Bloggfęrslur mįnašarins, september 2017

September- og sumarhiti

Nś mį september heita lišinn og óhętt aš lķta į landsmešalhitann. Mįnušurinn er ķ flokki žeirra hlżjustu - er ķ fimmtahlżjasta sęti į lista sem nęr aftur til 1874. 

w-blogg300917a

Lķnuritiš sżnir septemberhitann. Fjórir mįnušir eru ķ nokkrum sérflokki hvaš hita varšar og vantar september nś nokkuš upp į aš nį žeim. Langtķmahitaleitni reiknast ekki mikil ķ september, en žó hafa hlżir mįnušir veriš mun meira įberandi į žessari öld heldur en nokkru sinni įšur. 

Hefšbundiš er į Vešurstofunni aš telja september til sumarsins. Sumariš 2017 var hlżtt žegar boriš er saman viš allt safniš, lendir ķ 17. til 18. hlżindasęti af 144 į lista.

w-blogg300917b

Į žessari öld hafa enn hlżrri sumur veriš nokkuš algeng, en į öllu tķmabilinu 1954 til 1995 kom ekkert sumar jafnhlżtt eša hlżrra heldur en žaš sem nś er nęr lišiš - og varla neitt į tķmanum fyrir 1933 (nema e.t.v. 1880). Kaldast var 1882. 

Ķ įr geršist žaš aš september var į landsvķsu hlżrri en jśnķ - og vķša um land var hann einnig hlżrri en įgśst. Žaš er alloft sem landsmešalhiti ķ september er hęrri en ķ jśnķ, 29 sinnum af 144 skiptum sem viš höfum sęmilega įreišanlega vissu um - žar af 5 sinnum į žessari öld - og hlżtur aš réttlęta veru 9. mįnašar įrsins ķ hópi sumarmįnaša. Į sama tķmabili hefur september 8 sinnum veriš hlżrri en įgśst (enn į landsvķsu). 

Ekki er vitaš til žess aš október hafi veriš hlżrri en jśnķ sama įrs - į landsvķsu, en žaš hefur nokkuš oft gerst į einstökum stöšvum. Žaš hefur meira aš segja gerst aš nóvember hefur oršiš hlżrri en jśnķ. Til žess aš svo megi verša žarf aš hittast svo į aš jśnķ sé óvenjukaldur og nóvember óvenjuhlżr - ekkert óskaplega lķklegt. Viš vitum um slķk tilvik ķ fimm įrum, 1931 ķ Papey, ķ Kjörvogi į Ströndum 1968, į Dalatanga, ķ Neskaupstaš og į Kambanesi 1993, og į Fonti į Langanesi 1998 og 2011. Desember hefur aldrei oršiš hlżrri en jśnķ sama įr į vešurstöš hérlendis - svo vitaš sé til. 


Hiti og śrkoma (september)

Almennt mį segja aš lķkur į śrkomu vaxi meš auknum hita - en sannleikurinn er samt sį aš leitin aš žvķ sambandi er ekki aušveld. Ķ pistli dagsins lķtum viš į eina mynd. Hśn sżnir mešalhita septembermįnaša ķ Reykjavķk į móti śrkomumagni sömu mįnaša. 

Septemberhiti og śrkoma ķ Reykjavķk

Lįrétti įsinn sżnir hitann, en sį lóšrétti śrkomumagn. Hér mį sjį aš samband žessara tveggja stika er ekki neitt. Ašfallslķnan vķsar aš vķsu upp (vaxandi śrkoma) meš vaxandi hita, en žaš er allt og sumt. 

Hér mį sjį allar geršir mįnaša, hlżja og vota, hlżja og žurra, kalda og vota og kalda og žurra. Jś, aš vķsu er enginn žeirra allra hlżjustu mjög žurr og ašeins einn kaldur er mjög votur - eitthvaš segir žaš kannski. 

Ein af įstęšum žessa „sambandsleysis“ er sś aš ekki žarf nema örfįa (afbrigšilega) daga til aš gera mįnuš votan - žaš voru kannski einu hlżju dagar mįnašarins - svo fįir aš žeir höfšu lķtil įhrif į mešalhitann. 

Viš sjįum einn mjög hlżjan og blautan mįnuš - september 1941. Tveir hlżjustu mįnuširnir, september 1939 og 1958 voru ekkert sérstaklega blautir ķ Reykjavķk. 

Hlżindi stafa oft af miklum sunnanįttum - žeim fylgir mikil śrkoma um landiš sunnanvert - en oftast er lķka hlżtt austan viš (mjótt) sunnanįttarhįmarkiš - žar sem loftžrżstingur er hįr og loft mun žurrara. 

Viš gętum velt okkur eitthvaš upp śr žessu - en lįtum hér stašar numiš aš sinni. 


Svipuš staša og ķ fyrra

Staša stóru vešrakerfanna er nś ekkert ósvipuš žvķ sem var um sama leyti ķ fyrra. Grķšarleg fyrirstöšuhęš yfir Skandinavķu, en lęgšagangur til noršurs nęrri Ķslandi og fyrir sušvestan land. 

w-blogg260917a

Kortiš sżnir spį evrópureiknimišstöšvarinnar um hęš 500 hPa-flatarins og žykktina sķšdegis į žrišjudag 26. september. Jafnhęšarlķnur eru heildregnar, žvķ žéttari sem žęr eru žvķ strķšari er vindurinn ķ mišju vešrahvolfi. Žykktin er sżnd meš litum, žvķ meiri sem hśn er žvķ hlżrra er loft ķ nešri hluta vešrahvolfs. 

Ķsland og allt svęšiš žar austuraf er undir sumarhita en svalara loft streymir til sušurs vestan Gręnlands. Hęšin yfir Skandinavķu telst óvenjuöflug. Viš jörš er loftžrżstingur meiri en 1040 hPa. Žó žetta sé ekki algengt var stašan svipuš ķ fyrra - žį rétt eftir mįnašamótin september/október. Hęšin žį var sjónarmun vestar en nś og entist langt fram eftir mįnušinum.

Ekkert vitum viš um endinguna nś, en mešan hśn varir veršum viš ķ stöšugri sunnanįtt ķ hįloftum meš miklum śrkomugusum sem verša öflugastar um landiš sušaustanvert. Dag og dag nęr heldur kaldara loft śr sušvestri til landsins.

Į kortinu mį sjį tvo fellibylji, hina alręmdu Marķu sem enn er nokkurt afl ķ žó mesta skašręšiš sé vonandi hjį. Svo mį sjį dvergfellibylinn Lee - örsmįr, en honum mun žó fylgja fįrvišri į litlu svęši. Eins og sjį mį af stafrófsröšinni myndašist Lee į undan Marķu - var um tķma talinn af, en hefur nįš sér nokkuš į strik aftur - en sem smęlki. 

Žvķ er spįš aš bęši Marķa og Lee muni męta vestanröstinni undir nęstu helgi en reikningum ber ekki saman um hvernig žeim mun reiša af ķ įtökunum. 

Kuldinn yfir Noršurķshafi er ašeins aš nį sér į strik, ef vel er aš gįš mį sjį litinn sem fylgir 5040 metra jafnžykktarlķnunni žekja smįblett ķ mišri hįloftalęgšinni. Veturinn farinn aš lķta ķ kringum sig. 


Sumarmegin jafndęgra

Viš lķtum nś til gamans į mešalhita tķmans frį vorjafndęgrum til haustjafndęgra. Til aš geta reiknaš hann žarf aš hafa upplżsingar um mešalhita hvers dags žau įr sem litiš er į. - Sannleikurinn er sį aš ekki munar miklu į mešalhita žessa tķmabils og mešaltals mįnašanna aprķl til september - sem viš gętum reiknaš fyrir fjölmargar stöšvar langt aftur ķ tķmann. En til gamans lįtum viš jafndęgrin rįša. 

Viš eigum til daglegan mešalhita ķ byggšum landsins aftur til 1949.

w-blogg230917a

Hér sżnist hafa hlżnaš verulega sķšustu 70 įrin - en mikill munur er žó į stöšunni frį įri til įrs. Sślurnar sżna mešaltölin, en rauša lķnan tķuįrakešju. Gręn, stutt strik sżna landsmešalhita sem reiknašur er śt frį sjįlfvirku stöšvunum - viš sjįum aš ekki munar miklu. Nżlišiš „sumar“ er ķ flokki žeirra hlżjustu - žó talsveršu muni hins vegar į žvķ og žeim allrahlżjustu, 2003 og 2014. „Sumariš“ 1960 gerši žaš gott og sömuleišis var „žjóšhįtķšarsumariš“ 1974 įberandi hlżrra en önnur į kuldaskeišinu mikla į sķšari hluta aldarinnar 20. - Langkaldast var 1979. 

Viš žekkjum daglegan mešalhita į Akureyri allt aftur til 1936 - lķtum į lķnurit sem sżnir mešaltöl reiknuš meš hjįlp žeirra gagna.

w-blogg230917b

Žetta er aušvitaš svipuš mynd og sś fyrri - nema hvaš nś nįum viš ķ „gamla hlżskeišiš“ lķka og žar meš „sumariš“ 1939 - žaš hlżjasta į öllu tķmabilinu, sjónarmun hlżrra en 2014. Leitnin komin nišur ķ 0,8 stig į öld. 

Viš getum reiknaš lengra aftur ķ Reykjavķk - en fyrir 1921 vantar nokkuš af gildum einstakra daga ķ skrįna - žaš vęri hęgt aš reikna stóran hluta žess sem enn vantar (eftir 1871) śt og veršur e.t.v. gert um sķšir, en hefur ekki enn veriš gert. Myndin er žvķ nokkuš skellótt framan af.

w-blogg230917c

Tķmabiliš 1830 til 1853 er lengst til vinstri - nokkuš heillegt. Eins og sjį mį viršast allmörg nokkuš hlż „sumur“ žį hafa gengiš yfir höfušborgina. Leitnin er reiknuš - en aušvitaš vafasöm. 

Eins og į Akureyri nęr 1939 toppsętinu, ķ žessu tilviki rétt ofan viš 2003 og 1979 er kaldast sem fyrr. Hvaš sem allri leitni lķšur žį sjįum viš vonandi aš glórulķtiš vęri aš byrja slķka reikninga į žessu kalda įri - en žvķ mišur viršast menn ekkert endilega hika viš žaš. 

Žaš skiptir svosem ekki stóru fyrir ritstjóra hungurdiska - hann er enn žeirrar skošunar aš framtķš sé ętķš óbundin af allri fortķšarleitni. Varla veršur samt gengiš framhjį žeirri stašreynd aš sķšustu 15 įr hafa saman veriš hlżrri en viš vitum įšur dęmi um. 


Horfinn? (ķ bili)

Undanfarin žrjś įr rśm hefur svokallašur „blįr blettur“ į Noršur-Atlantshafi fyrir sunnan Gręnland og Ķslands oft veriš įberandi ķ umręšum um vešur og vešurfar. Bletturinn sį er stórt svęši žar sem yfirboršssjįvarhiti hefur veriš nešan mešallags - og žvķ (oftast) litašur blįr į vikakortum. 

Nś ber svo viš aš hann viršist horfinn - aš vķsu er sjįvaryfirborš lķtillega kaldara (mišaš viš mešallag) į slóšum blettsins heldur en umhverfis - žar sem hiti er langt ofan mešallagsins. 

w-blogg220917a

Kortiš er śr greiningu evrópureiknimišstöšvarinnar. Eins og sjį mį er hiti į žvķ nokkuš ofan mešallags vķšast hvar - sums stašar mikiš. 

En - žaš er samt varla įstęša til aš fagna svo mjög - alla vega ekki ķ bili. Sumarsólin hitar yfirborš sjįvar mjög aš sumarlagi en ekki svo langt nišur - kaldi sjórinn sem noršvestanįttin bjó til veturna 2014 og 2015 er aš lķkindum ekki bśinn aš jafna sig. Hann liggur trślega enn ķ leyni nešan yfirboršs. Óvķst er hvort umframvarmi sumarsins nęgir til aš halda hita ofan mešallags žegar aš vinda heršir nś ķ haust og hlżr sumarsjórinn fer aš marki aš blandast viš žann kalda. 

„Blįi bletturinn“ gęti žvķ hęglega birst aftur nokkuš skyndilega ķ haust - en viš vitum žaš aušvitaš ekki meš vissu. Sķšan er spurning hvernig veturinn fer meš sjóinn - žegar kalt loft frį heimskautasvęšum Kanada fer aš ryšjast śt yfir hann śr vestri og noršvestri.

Sķšari myndinni er nappaš frį Noregi (sjį tengil į mynd).

w-blogg220917b

Hśn sżnir hitamęlingar frį bresku hafrannsóknadufli sem stašsett er į milli Nżfundnalands og sušurodda Gręnlands. Dufl sem žessi (argo) sökkva nišur į um 2 km dżpi og gera męlingar, fljóta sķšan upp aftur og senda gögnin frį sér. 

Lóšrétti įsinn sżnir dżpi ķ kķlómetrum en sį lįrétti hitann ķ grįšum. Viš sjįum aš yfirboršshitinn er rśm 10 stig, en rétt undir yfirborši er hann ašeins um 3,5 stig. Vindur mun hręra upp ķ žessu efsta lagi og blanda viš kaldari sjó nešar. Blöndunin ręšst lķka af seltumagni. Ķ žessu tilviki er yfirboršiš reyndar mun seltuminna heldur en žaš sem dżpra er. Žaš veldur žvķ (lķklega) aš žegar vetrar mun blandsjórinn sem veršur til meš hjįlp vinda ekki sökkva žótt hiti fari nišur fyrir 3,5 stig - heldur hugsanlega kólna enn meira. - 

En ekki skal ritstjóri hungurdiska neitt um framtķšina fullyrša til žess hefur hann ekki vit. En lesendur mega samt gjarnan velta fyrir sér žessari mynd. 


Haustjafndęgur

Nś lķšur aš jafndęgrum į hausti. Ekki er óalgengt aš telja aš žį sé sumri lokiš. Sumar er žį tališ frį sumarsólstöšum til haustjafndęgra, haustiš frį žeim fram aš vetrarsólstöšum, vetur žašan til vorjafndęgra og voriš sķšan aš sumarsólstöšum. Ekki óskynsamleg skipting. 

Fęstir munu taka eftir žvķ aš meš žessu móti verša sumar og vor samtals 7 dögum lengri en haust og vetur. Žaš eru rśmir 186 dagar frį vorjafndęgrum til haustjafndęgra, žį eru ekki nema tęplega 179 dagar eftir handa hausti og vetri. 

Įstęša žessa er sś aš jörš er lengra frį sól aš vor- og sumarlagi heldur en aš hausti og vetri og gengur žvķ hęgar - en snżst jafnhratt, fleiri dagar komast fyrir į žeim hluta leišarinnar sem liggur fjęr sólu. 

Um sólnįnd og sólfirš hefur veriš fjallaš į hungurdiskum įšur - auk žess mį benda į enn betri umfjöllun į stjörnufręšivefnum. Sólnįnd og sólfirš (stundum skrifaš sólfirrš) fęrast smįm saman til ķ įrinu og eru nś um hįlfum mįnuši į eftir sólstöšum - tķminn frį vetrarsólstöšum til sólnįndardags lengist um 1 dag į tępum 60 įrum. - Žessar fęrslur valda lśmskum vešurfarsbreytingum. 

Žegar fram lķša stundir mun tķminn frį vorjafndęgrum til haustjafndęgra žvķ styttast - śr 186 dögum ķ 179 - og svo aušvitaš aftur og aftur.   


Bleytutķš framundan (syšra)?

Žaš sem af er mįnuši hefur śrkoma veriš undir mešallagi sķšustu tķu įra vķšast hvar į landinu. Snęfellsnes viršist žó skilja sig nokkuš śr en žar rigndi mikiš um helgina. Samanburšur viš lengra tķmabil sżnir blandašri mynd - žvķ septembermįnušir kuldaskeišsins voru talsvert žurrari heldur en algengast hefur veriš į sķšari įrum. 

Sé eitthvaš aš marka spįr viršist nś eiga aš blotna rękilega um landiš sunnanvert og margfaldri mešalśrkomu er spįš nęstu tķu daga. Vonandi kemur hśn žó frekar ķ mörgum skömmtum heldur en ķ einu lagi. 

w-blogg190917a

Kortiš er śr ranni evrópureiknimišstöšvarinnar. Heildregnu lķnurnar sżna mešalsjįvarmįlsžrżsting nęstu tķu daga. Mikiš lįgžrżstisvęši fyrir sušvestan land, en hęš yfir Skandinavķu. Žvķ er spįš aš hér į landi verši sunnanįtt rķkjandi meš mikilli śrkomu. Litirnir sżna hlutfall śrkomunnar af mešallagi įranna 1981-2010. Hlutfalliš er langhęst sunnanlands - allt upp ķ 13-föld mešalśrkoma, en meir en fimmföld į allstóru svęši. Noršanlands er hins vegar bśist viš žvķ aš śrkoma verši undir mešallagi. 

Spįr gera rįš fyrir žvķ aš margar myndarlegar lęgšir heimsęki landiš og nįgrenni žess, allmikil hlżindi fylgi žeim flestum - en svalara loft ęttaš śr vestri skjóti sér inn į milli. 


Augaš óttalega

Fellibyljir hrjį enn eyjar Karķbahafs. Nį nżjasti heitir Marķa og lķtur illa śt. Nżjasta yfirlit fellibyljamišstöšvarinnar ķ Miami hefst į žessum oršum: „Maria is developing the dreaded pinhole eye.“ - Augaš óttalega - ginnungagap. 

Rétt aš lķta į mynd sem kanadķska vešurstofan sżnir okkur žannig aš lesendum sé ljóst hvernig auga af žessu tagi lķtur śt - og geta žį žekkt slķkt sķšar. 

w-blogg180917a

Marķa er nešarlega į myndinni. Augaš - örsmįtt hringlaga gat ķ skżjahulunni umhverfis bylinn sést greinilega - órękt merki žess aš voši sé į ferš. Fellibyljamišstöšin var einmitt aš lżsa yfir 5. aflstigi. Eina huggun er sś aš versta vešriš nęr ekki yfir stórt svęši. Augaš er ašeins um 20 km ķ žvermįl og fįrvišrishringurinn nęr ekki nema 30 til 40 km śt fyrir žaš. Flestar eyjar Karķbahafs eru litlar - mišaš viš hafflęmiš umhverfis og lķkur į aš einstakur stašur verši fyrir fįrvišri eru žvķ ekki miklar - en žaš er örugglega óžęgilegt aš sitja ķ brautinni og bķša. 

Žegar ritstjóri hungurdiska settist nišur til aš skrifa pistilinn var mišjužrżstingur Marķu talinn 950 hPa - er nś 929 hPa. 

Fellibylurinn José er enn į lķfi - heitir meira aš segja fellibylur ennžį ķ višvörunum og fellibyljamišstöšin er ekki enn bśin aš afskrifa hann. En hann hefur fyrir löngu glataš auganu illa. Gęti svosem komiš sér upp nżju - en žaš yrši žį annars ešlis en žaš sem Marķa skartar nś - og oršiš til ķ samvinnu sjįvar og heišhvolfs - hęttulegt samband žaš. 


Aftur hlżtt eftir nokkra svala daga

Óvenjuhlżtt er hér į landi ķ dag (laugardag 16. september) - og var vķša ķ gęr lķka. Nżtt landsdęgurmet hefur žegar veriš sett ķ dag, (ķ annaš sinn ķ žessum mįnuši). Ef einhver frekari tķšindi verša getum viš žeirra ķ lok dags į fjasbókardeildinni. 

Fyrrihluti septembermįnašar hefur almennt veriš hlżr, mešalhiti ķ Reykjavķk fyrstu 15 dagana var 10,0 stig og 9,4 į Akureyri. Reykjavķkurhitinn er +1,9 stigi ofan mešallags įranna 1961-1990 og +0,2 ofan mešallags sķšustu tķu įra og situr ķ 7. sęti af 17 į aldarlistanum. Į 141-įrslistanum er hitinn ķ Reykjavķk ķ 26.sęti. 

Śrkomu hefur veriš óvenjumisskipt um landiš - og óreglulega. Ķ Reykjavķk er hśn um 2/3 hlutar mešaltals, en ķ mešallagi nyršra. Sólskinsstundir ķ Reykjavķk eru vel umfram mešallag.

Ķ pistli į hungurdiskum fyrir 3 įrum (16. september 2014) skilgreindi ritstjórinn eitthvaš sem hann kallaši haustpunkta og sķšan haustsummu. Hśn var reiknuš žannig aš daglegur landsmešalhiti ķ byggš var dreginn frį tölunni 7,5 (haustpunktar dagsins - mķnustölum sleppt), sķšan var į hverjum degi reiknuš summa žessa mismunar (haustsumma). Haustiš taldi hann komiš žegar summan nęši tölunni 30. Aš mešaltali (1949 til 2014) geršist žaš 16. september - en sveiflast mjög til frį įri til įrs - og nokkuš frį einu tķmabili til annars. Žetta er nokkuš ströng skilgreining žannig séš - ekki žarf marga mjög kalda daga til aš haustiš detti inn. Žaš hefur ekki gerst nśna, summan stendur ķ ašeins 2 punktum.

En lķtum į stöšuna į noršurhveli eins og evrópureiknimišstöšin segir hana verša sķšdegis į morgun, sunnudag 17. september.

w-blogg160917a

Hér mį sjį óvenjuhlżja hęš austan viš land. Hśn stendur aš vķsu ekki lengi viš og heldur kaldara loft sękir aš śr vestri eftir helgina. 

Fellibylurinn Jose er enn į sveimi ķ Žanghafinu eša žar ķ grennd og žreytir félaga vora ķ vešurspįm vestra. Honum er żmist spįš į land (varla žó af fellibylsstyrk) eša aš hann falli inn ķ hakkavél vestanvindabeltisins. Reiknilķkön hafa żmist veriš aš fletja hann žar śt eša bśa til śr leifum hans mjög öfluga lęgš. Fjórši möguleikinn er aš hann veslist bara upp žarna austur af og hverfi smįm saman. Enn er ekki nokkur leiš aš segja hver žessara fjögurra helstu möguleika veršur ofan į - eša žį einhver enn annar. 

Višbót ķ dagslok:

Laugardagur 16. september varš sérlega hlżr į landsvķsu - fjóršihlżjasti dagur įrsins. Landsdęgurmet féll og aušvitaš aragrśi dęgurmeta į einstökum stöšvum. Septembermįnašarmet féllu į allmörgum stöšvum, žar į mešal į Hornbjargsvita (sjįlfvirkar frį 1995 og įšur mannašar frį 1946), ķ Bjarnarey, į Fagradal, Breišdalsheiši og Öxi, svo ašeins séu nefndar stöšvar žar sem athugaš hefur veriš lengur en ķ 10 įr. Ekki hefur heldur męlst meiri hiti ķ september į sjįlfvirkri stöš į Seyšisfirši.

Į fįeinum stöšvum varš hįmarkshitinn jafnhįr eša hęrri en nokkru sinni į įrinu [Seyšisfirši, Raufarhöfn, Fonti, Brśšardal, Žórdalsheiši, Kollaleiru, Eskifirši, Dalatanga Skjaldžingsstöšum, Fagradal, Oddsskarši, Sandvķkurheiši, Öxi og Breišdalsheiši].


Ķ vari fyrir vestanvindabeltinu

Nś eru žrķr fellibyljir į Atlantshafi. Vešurfręšingar eru stöšugt spuršir aš žvķ hvort slķkir geti komist til Ķslands. Einfalda svariš er einfalt: Fellibyljir sem slķkir komast ekki til Ķslands - žeir eru hitabeltisfyrirbrigši sem ekki komast ósködduš ķ gegnum vestanvindabeltiš. Hiš flóknara: Žó kemur alloft fyrir aš hlżindin og rakinn sem fellibyljum fylgja geta oršiš aš „fóšri“ fyrir snarpar lęgšir. 

Žannig lęgšir hafa alloft komist til Ķslands og stöku sinnum valdiš foktjóni - jafnvel miklu. Sömuleišis hefur einnig komiš fyrir aš miklar rigningar hafa fylgt leifum fellibylja hér viš land, jafnvel žó vindtjóns hafi ekki gętt. 

Fyrir allmörgum įrum (2001) birtist grein ķ tķmaritinu „Journal of Climate“ žar sem höfundar töldu fjölda žeirra fellibylja sem umbreytast ķ kerfi į noršurslóšum - žeirrar geršar sem ritstjóri hungurdiska kallar gjarnan „rišalęgšir“. Sömuleišis veltu žeir vöngum yfir žeim skilyršum sem żttu undir slķka ummyndun - og į hvaša tķma įrs lķkur vęru mestar į henni.

Nišurstöšur voru ķ grófum drįttum žessar (raštölur ekki žeirra):

1. Um 46% fellibylja/hitabeltisstorma Atlantshafs ummyndast ķ rišalęgšir. Lķkindi į žvķ aš žaš gerist eru meiri seint į fellibyljatķmanum (október) heldur en snemma (jślķ). 

2. Ummyndun į sér oftast staš milli 30°N og 40°N snemma og seint į fellibyljatķmanum, en į 40°N til 50°N seint ķ įgśst og ķ september. Samkeppni tveggja orsakažįtta veldur žessu. Annars vegar er sķšsumarsupphitun sjįvar, myndunar- og višhaldssvęši fellibylja stękkar svo lengi sem sjįvarhiti hękkar. Ķ september fer svęšiš aftur aš dragast saman. Rišalęgšamyndun breišist hins vegar til sušurs žegar kemur fram ķ september og nęr žį um tķma einnig til žess svęšis žar sem fellibyljir geta myndast (įšur en žaš hörfar aftur til sušurs).

3. Žegar fellibyljir byrja ummyndun getur styrkur žeirra breyst snögglega, żmist žannig aš lęgšin grynnist eša dżpkar. Rśmur helmingur žeirra fellibylja sem nį aš ummyndast ķ djśpar lęgšir į uppruna sinn ķ sjįlfu hitabeltinu - sunnan hvarfbaugs, gjarnan nęrri Gręnhöfšaeyjum eša į įmóta breiddarstigi. [Hreinręktašir fellibyljir eru lķklegri en bastaršar]. 

4. Um 50% af styrkbreytingu mį skżra meš žeim tķma sem tekur lęgšina aš komast į milli fellibylja- og rišasvęšanna. Bęši grunnar og djśpar hitabeltislęgšir geta dżpkaš eftir ummyndun, en žęr grunnu (mišjužrżstingur 990 hPa eša meiri) žurfa žį aš komast ķ riša įšur en 20 klst eru lišnar frį žvķ aš žęr yfirgefa fellibyljasvęšiš.

Žetta hljómar nokkuš tęknilega - en er skżrt betur śt ķ nokkrum pistlum sem ritstjóri hungurdiska skrifaši fyrir allmörgum įrum og finna mį į vef Vešurstofunnar undir fyrirsögninni fellibyljir (1-7). 

En lķtum į stöšu dagsins (föstudags 8. september).

w-blogg080917a

Kortiš er spį evrópureiknimišstöšvarinnar um hęš 500 hPa-flatarins og žykktina sķšdegis į föstudag 8. september. Jafnhęšarlķnur eru heildregnar og žvķ žéttari sem žęr eru žvķ meiri er vindurinn. Žykktin męlir hita ķ nešri hluta vešrahvolfs, žvķ meiri sem hśn er žvķ hlżrra er loftiš. Viš sjįum heimskautaröstina hringa sig um noršurhvel - svęši žar sem jafnhęšarlķnur eru žéttar og žykktarbratti er jafnframt mikill. 

Mikiš lęgšardrag liggur til sušurs eftir Noršur-Amerķku austanveršri og nęr nęrri žvķ sušur į fellibyljaslóšir - en ekki alveg. Söšullinn milli vestanįttarinnar strķšu og hęgrar austanįttar - og svo noršan- og sunnanįtta (vestan og austan viš) situr į kortinu ekki langt noršur af fellibylnum Irmu - ekkert mjög miklu munar aš lęgšardragiš noršan viš kręki ķ bylinn og bjargi Flórķda - en spįr segja žó aš žaš muni ekki gerast. (Aš vķsu aš lokum - en um seinan, langt inni į meginlandinu). 

Fellibylurinn smįi, Katia, er alveg ķ vari, og Jose berst til vesturs meš hęgri austanįttinni ķ hįloftunum. En mjög veik noršvestanįtt er ekki langt fyrir noršaustan hann, ķ kringum veika lęgš sem situr talsvert fyrir sunnan Asóreyjar. Austanįttin sem ber Jose er žvķ e.t.v. ekki varanleg. Spįr vita ekki enn hvert leišir hans liggja ķ framtķšinni. Hann er enn aš dóla sér į spįkorti sem gildir eftir 10 daga - įn žess aš hafa vališ Bandarķkin eša hęttulegt rišasvęšiš noršurundan. Hann gęti žess vegna dottiš śt ķ röstina um sķšir og borist hingaš eša til Evrópu - eša bešiš bana yfir svölum sjó įšur en žangaš er komiš. 

Žaš er ekki hęgt aš yfirgefa žetta kort įn žess aš benda į hlżja hrygginn yfir Noršur-Kanada. Žar nęr 5700 metra jafnžykktarlķnan noršur fyrir 60. breiddargrįšu - hlżtur aš vera óvenjulegt ķ september. Enda fréttist žar af meira en 30 stiga hita ķ dag. Hins vegar er kalt į eyjunum - gaddfrost.  

Greinin sem vitnaš var til:

Hart, R.E og J. L. Evans, 2001: A climatology of the extratropical transition of Atlantic tropical cyclones. J. Climate, 14, 546–564.

 


Nęsta sķša »

Um bloggiš

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Höfundur er vešurfręšingur og įhugamašur um vešur.

Fęrsluflokkar

Okt. 2017
S M Ž M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

Nżjustu myndir

  • w-blogg211017e
  • w-blogg211017d
  • w-blogg211017c
  • w-blogg211017b
  • w-blogg211017a

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (21.10.): 272
  • Sl. sólarhring: 415
  • Sl. viku: 1708
  • Frį upphafi: 1497606

Annaš

  • Innlit ķ dag: 254
  • Innlit sl. viku: 1553
  • Gestir ķ dag: 236
  • IP-tölur ķ dag: 233

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband