Illviri mikla rtt fyrir jlin 1972

Rtt fyrir jlin 1972 geri eftirminnilega illvirasyrpu. Verst var veri a kvldi ess 21. desember og nttina ar eftir. Fll mastur Brfellslnu og miki rafmagnsleysi herjai landi sunnan- og vestanvert. Erfiast var standi lverinu Straumsvk, ar gaf sig einnig trbna sem sj tti verinu fyrir varafli. Vi rifjum etta n upp. Vertta desember var mjg umhleypingasm - vi segjum fr upphafi mnaarins almennum pistli um ri 1972 sem birtist vonandi fljtlega.

Undir kvld sunnudaginn 17. leit ritstjri hungurdiska inn spdeild Veurstofunnar. Hn var ar enn fyrstu h flugturnsins Reykjavkurflugvelli. ar var Jnas Jakobsson vakt. Vi horfum saman veurkort dagsins. Virtist ritstjra hungurdiska hann helst vera a leggjast langvinnar austlgar ttir. Jnas gaf lti fyrir a og benti mikla lg vi Nfundnaland sem vel gti broti stuna upp - rtt fyrir a nnur lg vri fyrir fleti fyrir sunnan land - og rstingur nokku hr austur undan. Auvita var engar langtmatlvuspr a hafa, en Jnas reyndist samt hafa rtt fyrir sr.

Slide1

Korti snir essa stu. Lgin fyrir sunnan land olli stfri austsuaustantt og fari var a rigna egar ritstjrinn lauk heimskninni. Lgin vestan vi Nfundnaland frist aukana.

w-blogg231122-1972-12-p-sponn-a

Lnuriti snir annars vegar lgsta loftrsting landinu (rauur ferill) en hins vegar mun hsta og lgsta rstingi (rstispnn) dagana 17. til 27. desember 1972 (blleitar slur). Sdegis ann 17. tk rstingur a falla og rstispnn x. Smilegt samband er milli rstispannar og vindhraa. Seint a kvldi sunnudagsins var spnnin komin yfir 20 hPa, a er stormstaa og rmlega a. Kannski hefi veri gefin t gul veurvivrun fyrir spsvi Suur- og Vesturlandi, enda sagi Jnas spnni kl.22: „Gert er r fyrir stormi va miunum ntt“.

Nfundnalandslgin ni san undirtkunum og fru fleiri en eitt rkomusvi yfir landi, tengd lgunum bum, me strekkingsvindi. rkoma var va mikil, en ekki frttist af tjni nema Akureyri afarantt rijudagsins 19. Tminn segir fr v frtt ann 20.:

Tvr aurskriur fllu Akureyri i fyrrintt, nnur r brekkunni ofan Aalstrtis, en hin r stllunum noran vi kirkjuna. Hvorki var klaki n grjt i skriunum og ollu r vekki miklum skemmdum. Brekkan ofan Aalstrtis er snarbrtt og standa hsin i brekkurtunum. Skrian, sem ar fll, rann noran hssins nmer 28 og yfir gtuna. Tk hn me sr flksbifrei og flutti yfir strti. Bifreiin skemmdist ekkert, en arfnaist gagngerrar hreingerningar. Aalstrtivar frt, og enn um hdegi i gr, var veri a moka lejunni vrubila og hreinsa til. Hin skrian fll r brn efsta stallsins noran vi kirkjuna, nokkrum metrum vestan vi jlatr stra, sem ar stendur. ar undir brekkunni er smjrlkisgerKEA og braut skrian ar glugga og fr inn glf i umbageymslunni. Tali er a meira kunni a hrynja arna r stallinum, vstrt stykki til vibtar hefur sigi allmiki. Enginn klaki er n jr Akureyri og i fyrrintt var ar suvestan hvassviri og tu stiga hiti. Skriufll sem essi eru ekki algeng Akureyri, ar sem miki er af brttum brekkum i bnum.

a sem helst kemur hr vart er sasta setningin um a skriufll su ekki algeng Akureyri. Oft hefur maur heyrt lti gert r v.

Lgirnar tvr og nstu eftirhreytur eirra hfu n hreinsa til svinu. Kalt heimskautaloft fr Kanada tti n greia lei sunnan Grnlands til stefnumts vi hlrra loft langt sunnan r hfum, sgildar astur til myndunar krappra lga me stefnu sland. Sdegis ann 19. var vindur orinn hgur landinu, rstispnnin komin niur fyrir 10 hPa. En n lg var komin fram kortunum. Ekkert var hana minnst spnni sem lesin var kl.16:15, en kl.22:15 var hennar geti og Kntur Knudsen kva a sp stormi: „Gert er r fyrir stormi mium vestanlands“. Fram kemur a etta er strax „ fyrramli“. Ekki tti a langur frestur n til dags.

Lgin var mjg snrp og m sj af lnuritinu a rstispnn var meiri en 20 hPa meir en 12 klst og fr meir en 25 hPa. Mija lgarinnar fr nokku fyrir vestan land. Talsverir skaar uru. Tminn segir fr 21.desember:

gr geri ofsaveur vi suurstrndina og var hvassviri um allt sunnan- og vestanvert landi. Fylgdu essu veri rumur og eldingar Suurlandi, og laust eldingu tvvegisniur raflnuna fr Brfellsvirkjun, fyrra skipti rtt upp r hdeginu og saraskipti a linum degi. Rtt um hdegi snerist vindur suur og tsuur og fylgdu eim verabrigum miklar rumur. Reykjavik heyrist ekki [svo] einruma, sem a kva, en hn var svo flug, a allt tlai um koll a keyra og var v lkast sem gurleg sprenging hefi ori rtt vi hsveggina. Litlu siar var a, a eldingunni laust niur raflnunaa austan, og var rafmagnslaust llu orkuveitusvinu nema litlum bletti Reykjavk, er fkk rafmagn fr Elliarstinni. Var via svinu rafmagnslaust i klukkustund, en mun skemur Reykjavik. Sarihluta dagsins laust enn niur eldingum lnuna, eins og ur er sagt, en svo austarlega a rafmagn fr orkuverunum vi Sogi barst trufla vestur yfir. Var enn rafmagnslaust austan fjalls sumum stum grkvldi. Sums staar Suurlandi rofnai smasamband einnig essum ltum, og via mjg erfitt a n smasambandi, tt ekki vri sambandi me llu rofi. etta ltaveur fylgdi kjlfar lgar, er var a fara hj i gr.

jviljinn segir einnig fr eldingum og fleira tjni pistli ann 21.:

Rtt fyrir hdegi gr sl niur eldingu yfir austurbnum Reykjavik. Glampinn af eldingunni var skr og heyrist rumunni svo til samtmis. Var eldingin lgt lofti og leiddi meal annars i tvarpsloftnet hsi vi Lindargtu og sprengdi tvarpstki i hsinu, sem ekki var jartengt. Rafmagni leiddi fram i rafkerfi i tveimur hsum vi gtuna og sprengdi ljsaperur bum hsunum ur en a leiddi i jr.

Framan af degi gr var krpp lg rtt vestur af borginni og brust kld kuldaskil yfir borgina hratt til norurs um hdegisbili gr. Fylgdi essu ljagangur og elding eins og oft vill vera i tsynningi vetrum. Rtt eftir stytti upp og glitti i heirkjubletti himni. Miki hvassviri var Reykjavik gr og komst vindhrainn upp i 10 vindstig i verstu hryjunum. Annars var ltaveur umallt land i gr. Var vakthafandi veurfringur binn a sp ljagangi nsta slarhring. er hgt a gera r fyrir grnari jr jlum. Ekki var etta einhlttgr af va nnur lg er a berast a landinu er framkallar ef til vill rhellisrigningu. Rtt fyrir kl. 14 i gr brust hin skrpu kuldaskil yfir Brfell ogsl ar niur eldingu rafmagnsvraog orsakai skammhlaup svo a ll Reykjavik var rafmagnslaus utan partur af Vogunum er nutu Elliarstvar. Gerist etta kl.13:14 og fkk borgin smtt og smtt rafmagn nstu fimmtn mntum njan leik. Sdegis gr var miki eldingaveur yfir uppsveitum rnessslu og orsakai tumrafmagnstruflun ar i sveitum. Aftur sl niur eldingu rafmagnsvra gr vi Brfell og orsakai skammhlaup er olli rafmagnsleysi i mrgum borgarhverfum fr kl.16;50 til 17:05 hr Reykjavik. Sogsvirkjun ltti hins vegar lagi a essu sinni og var rafmagnsleysi ekki eins algjrt eins og hi fyrra sinni. gr var hgt a bast vi rafmagnstruflunum af fjrum stum; Eldingaveur i uppsveitum rnessslu, slydda ru hverju Holtavruheii, hvassviri og selta. Heldur herti veri hr hfuborgarsvinu gr og fuku k af hsum i Kpavogi og Hafnarfiri og Grindavik og grindverk lgust niur i verstu vindhviunum. g.m

Og Vsir greinir fr foktjni af vldum essarar lgar pistli ann 21.:

llu verinu, sem gekk yfir grdag, og rumum og eldingum, sem vfylgdi, var nokku tjn af viavegar. Miki var um fok, og jrnpltur flugu um vi og dreif. rb fauk til dmis jrnplata Vkuportinu svonefnda, og lenti hn bil, sem beyglaist talsvert. hsi vi Vesturberg Breiholtinu fauk timburfleki inn um stofuglugga, brotnai glugginn og flekinn lenti glfinu. Ekki hlaust slys ea meira tjn af rtt fyrir fjkandi plturog anna slkt. Hafnarfiri fauk jrn af aki hss vi Vesturgtu sladags gr, en olli engu slysi. Var gengi fr v gr a koma jrninu fyrir aftur og halda vniri me grjti. Allsstaar landinu var allhvasst og leiindaveur flestum stum. Keflavk losnai jrn af tveimur barhsum. Fr hluti jrnpltu bl, sem st ar grennd, en ekki uru miklar skemmdir bifreiinni. Akranesi fauk jrn af aki bakhss hrafrystihssins, ar sem er fiskmttaka og olli v a loka var Hafnarbrautinni rj tma, mean gatan var hreinsu. Jrnpltur lentu tveimur blum, sem voru ar vi hsi, og skemmdust blarnir talsvert. Vestmannaeyjum var ofsarok, 12 vindstig Strhfa, og lentu nokkrir btar erfileikum sj, ekki miklum. Voru a einna helst veiarfri og anna slkt, sem erfilega gekk a ra vi. Ofsaroki, sem var gr, ykir hvorki venjulegt n tiltakanlegt Eyjum. EA

Mivikudagslgin [.20.] fr fyrir vestan land. Tjn af hennar vldum var einnig norur Svarfaardal. Tminn segir af v ann 22.:

SB—Reykjavk. Ofsaveur geri Svarfaardal fyrrakvld [20.] og um kvldmatarleytitk aki af barhsi orsteinsstum sem er nstfremsti brinn a vestan. Allir viir fylgdu akinu, sem var risak og eru Svarfdlingar a safna saman timbri sem nota mtti brabirgaak hsi, v a allt byggingarefni er uppselt verslunum fyrir noran. Roki var suvestan og mun vindhrainn i verstu hryjunum hafa veri yfir tlf stig. Niri Dalvik uru engar skemmdir svo vita s, en ar fauk jlatr, sem Lionsmenn hfu nkomi fyrir vi kirkjuna. Brna nausyn ber til a koma aki yfir hfu fjlskyldunnar orsteinsstum, ur en frekari skemmdir vera, va ekki er steypt plata milli ha i hsinu. Tjni er tilfinnanlegt ar sem hsi var ekki tryggt fyrir slkumfllum. Er fari var a huga a timburkaupum i gr, kom i ljs a ekkert timbur var a f verslunum og hafa sveitungar veri a safna saman efni. Smiir fr Dalvk vera fegnir a koma akinu . Ln i lni er, a allir vegir dalnum eru n ornir vel frir, en fyrir ekki lngu hefi veri nr gerningur a flytja byggingarefni arna fram dalinn.

Fyrir hdegi fimmtudaginn 21. geri anna rumuveur, etta sinn Rangrvallasslu. Tminn segir fr v ann 22.:

Enn gekk yfir miki rumuveur Rangrvallasslu fyrir hdegi gr, og geri usla rem bjum a minnsta kosti — a Geldingalk og bum bjum Heii Rangrvllum. Klofnuu og brotnuu smastaurar milli bjanna, og smatkin eyilgust eim llum. lafur Magnsson, smaverkstjri Selfossi, br fljtt vi, erhann hafi fregnir af v, hva gerst hafi, og sdegis gr var komi smasambandvi essa bi n. Ni Tminntali af orsteini bnda Oddssyni Heii ogspuri hann um essa atburi. — Vi bum hr tvbli, g og Hjalti brir minn, sagi orsteinn, en Geldingalk br Ingvar Magnsson. Hr er sunnan og suvestantt, og a voru l framan af degi me skruggum og ljsagangi. Laust fyrir hdegi hljp elding smalnuna hrna fyrir nean tni, klauf og braut sex staura og eyilagi smatkin Geldingalk og hsum okkar brra beggja. a var vist gurlegur glumrugangur — g var ekki sjlfur inni, egar etta gerist - og a gaus eldur og reykur t r tkjunum. Ekki kviknai samt , en g s, a a hefur stast talsvert kringum au. Hr Heii sprakk lkastykki r mruum vegg, og hj mr eyilgust mistvartki. Geldingalk brunnu vist allar smaleislur. a er svo sem ekki i fyrsta skipti, a eitthva, vivikaber til, btti orsteinn vi. Fyrir tveimur ea remur rum brann sminnhj Hjalta rumuveri, og hj mr sjlfum fyrir allmrgum rum.

Slide2

Myndin snir fyrri lgina nlgast landi. essum rum voru gervihnattamyndirein helsta lfsbjrg veurfringa rtat. r komu ekki alla daga og voru ekki alltaf lagi egar r brust. Voru r prentaar ljsmyndapappr til ess geru framkllunartki Veurstofunni. Tki (sem var bsna strt) var tengt mttkust Keflavkurflugvelli - t r v komu myndir, nokkru minni en A4-bla. blainu voru tvr mjar myndrmur, hitamynd annarri, en ljsmynd hinni. Um jlaleyti sst lti ljsmyndinni, en hitamyndin var oft nokku skr (ea svo tti manni). Eftir a myndin hafi veri framkllu urftu veurfringar a draga r lengdar- og breiddarbauga - eftir a hafa lesi r skeytum sem gfu upplsingar um brautir gervihnattarins. Hr er notast vi samsetta tgfu (nokkurra myndrma) r skri ritr. Frummyndirnar sem hinga komu flnuu nokkrum rum og hlupu brna oku.

Sari lgin var enn krappari og vindur samfara henni enn meiri. Hn var fljtari frum en gert hafi veri r fyrir. Spin fyrir Suvesturland hljai annig kl.10:10: „ ... vaxandi suaustantt ntt, stormur og rigning fyrramli“. Reyndin var s a rkoma byrjai rmum 6 tmum sar Reykjavk (um kl.17) og kl.19 var komi suaustanhvassviri. Suaustanttin ni ar hmarki kl.22, san drai aeins, en kl.23:10 skall skyndilega suvestanstormur 22 m/s me hvium upp 35 m/s, og mintti var vindur kominn 29 m/s og hviur um 44 m/s. Allt mun verra og sneggra en r hafi veri gert fyrir.

Slide3

Ritstjra hungurdiska minnir a hafa s hitamynd sem tekin var upp r hdegi ann 21. - en hn er horfin ( brnu okuna) og jverjar endurprentuu hana ekki - en hennar sta var safninu birt ljsmynd tekin ennan dag. Myndin er ekki r sama hnetti og hin - og hefur trlega ekki borist Veurstofunni. Hr m sj mjg gnandi blikuhaus sari lgarinnar, en essum fyrstu rum gervihnattamyndavar merking slkra blikuhausa ekki orin mnnum fullljs.

Slide4

hloftakorti japnsku endurgreiningarinnar og gildir kl.18 fimmtudaginn 21. desember m sj stuna. Vel hefur veri hreinsatil braut lgarinnar. Heimskautarstin skotstu og inn hana hefur gengi bylgja af hlrra lofti (grni liturinn) sem fer hratt til norausturs yfir landi.

Slide6

Sjvarmlskorti mintti snir lgina. Hn er ekki fjarri rttum sta, en egar fari er smatrii kemur ljs a endurgreiningin vanmetur dpt hennar verulega, ea um 14 hPa - og munar aldeilis um minna. Hr sst enn og aftur hversu varasamt er a tra smatrium endurgreininga, ekki sst fgaveurlagi. En mti kemur a eli veursins er alveg rtt greint (og a er mjg mikils viri). Bandarska endurgreiningin er me sama mijursting, 979 hPa. Vonandi koma betri greiningar sar.

Slide7

slandskorti snir veurskeyti fr mintti a kvldi fimmtudagsins 21. desember 1972. Lgin er yfir Dlum, um 965 hPa miju (endurgreiningin sagi 979 hPa). a var um etta leyti sem veri skall Borgarnesi. Afskaplega eftirminnileg klukkustund fylgdi kjlfari, hsi Minesinu ntrai og veri skrai allt um kring. En a versta st ekki mjg lengi.

kortinu m sj a loftvog hefur falli um 17 hPa 3 klukkustundum Stykkishlmi - og ar er norantt. Srlega huggulegt. Lgin hlt san fram noraustur um Hnafla. Vestfirir sluppu me skrekkinn, og smuleiis virist hafa veri tjnlti Suausturlandi og Austfjrum. Annars staar var va miki tjn.

Slide8

essari mynd er lgin komin noraustur haf og veur ori skaplegt landinu. Nokku dimmur ljagangur var Vestur- og Suurlandi. Blin voru flest farin prentun egar veri var sem mest - og birtu v litlar frttir af tjni fyrr en orlksmessu. kom essi mynd baksu Tmans. Mastri semmyndin snir var ti Seltjarnarnesi.

Slide9

Dagblai Tminnvar me einna tarlegastar frttir af tjni verinu. Alvarlegast var fall masturs Brfellslnu, sem enn var aeins einfld um essar mundir. Olli etta alvarlegum rafmagnsskorti lverinu Straumsvk og mestllu Suvesturlandi - meira a segja uppi Borgarnesi.

Slide10

Margskonar frttir voru af verinu Tmanum orlksmessu og vi leyfum okkur a hrra r eirra og uppsetningu - frumriti m auvita sj timarit.is.

Miki hvassviri gekk yfir landi fyrrakvld [a kvldi 21. desember] og ntt. Var ttin susuvestan og ni veurhin via 10-11 vindstigum. Stafai etta af djpri og krappri lg sem gekk yfir og var hn yfir Hvammsfiri mintti. Strhfa mldust 89 hntar, sem samsvarar 14 vindstigum eftir gmlu mlingunni. Mealvindur i Reykjavik var 11 vindstig og svipa var Raufarhfn, Akureyri og Saurkrki. Va um land uru skemmdir af vldum veursins.

Verstu afleiingar frvirisins, sem gekk yfir landi i fyrrakvld og fyrrintt, eru skemmdir r, sem uru raflnunni fr Brfellsvirkjun, og s sli, er rafmagnsskorturinn dregur eftir sr. Getur svo fari, a tugmilljnatjnveri lverinu Straumsvik, ar sem ekki hefur fengist ng rafmagn til ess a halda brslukerjum heitum. Fyrirsjanlegt er, a rafmagnsskortur verur orkuveitusvinu sunnan lands og suvestan nstu daga. Undanfarna daga hafa hva eftir anna ori rafmagnstruflanir af vldum illveurs og eldinga, svo sem kunnugt er. syrti fyrst i linn milli klukkan tuog ellefu i fyrrakvld, er stlvirki vestri bakka Hvtr rnessslu brast og lagist t af. Vi a rofnai rafstraumurinn a austan me llu, ar sem hin fyrirhuga varalina er ekki komin gagni.

Raflnan l yfir Hvt rtt hj Hmrum Grmsnesi, og var ar sj hundru og rjtumetra haf stlvirkja milli. egar stlvirki vestri bakkanum lagist t af, slitnuu rrrafstrengir og fllu niur i na. — g br mr upp eftir, sagi frttaritari Tmansi lfusi, Pll orlksson Sandhli. Stlvirki, sem var sextumetra htt, liggur alveg hliinni, beygla og broti, og nsta virki vi a er einnig laska, stoir svignaar og fleira gengi r skorum. Vigeramenn eru komnir austur me efni og tki til vigera, sagi Halldr Jnatansson, astoarframkvmdastjri Landsvirkjunar, egar blai tti tal vi hann i gr. En brabirgaviger tekur reianlega nokkra daga, svo a draga verur mjg r rafmagnsnotkun. a er nu hundru metra haf, er tengja verur, og a verur ekki neinn leikur, sst ef veri verur rysjtt nstu daga eins og vibi er. Reyna tti a fara me grannan streng yfir na gmbt me utanborsvl og draga sangildari strengi yfir. En allsendis vist var, a a tkist. Einnig var tala um a f yrlu Landhelgisgslunnar til astoar, sem og yrlu af Keflavikurflugvelli, ef veur leyfi.

Ef rafmagn verur ekki komi a fullu innan tveggja slarhringa, verur tugmilljnatjn hr Straumsvik, sagi Ragnar Halldrsson, forstjri slenzka lflagsins, er vi spurum hann um horfurnar i lverinu. Hins vegar held g, a tjni veri varla meira en nokkrar milljnir krna, ef vi fum ng rafmagn ur en tveir slarhringar eru linir. Rafmagnslaust var i lverinu um klukkan tu fyrrakvld, og sanhafa aeins 108 ker af 192 veri i gangi. — a eru ittatuog fjgur ker r leik, sagi Ragnar enn fremur, og i hverju eirra eru sex smlestir af li, samtals fimm hundru lestir, 25 milljn krna vermti. Ef vi fum ekki rafmagn, storknar li i kerjunum. Vi a geta kerin eyilagst me fyrirsjanlegum afleiingum. Ragnar sagi, a lveri yrfti 140 megavatta orku a mealtali, egar ll ker vru i gangi, en gr var orkan, sem lveri fkk, ekki nema fimmtutil ttatumegavtt. Straumsvik er varaaflst, og i henni eru tvr trbnur, sem framleia 75 megavtt. essi varaaflst var tekin notkun strax og Brfellslinan bilai. En grmorgun bilai nnur trbna varastinni, svo a hn skilai ekki nema rjtu megavttum. etta er raunar varast fyrir allt Suurland. grkvldi hafi tekist a gera vi trbnuna, sem bilai, og vi a rofai ofurliti til. Vi spurum Ragnar, hver talinn yri bera byrg essari bilun og eim afleiingum, er hn hefi. Hann svarai vtil, a a vru lklegaeinna helstri mttarvld. Halldr Jnatansson, astoarframkvmdastjri Landsvirkjunar, sagist ekki vita, hver yri til byrgar kallaur. Hann sagi einnig, a hann gti engu um a sp, hvenr lveri fengi fulla raforku. a byggi vi skmmtun eins og arir.

Austur i Biskupstungum var allmiki tjn grurhsum, auk ess sem jrn fauk af hsum hr og ar, til dmis Sklholtssklanum nja og bnum Litla-Fljti. Skli Magnsson, garyrkjubndi Hveratni, sagi a hj sr hefu brotna anna hundra rur grurhsum. etta vri eitt allra versta veur, sem arna hefi komi um rabil. Garyrkjubndur hefu flestir vaka ntt yfir hsum sinum og loka gtunum jafnum. Ekki gat Skli sagt um tjn grri hsunum, en varla vri a miki, v rktunin vri langt komin hj flestum. fuku upp tv plastgrurhs og hurfu t i buskann. EirkurSland Espiflt sagi a veri hefi veri verst milli 23 og 23.30 i fyrrakvld. hefi rifna miki r plastgrurhsi hj sr, sem hann var nbinn a planta i 10 sund krysantmeum. Hsi var opi fyrir verinu i alla ntt og lklegt, a plnturnar hafi skemmst. etta magn mun kosta 50-60 sund krnur. ess m geta, a ekki er hgt a veurtryggja grurhs hrlendis, eins og ngrannalndunum og vera veigendur a bera tjn sitt sjlfir.

ak fauk af barhsinu Kirkjub Rangrvllum. auk fjrhs i Hfi Djprhreppi og mannlaus gamall br i Gtu i Hvolhreppi. Va um Suurland fuku k af tihsum, pltur af barhsum og mislegt lauslegt ti vi br sr flakk. A sgn Eysteins Einarssonar Br, sem bi hefur vi Markarfljt rija ratug, er etta eitt alversta veur, sem ar hefur komi.

Frviri var neanverri rnessslu fyrrakvld og fyrrintt, uppsveitum Arnessslu mun veri aftur mtihafa veri heldur skrra. egar veurofsinn var sem mestur, m segja a allt hafi fari sta, sem gat foki. Tvr heyhlur Vorsabjarhl og Langstum fuku t veri. essar hlur voru frekar litlar, og var bi a taka r r notkun. fauk geymsluhs einum b Flanum. Gaulverjabjarhreppi fuku fjrir heyvagnar, ar af voru rrnir hlesluvagnar. Vagnarnir munu allir hafa skemmst meira og minna og er miki tjn af eim. einum b fauk friband, sem l upp votheysturn. Uppborin hey hafa foki unnvrpum, og sst ekki urmull eftir af eim. Selfossi fauk miki af jrnpltum af hsum og kyrrstir blar frust r sta. Ekki hlaust miki tjn af eim skum. Raflnustaurarhafa gengi til og sumir lagst hliina, en lnur slitnuu ekki.

Miki tjn var Eyrarbakka verinu. k fuku af hsum, rafmagnsstaurar brotnuu og lentu sumir hverjir hsum og brutu k og skorsteina og skr vi frystihsi fauk yfir nstu hs og braut skorsteina fluginu og lenti um 150 metra fr sinum upprunalega sta. Skrinn var um 40 fermetrar og allhr. Eitthva fauk af minni skrum. Flk htti sr ekki t fyrir dyr og ekki mun mrgum hafa ori svefnsamt um nttina. a er ml manna Eyrarbakka a verra veur hafi ekki komi ar i manna minnum. Rafmagnslaust var alla nttina og gr en reikna var me a a kmist samt lag grkvldi.

orlkshfn er lkasgu a segja. ar fuku k af hsum og var af miki tjn. Tali er a upp undir tuhs hafi ori fyrir skemmdum og sum n. Rauaml sem nlega var borin gtur orlkshafnar fauk um eins og lausamjll og loftnet hsakum kengbognuu. Svo giftusamlega tkst til, a ekki uru skaar flki og m a teljast mildi vmargir voru ti vi verinu a reyna a bjarga vsem bjarga var. Slktvar nnast vonlaust vveri var naumast sttt og auk ess fr rafmagn af. ... Frttaritari Tmans orlkshfn sagi, a flk ar um slir vri vant tutil ellefu vindstiga veri, en skpum bor vi a sem gekk fyrrintt myndi enginn eftir ar.

Saurkrki var ofsaveur milli kl. 24 og 3 og a sgn Guttorms skarssonar kemur slktveur aeins rsjaldan ar. Pltur fuku af mrgum hsum og ltiltrilla skk hfninni. Lgregla og hjlparsveitir voru ti vi fram undir morgun vi a astoa flk vandrum. M geta ess, a lgreglumenn fru upp ak sslumannsbstaarins, egar pltur tku a losna ar og festu r niur. sveitum ngrenninu fuku k af tihsum og pltur og sleit r heyjum.

Akureyri fuku pltur af mrgum hsum og einum sta lenti plata strum glugga barhsiog braut hann a sjlfsgu. ru barhsi kom gat aki og viarklning stofu skemmdist miki. elliheimilinu fuku hurir upp trekk trekk og var lgreglan send stainn til a gera rstafanir. Lgreglan var ti vi fram eftirnttu til a astoa flk. fauk jlatr Rhstorgi um koll. Pltur fuku af flugstinni Akureyrarflugvelli og lentu jartu, sem Fokker Friendship flugvl var bundin vi, en ekki hafi veri unnt a koma henni inn flugskli vegna veurs.

Flugvl fr Flugflagi slands, sem kom fr Egilsstum i fyrrakvld, gat ekki lent Reykjavikurflugvelli vegna veurs, og hlt hn ess vegna fram til Keflavikur. ar tkst lending. En bjrninn var ekki unninn. Strviri var slkt a ekki var orandi a hreyfa flugvlina eftir a hn hafi stanmst brautinni. Voru hreyflar hafir i gangi og vlinni beitt upp i vindinn. Uru faregar a dsa i henni hlfan fjra klukkutma, uns loks var hgt a hleypa eim t.

Keflavikurflugvelli var ofsaveur i fyrrintt eins og mjg via annars staar, og virast skemmdir hafa ori vl otunnar Slfaxa. Fyrir mtornum er hringlaga hlf, sem fr fr verinu, og mun askotahlutur hafa komist hann. etta kom ljs gr, egar setja tti vlina i gang, og var veri a kanna grkvldi, hva skemmst hefi.

Reykjavik var miki tjn af vldum ofsans. akpltur fuku va af hsum og ollu skemmdum rum hsum. Rur brotnuu hsum vsvegarum borgina, va alls konar rusl var fer og flugi, og uru margir a negla fyrirglugga sina til brabirga. Astoarbeinir til lgreglunnar komu fr 58 stum i Reykjavik, en langt er fr v a allir eir, sem urftu asto a halda ea uru fyrir tjni vegna veursins, hafi hringt lgregluna, v a flestir reyndu a bjargast eftir, bestu getu og byrgja brotna glugga og negla niur akpltur, sem voru a losna. Kvartanir undan verinu hfust upp r mintti. Margir kumenn uru a ganga fr blum sinum, ar sem eir stvuust vegna vatnsagans. Niurfll stfluustaf krapinu og stuvtn mynduust. Sjr gekk yfir systa hluta Suurgtu, vi vesturenda flugvallarins. ar stvaist bll sjvarlrinu og var a bjarga blstjranum r blnumyfir stran lgreglubil og var honum svo eki ruggan sta. Engar slysfarir uru samt vegna veursins. Lgreglan beindi v til Reykvkingagegnum tvarpi, a ruggast vri a halda sig innan dyra mean ofsinn gekk yfir og voru vfir ferli. Ftt manna var veitingahsunum og vekki teljandi umfer egar au lokuu um mintti. Vinnuflokkar fr borginni voru kvaddir t til a tina saman jrnpltur og astoa vi a halda hsakum sinum sta. Einna mest var tjni Dvalarheimili aldrara sjmanna. ar fuku jrnpltur af aki einnar lmu hssins. Var enginn vegur fyrir nokkurn mann a athafna sig uppi akinu egar veurhin var sem mest, en reynt var a n pltunum, eftir a r fuku niur, til a r yllu ekki frekari spjllum. Meiri hluti akplatna fauk einnig af samblishsi vi Kleppsveg. Heil k mrgum gmlum hsum voru mikilli httu ogsums staar voru au farin a losna egar veri gekk niur. timburhsi nokkru vi insgtu var aki fari a vinka, og var ttast a a tki af heilu lagi i einhverri kviunni, en lgi ofsann og barhssins eiga enn ak yfir hfui. tta lgreglublar voru stanslausum akstri me flk, sem ekki komst leiar sinnar me rum htti. Varla var sttt gtunum, enga leigubila var a f og hldu flestir kyrru fyrir. Nokkrir rekstrar uru. kumennirnir ru i sumum tilfellum ekkert vi bila sina og fuku eir hvorir ara og slyddan settist rurnar og erfitt var a sj til a aka. myrkrinu og ofsarokinu var vart vi grunsamlegar mannaferir nokkrum stum. Voru gerar tilraunir til a brjtast inn hs en ekki var tilkynnt um neina strjfnai.

akpltur losnuu af nokkrum hsum og skrum Hafnarfiri og fuku bila og skemmdu, en ekki miki. A Dysjum 2 i Garahreppi fauk ak af tihsi og skemmdi rj bila. Dysjar eru skammt fr Garakirkju. Blarnirstu allir hlainu Dysjum hj Gumanni Magnssyni, hreppstjra. aki fauk af heilu lagi og lenti blunum, sem skemmdust allir miki. lftanesi brotnuu nokkrir rafmagnsstaurar og inntk i hs slitnuu, en gert var vi r skemmdir grmorgun og grdag. Bll, sem var lei yfir Kpavogsbr fauk t af akbrautinni og lenti brarstpli og skemmdist miki. Tvr konur sem voru blnummeiddust, en ekki alvarlega. Kpavogi fauk kranabll hliina. A ru leyti er ekki kunnugt um skemmdir ar. Talsvert var um akpltufok af hsum og skrum Seltjarnarnesi, en strvgilegar skemmdir uru ar ekki. Biskli, sem st gegn barnaslanum fauk um koll, en skemmdist ekki verulega. morgun egar Seltirningar komu ftur fundu fstir eirra sorptunnur sinar, sem varla var von, vyfirleitt mun illa gengi fr essum arfagripum vestur ar og fuku tunnurnar t um allar trissur.

Daginn eftir, afangadag jla, 24. desember voru framhaldandi frttir af tjni Tmanum:

Veri var svo afskaplegt, a a kom engum dr auga, sagi Arnrur Halldrsdttir Gilhaga i xarfiri, er vi hringdum angatil ess a spyrjast fyrir um fjrskaa, sem ar var frvirinu fstudagsnttina. a var alveg sttt bersvi, egar roki var mest, en bjart af tunglsljsi, svo a vi sum, hva gerist. Gilhaga hrundu steinsteypt fjrhs, eitthva fimmtn ra gmul, og var allt f, sem eim var, undir rstunum. a var eign feganna, Halldrs Sigvaldasonar og Brynjars Halldrssonar. Vi fjrhsin var hlaa, og af henni tk aki einu lagi, sagi Arnrur. Um fjgurleyti um nttina, egar veri var hva harast, lgust au saman undan veurunganum. Hliarveggur og stafn hrundu inn hsin og aki lagist yfir rstirnar, og undir essu var allt f — eitthva um hundra og fimmtukindur. Eftir etta fr heldur a lgja, og menn komu af rum bjum — fr Hafrafellstungu, Vestara-Landi, Sandfellshaga og viar til ess a hjlpa okkur a rjfa rstirnar. a reyndust rjtukindur dauar ea svo strslasaar,a eim var snilega ekki litvnt, en fleira kann a vera strmeitt, tt a komi fram fyrr en seinna. Ekkert af fnu komst t r rstunum af sjlfdum, sagi Arnrur.

Skemmdir af verinu uru via i sveitum vestan xarfjararheiar Vestra-Landi fauk hluti af aki barhssins, hey fuku via, k tihsum rofnuu og hurir vlageymslum og skemmum fllu inn. Vkingavatni i Kelduhverfi slngvuust steinar, er notair voru sem sig hey, langar leiir burt. Frttaritari Tmans Kpaskeri, Bari rhallsson, kunni ekki segja af neinu strtjni tsveitunum. Austan xarfjararheiar var sums staar miki tjn, sagi annar frttaritari blasins, li Halldrsson Gunnarsstum. Hann kva etta hafa veri mesta verur, er komi hefi ar um slir sanhausti 1962. Tunguseli Sauaneshreppi, ar sem er flagsb 3ja fega, fauk 5 hundru hestbura hey t veur og vind, og rum b, Hallgilsstum, fauk hluak og stafn og hey, sem bori hafi veri upp ti. rshfn fuku fimmtujrnpltur af aki frystihssins og hli r gamalli mjlskemmu. Svo til ll sjnvarpsloftnet essum slum lgust t af ea spuust hreinlega burt. Bjarmalandi i Bakkafiri fauk hluti fjrhss, samt heyi og Hlkn fauk hey og sleit jrn af hsum.

Reykjadal Suur-ingeyjarsslu var afspyrnuveur og fuku jrnpltur af aki Laugaskla. Slkthi sama gerist Laugabergi, sem er skammt fr sklanum, og Brn i Reykjadal. Aaldal geri veri einnig usla, og fuku heyvagnar og heygaltar, sem stu ti, svo sem viar annars staar.

Mjg va Suurlandi geri veri skunda — miklu viar en fr verur sagt, og hafa menn ekki enn fengi fullt yfirlit um a. Svo var a minnsta kosti um lfus, Grmsnes og Fla, a tihey fuku, tt vandlega vri fr eim gengi, jrn fr af hsum og margt lauslegt, sem ti var, fauk til og fr. Jafnvel ung tki ultu um ea brust til. Svo mun hafa veri miklu var, bi Suurlandi og annars staar.

Rafmagnsleysi etta og skmmtun er mjg eftirminnilegt (tt vandrin gengju furufljtt yfir). Hr er fyrirsgn r Vsi 22. desember. etta var upphafsrum rafkninna barkassa (eim fylgdu reyndar sumum srstk rafmagnsleysishandfng) og uru af v kvein vandri. Kaupmenn ekki mjg hugasamir um a loka verslunum rtt fyrir jlin. Auk kassavandra var einnig lsingarvandi. Ritstjri hungurdiskavann essum tma feina daga vi afgreislustrf byggingavrudeild Kaupflags Borgfiringa - ar var notast vi „nmins“ olulampa - furubjarta og vasaljs.

Slide11

Enn hldu frttir fram a berast. Tminn segir fr ann 28. desember:

Tminn ni gr stuttu smtalivi Tryggva Sigurbjarnarson, stvarstjra rafossvirkjunar, og spuri hann tindaaf eim atburum, sem eystra uru fyrir jlin og ekki ltu sig n vitnisburar. Tryggva sagist svo fr: Klukkan tv afarantt fstudags var ljst, a lnubilunhafi ori. g kom stainn klukkan rj, en gat auvita ekkert anna ahafst, en a lita verksummerki. Akoman var satt a segja ekki glsileg: Sextumetra htt mastur l flatt og allir rr strengirnir, sem lgu yfir Hvt, voru slitnir. ess m geta, a hver strengur olir ellefu tonna tak, svo a ekki hefur a n veri liti, sem gekk. Hva unnu margir a vigerunum a staaldri? — eir voru rtt um rjtu, en auk ess. voru margir vibnir, ef yrfti a halda og rttu hjlparhnd, egar me urfti. a leit ekki sem best t hj okkur afangadaginn. ba g um meiri hjlp, og fkk egar sta tuttugu menn. — Hvenr voru starfsmennirnir komnir heim til sin til ess ahalda ar jlin? — a hefur veri milli klukkan tta og nu afangadagskvldi. — Verur notaur sami staall vi nja linu? — Nei. Hn verur ger sterkari gagnvart vindi. egar slkar linur eru lagar, eru a einkum rj atrii, sem hf eru i huga: Styrkur gagnvart vindi, styrkur gagnvart singu og svo vindur og sing samanlagt, a er a segja samverkandi hrif eirra. — Eru til einhver varamstur, sem grpa m til, egar svona fer? — Vi treystum aallega langa og mjg sterka trstaura, sem hgt er a byggja saman msa vegu. — Hvernig gekk ykkur a nota yrlurnar vi a flytja vrana yfir na? — v er fljtsvara: a reyndist alls ekki hgt a nota r til ess.

g held, a a s fljtlegra a telja bi, ar sem engar skemmdir uru ofvirinufyrir jlin, heldur en ar sem eitthva fr rskeiis, sagi Pll Lsson i Litlu-Sandvik. Vilka svr gtu menn va gefi eim slum, bi sunnan lands og noran, ar sem veri var skaplegast. — g get nefnt, hvernig etta var hr og nstu bjum, hlt Pll fram. Hr i Litlu-Sandvik fauk rijungur aks af fjrutuka fjsi og hesths brotnai; Stru-Sandvik fr ak af hsi, ar sem stundu er vikurija, Eyi-Sandvik fauk fjrhs, Kaldaarnesi ak af skemmu, ar sem meal annars voru raftflurnar og mjaltavlamtor, Dsarstum heygalti. — Villingavatni i Grafningi fauk ak af beitarhsahlu, sagi Pll orlksson Sandhli lfusi, og fylgdi akinu um nutusentmetrabrei brn ofan af steinsteypuveggjum. Munu ar hafa veri steypuskil, er veggirnir brotnuu. Lti var af heyi hlu, va illa var a henni komist sumar vegna bleytu. Aftur mti voru i henni nokkrir furbtispokar og rifnuueir ttlur. Via annars staar Grafningi fuku jrnpltur af kum. Hr lfusinu uru sums staar miklir skaar, hlt Pll fram. Arnarbli fuku pltur af fjsi og hlaa brotnai til grunna. Krki fauk helmingur af annarri hli hluaki, Egilsstum allt jrn af fjsi, og Inglfshvoli fr nokku af aki barhss; Sandhli fuku pltur af aki gamals barhss, sem var tjra vi drttarvl. Mri fauk heyhlaa, pltur af barhsii Gljfurholti, fjsi Krossi og fjrhsi Vllum, fjrhs fauk Vtnum og Litla-Landi fr helmingur af annarri hli fjrhsaks. Auk essa skemmdist fjldi heyvagna og anna fleira. essi upptalning gefur nokkra hugmynd um, hvlktveri var i lfusi. Vogssum i Selvogi fauk hluti af aki sambyggu fjsi og fjrhsi, og tveir heyvagnar nttust, bir strir og ungir. a er til marks um veurh, a annar eirra eyttist yfir giringu og fauk sextumetra vegalengd. J.H

JI—Mvatnssveit Afarantt sastliinsfstudags uru talsverir skaar af vldum veursins, sem gekk yfir landi, Mvatnssveit. akpltur fuku af hsum nokkrum stum sveitinni, og einnig uru nokkrir heyskaar. kom a fyrir, a tveir blar, sem voru fer egar hvassast var,fuku t af veginum. Annar bllinnvar fer i Mvatnsheii, egar hann tkst loft me einum stormsveipnum, og fauk bllinnum a bil 10 metra. Bllinn lenti hliinni hjarnskafli og skemmdist hann liti vi a. Ekki hafi bllinnfyrr stvast en a nnur vindhvia kom og feykti hn blnum20 metra eftir skaflinum. Bilstjrinn, smundur Jnsson Hofsstum, var einn i blnumog meiddist hann ekkert vi flugferirnar. egar bllinn stvaist loksins, fr smundur t r honum,og tk hann egar til vi a moka undan hjlum bilsins og me vtkst smundia koma blnum rttan kjl. Sank smundurblnumheim til sin eins og ekkert hefi i skorist. Smalnur Mvatnssveit slitnuu verinu.og var smasambandslaust sveitinni daginn eftir. jlantt var fegursta veur Mvatnssveit, logn og bla, og au jr. gr, rijudag, snjai aftur mti nokku, og er n jr orin alhvt.

Og Dagur Akureyri segir fr 4. janar 1973:

hinu mikla ofviri, sem gekk yfir landi fyrir jlin, einkum fstudagsnttina, uru miklir skaar. Kunnast tjn og strfelldast var lnu Brfellsvirkjunar hj Hvt, ar sem eitt stlmastranna brotnai, lnur slitnuu og rafmagnsskmmtun var a taka upp hfuborginni. En rafmagn vantai einnig til a halda heitum lkerjunum Straumsvk, me eim kostnaarsmu afleiingum, sem a hafi fr me sr. En ef vi ltum okkur nr, bar a vi essa veursntt, a Mruvallakirkja Eyjafiri frist til um hlfa breidd sna grunninum. Sknarpresturinn, sra Bjartmar Kristjnsson, sagist hafa komi a Mruvllum rtt eftir og s vegsummerkin. Kirkjan frist til um hlfa breidd sna til norurs, sagi hann. En tv af remur bjrgum, sem kirkjan er vi fest, hldu og vrnuu v, a kirkjuhsi spaist alveg burtu. Predikunarstll losnai en mun ekki hafa skemmst miki, altari brotnai og milliger, ennfremur ljsakrnur. Allt var etta murlegt og kirkjan er skld og skkk og illa sig komin. En til allrar lukku skemmdist altaristaflan ekki, en hn er merkasti drgripur norlenskra kirkna egar fr er talin Hladmkirkja ... sagi sknarpresturinn a lokum. Sjlf er kirkja essi, sem er timburkirkja, tpra fimm aldarfjrunga gmul. Eirkur Sigfsson Slastum Glsibjarhreppi, sagi, a essa smu veursntt hefi mestallt jrn foki af gamla barhsinu Einarsstum, en ar br Stefn Bjrnsson. Ein jrnplatan hafnai a hlfu leyti inni mnu hsi, er hn lenti glugga. Hey hj okkur standa hrna noran vi hluna. Endarnir, er nu vestur fyrir, fuku af tveim heyjum, klippti veri au sundur og fru eir partar t veur og vind. etta var ofsaveur, sunnan ea suvestan. lafur lafsson Garshorni sagi, a tjn hefi ekki ori mjg miki. hefi umhelmingur af fjrhsaki foki, .e. jrni. Einnig fauk af tveim heyjum. Veri var alveg brjla af vestri. lafur Garshorni btti v vi, a miklar skemmdir hefu ori essu veri Fremri-Kotum Norurrdal, samkvmt smtali anga. Um 200hestar af heyi fuku, ennfremur bogaskemma og.aki a mestu leyti af stru fjrhsi.

Fleira mtti tna til - einkum um standi Straumsvk. Fyrr um hausti hafi gert verulegt singarveur Norur- og Austurlandi (um a verur vonandi ltillega fjalla sar hr hungurdiskum). Umrur um ryggi raforkukerfisins voru svosem ekki njar af nlinni og sitthva hafi veri rtt og tla ur en essi veur gengu yfir. En au (samt Ellenarverinu september nsta haust) fru essar umrur ntt stig og ollu kvenum straumhvrfum kerfismlum - ar meal lagningu svonefndrar byggalnu.

Hr lkur a sinni umfjllun hungurdiska um essa eftirminnilegu desemberdaga fyrir rttri hlfri ld. Rtt hugsanlegt er a ltillegaveri btt inn textann fljtlega.

Svo var stutt a eldgos hfist Heimaey Vestmannaeyjum - ng um a vera.


Bloggfrslur 24. nvember 2022

Um bloggi

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Hfundur er veurfringur og hugamaur um veur.
Des. 2022
S M M F F L
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31

Njustu myndir

  • w-blogg011222b
  • w-blogg011222a
  • Slide11
  • Slide10
  • Slide9

Heimsknir

Flettingar

  • dag (9.12.): 10
  • Sl. slarhring: 145
  • Sl. viku: 1256
  • Fr upphafi: 2203671

Anna

  • Innlit dag: 8
  • Innlit sl. viku: 1056
  • Gestir dag: 8
  • IP-tlur dag: 8

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Eldri frslur

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband