Frviri 24. september 1973

essi pistill er r sem fjallar um frviri Reykjavk - vi fetum okkur smm saman aftur tmann. Sast var fjalla um „Engihjallaveri“ 16. febrar 1981, en essum pistli ltum vi a sem oftast er kennt vi fellibylinn Ellen og gekk yfir 23. til 24. september 1973.

Slatti af illvirum sem tengja m vi hitabeltisfellibylji hefur komi vi sgu hr landi - og valdi einhverju tjni - mist af vldum hvassviris ea rigninga. Oftast hefur a veri fremur lti. Veri 1973 sker sig nokku r, samt verum sem geri september rin 1900 og 1906.

essi rj veur eru reyndar ll nskyld eim fjrum frvirum sem fjalla hefur veri um hungurdiskum a undanfrnu. Lg vi Suur-Grnland beinir kldu lofti til suausturs t Atlantshaf mts vi lgarbylgju sem uppruna sinn yfir mjg hljum sjaustur af strndum Bandarkjanna - og stefnumti gengur upp. -

N er a auvita svo a aeins ltill hluti „vel heppnara“ stefnumta af essu tagi veldur frvirum slandi - oftast hitta frvirislgirnar ekki sland - lenda mist fyrir austan land - ea svo langt fyrir vestan a a ekki verur tjn af hrlendis. Margar af frvirislgum eim sem plaga ngrannalndin eru nkvmlega sama elis.

Fellibylurinn Ellen var til um mijan septembermnu austanbylgju suvestur af Grnhfaeyjum undan strnd Vestur-Afrku - rtt eins og fellibylurinn Matthew sem n herjar syra. fyrstu var etta skp sakleysisleg hitabeltislg sem okaist norvestur bginn. Lgin x smtt og smtt og var a fellibyl hinn 18. September. Ellen var fimmta lgin, sem gefi var nafn etta haust en olli engu tjni suurslum.

Slide1

Myndin (af Wikipediu) snir sl hitabeltislgarinnar. Mestum styrkleika ni hn21. september. Tali er, a hafi vindhrainn ori um 120 hntar (1-mntu mealvindhrai), egar mest var.

Slide2

Ljsmynd af fellibylnum Ellen tekin r geimfari NASA [Skylab 3] 20.september 1973.

Vkur n sgunni Norur-Atlantshaf. hdegi hinn 21. september var Ellen upp sitt besta og stdd um 1500 km suur af Nfundnalandi og hreyfist noraustur. var kyrrst h vi Asreyjar, en lg nlgaist Grnland r vestri. Um essar mundir hafi klna nokku Norur-Kanada og lgin vestan vi Grnland beindi essu kalda lofti suaustur bginn, allt ar til a mtti mjg hlju og rku lofti, sem Asreyjahin beindi norur milli sn og Nfundnalands. Ellen var einmitt stdd essu hlja og raka lofti. Nsta slarhring breiddist kalda lofti austur bginn og komst inn sunnanvert Grnlandshaf, en fellibylurinn hlt snu striki til norausturs.

Slide3

Hr m sjveurkort fr mintti afarantt 23. september - eins og endurgreining japnsku veurstofunnar telur a hafa liti t. Korti skrir sig a mestu sjlft. Sunnan og vestan vi lgina Grnlandshafi streymir kalt loft yfir hltt Atlantshafi, en suur hafi er vttumiki svi ar sem hlja lofti rur rkjum. Einnig m sj fellibylinn, en hann var um essar mundir um 1600 km suvestur hafi og er um a bil a f sig svip venjulegrar lgar, sem hloftastraumar bera hratt til norausturs.egar hr er komi sgu er fellibylurinn ekki lengur yfir heitum sj, a vsu yfirGolfstraumnum, en hann er engan veginn ngilega heitur essum slum til a fellibylurinn geti haldist vi venjulegan htt.

Slide4

Eitthva verur v a koma honum til bjargar ef hann ekki a deyja. Og lfgjafinn er heimskautalofti, sem ur er minnst . a leitar kvei austur bginn og mtir hlja, raka loftinu einmitt slum fellibylsins. etta var frvirinu til bjargar. Hitabeltisfellibylurinn deyr, en lg, sem hvort e er hefi ugglaust myndast essum slum, erfir orku hans. Hloftastraumar haga v svo, a essi nja lg stefndi beint til slands og svo vildi til a hn var einmitt upp sitt besta, egar hn var nst slandi.

Hloftakorti hr a ofan snir stuna um hdegi 23. september (japanska endurgreiningin). Jafnharlnur eru heildregnar og af eim m ra vindtt og vindhraa, en litir sna ykktina. Mjg hltt loft fylgir fellibylnum, ykktin er meiri en 5640 metrar kringum leifar hans. Kalda lofti fylgir eftir r vestri.

Eins og ur hefur veri hamra er etta grunninn mjg svipu staa og frvirunum fyrri pistlum. er s bragmunur a skil fyrri lgarinnar eru ekki bin a fara yfir sland - eins og langalgengast er stunni. Nja lgin er komin ur en tmi er til ess. Venjulega tekur tma a gangsetja nja lg - en hr kemur hn a hluta til sem tilbinn pakki inn svi - og sparar vi a ef til vill tma. a eru aeins vangaveltur ritstjrans.

hdegi hinn 23. september 1973, sem var sunnudagur, var suaustantt 4-7 vindstig og rigning vast Vesturlandi, en annars var skja. Skil hinnar deyjandi lgar Grnlandshafi voru skammt vestur af landinu, en frvirislgin var um 900 km susuvestur af Reykjanesiog stefndi beint landi, u. . b. 70 km klukkustund. Loftvog fll talsvert landinu llu.

Slide5

Hr m sj gervihnattarmynd sem tekin er um kl. 14:30. Hr er ekki um hitamynd a ra eins og algengast er a sna n dgum. - r voru reyndar til essum tma en ljsmyndin er s eina sem ritstjrinn fann og tekin var ennan dag. Lgin sst reyndar mjg vel - samt haus og urri rifu. Snilegur snningshamur rtt a vera til.

Klukkan 18 var ori hvasst llu Suvesturlandi, loftvogin fll n mjg rt vestanveru landinu. egar lei kvldi versnai veri enn og var verst milli minttis og klukkan 4 um nttina Suvesturlandi, en heldur sar Vestfjrum. Va var frviri ea 12 vindstig, 16 veurstvar tldu 12 vindstig, en hvorki meira n minna en 49 stvar tldu 9 vindstig ea meira. etta er me v mesta sem hr gerist. Um klukkan 3 voru skilin rtt vestur af landinu og ann mund, sem skilin fru yfir, geri rumuveur va Suur- og Vesturlandi. Eftir klukkan 6 fr a lgja a mun, a veur hldist leiinlegt nstu daga.

Slide6

Korti snir japnsku endurgreininguna mintti. Hn er ekki sem verst, heildarmyndin er sannfrandi. Verulegt misrmi er smatrium. Mijurstingur er 962 hPa - ef til vill ekki svo fjarri lagi, en vindur er greinilega of ltill yfir slandi. S korti teki bkstaflega segir a a rstingur Keflavk s 981 hPa, en rtt gildi er 969 hPa. a munar 12 hPa- sem er mjg miki. rstingur fr san alveg niur 963 hPa Keflavkurflugvelli kl. 3 - lgin vntanlega nokkru dpri.

etta segir okkur enn og aftur a tt endurgreiningar su a n eli vera og su me kerfin nokku rtt stasett er samt rtt a taka eim me mikilli var.

Slide7

Korti hr a ofan birtist jviljanum. a var Pll Bergrsson sem teiknai. Hr fellur allt a athugunum.

Slide8

Vindur Reykjavkurflugvelli fr mest 37,1 m/s - vel yfir frvirisstyrk. Riti hr a ofan snir a hvassast var rtt fyrir kl. 2 um nttina, af suaustri (140 grur). San dr nokku r vindi, en en eftir kl. 4 var aftur komi frviri, af susuaustri (210 grur). Hviusritivar ekki Reykjavk um essar mundir, en fylgst var me hvium skfu - hst sust 108 hntar, 55,6 m/s, nstmesta hvia sem frst hefur af hfuborginni.

Veurstin var enn flugvellinum egar etta var, en var flutt nverandi sta Veurstofutni 9. nvember. Veurstofuhsi var alveg ntt - hluti starfseminnar fluttur. akinu var tjrupappi og ofan honum ml. Mlina skf af - vi ltinn fgnu ngranna, en 6 rum sar voru enn malarleifar skflum akinu, tjara hlt eim saman. - Varla arf a taka fram a aki lak mjg miki eftir etta lag - og fkkst ekki vigert fyrr en 1980. Reglulega var tjalda yfir vikvman bna fjarskiptasal og mesta lekanum beint strar ruslatunnur.

Veri var langverst Suvestur- og Vesturlandi, en Austurland slapp furuvel. Tjn var mjg miki. Margir svfu lti essa ntt, enda ltill svefnfriur va. Heldur illa kom vi okkur slendinga, sem opnuum slenska tvarpi Bergen ennan morgun og heyrum lsingu frttamanna standinu Breiholti. Jrnpltur lgu um allt, eyilgu bla og margt anna. Strtisvagnaskli hfu foki um koll og hs strskddu, rin akpltum og me brotna glugga. Enda kannski ekki fura, slkur var veurofsinn.

Lgin hafi n lifa snar bestu stundir. Um hdegi mnudag 24. var hn komin a strnd Grnlands, skammt noran Ammasalik. eim slum veslaist hn upp nokkrum dgum. Hn var mnudagsmorguninn orin mjg vttumikil, ni allt vestan fr Kanada austur a Bretlandseyjum. Hn hlt v vi loftstraumnum kalda fr heimskautalndum Kanada. egar etta loft kom t yfir hljan Atlantssjinn mynduust v skrir og jafnvel minni httar lgir, sem lentu sar inn aallginni. essar lgir uru ekkert vi gmlu vegna ess, a r hfu ekki ann orkufora, sem hitabeltislofti var.

Skemmdirnar uru mestar Suur- og Vesturlandi. k fuku af hsum og jafnvel uru hs nt. Jrnpltur fuku va og skemmdu bla o.fl.Eftir veri var rot landinu akjrni og aksaum.

Nokkrir btar sukku vi bryggjur. Miki tjn var Sandgerishfn og skemmdist fjldi bta, trilla skk Akraneshfn. Fimmtn litlir btar sukku Hafnarfjararhfn og btar skemmdust Vogum. Strtjn var btum Hlmavkurhfn.

Mjg miklar skemmdir uru rafmagns- og smalnum og m.a. fuku tv mstur Brfellslnu I, rbylgjusendir Brfelli fauk og miklir erfileikar voru byggingasvi Siglduvirkjunar, loftlnur ttbli kubbuust va sundur jrnpltudrfu, ar meal 300 smalnur Reykjavk. Selta sl va t rafmagni og eldingar ollu einnig truflunum.

Umferarmerki lgust hliina, gtuljs bognuu og perur brotnuu. Geysistr lndunarkrani Straumsvk lagist hliina og eyilagist. Skemmdir uru miklar trjgrri og hey fuku va. Neyarstand var um tma sumum thverfum Reykjavkur. akpltur fuku hundruum ea sundum saman af fjlblishsum Breiholti, ar sst kyrrstur bll velta hring blasti, fleiri blar ultu og skrar fuku heilu lagi og brotnuu. Daginn eftir unnu hundrumanna vi a byrgja opin hs. rettn biskli SVR fuku, jrn fauk af litlu flugskli flugvellinum og af slkkvistinni ar. ak Digranesskla Kpavogi skemmdist miki sem og ak starfsmannahsi Kpavogshlis. ak fauk heilu lagi af hnsnabi Vatnsendah og 1500 hnur fuku t veur og vind og drpust flestar. Jrnpltur flettust af einni hli sbjarnarhssins Seltjarnarnesi og ollu tjni ar grennd.

Miki tjn var Hafnarfiri. Pltur reif af kum fjlda barhsa og rur brotnuu, tjn var sums staar miki innanhss og flk var a flja sum hs vegna kulda. Einblishs byggingu lftanesi gereyilagist. Miki foktjn var Vogum. „risturinn“, DC3 flugvl, slitnai upp Reykjavkurflugvelli og skaddaist nokku. flugvellinum fauk einnig braggi og jrnpltur fuku af slkkvistinni ar. Miki tjn var Mosfellssveit, ar eyilgust grurhs og framkvmdir vi nbyggingar uru illa ti, srstaklega finnsk hs sem Vilagatrygging var a reisa.

Jrnpltur fuku og rur brotnuu Hvolsvelli, tihs fuku Kirkjulkjarkoti og Smratni Fljtshl. Traktor fauk Hallgeirsstum og ak af fjsi Breiablssta og hlft fjsak Heylk. Fjrhs og hlaa fuku Kirkjulk. Fjrhs og hluti hlu fauk Skinnum ykkvab, ak af hlu Rimakoti og hluti aks barhss Vatnskoti og af verkfrageymslu bnum Borgartni. Tjn var allmiki vegna foks Hvolsvelli og miki byggingarsvum. Drir heyvagnar fuku va um koll Suurlandi. Miklar skemmdir uru Hvammi undir Eyjafjllum, ar fuku m.a. bll og hjlhsi og skemmdust. Fjrhs og hlaa fuku Bjlu Djprhreppi.

Hesths fauk Skeggjastum Fla. Sjr flddi um gtur Stokkseyri og jrnpltur fuku af nokkrum hsum, smuleiis Eyrarbakka. ak fauk af litlu verslunarhsi orlkshfn. Miklar skemmdir uru lfusi, mest Akurgeri ar sem ak tk af fjsi, talsvert tjn var einnig Litla-Landi, Vllum, Egilsstum og Kotstrnd. Hlaa fauk Litlu-Reykjum Hraungerishreppi, lti tjn var Selfossi. Jrnpltur fuku af remur hsum Vestmannaeyjum og fleira fauk, aflugsljs flugvallarins skemmdust. Grarlegar skemmdir uru grurhsum Hverageri. fukoti Kjs fuku fjrhs og hlaa, svnab fauk bnum fu, einn grs drapst, skemmdir uru hsum fleiri bjum sveitinni.

Str hluti aks fauk af barhsi Keflavk og olli skemmdum ngrenninu, ak losnai af hafnarskrifstofunni og veiarfraskemma hrundi, pltur tk af allmrgum hsum. Sandgeri fauk jrn af allmrgum hsum og braut rur, m.a. fauk miki af aki frystihss, blskr fauk heilu lagi, hlaa og gripahs fuku Hafurbjarnarstum og dreifust allt t a Garskagavita. Feinar jrnpltur tk af hsi Hfnum.

Miki tjn var Akranesi, ak Sementsverksmijunnar skemmdist, olugeymir lagist a hluta til saman vegna stormunga, gamalt fiskhs laskaist miki og pltur fuku af allmrgum rum hsum auk mikils tjns nbyggingasvi Garafltum. Pltur af lgreglustinni skemmdu sjkrabl. Mjg miki tjn var trjgrri og dmi voru um a nlagar kur fykju af heilu blettunum.

ak fauk af kjtvinnsluhsi Borgarnesi og nokkur nnur k losnuu og pltur fuku. Allmiklar skemmdir uru bjum Borgarfiri, ar var talsvert tjn nefnt Rauanesi, Leirulkjarseli, Bjargi, Htardal, Brarhrauni, Svarfhli Stafholtstungum, Hli Flkadal og ak fauk af vlageymslu Hvanneyri. Hlfbyggt tihs fll Deildartungu. ak tk af hlu Haukatungu Hnappadal og fll hn saman a hluta, hlft ak fr af barhsi Heggstum og ak tk af fjrhsi, helmingur af fjsaki Mrdal.og hlft ak barhss Kolbeinsstum fuku. ak fauk af gripahsi Grund og hlutar af fjrhsaki og hlu Ystu-Grum, Systu-Grum fauk ak af fjrhsi og heyvagnar skemmdust miki. Kaldrbakka fauk nbyggt hesths t um van vll og Syri-Rauamel uru skaar fjrhsaki og barhsi. Miklaholtshreppi var foktjn Fskrarbakka og hluti af hluaki fauk Lkjarmtum.

Geymsluhs fauk Fr Frrhreppi og ak af hesthsi og hlu ngrenninu, nokku var um pltufok lafsvk.

Talsvert tjn var safiri egar pltur fuku af hsum, rur brotnuu og str uppslttur verkstisbyggingu eyilagist. Nhlai hs Hnfsdal hrundi til grunna og jrnpltur tk af tveimur barhsum. Jrnplata lenti hjnarmi ngrannahsi. ak fauk af nbyggu verslunarhsi Bolungarvk og eitthva af jrni af fleiri hsum orpinu. Pltur fuku af hsum ingeyri, Bldudal og Patreksfiri en ekki var um strfellt tjn a ra. Fjrhs fuku grennd vi Bldudal. Hs fauk Kvgindisdal og hlaa fauk Hli Tlknafiri. Btar skemmdust rlygshfn og Hnuvk.

Allt jrn fauk af barhsi Bardal og skemmdir uru fleiri hsum, jrnfok var va bjum grenndinni. Melbli Reykhlasveit fauk vlageymsla af grunni og eyilagist, skemmdir uru va um sveitina. Kirkjubli Langadal Djpi fauk nr allt jrn af nlegu barhsi og nbyggur hjallur gereyilagist, k fuku af hsum Mjafiri og ak fauk af fjrhsi Rauamri Nauteyrarhreppi, essum slum var tjni suvestanttinni kjlfar lgarinnar. Melum rneshreppi fauk ak af hlu me vium og llu og ak af fjsi. Gafl sleit r fjsi Finnbogastum, gripahs lagist saman Djpavk.

Miki tjn var Langadal og Svartrdal Hnavatnssslu. ak fauk heilu lagi Hvammi, tihs skemmdust Strjgsstum, Brennuvai, Glaumb og Fremstagili. Hluti af fjrhsaki fauk Hvammi Vatnsdal og einnig Brekku ingi. Jrnpltur fuku a nokkru af tveimur hsum Blndusi. Jeppi fauk Reykjabraut og bifrei fauk hj gangnamnnum Aukluheii.


Sasta frsla | Nsta frsla

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Um bloggi

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Hfundur er veurfringur og hugamaur um veur.
Aprl 2021
S M M F F L
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30  

Njustu myndir

  • w-blogg120421b
  • w-blogg120421a
  • ar_1802t
  • w-blogg090421a
  • w-blogg070421a

Heimsknir

Flettingar

  • dag (13.4.): 208
  • Sl. slarhring: 422
  • Sl. viku: 2776
  • Fr upphafi: 2023195

Anna

  • Innlit dag: 200
  • Innlit sl. viku: 2530
  • Gestir dag: 200
  • IP-tlur dag: 198

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband