykkt - eins gott að sólardagur hafi nýst vel. Allrabest nýtur mikillar þykktar sé glampandi sól að deginum, en hóflega skýjað yfir nóttina - og nægilegur þrýstivindur sé fyrir hendi til að halda hafgolu í skefjum. Vandasamt mál.
Þrátt fyrir að veður hafi verið afskaplega tíðindalítið nú um hríð hafa spár verið fjörugar - það hefur bara ekkert orðið úr neinum öfgum þótt þær hafi birst hvað eftir annað innan sjóndeildarhrings spánna - allar verið einskonar hillingar. Í augnablikinu (eftir hádegisrunu reiknimiðstöðvarinnar) sjást hlýindahillingar seint í næstu viku - þykktinni er spáð vel yfir 5500 metrar - og hita þar með yfir 20 stigum á landinu. - En við skulum ekki trúa slíku að sinni.
Á morgun lítum við vonandi á hitastöðu fyrri hluta maímánaðar.
Bloggfærslur 15. maí 2024
Um bloggið
Hungurdiskar
Færsluflokkar
Heimsóknir
Flettingar
- Í dag (8.9.): 2
- Sl. sólarhring: 65
- Sl. viku: 2640
- Frá upphafi: 2389937
Annað
- Innlit í dag: 2
- Innlit sl. viku: 2250
- Gestir í dag: 2
- IP-tölur í dag: 2
Uppfært á 3 mín. fresti.
Skýringar
Eldri færslur
- September 2024
- Ágúst 2024
- Júlí 2024
- Júní 2024
- Maí 2024
- Apríl 2024
- Mars 2024
- Febrúar 2024
- Janúar 2024
- Desember 2023
- Nóvember 2023
- Október 2023
- September 2023
- Ágúst 2023
- Júlí 2023
- Júní 2023
- Maí 2023
- Apríl 2023
- Mars 2023
- Febrúar 2023
- Janúar 2023
- Desember 2022
- Nóvember 2022
- Október 2022
- September 2022
- Ágúst 2022
- Júlí 2022
- Júní 2022
- Maí 2022
- Apríl 2022
- Mars 2022
- Febrúar 2022
- Janúar 2022
- Desember 2021
- Nóvember 2021
- Október 2021
- September 2021
- Ágúst 2021
- Júlí 2021
- Júní 2021
- Maí 2021
- Apríl 2021
- Mars 2021
- Febrúar 2021
- Janúar 2021
- Desember 2020
- Nóvember 2020
- Október 2020
- September 2020
- Ágúst 2020
- Júlí 2020
- Júní 2020
- Maí 2020
- Apríl 2020
- Mars 2020
- Febrúar 2020
- Janúar 2020
- Desember 2019
- Nóvember 2019
- Október 2019
- September 2019
- Ágúst 2019
- Júlí 2019
- Júní 2019
- Maí 2019
- Apríl 2019
- Mars 2019
- Febrúar 2019
- Janúar 2019
- Desember 2018
- Nóvember 2018
- Október 2018
- September 2018
- Ágúst 2018
- Júlí 2018
- Júní 2018
- Maí 2018
- Apríl 2018
- Mars 2018
- Febrúar 2018
- Janúar 2018
- Desember 2017
- Nóvember 2017
- Október 2017
- September 2017
- Ágúst 2017
- Júlí 2017
- Júní 2017
- Maí 2017
- Apríl 2017
- Mars 2017
- Febrúar 2017
- Janúar 2017
- Desember 2016
- Nóvember 2016
- Október 2016
- September 2016
- Ágúst 2016
- Júlí 2016
- Júní 2016
- Maí 2016
- Apríl 2016
- Mars 2016
- Febrúar 2016
- Janúar 2016
- Desember 2015
- Nóvember 2015
- Október 2015
- September 2015
- Ágúst 2015
- Júlí 2015
- Júní 2015
- Maí 2015
- Apríl 2015
- Mars 2015
- Febrúar 2015
- Janúar 2015
- Desember 2014
- Nóvember 2014
- Október 2014
- September 2014
- Ágúst 2014
- Júlí 2014
- Júní 2014
- Maí 2014
- Mars 2014
- Febrúar 2014
- Janúar 2014
- Desember 2013
- Nóvember 2013
- Október 2013
- September 2013
- Ágúst 2013
- Júlí 2013
- Júní 2013
- Maí 2013
- Apríl 2013
- Mars 2013
- Febrúar 2013
- Janúar 2013
- Desember 2012
- Nóvember 2012
- Október 2012
- September 2012
- Ágúst 2012
- Júlí 2012
- Júní 2012
- Maí 2012
- Apríl 2012
- Mars 2012
- Febrúar 2012
- Janúar 2012
- Desember 2011
- Nóvember 2011
- Október 2011
- September 2011
- Ágúst 2011
- Júlí 2011
- Júní 2011
- Maí 2011
- Apríl 2011
- Mars 2011
- Febrúar 2011
- Janúar 2011
- Desember 2010
- Nóvember 2010
- Október 2010
- September 2010
- Ágúst 2010