Óvenjulegur apríl í háloftunum

Eins og fram kom í pistli gærdagsins á hungurdiskum var það óvenjuleg staða í háloftunum sem færði okkur aprílhlýindin. Við skulum nú líta nánar á hana. Kortin eru úr smiðju Bolla Pálmasonar og evrópureiknimiðstöðvarinnar. 

w-blogg020519a

Heildregnu línurnar sýna meðalhæð 500 hPa-flatarins í apríl 2019. Litirnir gefa hæðarvikin til kynna - jákvæð (brún og bleik) og neikvæð (bláleit). Af legu hæðar- og vikalína má ráða vindáttir - og hversu óvenjulegar þær eru. Vikin gefa til kynna að suðaustanáttir hafi verið óvenjutíðar. Við getum með samanburði við fyrri ár sagt til um hversu óvenjulegt þetta er. Þá kemur í ljós að vindur hefur aldrei áður verið jafnsterkur úr austri í 500 hPa yfir landinu. Áreiðanlegar upplýsingar ná aftur til 1949, og alláreiðanlegar aftur undir 1920. Við sjávarmál hefur austanáttin hins vegar verið meiri 5 sinnum áður - mest var hún í apríl 1961.

Sama á við um austanáttina yfir Keflavík, hún hefur ekki verið meiri en nú í öllum þrýstiflötum upp í 200 hPa (11,5 km hæð). Þar fyrir ofan er nokkur viðsnúningur og þegar komið er upp í 30 hPa er svo komið að það er vestanáttin sem var óvenjuþrálát - hefur aðeins tvisvar sinnum verið þrálátari (frá 1973). 

Háloftasunnanáttin hefur aðeins þrisvar verið meiri í apríl heldur en nú, það var 2011, 2003 og 1974. Sama á við um sunnanátt við sjávarmál.

Meðalhæð 500 hPa-flatarins [yfir miðju landi] hefur þrisvar verið meiri í apríl en nú, (1929, 1974 og 1978), en meðalþykktin (sem mælir hita í neðri hluta veðrahvolfs hefur aldrei verið meiri en nú í aprílmánuði - litlu munar þó á henni í apríl 1974 og 1926 (eldra ártalið ekki eins áreiðanlegt hvað þykktarmatið varðar). 

w-blogg020519b

Næsta mynd sýnir þykktarvikin. Þau voru enn meiri við Norðaustur-Grænland heldur en hér á landi. Þar sem mest er var hiti í neðri hluta veðrahvolfs +8 stigum ofan meðallags áranna 1981-2010 og hitavik í 850 hPa um +9 stigum ofan meðallags sömu ára, en ekki „nema“ +3 til +5 stig yfir Íslandi. 

Þess má einnig geta að þykktarbrattinn yfir landinu (frá suðri til norðurs) hefur aldrei verið jafnlítill eða minni í apríl heldur en nú. Heimskautaloftið greinilega víðsfjarri.

Við skulum einnig athuga hvernig hiti mánaðarins hefur staðið sig í hinum ýmsu þrýstiflötum yfir Keflavíkurflugvelli. Taflan hér að neðan sýnir meðalhita í aðskiljanlegum þrýstiflötum, allt frá 925 hPa (i um 600 metra hæð) og upp í 30 hPa (í um 23,5 km hæð). 

röðafár mánflöturmeðalh
126201949251,3
26920194850-2,0
16920194700-9,4
16920194500-24,7
26920194400-36,3
366920194300-49,7
536920194250-54,1
606920194200-54,1
516920194150-52,1
546920194100-54,0
41472019470-56,3
44472019450-57,8
44472019430-57,9

Fyrsti dálkurinn segir frá því í hvaða hlýindasæti hiti flatarins í nýliðnum apríl er. Upplýsingar um meðalhita í 925 hPa-fletinum ná ekki lengra aftur en 26 ár, en í 850 til 100 hPa eigum við meðaltöl 69 ára, en færri ár fyrir efri fleti. Í fimm neðstu flötunum er hiti mánaðarins annað hvort hæstur eða næsthæstur á tímabilinu. Við sjáum að mikil skil eru á milli 400 og 300 hPa-flatanna. Hiti í 300 hPa var nærri meðallagi og uppi í heiðhvolfinu er hann greinilega undir meðallagi. Í efstu flötunum var aprílmánuður meira að segja meðal hinna köldustu. Eins og minnst var á í pistli gærdagsins er varlegt að ræða um hnattræna hlýnun í þessu samhengi - en kuldi í heiðhvolfi er þó líka almennur fylgifiskur hennar.  

w-blogg020519c

Til samanburðar skulum við líta á þykktarvik þriggja fyrri hlýrra aprílmánaða. Fyrst árið 2003. Þá var apríl nærri því jafnhlýr og nú hér á landi - en ekki nærri því eins hlýr og nú við Norðaustur-Grænland. Háloftavindar voru af suðsuðvestri en ekki suðsuðaustri eins og nú.

w-blogg020519d

Líkt var ástandið í apríl 1974. Þá var meðalhiti á landinu í heild lítillega hærri en nú, en ekki var eins hlýtt um landið norðan- og vestanvert og nú - og ekki heldur í háloftunum yfir Keflavík. Vestanátt var meiri í háloftum en nú.

w-blogg020519e

Að lokum er apríl 1926. Nokkuð óvíst að vísu, en vikin fyrir norðan býsnamikil. Vindur þó mun hægari í háloftum. 

Ekki eigum við áreiðanleg háloftagisk fyrir hlýjustu aprílmánuði 19. aldar t.d. hinn gríðarhlýja árið 1852. 


Bloggfærslur 2. maí 2019

Um bloggið

Hungurdiskar

Höfundur

Trausti Jónsson
Trausti Jónsson
Höfundur er veðurfræðingur og áhugamaður um veður.

Færsluflokkar

Júlí 2019
S M Þ M F F L
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31      

Nýjustu myndir

  • blogg210719a
  • ar_1876p
  • ar_1876t
  • w-blogg190719a
  • v-kort 1944-06-17 17b

Heimsóknir

Flettingar

  • Í dag (23.7.): 41
  • Sl. sólarhring: 298
  • Sl. viku: 1831
  • Frá upphafi: 1809441

Annað

  • Innlit í dag: 33
  • Innlit sl. viku: 1606
  • Gestir í dag: 31
  • IP-tölur í dag: 30

Uppfært á 3 mín. fresti.
Skýringar

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikið á Javascript til að hefja innskráningu.

Hafðu samband