Bloggfrslur mnaarins, oktber 2014

Austantt - enn og aftur og fram

Austlgar ttir hafa veri rkjandi oktber og lka r norlgu. Ekki virist lt v. Vi ltum hr 10 daga rsti- og rstivikasp evrpureiknimistvarinnar fr v um hdegi dag (fimmtudag 30. oktber). Spin er mealtal dagana 30. oktber til 9. nvember.

w-blogg311014a

Neikv vik sunnan vi land - en jkv yfir Grnlandi. Meginlgasvi er svo nrri landi og lgabeygja mikil a varla er hgt a reikna me urru veri vestanlands rtt fyrir landttina. Reiknimistin segir rkomusummu essa tu daga vera yfir meallagi um land allt og a fjrfld mealrkoma falli suaustanlands.

essi staa verur ekki uppi hvern einasta dag - ttin verur norlgari um tma. Austlgu ttirnar eru oftast hgvrar hva hita varar - sjaldan mjg kaldar. Kannski hiti veri lengst af yfir meallagi rstmans?


Af feinum kejumealtlum hita (endurteki efni)

Vi skulum n rifja upp nokkur kejumealtl hita. Fyrst eru a 12-mnaa mealtl Reykjavkur og Akureyrar sustu 15 rin rm en lka 120- og 360-mnaa kejumealtl Reykjavkurhitans. Allt er etta endurteki efni hr hungurdiskum (nema allra njustu tlurnar).

Byrjum 12-mnaa kejumealtlum ranna fr 1999 til septemberloka r. Fyrst Reykjavk.

w-blogg301014a

Tlf mealtl reiknast hverju ri, rtali er merkt vi enda rsins, mealhita mnaanna janar til desember. Sasta talan vi um oktber 2013 til september 2014. Hlindin runum 2002 til 2004 vekja alltaf athygli egar essi mynd er snd.

Nsta mynd snir a sama fyrir Akureyri.

w-blogg301014b

Hn er nrri v alveg eins og Reykjavkurmyndin - nema hva ri r er komi upp fyrir allt nema efsta toppinn 2003.

En etta er auvita aeins btur af heildarmynd mlitmabilsins. Nsta mynd snir 120-mnaa hitamealtl Reykjavkur.

w-blogg301014c

Hr sjst hlndi fyrstu ra 21. aldarinnar srlega vel. Ekkert lt er enn eim. Vi megum taka eftir v a hlnunin fr nesta 10-ra botninum um 1980 og upp toppinn eru um 1,6 stig - 30 rum. Ef svona heldur fram myndi hitinn um nstu aldamt (2100) vera kominn upp fyrir 10 stig. Hverjir vilja taka mark v? - Hlnunin mikla 3. ratug 20. aldar var orin um 1,2 stig ur en sveigi til flatneskju - en s flatneskja st um 30 r. Komi flatneskja n - skyldi hn lka standa 30 r? - Og hva svo?

Sasta myndin snir 360-mnaa mealtlin sama htt.

w-blogg301014d

Sasta 30-ra lgmark var um 1990 (hitti vel mealtali 1961 til 1990 - jafnvel og mealtali 1931 til 1960 hitti vel nsta 30-ra hmark undan). Hlnunin san er um 0,6 stig ( 25 rum). Vi skulum ekkert vera a framlengja hana hr - en geri a gjarnan huganum.

a hlnar samfellt fr upphafi lnuritsins fram undir 1960 - en greinilegur vendipunktur er samt um 1920 - btir mjg hlnunarhraann. rin 25 fr 1920 til 1945 hlnar um 0,8 stig ea svo - og san um 0,2 stig eftir a.

Hlnunin fr upphafi fram til kalda lgmarksins 1990 er um 0,6 stig, 100 rum. Er a hin undirliggjandi hlnun?

Minnt er fjlda eldri pistla hungurdiskum um nkvmlega sama efni - eim m finna frekari vangaveltur og ankaanka. S njasti er lklegas sem frur er 1. jn.


Frekar svalt?

Varla er hgt a halda v fram a hltt hafi veri undanfarna viku - en a hefur ekki veri takanlega kalt heldur. Hitinn mnuinum a sem af er er ltillega undir meallagi sustu tu ra um 70 prsent veurstva - en enn yfir v afganginum, einkum fyrir austan.

egar vindur er hgur og veur bjart getur klna miki stku sta. Mesta frost sem mlst hefur landinu a sem af er mnui er -17,5 stig sem mldust Svartrkoti ann 25. a er nokku miki oktber - en talsvert fr landsmetum.

Fyrra korti hr a nean snir greiningu evrpureiknimistvarinnar h 500 hPa-flatarins og ykktinni dag (rijudag) kl. 12.

w-blogg291014a

Jafnharlnur eru heildregnar, v ttari sem r eru v meiri er vindurinn. ykktin er snd litum, mrkin milli gulu og grnu flatanna eru 5460 metrum. a sem strax vekur athygli kortinu er hlja tungan yfir Skandinavu sunnanverri. Henni fylgir mjg sterkur vindur og ar sem hann keyrir hltt rakablgi lofti upp Noregsfjll a vestanveru fellur grarmikil rkoma. Mjg hltt er austanfjalls Noregi.

Vi erum hins vegar kldu lofti. a er ekki srlega kalt og langt er eiginlegt heimskautaloft. Vestast essari rklippu m sj lg vi Nfundnaland. Hn hreyfist til austurs og sar norausturs. Korti hr a nean snir stuna eins og evrpureiknimistin telur hana vera kl. 18 fimmtudag (30. oktber).

w-blogg291014b

Hr sst meginhluti norurhvels jaar. sland er rtt nean vi mija mynd. arna er svo komi a grni liturinn hefur aftur teki vldin 5 km h yfir landinu og enn hlrra loft skir a. essi breyting verur ekki alveg takalaus - alla vega ekki til fjalla. Hr sst staa kalda loftsins yfir shafinu vel - langkaldast er vi Sberu ar sem vi sjum fjlublan ykktarlit. ar um kring er kominn hrkuvetur.

Ritstjrinn hefur veri spurur um hvort blman hvimleia hafi einhver hrif hita. Ekki hann skr svr vi v - v miur. Trlegast er samt a man skipti oftast litlu mli - en vel m vera a hn hafi einhver stabundin hrif egar og ef hn fr a liggja makindalega dgum saman annars bjrtu veri yfir slttum hlendisins. umrum um hnattrna brennisteinsmengun er yfirleitt tala um klandi hrif slkrar mengunar - hn eykur endurskin slarljssins (endurskinshlutfall). Slk hrif eru auvita ltil ar sem slskin er lti hvort e er eins og noran heimskautsbaugs a vetrarlagi. En spurningin er alla vega umhugsunarver.


Frekar svalt til mnaamta?

Tu daga mealspr gera r fyrir frekar svlu veri t mnuinn og er lklegt a mealhiti hans veri ekki fjarri meallagi ranna 1961 til 1990, en undir meallagi sustu tu ra. Staan er annig egar etta er skrifa (fimmtudag 23. oktber) a Reykjavk er mealhitinn a sem af er -0,7 stigum undir tu ra mealtalinu - Akureyri er hann enn yfir v (+0,1 stig) en vst er a a litla forskot endist til mnaamta.

En vi ltum sp evrpureiknimistvarinnar um sjvarmlsrsting, hita 850 hPa og vik hitans fr meallagi 1981 til 2010. Spin gildir fyrir tu daga, 23. oktber til 2. nvember. Talsvert mun vkja fr essu mealtali einstaka daga tmabilsins.

w-blogg231014a

kortinu sst a lgir vera a mealtali fyrir sunnan og austan land, og noran- og noraustantt v rkjandi. a vekur samt athygli a venju hltt er vi Noraustur-Grnland en hins vegar er kalt vi Grnland sunnan- og vestanvert.

hloftunum er staan reyndar annig a kuldinn hj okkur er ar kominn r vestri, me nokkrum kldum lgum sem aan koma.

En vel a merkja - vikatlurnar (sj litakvarann) eru ekki strar hr vi land, tv til rj neikv stig.

etta tti a tkna vivarandi svala - en enga alvrukulda samt. etta er bara sp sem getur fari t og suur einum degi.

Sama spruna gerir r fyrir v a rkoma veri undir meallagi um landi vestan- og suvestanvert, en annars yfir meallaginu.


Norankast undirbningi?

egar etta er skrifa (laugardaginn 18. oktber) virist stefna norankast mnudaginn (20. oktber). [Lesi textasp Veurstofunnar]. Lg dpkar nmunda vi landi og okast san austur.

Vi ltum tv kort evrpureiknimistvarinnar. au gilda bi kl.3 afarantt sunnudags (19. oktber) - en er undirbningur kastsins fullum gangi. Fyrra korti snir sjvarmlsrsting, vind og rkomu.

w-blogg181014a

Systa lgin kortinu hefur undanfarna daga veri hgri norurlei. norvesturjari hennar er mikil gerjun. Hr m sj nokkrar rnar lgarmijur - etta er kannski frekar lgardrag sem liggur til norvesturs fr meginlginni. v m bta vi a loftvog er fallandi noran vi land essum tma annig a erfitt er a sj a norankast s yfirvofandi - t fr essu korti eingngu.

S liti upp 5 km h kemur hins vegar nokku vnt ljs.

w-blogg181014b

Lgi vestur af Skotlandi er snum sta, en mun flugri lg vi strnd Grnlands. Hn er kveinni lei til austurs og kemur inn land afarantt mnudags (um slarhring sar en etta kort gildir).

Jafnharlnur 500 hPa-flatarins eru heildregnar, vindur sndur me hefbundnum vindrvum og hiti fletinum er sndur lit. a sem gerist er a kld vestallgin gengur inn hltt, rakt loft lgardragsins og fer a sna v kringum sig - hreinsar til og skipuleggur. myndast tkifri fyrir kalt loft sem lrir lgri lgum vi Noraustur-Grnland a falla miklum vindstreng til suurs beint yfir Vestfiri og e.t.v. fleiri landshluta mnudaginn - ea um lei og hloftalgin er komin hj.

Hefbundnar veurpr minnast nr aldrei hloftalgir. annig er lka me essa - hn skiptir samt llu mli runinni. Og n vita lesendur af henni.


Austanttin

Austantt hefur rkt landinu a sem af er vikunni og gerir a vst fram. En loftvog fellur v lgasvi mikla suur hafi er a endurnja sig og mun framhaldi af v okast nr.

w-blogg171014a

500 hPa-norurhvelskortinu eru jafnharlnur heildregnar. v ttari sem r eru v meiri er vindurinn. Spin er ger af evrpureiknimistinni og gildir kl. 18 sdegis laugardag. ykktin er snd lit. Hn mlir hita neri hluta verahvolfs, v meiri sem hn er v hlrra er lofti. Hltt loft (gula belti) er rtt sunnan vi landi og fylgir lgasvinu suur undan.

Kld bylgja er austurlei vi Suur-Grnland (rautt x kortinu) og fer a hafa bein hrif hr landi sunnudagskvld. essi spruna reiknimistvarinnar gerir r fyrir a hn bi til noranskot hr mnudaginn.

Vi sjum fellibylinn Gonzalo sunnan vi Nfundnaland. Hann er svo ltill a hann m sn ltils grfgeru umhverfi heimskautarastarinnar - en ef hann hittir vel gti hann ori tillegg krappa lg - reiknimistvar sl r og me a.

Heimskautarstin hringar sig um allt norurhveli (fylgi ttum jafnharlnum hringinn) - en noran hennar er nokkur flatneskja - aalkuldapollar vetrarins eru ekki bnir a n sr strik - en vi getum samt tali sex bla liti (s dekksti er litlu svi yfir N-Sberu) og ttum a fara a sj fjlublan lit birtast fyrsta skipti haust.


Smvegis um ykktarvindinn (fyrir kortanrdin)

Hr m sj kort sem snir sp evrpureiknimistvarinnar um sjvarmlsrsting, ykkt og ykktarvind fimmtudagskvld (16. oktber) kl. 21. Kort sem etta hefur sst hungurdiskum ur - en hefur ekki veri haldi neitt a lesendum - enda ekki alveg a aumeltasta. En upp skasti hefur a veri afskipt og tmi til kominn a nota rlega daga til a veifa v.

w-blogg161014b

Jafnrstilnur eru heildregnar. Vi sjum mjg vttumikla lg suur hafi. egar korti gildir er landi norurjari lgarinnar - hn nlgast svo meir fstudag og laugardag. Rauu strikalnurnar eru jafnykktarlnur, merktar dekametrum (1 dam = 10 metrar). ykktin mlir hita neri hluta verahvolfs - v meiri sem hn er v hlrra er lofti. a er 5340 metra lnan sem gengur yfir Vestfiri. etta er mjg venjuleg oktberykkt hr vi land - ir a frostlaust er lglendi um land allt mestallan slarhringinn - a ru jfnu.

kortinu eru lka hefbundnar vindrvar - r sna ekki hefbundinn vind a essu sinni. Athugulir ttu fljtlega a sj a ar sem vindurinn er mestur er minnst bil milli jafnykktarlnanna. Vi vitum a v ttari sem rstilnur eru venjulegu veurkorti - v meiri er vindurinn lklega. v ttari sem jafnykktarlnur eru v meiri er ykktarvindurinn.

ykktarvindur bls a jafnai samsa jafnykktarlnum me lgri ykkt til vinstri s baki sni vindinn. ess vegna er vindstefnan r suvestri Grnlandssundi. ar er kalt loft (lgri ykkt) noran vi - en hlrra suurvngnum (meiri ykkt).

eru a litirnir kortinu. Blr litur er settur ar sem ykktin hefur falli sustu 3 klukkustundir, en gulur ea gulbrnn ar sem hn hefur stigi. Bli liturinn gefur annig kuldaskil til kynna - en gulur og gulbrnn hitaskil. Hr eru skilin nlgt v a vera kyrrst - blettur af gulu er inni blu svi.

Styrkur litanna snir hversu mikill ykktarvindurinn (ykktarbrattinn) er - en ekki hvort miki ea lti hefur klna/hlna sustu klukkustundir.

En hvers vegna etta? Vgjum almennum lesendum vi v - eir hugasmustu geta lesi smvibt vihenginu.

Annars brust frttir af v gr (rijudag) a fellibylurinn Gonzalo sem var norur af Jmfrreyjum vri orinn s flugasti Atlantshafi rj r. Einnar mntu vindhrai var tlaur 115 hntar (um 60 m/s) og hviur 140 hntar (72 m/s). A tala um flugasta fellibylinn og mia eingngu vi vindhraahmrk er mrkum ess vieigandi - v Gonzalo er ekki mjg str.

Evrpureiknimistin heldur honum hafi ti og sendir san til norausturs stefnu Nfundnaland ea austanvert vi a. Ekki er neinu honum tengt sp hinga - en Bretland gti veri skotlnu - ef - og a er miki ef - hann nr tengingu vi heimskautarstina rttum tma.

Korti snir sp evrpureiknimistvarinnar um hdegi fstudag.

w-blogg161014a


Skrr tengdar essari bloggfrslu:

Hl h efra

Kalda lofti hrfar n heldur - meira hloftunum heldur en niri vi jr og minnst ar sem a getur legi hgum vindi inni sveitum. En anna kvld (mivikudag 15. oktber) verur staan 500 hPa-fletinum (rmlega 5 klmetra h) eins og korti snir - reikni evrpureiknimistin rtt.

w-blogg151014a

Jafnharlnur eru heildregnar, vindur sndur me hefbundnum vinrvum og hiti er lit, kvarinn til hgri batnar vi stkkun. Vi sjum harsvi fyrir austan land og sunnan vi a liggur hlr loftstraumur tt til okkar me hgri sunnantt. Fyrir noran land er ttin suvestlg, nokkurn veginn samsa hitabrattanum - annig a mean kalda lofti hrfar yfir okkur situr a sem fastast norur undan og hitabrattinn vex.

Hitabrattinn sst mjg vel ykktarkortinu sem gildir sama tma. Hr megum vi tala um ykktarbratta. ykktin mlir, sem kunnugt er, mealhita neri hluta verahvolfs - hr dekametrum (1 dam = 10 metrar).

w-blogg151014b

Jafnykktarlnur eru hr heildregnar og eru bsna ttar milli Vestfjara og Grnlands ar sem kalda lofti streitist mti hkkandi hita (og ar me ykkt) yfir slandi. hdegi dag (rijudag) var ykktin yfir landinu miju 5320 metrar, en essu korti er hn komin upp 5380 metra, hefur hkka um 60 metra. a eru um 3C - talsvert er a einum og hlfum slarhring - en hgt miar. Fram laugardag hn svo a hkka upp 5420 metra - sem ku vera a hsta essari askn (s rtt reikna).

mean a hlnar yfir okkur hiti vi Noraustur-Grnland lti a breytast. Hitabrattinn Grnlandssundi skerpist og ar me vex vindur ar vindur neri lgum. Hlnunin fyrir ofan okkur skilar sr ltt til jarar mean vindur er hgur - en tti landshmarkshiti nstu daga a fara upp fyrir 10 stigin aftur en au hafa n veri fjarverandi fjra daga r.


Falleg lg

N er risastr lg langt suvestur hafi - einmitt upp sitt besta. Vi ltum gervihnattamynd mintti mnudagskvldi 13. oktber.

w-blogg141014a

etta er hitamynd fengin af vef Veurstofunnar. rstingur lgarmiju er um 950 hPa. Vi sjum a nrri mijunni eru a myndast litlir sveipir - einkenni ess a stra hringrsin kringum lgarmijuna er a detta sundur nokkrar minni. Hva verur r slku vitum vi ekki smatrium. Lgarmijan hreyfist n hgt til austurs.

Skjasveipur lgarinnar er risastr og hvtur liturinn snir a hann er mjg htt lofti (kaldur), reyndar alveg upp undir verahvrfum. norurjari sveipsins er vestantt verahvarfah og skin ber til austurs. En jafnframt v blgnar sveipurinn t ofantil og munu hskin n alveg til slands og jafnvel lengra morgun (rijudag). Liti vitum vi af lgarhringrsinni neri lgum nema hva austantt mun smm saman aukast sunnan vi land nstu daga - og san einnig norar.

Evrpureiknimistin gerir ekki r fyrir v a alvrurkomubakki komist hinga til lands fyrr en laugardag - en sjlfsagt vera einhverjir minni rkomugarar ferinni nrri Suurlandi og einhver rkoma verur hafttinni austanlands.

Seinni myndin snir sama kerfi og gildir sama tma og myndin.

w-blogg141014b

Korti snir mttishita verahvrfunum, a er hversu hltt loft yri ef a vri dregi niur undir sjvarml ( 1000 hPa rsting). Einingin er Kelvinstig (kvarinn til hgri batnar vi stkkun myndar), 300 K = 27C. Mttishiti er hr skjasveipnum, vi sjum a gulbrni liturinn fylgir honum nokkurn veginn - en kld tunga a noran list til suurs og inn mija lgina. Bli (kaldi) bletturinn vi Grnlandsstrnd snir kuldapollinn sem fri okkur frosti - og er n a hrfa aftur.

En etta hskreia loft mun sum s leggjast yfir okkur nstu daga - n ess a vi verum miki vr vi - og smm saman hlnar aftur.


Austan- og noraustanttir vikuna t?

N er grarmikil lg a dpka langt suvestur hafi. a svo langt burtu a hn hefur ekki bein hrif hr landi, en samt leggur hn lnurnar fyrir vikuna. Spr gera san r fyrir v a kerfi muni smm saman mjakast nr.

Mealsp evrpureiknimistvarinnar fyrir nstu tu daga snir stuna vel.

w-blogg131014a

rstingur er langt, langt undir meallagi lgarsvinu mikla - en hrri en a mealtali yfir Grnlandi og suur til slands. tt etta s mealkort - og alls konar afbrigi geti komi upp einstaka daga m samt gera r fyrir takaltilli austantt me bjartviri lengst af um landi vestanvert en skjuu og rkomuttingi eystra.

En hr er ekki alveg allt sem snist v austanttin yfir okkur er grunn - uppi 4 til 5 klmetra h er vindur hgur - harhryggur situr ar miri vikunni me vestantt fyrir noran land og hloftaaustanttin ekki a komast hinga fyrr en fstudag ea svo - hafi reiknimistin rttu a standa.

En etta verur a teljast smileg staa - fgalaus me llu. [Lesi samt textaspr Veurstofunnar a minnsta kosti daglega].


Nsta sa

Um bloggi

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Hfundur er veurfringur og hugamaur um veur.
Aprl 2017
S M M F F L
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30            

Njustu myndir

  • w-blogg240417b
  • Munur á sólarhringsmeðalhita í Reykjavík og á Akureyri
  • Munur á sólarhringsmeðalhita í Reykjavík og í Stykkishólmi
  • w-blogg240417a
  • Festuhlutfall vinds á Íslandi

Heimsknir

Flettingar

  • dag (28.4.): 109
  • Sl. slarhring: 336
  • Sl. viku: 3215
  • Fr upphafi: 1435264

Anna

  • Innlit dag: 79
  • Innlit sl. viku: 2713
  • Gestir dag: 73
  • IP-tlur dag: 69

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband