Bloggfrslur mnaarins, september 2014

loftvogarvaktinni

tt hvassviri su leiinleg getur veri gaman a fylgjast me hegan loftvogarinnar smatrium undir slkum kringumstum. fyrri t voru engar tlvuspr og loftvogin mikilvgt sptki - kvikasilfursloftvogir voru mjg va til og spmenn notuust vi dsarloftvogir. r skstu gtu komi a miklu gagni - var banka vogina 15-mntna fresti (ef hreyfingin var mikil) og staan ritu niur millimetrapappr. Mtti sj helstu rstikerfi fara hj - jafnvel hin smstu.

En n segja tlvurnar okkur etta allt fyrirfram - reyndar hafa r ekki alltaf rtt fyrir sr og v sur eftir v sem rstikerfin eru smrri og lengra er sp fram tmann. Vi ltum 4 kort r sprunu evrpureiknimistvarinnar fr hdegi mnudag 29. september. au sna rstibreytingar nstu tvo slarhringana. r eru bsna strgerar - mia vi sm kerfanna.

w-blogg30914a

Fyrsta korti gildir kl. 6 a morgni rijudags. fer snarpasta kerfi hj. Jafnrstilnur eru heildregnar, ykktin er snd me daufum strikalnum en rstibreyting sustu 3 klst. er snd lit. Rauur litur snir rstifall, en blr rstiris.

Lgin litla fyrir suvestan land er mjg krpp, rstingur fellur um nrri 18 hPa ar sem mest er undan henni. Enda er frviri sunnan vi lgarmijuna - s a marka spna. Vi virumst tla a sleppa a mestu - en slr landsynningsstrengur sr inn landi um a leyti sem korti gildir og nstu klukkustundirnar ar eftir. nnur lg (s sem olli illvirinu dag - mnudag) er vestast Grnlandshafi og skir aeins sig veri. Lgirnar snast n hring um hvor ara - um einhverja sameiginlega miju ofar verahvolfinu.

Nsta kort snir stuna kl. 21 anna kvld (rijudagskvld 30. september).

w-blogg30914b

Hr er gamla lgin (merkt 2) gengin endurnjun lfdaga og er norvesturlei rtt fyrir vestan land. Henni fylgir rstifall - ekki nrri v eins miki og undan morgunlginni - en samt -9,0 hPa remur klukkustundum. a tknai einhvern tma stormstyrk (>20 m/s). Hin lgin er hr suausturlei hringlei sinni.

nsta korti, en a gildir kl. 9 mivikudagsmorgni 1. oktber, er s lg (erfitt er a fylgja essu eftir) komin upp a Vesturlandi.

w-blogg30914c

Hafa n lgirnar nrri v sameinast eina. Ekki er verulegt rstifall undan essari hrinu - en ess sta er skyggilegt rstiris, tp 12 hPa sem fylgir kjlfari. Svona nokku var fyrri t enn gilegra heldur en rstifalli. rstifall - tt miki s - gefur smadraganda a illvirinu - ekki langan - en samt. Mjg miki rstiris er oft kafast strax eftir a a byrjar - skellur illviri einfaldlega um lei og loftvog fer a rsa.

a rar okkur nokku n dgum a tlvusprnar gefa miklu meiri fyrirvara heldur en loftvogin ein auk ess sem r eru endurnjaar mist 6 ea 12 tma fresti. Sp reiknimistvarinnar dag gefur sterklega til kynna a rstiri s yfirvofandi. Vi vitum n hvers konar lgir ea nnur kerfi eru ferinni - og vi hverju m bast - jafnvel tt spin gangi ekki eftir smatrium.

En svo framhaldi? Sasta korti essari syrpu snir rstibreytingar mivikudagskvld kl. 24.

w-blogg30914d

Lgirnar eru n sameinaar fyrir noran land - en n og mjg vaxandi lg er suur hafi. riggja stunda rstifall samfara henni er hr mest um 11 hPa - ekki srlega efnilegt.

Skyldu einhver veurnrd enn stunda loftvogarbank?


Lgagangur

N kemur upp sgild veurstaa. Vi verum skotlnu illvira - a er hins vegar ekkert srstaklega veri a mia okkur, tilviljun rur mestu hvar verstu vindstrengirnir lenda - kannski sleppum vi a mestu.

En vi ltum veurkort r lkani evrpureiknimistvarinnar og gildir a kl. 18 sdegis mnudag.

w-blogg290914a

etta er hefbundi veurkort. Jafnrstilnur eru heildregnar, jafnhitalnur 850 hPa-fletinum eru strikaar og 6 klukkustunda uppsfnu rkoma er snd me litum. Kvarinn batnar vi stkkun.

Hin sgilda staa er s a mjg djp og vttumikil lg nr fullum roska nrri suurodda Grnlands. Hn beinir mjg kldu lofti fr Norur-Kanada t yfir Atlantshaf - til mts vi hljan loftstraum sem kemur r suvestri norvesturhli Asreyjaharinnar.

Lgin djpa veldur sunnanstormi landinu, mikilli rkomu um landi sunnan- og vestanvert. Njar lgir myndast n mtum hlja og kalda loftsins langt suvestur hafi. essar lgir eru eins mismunandi og r eru margar - sumar litlar en arar allstrar ea strar. r eiga a sameiginlegt a dpka mjg sngglega og a veur kringum r er oft mjg hart.

Lg dagsins, vi Suur-Grnland, er djp mia vi rstma - um 955 hPa miju. rstingur hr landi enn eftir a mlast undir 950 hPa hr landi september [a v mun koma]. Lofti sem fr Kanada kemur er bsna kalt - vi sjum -15 stig 850 hPa yfir Baffinslandi og a -5 stiga jafnhitalnan liggur strum sveig langt austur Atlantshaf. Smuleiis sjum vi +15 stig ar sem raua rin myndinni byrjar.

Lgin litla suvestur hafi er hr mjg rt dpkandi og reiknimistvar sp frviri sunnan vi hana rijudag. En hn er ekki str um sig og v eru mestar lkur v a vi sleppum alveg vi a versta. - En rtt er a fylgjast me textaspm Veurstofunnar.

Eftir a essi lg er bin a skila sr - gti nnur komi kjlfari, kannski fimmtudag - of snemmt er a velta vngum yfir braut hennar, eli og afli.


Hitafar yfir Keflavkurflugvelli sustu sex ratugi - 3. fangi

fyrri pistlum smu fyrirsagnar var fjalla um hitafar hloftunum yfir Keflavk sustu sex ratugina rma. fyrsta pistlinum liti yfirborsmlingar og 850 hPa h, en rum um hitafar 700 hPa og 500 hPa-fltunum, riggja og fimm klmetra h. Hitarun er ekki alveg me sama htti essum hum llum - en a sameiginlegt a hiti hefur veri hrri essari ld heldur en fyrstu rum essara athugana og srstaklega hlrri en fyrir um 30 rum.

N frum vi upp 300 hPa og 200 hPa-fletina. S fyrri er nrri 9 klmetra fr jr (hin sveiflast miki fr degi til dags), 200 hPa flturinn er a jafnai um 11 klmetra h. Hr norurslum er 300 hPa flturinn svipari h og verahvrfin - mist nean ea ofan eirra. Heimskautarstin - aalvindrst okkar slum er oftast ar nrri.

Frin segja a hlnun verahvolfinu af vldum aukinna grurhsahrifa i a klna muni heihvolfinu - ef ekkert anna breyttist. Auveldast er a gera sr etta hugarlund me v a gera r fyrir v a verahvolfi blgni ltillega vi hlnunina - vi a lyftast verahvrfin upp. a sem lyftist klnar.

Lgri fltur essa pistils, 300 hPa eru nrri verahvrfum. Hlnar ar ea klnar? a er ekki gott a segja - tilfrsla heimskautarastarinnar getur ri jafnmiklu um run hitans. Efri flturinn, 200 hPa er nrri v alltaf ofan verahvarfa hr vi land. Skyldi hafa klna ar sustu ratugum?

Fyrri myndin snir hitarun a vetrarlagi (mia vi desember til febrar). Daufgr lna snir mealhita vetrar fr ri til rs 300 hPa, en ykkdregin lna snir 10-ra kejumealtl. Grnar strikalnur sna vetrarhita 200 hPa en ykkdregin grn lna snir 10-ra kejumealtl.

w-blogg250914d

Vinstri kvarinn snir hita 300 hPa - en s til hgri vsar til 200 hPa-flatarins. Eins og sj m munar ekki nema um 4 stigum mealhita fltunum tveimur. Vetrarhiti 300 hPa virist ekki hafa breyst miki sustu 60 rum - en greinilega hefur klna 200 hPa. Aalklnunin tti sr sta 8. ratugnum - en ekki nlega.

Sari myndin snir sumarstandi - merkingar eru r smu, nema hva kvrunum er n 1 stig milli merkinga - en eru 2 stig myndinni a ofan.

w-blogg250914c

sumrin hefur klna nokku hratt 8. ratugnum 200 hPa - rtt eins og vetrum. En hr er hitinn almennri niurlei allan tmann bum fltum.

Allt sem vi hfum s til essa er samrmanlegt hugmyndinni um veurfarsbreytingar af vldum aukinna grurhsahrifa. Tmasetningar eru ekki auskranlegar. Fleira gti ri jafnmiklu ea meira um hitarunina - t.d. breytingar vindttum - ea breytingar legu ea styrk heimskautarastarinnar. Rtt er a draga ekki of miklar lyktanir - sturnar hafa ekki veri negldar niur og enn verur a rtta a samfellur geta leynst ggnunum og ekki fullvst a runin hafi veri nkvmlega svona raun og veru.

Einn ea tveir pistlar til vibtar sama efnisflokki ba birtingar.


Lgir gerast skari

Dmi finnast um illviri af fullum vetrarvindstyrk september - en algeng eru au ekki. September r hefur a mestu sloppi vi sk veur, stormdagar bygg hafa a vsu veri nu en enginn eirra hefur n mli. Stormur hefur mest ori sex byggarstvum sama daginn - a er ekki miki.

En n er staan annig a spr eru farnar a sna lgir sem bta. Vonandi sleppum vi samt vi bit eirra - alla vega virumst vi sleppa alveg vi mjg krappa lg sem a fara hratt til austnorausturs skammt fyrir suaustan land anna kvld (laugardagskvldi 27. september).

Ltum vindasp harmonie-lkansins sem gildir kl. 21 laugardagskvld.

w-blogg270914a

Hr er lgin skammt suur af rfum. N er auvita vst hvort spin hittir rtt - en auvita eiga hagsmunaailar a gefa textaspm Veurstofunnar gaum ar til lgin er gengin hj.

Vindtt er snd me rvum - v lengri sem r eru v meiri er vindhrainn. Vindhrai (10-mntna mealtal) er lka sndur lit, kvarinn batnar s korti stkka. rauleita svinu er sp meiri vindhraa en 24 m/s - tu vindstigum ea meir. Athuga ber a spin gildir aeins kl. 21 - fyrr um kvldi er raua svi vestar og sar verur a komi austar. Vi sjum lka smtt brnleitt svi, ar er vindur meiri en 32 m/s - 12 vindstig ea frviri.

kortinu m einnig sj hvtar heildregnar lnur. r gefa hmarkshviu nstlina klukkustund til kynna - jafnhmarkshviulnur (heldur langt or). Innsta lnan snir 45 m/s og gulum ferningi m sj 49 m/s. Hreint skyggilegar tlur yfir opnu hafi - svona tlur sjst alloft bylgjubrotum vi h fjll - en sjaldnar ti sj.

Vindurinn er miklu sterkari sunnan vi lgarmijuna heldur en noran hennar. Slkt er algengt lgum sem dpka me asto heimskautarastarinnar og f snning sinn r niurdrtti hennar verahvrfunum. En ekki meira um a a sinni.


Hitafar yfir Keflavkurflugvelli sustu sex ratugi - 2. fangi

fyrri pistli var fjalla um hita Keflavkurflugvelli og um 1400 metra h yfir honum fr v skmmu eftir 1950. N verur liti aeins ofar lofthjpinn, upp 700 hPa og 500 hPa fletina. Fyrrnefndi flturinn er tplega 3 klmetra h en s sarnefndi rmlega 5 klmetrum - er komi upp mitt verahvolf - ea rmlega a.

Meginatrii hitans stinni og 850 hPa var mikil hlnun eftir 1985 - htt tv stig vetrum s mia vi 10-ra mealtl. ur hafi klna nokku - vi jr byrjai klnunin strax hafsrunum svonefndu (1965 til 1971) - en s klnun var talsvert minni suvestanlands heldur en flestum rum landshlutum. Hafskuldans gtti ekki alveg eins miki 850 hPa og vi jr og 10-ra mealtali ni hmarki uppi runum 1962 til 1971, en 1956 til 1965 niri.

Sumarhitinn var einnig lgmarki um 1980 - en hkkai mun meira eftir a heldur en hann hafi lkka ur.

En hva gerist 3. og 5. klmetra h? Fyrri myndin snir vetrarhitann. Vi notum hr aljaveturinn (desember til febrar). a er gert vegna ess a efstu fltunum sem vi ltum essari pistlar er vetri fari a halla mars.

w-blogg250914a

Gru ferlarnir vsa til 700 hPa-flatarins og a gerir kvarinn til vinstri einnig, strikaar lnur einstk r, en breiari lnan snir 10-ra mealtl. Mealtlin eru skr sasta r hvers 10-ra tmabils. Grnu ferlarnir sna hita 500 hPa sama htt - hr er a kvarinn til hgri sem gildir.

a sem fyrst m vekja athygli er a hafsrakuldinn sst alls ekki - kaldara er vetrum fyrir 1960 heldur en sjunda ratugnum. a er hinn frgi hlindavetur 1964 sem rs lengst upp. ess m geta framhjhlaupi a hafsrakuldinn sst lka illa ea ekki samstumlingum r borkjrnum Grnlandsjkuls. Vi verum a hafa essa vitneskju huga egar mlingar r grnlandsborkjrnum langt aftur tmann eru tlkaar sem mling hitafari einstakra ra ea stuttra tmabila hr landi.

Fr og me 1974 klnar verulega, 10-ra mealhiti 700 hPa hrapar um htt 2 stig og litlu minna 500 hPa. Eftir 1985 hkkar hitinn aftur - hgt fyrstu - en san mjg kvei upp r aldamtum og hefur san veri mjg hr - en ekki hrri heldur en fyrra hmarki. etta sara hmark er ori lengra en a fyrra.

er a sumari, jn, jl og gst sama veg.

w-blogg250914b

essi mynd er lk hinni fyrri. Hr sst kuldi hafsrunum - en san hlnar hratt fram til 1985 [0,8 stig 700 hPa og um 1,0 stig 500 hPa]. San hefur hlna um 0,5 stig 700 hPa, en heldur minna 500 hPa. 500 hPa eru sumrin 1995 og 2010 hljust. etta er bsna lkt v sem er niur vi jr.

En getum vi treyst essum mlingum? Mjg lklega er samfellur a finna eim - aeins spurning hvenr og hversu miki. Hloftakannar hafa breyst mjg tmabilinu sem og fleiri atrii mlinganna. Hin lka hegan sumars og vetrar - og gott samband mlinga 850 hPa og niur vi jr auka traust okkar. En frekari rvinnsla gti breytt myndunum.

a sem ritstjrinn er hrddastur um er a endurgreiningar stru reiknimistvanna muni vera ltnar valta yfir mlingarnar - taldar rttari. S er tilhneigingin. a er auvita hi besta ml egar mlingum og reikningum ber saman strum drttum.

nsta hloftapistli verur liti hitafar 300 og 200 hPa-fltunum yfir Keflavkurflugvelli sama tmabili.


Smvegis um sumarhita Sklafelli

Vi ltum sumarhita Sklafelli tilefni umru um skaflinn Gunnlaugsskari, en varla er anna a sj en hann lifi sumari 2014 af.

Hitamlingar hafa veri gerar Sklafelli austan Esju fr v vori 1996. etta er erfiur staur til veurmlinga. Grarlegur vindur er algengur og auk ess oft mikil sing. Samt er mesta fura hva hitamlingarnar eru heillegar. Feinir vetrarmnuir hafa dotti alveg t og stin var samfellt lagi fr v jn 2009 ar til seint jl 2010. Sumur eirra tveggja ra vantar v mlingarnar.

Taflan hr a nean snir mealhita mnaanna jn til gst (sumarh) C, fjlda athugana egar hiti var meiri en 10 stig (t>10) og hitasummu ofan 10 stiga (sum>10). Klukkustund egar hiti mlist 11 stig fr telst eitt summustig, klukkustund me 20 stiga hita fr 10 summustig. Nest er lna me mealtali tmabilsins.

rt>10sum>10sumarh
199699146,05,01
1997177448,05,47
1998104137,45,81
1999214559,95,37
2000166356,95,47
20011511,54,69
2002111203,75,20
2003229578,06,93
20042391007,46,41
2005148271,25,38
200688113,15,09
2007177235,66,04
2008213652,46,14
2009
2010
2011124167,35,29
2012266428,66,70
2013156537,95,10
20146165,65,95
me152348,35,65

Hiti mnaanna jn til gst 2014 var 0,3 stigum yfir meallagi allra ranna. Aftur mti var fjldi athugana me hrri hita en 10 stigum ekki nema 61, 91 frri en mealsumri. etta er nstlakasta sumar tmabilsins hva etta varar (2001 var enn slakara). Einnig er srlega athyglisvert hversu lg summan er, 307,7 stigum undir meallagi (lka nstlgst).

Sklafelli var jnmnuur hljastur mnaanna jn til gst, Reykjavk var hann kaldastur eirra. Jnmnuur 2014 var reyndar hljasti jn sem mlst hefur Sklafelli (athuga a 2009 og 2010 vantar). Mealhitinn var 6,2 stig.

Svo geta menn velt vngum yfir essum tlum og lfi Gunnlaugsskarsskaflsins.


Hitafar yfir Keflavkurflugvelli sustu sex ratugi - 1. fangi

Eins og oft ur hallast texti dagsins tt til veurnrda - vst um almennan huga. tlunin er nokkrum pistlum a fjalla um hitafar hloftaathugunum yfir Keflavkurflugvelli san um 1950. Kemur mislegt ljs. v er ekki a neita a ritstjrinn er ekki alveg rlegur yfir samfellu gagnaraanna og trlegt er a hn arfnist heldur meiri yfirlegu en ri verur vi essum vettvangi.

En leggjum samt djpi. Myndir dagsins sna hita stinni sjlfri og hita 850 hPa-fletinum. S fltur er oftast 1300 til 1400 metra h yfir sjvarmli. Samband hans vi jr er oftast nokku gott og samrmis a vnta hitafari - enda kemur ljs a svo er.

w-blogg240914a

Myndin snir mealhita mnaanna desember til febrar (aljavetrarins) Keflavkurflugvelli fr ri til rs 1953 til 2014 (dauf gr lna), tu ra mealtal smu gagna (brei svrt lina). Grn strikalna snir hita 850 hPa-fletinum smu r (byrjar reyndar 1952) og breia grna lnan 10-ra kejumealtal hans.

Lrtti kvarinn til vinstri snir mealhita stinni, en s til hgri mealhita 850 hPa. Um 6,8 stigum munar fltunum tveimur.

Vi sjum strax a hiti 850 hPa og vi jr fylgist vel a. Kaldir vetur 850 hPa eru lka kaldir niri stinni. etta er lka nokku kunnuglegur ferill - frekar hltt um 1960 - san klnandi veurfar - kaldast um 1980 en san hlnandi - og srstaklega nju ldinni. etta ga samrmi eykur traust okkar hloftamlingunum.

San er a sumari. er samband jarar vi 850 hPa-fltinn ekki alveg eins gott og a vetrarlagi.

w-blogg240914b

rtt fyrir allt er samrmi gott milli flatanna. Kld r fylgjast a. Mealhitamunur er aeins meiri en a vetrum ea 7,8 stig.

a sem mesta athygli vekur er a munurinn er nokku breytilegur eftir tmabilum. Hann helst mta mikill fr upphafi og fram undir 1980 - minnkar san og vex loks aftur eftir aldamt. Hitamunurinn nju ldinni er samt mta mikill og hann var mestur um og upp r 1960 (snist meiri en hann er). En hr verur a jta a samfeldni mlinganna Keflavkurflugvelli sjlfum hefur ekki veri negld - n samfeldni hloftaathugana. a er t.d. hugsanlegt a samfella hafi ori egar stin var flutt fyrir nokkrum rum. Hlnun er mikil bi uppi og niri en, a sj, meiri niri.

Hr m lka benda smatrii eins og sumari 1984. er a tiltlu mun hlrra uppi 850 hPa heldur en vi jr - vllurinn var allt sumari svlu sjvarlofti - en ekki 850 hPa-flturinn. Sumari ur (1983) voru bi hiti vellinum og uppi nnast botni.

En framhald sar - ofar lofti.


Aeins meira af eldmistri

Fyrir nokkrum dgum var ess geti hr hungurdiskum a ritstjrinn minntist ess a hafa s eldmistur tvisvar ur (en n). Srlega minnissttt var mistur jl 1980 - en flykktust menn a gosstvum Gjstykki srlega gu veri - og tluveru mistri - sumir hafa sjlfsagt hsta. Ritstjrinn var reyndar ekki eim hpi en minnist mistursins vel er a l yfir Suvesturlandi.

Eitthva voru menn efins um a mistri vri raun fr jareldinum - og meira a segja m sj um a tala blum a a kmi fr Evrpu. En svo var rugglega ekki. Hitt tilviki sem liggur minni ritstjrans er fr dgum skjugossins 1961 - a vsu var ekki lttskja og hi dularfulla mistur st ekki nema einn dag heimaslum Borgarfiri.

Hgt er a finna essi tv tilvik veurathugunum - Krflumistri er til ess a gera greinilegt ar - enda ekki miki um forgangsveur . a er nefnilega annig a mistur hefur mjg lgan forgang veurathugunum - eiginlega gengur allt anna fyrir. S einhver rkoma - er misturs ekki geti, ekki heldur s sandfok ea skafrenningur. Mistur verur meira a segja a vkja fyrir rkomu grennd.

a gerir lka erfitt fyrir a inaarmistur fr Evrpu var mjg algengt rum ur - miklu algengara heldur en sari ratugum - varla er nokkur lei a finna skjumistri nema a vita af v fyrirfram egar fari er a leita. Ekki er a srlega vsindalegt - en verur samt a duga.

Fjldi annarra gosa hefur gengi yfir sustu sex ratugi - en au hafa flest veri vegin. Vi munum ltilshttar mistri gosinu Fimmvruhlsi - en nnur gos hafa aallega skila sku t andrmslofti - gosi Eyjafjallajkli 2010 og a stra Grmsvtnum 2011 skiluu sr greinilega inn veurathuganir sem sandfok og moldrok - en sur sem eldmistur.

Til vibtar essum skavnkum vi leit mistri ntmanum er a mnnuum athugunum sfkkar - en egar um jafn stran atbur eins og mistri nna um helgina er a ra - skiptir a ekki svo miklu - hann skilar sr vel.

En ltum n hlutfallstlur misturs essum remur mnuum, oktber 1961, jl 1980 og september 2014 (ar til n).

w-blogg230914c

Lrtti sinn snir hlutfallstlu - hsta mguleg er sund, vru mistur vi allar athuganir. Lrtti sinn snir daga oktber 1961. a er ekki tilviljun a misturhluturinn hkkar egar gosi byrjar. Vindur var mjg hvass ann 29. og 30 - en fremur hgur 27. og 28.

w-blogg230914d

Krflumistri jl 1980 kemur mjg vel fram um mijan mnuinn. Enda var a haft eftir fringi a etta vri a vera mesta sprungugos fr Skaftreldum. Hva um a - tt sum sari Krflugos vru meiri - minnist ritstjrinn ekki misturs fr eim - e.t.v. finnst a ef vel er leita. Sj m misturhlutfalli hrkkva upp r llu valdi lok mnaarins - etta er hi hefbundna Evrpumistur og fylgdi v ein minnisstasta hitabylgja sari hluta 20. aldar.

A lokum er hr lnurit fyrir gosi n. ljs kemur a a sktur hinum bum ref fyrir rass.

w-blogg230914e

laugardaginn var (ann 20.) var mistur gefi um a bil riju hverri athugun - auk ess hefur mistur veri viloandi fleiri daga en ekki - enda mun vera um eitt mesta sprungugos a ra - san... Ritstjrinn leyfir sr a segja gosi vera Holu - er a eitthva verra en anna? Holugosi 2014 hljmar nokku vel?

Ef til vill m finna mistur Heklugossins 1947 og skjugosanna rija ratugnum veurathugunum s eftir eim leita.


leit a hausti 6 [rkoma - slydda - snjr]

Haustleitin heldur fram. Vi ltum dag rkomumagn - og skiptin yfir slyddu og snjkomu. Hvenr vera au? Eykst rkoman sngglega haustin?

w-blogg210914a

essi mynd snir uppsafnaa, daglega rkomu llum veurstvum 1949 til 2013. Lrtti sinn snir magni - en tlurnar skipta ekki mli essu samhengi. a sem vi viljum frast um er hversu rkoman breytist fr degi til dags, hlutfallslega. Lrtti sinn snir mnui rsins, reyndar btur ri halann sr - 18 mnuir eru kvaranum. Vi sjum rstirnar heild betur me essu lagi heldur en a klippa um ramtin til beggja handa.

Gri ferillinn snir alla rkomu. Vi sjum a vorin og fram eftir sumri er rkoman um helmingur ess sem gerist sari hluta rsins. Reyndar virist draga r rkomunni strax fr v um mijan nvember fr v sem hn er mest oktbermnui. essari mynd er 15. oktber rkomumesti dagur rsins - en 4. jn s urrasti. Vi skulum hafa huga a snjr skilar sr berandi sur rkomumla heldur en regn - rkoma yfir veturinn er v trlega talsvert vanmetin.

rtasveifla rkomunnar rst mest af stugleika lofts, rakamagni og vindhraa. Loft er a jafnai stugast vorin, auk ess sem dregur r vindhraa. Stugleikinn og rakamagn kvara kef rkomunnar - en vindur stular a v a fra rakt loft a sunnan til norurs ar sem a ttist - auk ess sem hann hefur mjg mikil hrif myndun rkomu vi fjll - hann kemur sfellu me rakt loft upp a fjalli, stular a v a a lyftist ar og skili rakanum sem rkomu til jarar. Fjalla- og skilarkoma er v meiri ann tma rsins sem vindur er meiri - og egar hva styst er mjg hltt loft fyrir sunnan land. Skrattur rkomunnar er hins vegar tvskiptur - annar vegar er hann str yfir blsumari - er loft stugast yfir landi og san aftur vetrum egar sjr er hljastur mia vi loft yfir honum.

myndinni sjum vi a hausti einkennist af vaxandi rkomu, en hvenr byrjar a myndinni? a er engin ein dagsetning sem pir okkur og segir: Hausti byrjar hr. En samt er greinilegt a einhver breyting verur um og upp r mijum gst - kannski a hfudagurinn (29. gst) henti sem upphafsdagur haustrigninga.

Bli ferillinn myndinni snir rstasveiflu slyddu- og snjkomumagns. Ferillinn byrjar a hreyfast upp vi september, en talsvert stkk verur kringum 24. oktber. settu forfeur okkar fyrsta vetrardag. Menn eru sammla um a hausti hljti a byrja fyrr - en greinileg ttaskil vera nrri fyrsta vetrardegi. a er skemmtilegt a samsvarandi rep vorin er kringum sumardaginn fyrsta.

Hin myndin sem vi ltum dag snir hlut snjkomu og slyddu heildarrkomunni.

w-blogg210914b

Hr snir gri ferillinn hlut slyddu og snjkomu samanlagt heildarrkomu hvers dags. Hr sst repi kringum 24. oktber mjg vel - en anna rep, kringum 15. september, er lka bsna berandi. Bli ferillinn snir snjkomuna eina og sr - ar er ekkert srstakt rep sari hluta oktber - frekar a slkt finnist kringum mijan desember. Fyrir 15. september m heita a snjkomuhlutfalli s nlli. Hst er hlutfalli kringum jl og ramt - hvort a er raunverulegt hmark ea tilviljanakennt vitum vi ekki.

Samandregi m segja a vi sjum hr rj fanga komu haustsins. (i) rkoma vex sari hluta gstmnaar, (ii) um mijan september fer a bera slyddu rkomunni og snjr fer aeins a gera vart vi sig og (iii) um 25. oktber stekkur tni slyddu og snvar upp - sasti hluti haustsins tekur vi (veturinn kveum vi a rstirnar su ekki nema tvr).


Smvegis um hafsml norurhfum

Brnunarskeii sumarsins er n loki norurhfum og hafsekja fer aftur a aukast. ekjulgmarki r var svipa og fyrra en meira heldur en sumarlok 2012. Svipa mun vera me heildarrmmli - a er llu meira heldur en 2012.

Heimildir um heildarekjuna ykja nokku reianlegar aftur til upphafs samfelldra gervihnattamlinga 1979. Unni er baki brotnu vi a samrma eldri athuganir og mlingar. Menn hafa lka reynt a reikna rmml ssins aftur tmann - og nota til ess mlingar og lkn. Telja verur a sustu rin hafi tekist a mla rmmli allvel, og bta r mlingar lka rmmlstlanir aftur tmann.

tla er a n gstlok hafi heildarrmml ssins veri um 8150 rmklmetrar, 37% minna en meallag gstlok runum 1981 til 2010. - Ltilshttar brnai eftir a - en varla teljandi. Mealykkt n er talin vera um 30 cm meiri heldur en bi fyrra og 2012. Meallgmarksrmml tmabilsins 1981 til 2010 er tali hafa veri 12.300 rmklmetrar.

ggnum sem taka til ranna fyrir 1980 [egar ritstjrinn var nkominn r nmi] var tala um a lgmarksrmmli lok sumars s um 21.000 rmklmetrar. Ekki ber essu alveg saman vi nrri tlur um rmml 1979 - en ltum a vera.

En mlingar benda til ess a smagni hafi a jafnai rrna um tpa 300 rmklmetra ri essu 35 ra tmabili. Sveiflur eru tluverar - einkum ratugakvara - s gagnarum trandi.

vetrum er heildarsekja Norurshafinu sjlfu og Kanadska norurslaeyjaklasanum nnast alltaf hin sama - s ekur essi svi alveg - nema rfar vakir. Hins vegar er tluverur breytileiki fr ri til rs jaarslum ssins, t.d. vi Austur-Grnland og enn meiri Barentshafi, vi Labrador og austur Beringshafi.

Hafsinn er hluti af ferskvatnsbirgum Norurshafsins. Yfirborssjr er mun seltuminni shafinu heldur en suur Atlantshafi - og reyndar er selturri sjrinn ekki ykkur - undir er alls staar saltari sjr.

Ferskvatnsbirgirnar eru skilgreindar nokku srviskulegan htt - a er a magn af sltu vatni sem arf til ess a ynna seltu sjvar r 34,8 seltueiningum niur ann seltustyrk sem raunverulega er til staar. essir reikningar hafa veri gerir. tkoman er s a shafinu su a jafnai 84.000 rmklmetrar af ferskvatni - ar af eru 10.000 rmklmetrar bundnir s lok sumars.

essum birgum er vihaldi af afrennsli af landi, innstreymi seltuminni sjvar (<34,8 einingar) gegnum Beringssund og mismun rkomu og uppgufun.

Birgirnar liggja ekki jafndreifar - miklu meira af ferskvatni er Alaskamegin shafinu. Myndin snir giskun sem birtist grein 2006 [tilvitnun sst betur s myndin stkku].

w-blog170914-hafisrummal-a

Hr er birgadreifingin snd metrum. Langmest af ferskvatni liggur Beauforthafi ar sem harhringrs rkir a mealtali lofthjpnum. Slk hringrs veldur samstreymi sjvar inni hringnum. Vi skulum til hgarauka (en ekki eftirbreytni) tala um ferskvatnslinsuna Beauforthafi.

N er nokkur breytileiki bkhaldsliunum, mismiki af s og ferskum sj berst t.d. suur um Framsund milli Grnlands og Svalbara fr ri til rs. Ekki er enn bi a n alveg utan um alla lii ferskvatnsbkhaldsins. Ritstjrinn ekkir ekki njustu vissutlur - en egar essi mynd var ger var hn a minnsta kosti 500 rmklmetrar ferskvatns ri.

A auki er lklegt a einhverjar sveiflur su dreifingu ferskvatns shafinu. a hefur veri nefnt (sj smu grein) a aeins urfi rf prsent af ferskvatnslinsunni a leka t um Framsund til ess a ba til seltulgmark eins og a sem plagai okkur, Grnland og Labrador sjunda og ttunda ratugnum. a gti tt undir tmabundna aukningu hafs vi Austur-Grnland og ar me hr vi land - rtt fyrir a heildarrmml ss haldi fram a minnka Norurshafi. Sveiflur styrk og umfangi linsunnar skipta okkur furumiklu mli.

A lokum m rifja upp a a eru um 3000 rmklmetrar af s sem venjulega koma t gegnum Framsund ri hverju (raskipti mikil), heildarrstavelta Grnlandsjkuls er um 600 rmklmetrar. Sustu rin hefur ar brna um 200 rmklmetrum meira en koma hefur ri vi.

Greinin [sj texta mynd] sem vitna er til er agengileg netinu - leiti. msar tlur eru fengnar af vefsunni:

http://psc.apl.washington.edu/wordpress/research/projects/arctic-sea-ice-volume-anomaly/


Nsta sa

Um bloggi

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Hfundur er veurfringur og hugamaur um veur.
gst 2017
S M M F F L
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Njustu myndir

  • w-blogg150817a
  • hitavik 1815-1816
  • hitavik 1815-1816
  • 120- og 360-mánaða keðjumeðaltöl hita í Reykjavík
  • Hiti í Reykjavík 12- og 120-mánaða keðjumeðaltöl

Heimsknir

Flettingar

  • dag (17.8.): 116
  • Sl. slarhring: 375
  • Sl. viku: 2286
  • Fr upphafi: 1474937

Anna

  • Innlit dag: 98
  • Innlit sl. viku: 1976
  • Gestir dag: 96
  • IP-tlur dag: 91

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband