Af meginhringrįsinni (pistill nśmer um žaš bil 4)

Lesendur mega vera ansi mikil nörd til aš komast ķ gegnum žaš sem hér fer į eftir. Viš lķtum į mynd śr gamalli kennslubók (Palmen og Newton) sem sżnir nokkur atriši ķ meginhringrįs lofthjśpsins. Ég kasta hér myndinni fram - blogggrófa - en ętlunin er aš lesendur geti nįš ķ hana ķ betri upplausn į pdf-sniši žegar ég hef lagaš hana ašeins betur til - eftir nokkra daga eša viku.

megnihringras-palmenognewton

Reynum nś aš įtta okkur ašeins į myndinni. Žetta er žversniš af lofthjśpnum frį mišbaug lengst til hęgri og noršur aš noršurskauti - lengst til vinstri, 30. og 60 breiddarstig eru merkt viš lįrétta įsinn efst į myndinni. Lóšrétti įsinn sżnir upp, sjį mį 6 og 12 kķlómetra hęš merkta lengst til hęgri.

Nešan viš nešri lįrétta įsinn er kassafargan (raušbrśnt) žar eru helstu vešurbeltin tķunduš. Frį vinstri eru: Heimskautasvęšiš, žvķnęst vestanvindabeltiš, hvarfbaugshęšabeltiš, stašvindabeltiš og loks hitamišbaugur lengst til hęgri. Žar undir eru hornklofar žar sem žrjįr hringrįsareiningar eru merktar, heimskautaeining lengst til vinstri, sķšan svonefndur Ferrelhringur (gefum honum gaum sķšar) og lokst Hadleyhringurinn syšstur.

Hadleyhringurinn er langmestur žessara hringrįsareininga enda skulum viš hafa ķ huga aš svęšiš milli mišbaugs og 30°N er aš flatarmįli helmingur yfirboršs noršurhvel alls (žó žessi mynd sżni žaš ekki).

Mjóa, grįmerkta svęšiš sem nęr nęstum frį jörš og upp ķ 12 km nęst mišbaug tįknar hina risavöxnu skśraklakka hitabeltiskjarnans. Rauša örin žar ķ tįknar uppstreymiš į žeim slóšum, sem stundum bķtur sig upp ķ 18 km hęš en žar eru vešrahvörfin ķ hitabeltinu.

Vešrahvörfin eru hér raušar lķnur sem ašallega liggja lįrétt ofarlega į myndinni, en įberandi lęgra yfir noršurslóšum heldur en sunnar. Hér eru vešrahvörfin sżnd slitin į tveimur stöšum ķ nįmunda viš tvo hringi žar sem merktur er bókstafurinn R. R-in tvö sżna tvęr meginrastir noršurhvels. Sś syšri og efri er hvarfbaugsröstin en hśn markar nokkurn veginn noršurmörk Hadleyhringsins. Įstęšur žess aš hvarfbaugsröstin er žar sem hśn er er flókin en hér mį upplżsa aš hinn illręmdi svigkraftur jaršar kemur viš sögu įsamt enn illręmdari ónefnanlegum ęttingjum. En viš žurfum ekkert aš vita af žvķ.

En hvers vegna er naušsynlegt aš kannast viš Hadleyhringinn? Įstęšurnar eru reyndar żmsar en hér gęti nęgt aš nefna aš žeir bręšur, hann og bróširinn į sušurhveli eru stęrstu vešurkerfi ķ heimi. Žaš gengur varla aš ręša um vešurfar įn žess aš menn kannist viš žaš mesta. Hvernig kerfiš svo vinnur er miklu flóknara mįl og ekki er hęgt aš ętlast til aš kunnįtta į žvi sé almenn. Ég hef ķ fyrri pistli minnst į žaš einfaldasta - uppstreymi ķ išrum hitabeltisins, hvarfbaugsröstina, nišurstreymiš undir henni og stašvindalegg hringrįsarinnar.

Nišurstreymiš mikla sem bżr m.a. til Saharaeyšimörkina og fleira magnaš mį sjį sem feitlaga örvar sem stefna nišur į viš į myndinni. Žarna verša til grķšarlega öflug nišurstreymishitahvörf. Hvaš skyldi žaš svo vera? En mjög fķndregin punktalķna sem byrjar viš nešri enda nišurstreymisörvanna og hękkar sķšan til hęgri eftir žvķ sem nęr dregur mišbaug į aš tįkna hitahvörfin. Žar undir eru litlar grįar klessur sem eiga aš tįkna stašvindaskżin. Žau bęldustu kannast menn viš frį noršurströndum Kanarķeyja, sunnar er fellibyljasvęšiš žar sem fellibyljavķsar berjast viš hitahvörfin og hafa stundum betur.

Nyršra R-iš į myndinni sżnir góškunningja okkar heimskautaröstina sem stundum skżtur upp kryppum ķ įtt til okkar. Noršan viš hana eru oft brot eša faldar ķ vešrahvörfunum, žau hin sömu og birtast okkur stundum ķ lķki žurru rifunnar sem gęlir viš rišalęgširnar sem hér hafa stundum komiš viš sögu.

Ferrelhringurinn (bylgjubeltiš) er fyrirbrigši sem viš skulum geyma til betri tķma. Hann reyndist alla vega vera allt öšru vķsi śtbśinn en menn vildu halda į 19. öld žegar fyrst var į hann minnst.

Blįa, žykka svęšiš į mišri mynd sem hallast ašeins upp til hęgri tįknar meginskilin sem oft eru kennd viš pólinn žótt algengasta lega žeirra į vetrum sé viš 40 til 50 grįšur noršur.

Ef vel er aš gįš mį sjį annaš blįtt svęši nešarlega į myndinni ekki langt frį noršurskautinu. Žetta er óstöšugt fyrirbrigši ķ sušurjašri  stórra kuldapolla svosem Stóra-Bola žess sem viš fjöllušum um į dögunum. Hér hef ég sett nafniš noršurskil viš svęšiš, en žaš er ekkert fast nafn, į ensku er žaš kallaš arctic front og į sumum įmóta skżringarmyndum er rastarmerki einnig sett žar, noršurröstin. Ķ ensku er nefnilega hęgt aš gera greinarmun į polar og arctic, žetta heitir hvoru tveggja heimskautaeitthvaš į ķslensku. Hér viršist vera įkvešinn vandi sem leitar lausna.

En ég kem vonandi aftur aš myndinni sķšar, hef reyndar hugsaš mér aš sżna margar įmóta en rétt er aš vera ekki meš of stór fyrirheit į žessu stigi mįlsins.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Um bloggiš

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Höfundur er vešurfręšingur og įhugamašur um vešur.

Fęrsluflokkar

Okt. 2019
S M Ž M F F L
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Nżjustu myndir

  • w-blogg241019b
  • w-blogg231019a
  • w-blogg191019b
  • w-blogg191019a
  • w-blogg141019a

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (24.10.): 33
  • Sl. sólarhring: 724
  • Sl. viku: 1838
  • Frį upphafi: 1843397

Annaš

  • Innlit ķ dag: 24
  • Innlit sl. viku: 1613
  • Gestir ķ dag: 24
  • IP-tölur ķ dag: 24

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband