Af janar

Mean vi bum eftir lokatlum fr Veurstofunni skulum vi lta aeins hloftavikakort mnaarins. a er 500 hPa-flturinn eins og venjulega.

w-blogg010221a

Jafnharlnur eru heildregnar, en vik snd lit, neikv vik eru blleit, en au jkvu brn og svo bleik ar sem au eru mest (ekki alltaf sem vi sjum ann lit korti sem essu). Korti segir ekki sst af fjarveru kuldapollsins Stra-Bola r hefbundnu bli vestur vi Baffinsland. Af vikamynstrinum ra a norlgar ttir hafa verimun algengari en a jafnai hloftum a essu sinni - en harlnurnar segja okkur a mealvindur hefur veri r vestnorvestri miju verahvolfi - og sland v skjli Grnlands og ntur niurstreymis austan ess. Near rkir san eindregin norantt sem bori hefur rkomu a landinu noraustanveru. Annars er algengast stu sem essari a rkoma s ekki mjg mikil ar heldur.

Vi getum auveldlega leita a ttingjum essa janarmnaar fortinni - me hjlp endurgreininga - r eru ngilega nkvmar til a skila ttareinkennum allvel. S almanaksbrir sem er greinilega skyldastur er janar 1941. Ltum vikakort hans.

w-blogg010221b

ttarsvipurinn leynir sr ekki. Textahnotskurn ritstjra hungurdiska (sem hann hefur essu tilviki nappa r Verttunni) segir: „venju stillt, rkomulti og bjart veur. F gekk miki ti. Gftir gar. Fr mjg g. Hiti ekki fjarri meallagi“. - Vi megum taka eftir v sasta - hiti ekki fjarri meallagi, mnuurinn var landsvsu -0,2 stigum kaldari en s nlini. Greinilega nnur hugarvimi (eins og fjalla var um hungurdiskum gr).

Vi ltum lka ykktarvikakorti.

w-blogg010221g

Jafnharlnur eru heildregnar sem fyrr, jafnykktarlnur eru strikaar, en ykktarvik snd lit. ykktin mlir hita neri hluta verahvolfs og var nrri meallagi ranna 1981 til 2010 hr vi land - ltillega nean ess um landi austanvert. Mikil hlindi voru rkjandi vestan Grnlands - mesta vik sem vi sjum er 147 metrar - a ir a hiti hefur veri um 7 stig ofan meallags. Kalt var hins vegar vi Norursj - mesta neikva viki er um -65 metrar - hiti um -3 stigum nean meallags. samskonar korti fyrir janar 1941 eru jkvu vikin vestan Grnlands svipu og n ea litlu minni, en neikva viki yfir Skandinavu miklu meira heldur en n - enda var veturinn 1940 til 1941 einn af remur hryllingsvetrum r eim slum (s mii).

Hr eftir er meiri tkjlkatexti - fyrir fa og v vlnari sem lur.

Samband hita og ykktar er oftast nokku gott hr landi - ekki sst vetrum. Til gamans skulum vi lta tengsl mealhita janarmnaar byggum landsins og ykktarinnar.

w-blogg010221d

Athugunin nr til janarmnaa 1949 til 2021. v meiri sem ykktin er v hlrra er landinu. Bla rin bendir janar 2021. Hann er snum sta, mealhiti um -1,6 stig og ykktin um 5220 metrar (522 dekametrar). Vi sjum a janar 1971 hefur veri talsvert kaldari en vnta mtti, mealhiti var -4,4 stig, en ykktin hefi vilja hafa hann um -1,5. Sum okkar muna enn ennan mnu - hann var afskaplega tindalaus - en lgsta lgmarkshita sem mlst hefur Reykjavk eftir 1918. tli eindregin hitahvrf hafi ekki veri yfir landinu? Staan var fug ri 1956, var ykktin mjg ltil - mealhiti hefi tt a vara um -5,3 stig, en var -3,9 stig. Loft hefur trlega blandast enn betur heldur en venjulega. a m taka eftir v a hver dekametri ykkt samsvarartpum 0,4C, - tti a vera 0,5C ef fullt samband vri milli. Kldu mnuirnir 1979, 1959 og 1984 eru um a bil rttum sta.

En rum n aeins dpra. Ritstjrinn hefur oft rtt um ttun rsti- og hloftavinda vestan- og sunnantti (ea austan- og norantti). Hgt er a gera a grunni beinna vindmlinga, en lka me v a lta rstisvii - ea harsvi hloftaflata. S etta gert m finna samband vindtta og hita - ekki sst ef vi btum h rstiflata vi pkki. Hin segir okkur talsvert um a hvaan lofti er upprunni. Liggi rstifltur htt eru lkur v a lofti undir honum s af surnum uppruna (mli er talsvert flknari fyrir nestu fletina) - en liggi hann lgt s uppruninn norrnn. a getur v komi fyrir a loft s af surnum uppruna tt norantt rki vi jr (og fugt).

w-blogg010221e

Myndin snir samband milli riggja hloftatta (vestanttar, sunnanttar og har 500 hPa-flatarins janar) annars vegar og mealhita byggum landsins. v er annig htta a v sterkari sem vestanttin er v kaldara er veri, v meiri sem sunnanttin er v hlrra er (sunnantturinn er reyndar meira en risvar sinnum hrifameiri heldur en vestantturinn). v hrra sem 500 hPa-flturinn liggur v hlrra er veri (a jafnai).

Vi sjum a fylgnistuullinn er glettilega gur, nrri v 0,8 og myndu tlfringar sumir segja a vi hfum ar me „skrt“ htt 2/3-hluta breytileika hitans fr einum janarmnui til annars. Bla rin myndinni bendir nliinn janarmnu (2021) - hann reynist ltillega hlrri en vnta m af vindttum og h 500 hPa-flatarins. Sj m a ekki gengur heldur vel hr me janar 1971 - hann var talsvert kaldari heldur en vindttir segja til um. Vi gtum (me knstum) laga etta samband ltilshttar (en a yri t kostna einhvers annars) - sumir myndu t.d. hiklaust leggja bogna afallslnu gegnum punktayrpinguna - en a vill ritstjri hungurdiska ekki gera - nema a v fylgi srstakur rkstuningur (hann er svosem til). Janar 1979 var lka kaldari heldur en vindttir segja til um, en betur tekst hr til a giska hita janar 1956 heldur en hinni myndinni.

S rnt myndina kemur ljs a janarmnuir essarar aldar hafa margir hverjir tilhneigingu til a liggja ofarlega yrpingunni. a hefur veri hlrra heldur en „efni standa til“. eir sem halda fram hlnun jarar umfram arar skringar velja hana kannski - en a er rtt a hafa lka huga a ggnin eru e.t.v. ekki alveg einsleit allan tmann. Vi skulum ekki fara of djpt slkar vangaveltur. Ltum samt mynd sem snir hvernig munur reiknuu og mldu (svokallari reikni- ea afallsleif) hefur rast gegnum tina.

w-blogg010221f

J, leifin essari ld hefur yfirleitt veri jkv - a hefur veri hlrra heldur en samskonar vindafari fyrir aldamt - munar nrri 1 stigi a jafnai. Vi vitum reyndar a noranttir hafa veri mun hlrri heldur en ur var - kannski hefur etta eitthva me a a gera.

Vi kkum Bolla P. fyrir kortagerina.


Bloggfrslur 1. febrar 2021

Um bloggi

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Hfundur er veurfringur og hugamaur um veur.
Mars 2021
S M M F F L
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31      

Njustu myndir

  • ar_1844t
  • w-blogg020321b
  • w-blogg020321a
  • w-blogg020321c
  • lievog jardskjalftar 1789

Heimsknir

Flettingar

  • dag (5.3.): 21
  • Sl. slarhring: 214
  • Sl. viku: 2377
  • Fr upphafi: 2010531

Anna

  • Innlit dag: 20
  • Innlit sl. viku: 2043
  • Gestir dag: 20
  • IP-tlur dag: 20

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband